نگاهي به فيلم «سرزمين فرشتهها» به كارگرداني بابك خواجه پاشا
سرزمين غمها
وحيد فرازان
بعيد است در جهان كنوني و حتي بعدها، كشوري يافت بشود كه با سرمايهاي كافي و به صورت حرفهاي، به غم و مصيبت و فقدان ۲۵ هزار كودك و نوجوان فلسطيني در طول جنگ نابرابر غزه، از طريق هنر سينما بپردازد. «منوچهر محمدي» فيلم «سرزمين فرشتهها» را بعد از گذشت سه دهه از ساخت فيلم «بازمانده (سيفالله داد، ۱۳۷۳) تهيه كرده است. با تدبير خوب برگزاركنندگان جشنواره فيلم فجر، قبل از نمايش فيلم «سرزمين فرشتهها» در خانه جشنواره، طي مراسمي كوتاه از اين تهيهكننده نامآشناي سينماي ايران تقدير شد. «بابك خواجه پاشا هم بعد از فيلم «در آغوش درخت» (۱۴۰۱) به خوبي توانسته اين فيلم سينمايي را كارگرداني كند. تقريبا همه عناصر يك فيلم خوب و جذاب حاضر و آماده تركيب شدهاند تا به قول خودش در جلسه پرسش و پاسخ «درد را بدون آزردن مخاطب» منتقل كند. بازي بازيگر حرفهاي سوري خانم «سٌلاف فواخرجي» (در نقش يك معلم غزهاي) و گروه بازيگران كودك و نوجوان فيلم، تركيب عالي را رقم زدهاند و تماشاگران در اغلب سكانسها باور ميكنند كه آنها در جهنم روي زمين حضور دارند تنها و بيپشتيبان و صدالبته در اين ميان طراحي صحنه و دكور و موسيقي بيتاثير نيست.
چند سكانس عالي كه قلبم را مچاله كرد:
- بازسازي تابلوي شام آخر داوينچي در رستوراني كه خانم معلم و بچهها از بيداد صهيونيستها پناه گرفتهاند، با ميزي خالي از هيچ.
- مردن ماهيها بر اثر كمبود اكسيژن -پيشبيني سكانس پاياني- و پختن آنها توسط خانم معلم و دست نزدن بچهها به ماهيها در اوج گرسنگي و اكتفا كردن به خوردن گوجهفرنگي.
- درد و دل خانم معلم مستاصل از همه جا و همه چيز، با خدايي كه در همين نزديكي شاهد جنايت صهيونيستهاست.
- و بالاخره سكانس پاياني و شهربازي و...
وقايع جنگ غزه چنان هولناك و غمانگيز و تكاندهنده است كه مهر بدترين فاجعه تاريخي و بشري قرن حاضر را بيبر و برگرد بر خود حك كرده است و فيلم «سرزمين فرشتهها» با همه تلطيفي كه در روايت لحاظ كرده، باز هم نتوانسته عظمت خشونت بشري به خصوص در حق كودكان را كمتر جلوه دهد... اي كاش در تيتراژ پاياني فيلم -مثل اغلب فيلمهاي داستاني كه برمبناي واقعيت ساخته شده است- عكسهاي واقعي از اين جنايت عليه بشريت همراه كپشن با تماشاگران به اشتراك گذاشته ميشد تا هم تيتراژ جذاب ميشد و هم بر سنديت فيلم صحه گذاشته ميشد.
اميدوارم فيلم «سرزمين فرشتهها» با زيرنويسهاي مختلف، در آيندهاي نزديك پخش جهاني داشته باشد تا بشريت فراموش نكند كه در بيخ گوش او در همين سالها، چه گذشت و چگونه چشم بر اين فجايع بستند و اغلب سكوت كردند و حمايت.