فرهاد فخرآبادي



برگزاري مراسم انتخاب برترين‌هاي اخلاق فوتبال ايران بهانه‌يي شد تا پاي صحبت‌هاي آقاي مهدي دادرس مديرعامل سال‌هاي نه چندان دور پيكان برويم. درد و دل‌هاي دادرس در باب فرهنگ‌سازي به عنوان يكي از مديران پرسابقه فوتبال ما مي‌تواند بازگوكننده برخي مسائل باشد. خود دادرس هم در مراسم بهترين‌هاي اخلاق در مشهد حضور داشت.



آقاي دادرس همانطور كه مي‌دانيد در ابتداي نام باشگاه‌ها يك پسوند فرهنگي وجود دارد، يك مدير براي ايجاد فرهنگ مناسب و اخلاق‌محور شدن باشگاه بايد چه اقداماتي انجام دهد؟

ما يك مقدار جزيره‌يي مسائل را نگاه مي‌كنيم. ما بايد ببينيم جامعه ما به چه طرف خاصي دارد مي‌رود. قبل از اينكه برنامه نود نظرسنجي بگذارد من طي يك مطلبي در يك روزنامه ورزشي گفتم كه جامعه ما تقريبا رو به افول گذاشته است. شما ورزشگاه‌هاي ما را نگاه كنيد، اصلا سابقه نداشته است چنين رفتاري؛ تقريبا 6 – 5 سالي مي‌شود كه باب شده و الان مثل يك فرهنگ شده است. ما مي‌گوييم فوتبال بايد جدا باشد از جامعه اما اصلا اينطور نيست. مربي، بازيكن، مدير همه جزيي از جامعه هستند. ما چون نتيجه‌محور شده‌ايم موضوعات فرهنگي را راحت رد مي‌كنيم. من يك موضوعي را مي‌گويم شايد دوستان ناراحت شوند ولي حرف من را روشن مي‌كند. مثلا جاسم كرار و حركاتي كه در تراكتورسازي انجام داد. به جاي اينكه با بازيكن برخورد كنند نامه‌نگاري كردند، تا معاون رييس‌جمهور را تحت تاثير قرار بدهند و ايشان هم براي اينكه نشان دهد معاون است آمد بازيكن را بخشيد؛ پس ما عملا به يك بازيكن خطاكار داريم نمره مي‌دهيم. حالا ما مي‌بينيم اين بازيكن از آن باشگاه آمده و به باشگاه بزرگ‌تري رفته، اولين سوال اين است كه چرا اين بازيكن را گرفتيد اين خودش نشان مي‌دهد كه شما اخلاق را زير پا گذاشتيد و از آن بدتر آقايان براي خودشيريني از اسم مقدس هوادار سوءاستفاده مي‌كنند و تلاش مي‌كنند محروميت بازيكن را كم كنند.

تفاوت شاخص فرهنگي فوتبال گذشته با حال چيست؟

در آن زمان هم اتفاقاتي مي‌افتاد اما خيلي كم بود. چرا؟ چون جامعه ما جامعه منزه‌تري بود، اخلاقيات بر ماديات بيشتر سنگيني مي‌كرد. اما الان همه‌چيز پولكي شده اما به نظر من بخشي از اين روند طبيعي است با پيشرفت تكنولوژي.

شاخص‌ترين اقدامات شما براي فرهنگ‌محور شدن باشگاهتان در زمان مديريت چه بود؟

من هميشه كار تبليغي را با فرهنگي قاطي نمي‌كردم. مثلا بعضي آقايان مي‌گويند ما سينه زني در باشگاه راه انداختيم. من به اين آقايان مي‌گويم سينه‌زني در فرهنگ ملت وجود داشته است، شما آمديد كار تبليغي كرديد. شاخص‌ترين كار فرهنگي اين است كه به انسان‌ها حرمت بگذاريم، دروغ نگوييم. من متاسفم براي رسانه‌ها. هر كسي دروغ مي‌گويد بيشتر به او توجه مي‌شود. شما ببينيد برخي از اين آقايان مدير حرف دو روز قبل‌شان با امروز فرق دارد. صداقت كم شده است، هر حرفي را مي‌زنيم براي خوشايند رسانه، تماشاچي و... موقعي كه مدير دايم در حال دروغ گفتن باشد و به انسان‌ها ابزاري نگاه كند چنين اتفاقاتي مي‌افتد.

شما طي سال 89 آيا مورد خاصي را به ياد داريد كه آن را نمونه‌يي از اخلاق‌محوري بناميد؟

ما در يك شهرستان بازي داشتيم. بعد از گل يكي از مديران خوشحالي كرد چنان به او هجوم آوردند و با لحن بدي ما را مورد خطاب قرار دادند كه شرم‌آور بود. اما در مقابل موقعي كه همين تيم مي‌آيد تيم ما (سايپا) را مي‌برد، كادر مديريت مي‌رود به تيم حريف تبريك مي‌گويد، اين خودش اخلاق‌محوري است. من سه- چهار سال است به فدراسيون و سازمان ليگ پيشنهاد داده‌ام اما متاسفانه آقايان فكر مي‌كنند هر كسي پيشنهادي مي‌دهد بايد مقاومت كنند. به آنها گفتم كه يك بخشنامه تندي انجام شود كه كوچك‌ترين تعرضي به تيم داوري، تيم حريف و... با شديد‌ترين برخوردها مواجه شود. جالب است وقتي هم اتفاقي در شهرستان‌ها مي‌افتد نيروي انتظامي و مسوولان پشت تيم ميزبان درمي‌آيند. تماشاچي‌ها در رشت 90 دقيقه به مازيار زارع فحش دادند اما هيچ برخوردي با آنها نشد. يك اتفاق جديدي هم افتاده براي تيم چوكا كه با داور آن كار را كردند. بايد مديرعاملش را محاكمه كرد. متاسفانه ما فقط به كارهاي روزمره افتاده‌ايم و از همه بدتر مسوولان بالاتر ورزش مي‌خواهند دايم در فوتبال دخالت كنند، در حالي كه به اين آقايان مربوط نيست. من اين را نمي‌گويم اين حرف فيفا است. به خدا اگر بفهمند ما را محروم مي‌كنند. بگذاريد فوتبال كار خودش را بكند. از بخت بد فوتبال آقايان آمده‌اند و ول كن هم نيستند و تازه اظهارنظر هم مي‌كنند.

به عنوان آخرين سوال انتخاب شما براي برترين اخلاق دهه اخير كيست؟

به قول يكي از دوستان هر كسي بيشتر خلاف كند بيشتر ديده مي‌شود. البته ما براي انتخاب خوب‌ها متري نداريم و هر كسي را كه دروغ مي‌گويد خوب فرض مي‌كنيم. براي برترين‌ها در ذهن ندارم اما براي مثال محمدرضا طهماسبي، حسين معمار يا از قديمي‌تر‌ها حميد عليدوستي، هادي نراقي و... البته هيچ كس به پرويز دهداري نمي‌رسد؛ بزرگمردي كه قدرش را ندانستند و زير خاكش كردند.

روزهاي جمعه شبكه سوم برنامه‌يي دارد كه در آن ستاپ‌باكس‌هايي كه قرار است فرآيند ديجيتالي شدن شبكه‌هاي تلويزيوني را انجام دهد معرفي مي‌شود. از قرار معلوم شبكه ورزش قرار است در اين دستگاه‌هاي ديجيتالي عرضه شود و اين البته برخلاف قول و قرارهايي بود كه درباره روي آنتن رفتن شبكه مطمئنا پربيننده ورزش داده شده بود. با اعلام تاسيس شبكه ورزش چالشي بزرگ در ميان برنامه‌سازان ورزشي سيما ايجاد شده است و هنوز اين شبكه به بهره‌برداري نرسيده، شبكه سه سيما براي دادن برنامه‌هايش به اين شبكه قول مساعدي نداده است. چندوقت پيش پورمحمدي، رييس شبكه سه در گفت‌وگويي با خبرگزاري‌ها اعلام كرده بود كه برنامه نود هرگز به شبكه ورزش نخواهد رفت اما مثل اينكه مديران جديد شبكه ورزش اصرار دارند تا اين برند رسانه ملي را به شبكه ورزش ببرند. به هر ترتيب پيش‌توليد برنامه‌هاي ورزشي اين شبكه آغاز شده و حتي چندين برنامه‌يي كه قرار بود در اين شبكه پخش شود، به دليل تاخير در افتتاح شبكه ورزش در شبكه‌هاي ديگر سيما روي آنتن رفته است، به عنوان مثال شبكه مستند، چندين مستند جالب به تهيه‌كنندگي پيمان يوسفي كه علاقه ويژه‌يي هم به مستندسازي دارد از رقابت‌هاي جهاني كشتي در استانبول، رقابت‌هاي واليبال و بسكتبال تيم‌هاي ملي در بازي‌هاي آسيايي گوانگجو و بازي‌هاي تيم ملي ايران در راه مقدماتي جام جهاني پخش كرده است. جالب اينجاست كه در اين مستندها دوربين لحظه به لحظه با بازيكنان است و حتي داخل اتاق‌هاي بازيكنان در هتل رفته است. در يكي از صحنه‌ها در رقابت‌هاي بسكتبال حامد حدادي و حامد آفاق در حال پلي‌استيشن بازي كردن لحظات جذابي را براي بينندگان به نمايش درآورده است. به نظر مي‌رسد بينندگان شبكه‌هاي آنالوگ نبايد از ديدن اين مستندها محروم شوند اما چيزي كه مشخص است اين است كه صدا و سيما قصد دارد با افتتاح شبكه ورزش در فضاي ديجيتال مردم را به خريد ستاپ باكس‌هاي 50 تا 70 هزارتوماني ترغيب كند. خدا را چه ديديد شايد نود هم ديجيتالي شد.

«علاوه بر اينكه هتل نمناك بود و سوسك و مارمولك داشت آشپزمان را هم به آشپزخانه راه ندادند و گفتند وزارت بهداشت‌شان ايراد مي‌گيرد. وقتي در ظرف غذا سوسك پيدا كرديم به آنها گلايه كردم و در نتيجه تصميم گرفتيم خودمان مواد غذايي تهيه كنيم و به آشپزمان كه در سفارت مستقر شده بود، سفارش غذا داديم.»اينها قسمتي از تازه‌ترين گفت‌وگوي سرپرست تيم ملي فوتبال است. او از شرايط تيم ملي در بازي آخر خود در اندونزي راضي نيست و حتي گفته است: «مساله ديگري كه در اندونزي ما را اذيت كرد، ترافيك بسيار وحشتناكي بود كه من در هيچ كجاي تهران چنين ترافيكي را نديده بودم. اگر پليس همراهي‌مان نمي‌كرد شايد به تمرين نمي‌رسيديم.»

ترابيان درباره بازي با بحرين هم گله‌مند است و گفته: « ما در بحرين خيلي اذيت شديم و يكي از مشكلات اساسي كه داشتيم با ناظر اردني مسابقه بود. او مطالبي مي‌گفت كه باعث خنده مي‌شد. دو سه بار به او مراجعه كردم و به او گفتم كه از سه جاي ورزشگاه به سمت بازيكنان ايران ليزر انداخته مي‌شود اما او به تمسخر جواب داد كه اشتباه مي‌كنم و اين نور فلش دوربين‌هاي عكاسي است. وقتي ديدم او هيچ كاري براي حل اين مشكل انجام نمي‌دهد، سراغ ناظر امنيتي فيفا رفتم و اين موضوع را به او توضيح دادم. او با پليس صحبت كرد و نورهاي ليزر جمع شد.»

سرپرست تيم ملي اضافه كرده: «نكته جالب در بحرين فضاي پليسي بود. براي هر سه چهار نفر در فواصل بسيار نزديك پليس گذاشته بودند. اين افراد به زبان فارسي هم مسلط بودند و مدام حواس‌شان به اين بود كه چه مي‌گوييم.»

ترابيان كه از سرنوشت و عملكرد ضعيف ديگر سرپرستان تيم‌هاي پايه درس گرفته است در آخر درباره دو اخطاره بودن ميداوودي حرف جالبي زده است: «براي اينكه از وضع اخطار بازيكنان مطلع شوم، فرمتي را درست كردم كه هر بازيكني اخطار مي‌گيرد بلافاصله نام او را وارد مي‌كنم و اگر بازيكني دو اخطاره شود، بلافاصله علامت زده مي‌شود. ميلاد ميداوودي يك اخطاره بود و مشكلي نداشت.»

رامتين جباري

آنهايي كه تمرين‌هاي استقلال را از نزديك دنبال مي‌كنند، به ياد مي‌آورند بيشتر زمان تمرين را «صمد مرفاوي» هدايت مي‌كرد، با بازيكن‌ها سر و كله مي‌زد و برنامه‌هاي تاكتيكي را با آنها مرور مي‌كرد. «امير قلعه‌نويي» از فرداي 25 مهر 82، با برد 2 بر يك داربي، به اصطلاح فوتبالي‌ها كمتر لخت مي‌شد. امير معمولا با لباس شخصي ايستاده نظاره‌گر بود يا گاهي به سبك پروين رو­ي توپ فوتبال يا كلمن آبي مي‌نشست. از ليگ ششم با تغيير و تحولاتي هدايت شده! مرفاوي جانشين امير شد و هفته اول وقتي بود كه او در نقش سرمربي تيم استقلال، براي نشستن روي نيمكت از پله‌هاي ورزشگاه بالا آمد. خيلي‌ها آن روز براي نخستين بار صمد را با كت و شلوار مي‌ديدند و ژستي كه مي‌خواست پيام «سرمربي شدن» را به همه اعلام كند! برداشت صمد از جايگاه «سرمربي»، همين پوشيدن كت و شلوار بود.



كت اجاره‌يي

پرسپوليس كه قهرمان ليگ هفتم بود، براي فصل 88-87، به رسم قهرمان‌هاي ليگ ايران، به بحران خورد. نقش‌مستقيم علي‌آبادي در باشگاه، مديريت مهندس مصطفوي كه بعد از هر ملاقاتي با علي‌آبادي يا حتي هم‌كلامي با محمد آخوندي (سخنگوي نوجوان آن وقت‌هاي سازمان تربيت‌بدني كه عضو هيات‌مديره آن روزهاي پرسپوليس هم شد) مي‌گفت «به اندازه همه سال‌هاي عمرم درس گرفتم»، تا كشمكش‌هاي حسين هدايتي با باشگاه و در آخر، فرار شبانه قطبي از تهران به دوبي؛ روزهاي پاياني آبان 87 را براي پرسپوليس پرحادثه كرد. صبح روز بيست و نهم، هيات‌مديره باشگاه هدايت تيم را به دستيار اول سرمربي مستعفي سپرد تا با عنوان «موقت»، سرمربي پرسپوليس بحراني باشد. در اوج فشاري كه روي تيم بود، «افشين پيرواني» بلافاصله كت و شلوار سرمربي را از نخستين مسابقه پرو كرد. كت و شلوار صرفا استعاره‌يي است براي درك سطحي از جايگاه سرمربي نزد برخي مربيان بويژه جوان ايران، كه بعضا راه خداحافظي از زمين فوتبال تا سلام بر نيمكت مربيگري را يك‌شبه طي مي‌كنند و تغيير ظاهري و ملموسش همين تعويض لباس ورزشي با كت و شلوار است كه گاهي البته با بي‌سليقگي هم همراه مي‌شود! نمونه ماندگارش بازي استقلال- استقلال‌اهواز در تهران بود؛ «ناصرحجازي» مرد اول آبي‌هاي اهواز و قلعه‌نويي سرمربي آبي‌هاي پايتخت؛ هواي نسبتا سرد و امير كه براي ميزباني حجازي، به خودش رسيده بود و با پوشيدن باراني بلندي! براي عكس يادگاري كنار مردي ايستاد كه استاد انتخاب و پوشيدن لباس بود و جذابيت بي‌نظيرش مرد و زن را مات مي‌كرد. هنوز هم آن عكس دونفره، بدسليقگي آن روز امير را فرياد مي‌زند! و عدم تناسب بين انتخاب لباس با اندازه‌هاي صاحب لباس.



كت جادويي

دو ماه و اندي پيش، 14 شهريور، پس از برد 3 بر صفر تيم‌ملي برابر اندونزي، در «اعتماد» نوشتيم؛ «تصوير كي‌روش وقتي با لباس ورزشي تيمش را كنار زمين هدايت مي‌كند، براي فوتبالي كه آسيب‌ديده از ژست‌هاي پروفسور، ژنرال، شهريار و امپراتور است، عكس خوبي است.» امروز هم بعضي از روزنامه‌هاي ورزشي و بسياري از اهالي فوتبال به راز لباس ورزشي كارلوس پي برده‌اند كه ورژن داخلي‌اش همين مجيد جلالي، معلم- مربي حرفه‌يي فوتبال ايران است. لباس ورزشي لباس كار يك سرمربي است. لباس كار براي وقت كار است و شرايط امروز فوتبال ما نيازمند كار شبانه‌روزي است، براي همين كي‌روش با گرمكن به استوديوي نود مي‌آيد! كت و شلوار هم مي‌ماند براي روز و شب‌هاي جشن، جشن فوتبال، جشن براي وقت‌هايي كه دستاوردي سزاوار پوشيدن لباس رسمي است؛ كه اكنون وقت كار است. «تن آدمي شريف است به جان آدميت» و بي‌ترديد نه «لباس ورزشي»، نه «كت و شلوار»، نشان مرغوبيت «سرمربي» نيست. مقايسه گرمكن كي‌روش با بعضي كت و شلوارپوش‌هاي فوتبال، نگاهي كميك بود به فاصله تفكر «حرفه‌يي و متمركز» با ساده‌انديشي و آسان گرفتن قواره‌هاي يك سرمربي! شكي نيست كه انتخاب پوشش از ابتدايي‌ترين حقوق فردي همه انسان‌ها در سراسر دنياست و قابل احترام. براي حمايت از كي‌روش نيز بايد دقيق و نگران افتادن از روي بام باشيم ولي آنچه موجب ستايش از او مي‌شود نه غلبه بر تيم‌هايي چون مالديو، اندونزي، فلسطين و حتي بحرين است كه بيشتر براي تعهدش به كار و احترامي است كه احساس مي‌شود براي حرفه‌اش قايل است. از يكي مثل او مي‌شود آموخت و ريزرفتارهايش را از نزديك مطالعه كرد؛ با انديشه حرفه‌يي مي‌توان به تفاوت رسيد و در بازه زمان «متفاوت» شد.

ستاره گلف جهان به توصيه بلاتر براي مبارزه با نژادپرستي عمل كرد و با حريفش دست داد تا رييس فيفا پس از حمله شديدي كه در دنياي فوتبال عليه‌اش صورت گرفته در دنياي گلف با حمايت روبرو شود! در حالي كه فوتباليست‌ها و مربيان بشدت نسبت به توصيه سپ بلاتر درباره نحوه مبارزه با نژادپرستي انتقاد كرده‌اند، ستاره دنياي گلف و پردرآمدترين ورزشكار جهان پيش از انجام رقابت‌ خود در تورنمنت گلف ملبورن به توصيه بلاتر عمل كرد. استيو ويليامز، رقيب وودز در اين رقابت، دو هفته گذشته با به زبان آوردن جوكي مبتذل درباره وودز به وي توهين نژادپرستانه كرد. به اين ترتيب اين دو ورزشكار مطابق توصيه بلاتر پيش از آغاز رقابت خود در اين هفته با هم دست دادند و خيره در چشمان هم براي يكديگر آرزوي موفقيت كردند.

تيم ملي واليبال ايران در آستانه جام جهاني واليبال در ديداري دوستانه مقابل تيم قدرتمند لهستان با نتيجه 3 بر 2 به پيروزي دست يافت. ملي‌پوشان واليبال ايران در نخستين روز اقامت خود در شهر ناگوياي ژاپن در ديدار دوستانه به مصاف تيم قدرتمند لهستان رفتند و پس از يك بازي نفسگير موفق شدند حريف خود را با نتيجه 3 بر 2 و با امتيازهاي (25-23، 20-25، 24-26، 25-20 و 15- 17) شكست دهند.