جهان در آستانه چيست؟

سال ميلادي آغاز شده و اكنون پيش‌بيني‌هاي كارشناسان و صاحب‌نظران از آنچه قرار است اتفاق بيفتد، در رسانه‌ها منعكس مي‌شوند. مجمع جهاني اقتصاد با نظرخواهي از بيش از 1300 كارشناس در سراسر جهان، از آنها خواسته خطرات پيش روي جهان در سال آتي ميلادي را دسته‌بندي كنند. آنها طيف متنوعي از رشد اقتصادي تا كاهش دموكراسي را خطرات سال آتي ميلادي ارزيابي كرده‌اند كه ماحصل اين نظرسنجي را مرور مي‌كنيم. تقابل جغرافيايي-اقتصادي (ژئواكونوميك) بزرگ‌ترين چالش كوتاه‌مدت فراروي جهان از نظر كارشناسان است. آنچه آنها را به اين باور رسانده، جنگ تعرفه‌ها بين قدرت‌هاي بزرگ اقتصادي است كه احتمالا منجر به تقويت نظام حمايت از محصولات داخلي از طريق اعمال ماليات‌هاي بيشتر بر واردات مي‌شود. پيش‌بيني مي‌شود اگر اوضاع به همين منوال ادامه يابد، اقتصاد جهاني به دليل اين پديده 7درصد كوچك‌تر خواهد شد. مخاصمات مسلحانه دولت‌ها كه در سال 2025م در بالاترين سطح خود بعد از جنگ جهاني دوم بوده، در طبقه‌بندي خطرات پيش رو جايگاه دوم را دارد. جنگ اوكراين و سودان و وضعيت شكننده در خاورميانه باعث شده كارشناسان درباره رويارويي‌هاي مسلحانه دولت‌ها نگران باشند و آن را خطري جدي براي جهان تلقي كنند. در حال حاضر، 60 دولت در جهان درگير مناقشه‌هاي مسلحانه هستند. آب و هواي نامتعارف (اقليم‌هاي حداكثري) در طبقه‌بندي كارشناسان رتبه سوم را دارد. سال 2025 امواج گرمايي در اروپا ركورد زد، آسيا شاهد سيل‌هاي ويرانگر بود و آتش‌هاي مهارناشدني پهنه بيشتري از كره خاكي را خاكستر كرد. اين شواهد نشان مي‌دهند با وجود اينكه بيش از دو دهه از هشدار جدي كارشناسان درباره تغييرات آب و هوايي مي‌گذرد، نشانه‌اي از اينكه سياستمداران و سياستگذاران به اين هشدارها توجه جدي كرده و سياست‌هاي خود را تغيير داده باشند، نيست و ظاهرا در آينده نزديك هم چنين نويدي ديده نمي‌شود. خسارات تغييرات اقليمي در سال 2025 حدود 145ميليارد دلار برآورد مي‌شود، 6درصد بيش از سال 2024. قطبي شدن جامعه چهارمين خطر جهاني در گزارش مجمع جهاني اقتصاد دانسته شده. شكل‌گيري افتراق‌هاي ايدئولوژيك (نظري) وضعيت بي‌اعتمادي در سطح جهان را بالا برده و فشار بر نظام‌هاي دموكراتيك را بيشتر كرده. به گزارش اين مجمع بسياري از مردم جهان تصور مي‌كنند از روند تصميم‌سازي و تصميم‌گيري دولت‌ها كنار گذاشته شده‌اند و شك دارند كه دولت‌ها اصولا توانايي يا دغدغه‌اي براي بهبود وضعيت زندگي آنها داشته باشند. اطلاعات نادرست و سوءاطلاعات پنجمين خطر از نظر كارشناسان است. پديده‌اي كه با پيشرفت فناوري گسترش پيدا كرده و ميزان اعتماد به نهادها و حقايق منتشر شده را كاهش داده. اين موضوع حتي به چگونگي ارتباط آدم‌ها با يكديگر نيز آسيب زده و باعث شده جوامع نتوانند توان كافي براي مديريت بحران‌ها را داشته باشند. اطلاعات نادرست اطلاعاتي هستند كه با يا بدون قصد فريب منتشر مي‌شود. مثل وقتي كه شخصي اطلاعاتي را به اشتراك مي‌گذارد كه به نظرش درست است، اما توسط شواهد پشتيباني نمي‌شود. اين اطلاعات ممكن است يك مقاله خبري يا پزشكي نادرست يا گمراه‌كننده مثلا در توييتر باشد كه مدركي براي درستي آن وجود ندارد. سوءاطلاعات اما اطلاعات نادرست يا غيردقيقي است كه عمدا منتشر مي‌شود. به عنوان مثال زماني كه شخصي يا نهادي اخبار جعلي را با هدف گمراه كردن ديگران ايجاد مي‌كند و به اشتراك بگذارد. مثلا شخصي يك مقاله خبري جعلي ايجاد كند كه يك سياستمدار، فرد يا افرادي بر اساس هويتشان در يك رسوايي يا توطئه‌هاي ديگر دخيل هستند سپس اين مقاله را با هدف اثرگذاري بر افكار عمومي در رسانه‌هاي اجتماعي به اشتراك بگذارد. زمانبندي اين خطرها اما يكسان نيستند. كارشناسان عقيده دارند در دو سال آتي رويارويي‌هاي جغرافيايي-اقتصادي مي‌تواند مهم‌ترين چالش جهاني در كوتاه‌مدت باشد، اما در ده سال آينده آنچه زمين را به جد تهديد مي‌كند، تغييرات اقليمي، كاهش تنوع و گونه‌هاي زيستي و فروپاشي زيست‌بوم‌هاست.