ایران عصر ناصری

سفرنامه سوم «سون اندرش هدین»، مستشرق و جغرافیدان سرشناس سوئدی با ترجمه «وحید صابری‌مقدم» از سوی انتشارات پیام آزادی منتشر شد. این اثر متعلق به 134 سال قبل است که در مورد سفر مستشرق مذکور به شهرهای گرمسار، دامغان، سمنان، بسطام، شاهرود و مشهد و نیز ادامه سفر نامبرده به شهرهای عشق‌آباد، سمرقند، بخارا، تاشکند، دره فرغانه و سایر نواحی آسیای میانه و تا شهر کاشغر در چین است. 9 سال پس از انعقاد قرارداد ننگین «آخال» که قسمت‎‌های مهمی از سرزمین شمال شرق ایران به وسیله دولت تزاری روسیه از ایران جدا شدند وارد آن نواحی شده و با نظامیان و ماموران سیاسی روسیه تزاری دیدار و ملاقات داشته که شرح کامل آن در این کتاب آمده است. این کتاب در اصل شناسنامه کامل تاریخی، جغرافیایی و ژئوپلیتیک آسیای مرکزی است که بیانگر گسترده دامنه‎‌های فرهنگ و تمدن ایران در آن نواحی است و هر صفحه‌‎ای از آن گنجینه‌ای ارزشمند از تاریخ این سرزمین است. همچنین نقشه‎ای بسیار با ارزش از آسیای میانه و ماورای خزر در انتهای کتاب مذکور ضمیمه که مسیر حرکت نویسنده در آن مشخص شده است. اهمیت این کتاب به لحاظ تاریخی و فرهنگی در حد بسیار بالایی است که سفیر کنونی سوئد در تهران و سفیر کنونی ایران در سوئد و بنیاد نویسنده در سوئد بر آن مقدمه نگاشته‌اند. همچنین مقدمه‌ای از سوی بنیاد نویسنده در سوئد (بنیاد سون هدین) نیز بر آن نوشته است. مترجم این اثر، وحید صابری‌مقدم از دیپلمات‌های بازنشسته وزارت امور خارجه است و طی سال‌های 1401 و 1403 سفرنامه‌های اول و دوم این سوئدی (سفر به ایران از طریق قفقاز و بین‌النهرین و هیات سیاسی پادشاه اسکار نزد ایران) که از آثار مهم «سون هدین» است را ترجمه و وارد بازار نشر كرده است. نویسنده سوئدی کتاب متولد 19 فوریه 1865 در استکهلم است و متوفی به تاریخ 26  نوامبر 1952 در همان شهر است. وی از دوران نوجوانی به جغرافیا و کشف سرزمین‌‌های ناشناخته علاقه‌مند بود. هدین بیش از 20 سال از  عمر خویش را در صحراهای آسیا گذرانید و طی این سال‌ها  دورافتاده‌ترین  نقاط صحراها و دشت‌‌های آسیا  و نیز کویرهای ایران  را درنوردید. اهميت این اثر از آن رو است که نویسنده با بهره‌گیری از دانش جغرافیایی و نگاه علمی خود، جزيیات فراوانی را در زمینه ساختارهای شهری و روستایی، مناسبات اجتماعی، آداب و رسوم مردم و حتی تعاملات سیاسی و اقتصادی ایران با مناطق همجوار ثبت کرده است. وی همچنین در سال 1906 برای سومین و آخرین بار به ایران سفر کرد. او در این سفر به کاوش در کویر بزرگ ایران (کویر لوت) می‌پردازد و از آنجا سومین سفر خود به آسیای میانه را آغاز می‌کند. حاصل جست‌وجوهای جسورانه خویش را طی 65 جلد کتاب و صدها گزارش علمی در شاخه‌های جغرافیا، تاریخ  و باستان‌‎شناسی  منتشر کرد.