سه شنبه، 5 مهر 1390 - شماره 2270
   
 
صفحه نخست :: روزنامه :: صفحه نخست
افزايش بي‌سابقه چك‌هاي برگشتي
چك‌هاي برگشتي 10 برابر اختلاس اخير

طرح: جمال رحمتي

گروه اقتصادي| سيدابراهيم عليزاده



ميزان چك‌هاي برگشتي در ايران طي سال جاري به بيش از 28 هزار ميليارد تومان مي‌رسد. اين رقم برآورد واحد اقتصاد ايران متشكل از 10 اقتصاددان ايراني است كه برآوردشان فاصله چنداني هم با ارقام رسمي اعلام شده بانك مركزي ندارد. طبق آخرين اعلام بانك مركزي ميزان چك‌هاي برگشتي در سال گذشته 8/27 هزار ميليارد تومان بوده كه امسال با 600 ميليارد تومان افزايش به 4/28 هزار ميليارد تومان مي‌رسد. اين رقم 5/4درصد از حجم كل اسناد مبادله‌شده و 5/7درصد از حجم نقدينگي كشور طي امسال را شامل مي‌شود. همچنين با اين ميزان هزينه مي‌توان بيش از يك ميليون و 500 هزار شغل در كشور ايجاد كرد (طبق عملكرد بنگاه‌هاي زودبازده). با وجود اين، به نظر مي‌رسد ميزان چك‌هاي برگشتي روز به روز در كشور بيشتر شده و از سوي ديگر فعالان بخش خصوصي و نماينده‌هاي مجلس بارها از افزايش چك‌هاي برگشتي گلايه كرده و بيشتر از هر موضوع وضع اقتصادي كشور را مقصر اين وضع ذكر كرده‌اند. در مقابل، بانك مركزي تاكنون تنها علت افزايش اين چك‌هاي برگشتي را افزايش ميزان اسناد مبادله شده اعلام كرده كه مراجعه به خود آمارهاي رسمي بانك مركزي اين موضوع را تاييد نمي‌كند. چرا كه مثلا در سال 1388 هم كه ميزان اسناد مبادله شده نسبت به سال قبل خود كاهش يافت اما ميزان چك‌هاي برگشتي حدود سه هزار ميليارد تومان رشد داشت. جداي از اين بحث‌ها، پيامدهاي اين اتفاق نيز قابل توجه است كه بيش از هر قشري، نماينده‌هاي فعالان اقتصادي از بي‌اعتمادي حاصل از اين اتفاق‌ها گلايه مي‌كنند. در روزهايي كه اخبار مربوط به اختلاس بانكي بي‌سابقه كشور بيش از هر موضوع اقتصادي ديگر منعكس مي‌شوند، شايد موضوع چك‌هاي برگشتي قابل توجه‌تر باشند، از اين نظر كه رقم آنها 10 برابر اختلاس سه هزار ميليارد توماني اخير بوده است. در حالي كه اختلاس اخير سه هزار ميليارد تومان اعلام شده، بنا به آمارهاي رسمي و برآوردهاي كارشناسان ميزان چك‌هاي برگشتي كشور تا 10 برابر اين رقم و بيش از 5/28 هزار ميليارد تومان است. كارشناسان واحد اقتصاد ايران در جديدترين برآورد خود از ميزان چك‌هاي برگشتي كشور ميزان اين چك‌ها را در سال 85 معادل 9/10 هزار ميليارد تومان اعلام كردند كه اين رقم دقيقا همان رقم اعلام شده بانك مركزي است. در آن سال اين ميزان چك برگشتي 6/3درصد از كل اسناد مبادله شده بود كه نسبت به سال 90 سهمش كمتر بود. اما حجم نقدينگي سال 85 بيش از 128 هزار ميليارد تومان بوده كه اين رقم نشان مي‌دهد چك‌هاي برگشتي در آن سال 5/8درصد حجم نقدينگي كشور بود. اين در حالي است كه اكنون با رشد نقدينگي كشور اين ميزان سهم كاهش يافته است. 3برابر شدن چك‌هاي برگشتي طي 5 سال

آمارهاي رسمي مبين آن است كه ميزان چك‌هاي برگشتي طي سال‌هاي 86 تا 90 حدود سه برابر شده است. در حالي كه در پايان سال 85 ميزان چك‌هاي برگشتي 10 هزار ميليارد تومان بوده در ابتداي سال 90 اين ميزان توسط بانك مركزي بيش از 8/27 هزار ميليارد تومان اعلام شده است. روند اين رشد به گونه‌يي بوده كه در سال 86 ميزان چك‌هاي برگشتي توسط بانك مركزي 14 هزار ميليارد تومان، در سال 87 بيش از 20 هزار ميليارد تومان و در سال 88 بيش از 23 هزار ميليارد تومان گزارش شده است. بر اين اساس برآوردهاي كارشناسان واحد اقتصاد ايران نيز ارقام بسيار نزديك با ارقام اعلام شده بانك مركزي بوده است. شايد تنها تفاوت اين برآوردها با نرخ‌هاي اعلام شده بانك مركزي در نسبت ميزان چك‌هاي برگشتي به حجم كل اسناد مبادله شده است. آنچه كه از اين ارقام مي‌توان به دست آورد اين است كه اين سهم در سال‌هاي 87 و 88 و 90 صعودي بوده و در سال‌هاي 85، 86 و 89 نزولي بوده است. در سال 86 از 415 هزار ميليارد تومان اسناد مبادله شده بيش از 14 هزار ميليارد تومان چك‌ها برگشت خوردند. اين رقم چك‌هاي برگشتي در سال 86 نيز به مانند سال 85 معادل 5/8درصد حجم نقدينگي كشور بوده است. اين سهم در سال 87 به 5/10درصد افزايش يافت. همچنين در سال 87 سهم چك‌هاي برگشتي به كل اسناد مبادله شده نيز به 49/4درصد صعود كرد چرا كه طبق آمارهاي بانك مركزي ميزان چك‌هاي برگشتي 20 هزار ميليارد تومان و ميزان كل اسناد مبادله شده 466 هزار ميليارد تومان بوده است. نسبت چك‌هاي برگشتي به كل اسناد مبادله شده در سال بعد از آن هم روند صعودي خود را حفظ كرد و به 06/5درصد رسيد. در اين سال ميزان چك‌هاي برگشتي با سه هزار ميليارد تومان رشد به بيش از 23 هزار ميليارد تومان رسيد. اما اين سال از آن سال‌هايي بوده كه حجم كل اسناد مبادله شده با كاهش همراه بود. در اين سال ميزان اسناد مبادله شده به 462 هزار ميليارد تومان كاهش يافت اما همچنان ميزان چك‌هاي برگشتي روند صعودي خود را طي كرد. اين اتفاق در سال 88 توجيهات بانك مركزي را نيز زير سوال برده است.



رد توجيهات دولتي

افزايش چك‌هاي برگشتي در شرايط كاهش كل اسناد مبادله شده در سال 88 در حالي بوده كه رييس كل بانك مركزي در توضيح دلايل رشد چك‌هاي برگشتي اعتقاد دارد: «وقتي حجم معاملات افزايش پيدا مي‌كند، بر آمار چك‌هاي برگشتي هم اضافه مي‌شود.» اين توجيه بانك مركزي براي سال 89 هم شايد قابل تعميم باشد اما نسبت چك‌هاي برگشتي به كل اسناد مبادله شده در اين سال با كاهش مواجه بوده است. در اين سال بانك مركزي در حالي ميزان چك‌هاي برگشتي را 8/27 هزار ميليارد تومان گزارش كرده كه ميزان كل اسناد مبادله شده به 628 هزار ميليارد تومان افزايش يافته بود. براي سال 90 نيز ميزان اسناد مبادله شده توسط واحد اقتصاد ايران 628 هزار ميليارد تومان و ميزان چك‌هاي برگشتي نيز 4/28 هزار ميليارد تومان برآورد شده كه نسبت 5/4درصدي حجم چك‌هاي برگشتي به كل اسناد مبادله شده را نشان مي‌دهد. همچنين ميزان چك‌هاي برگشتي در سال 89 معادل 1/9درصد حجم نقدينگي بوده كه در سال 90 پيش‌بيني مي‌شود به 5/7درصد كاهش يابد. از سوي ديگر مراجعه به تعداد چك‌هاي برگشتي و تعداد اسناد مبادله شده نشان مي‌دهد كه توجيه افزايش چك‌هاي برگشتي متاثر از افزايش اسناد مبادله‌شده كاملا غيرپذيرفتني است. ميزان اسناد مبادله‌شده در سال 85 بيش از 78 ميليون برگ چك بوده كه از اين تعداد سه ميليون و 600 هزار برگ چك برگشت خورده بود. اين ارقام در سال 86 به بيش از 79 ميليون برگ چك مبادله شده و سه ميليون و 900 هزار برگ چك برگشت خورده افزايش يافت. اما در سال 87 هرچند ميزان چك‌هاي برگشت خورده با افزايش يك ميليون برگي به چهار ميليون و 900 هزار برگ رسيد اما ميزان كل اسناد مبادله شده از 79 ميليون برگ با كاهش 13 ميليون برگي به 63 ميليون برگ رسيد. اين موضوع دقيقا خلاف توجيهات عنوان شده بانك مركزي براي افزايش چك‌هاي برگشتي است. نكته قابل توجه‌تر آنكه اين روند در سال 88 نيز تكرار شد. يعني ميزان چك‌هاي برگشتي با افزايش صد هزار برگي به پنج ميليون برگ رسيد اما ميزان كل اسناد مبادله‌شده از 63 ميليون برگ چك در سال قبل از آن به 47 ميليون برگ كاهش يافت. در واقع ميزان كل اسناد مبادله‌شده در سال 88 به ميزان 16 ميليون برگ نسبت به سال 87 كاهش داشته است. اين روند اما در سال 89 ديگر تكرار نشد. چرا كه در اين سال ميزان چك‌هاي برگشتي و اسناد مبادله شده هر دو با افزايش مواجه بودند. در اين سال ميزان چك‌هاي برگشتي به بيش از پنج ميليون و 900 هزار برگ و ميزان كل اسناد مبادله شده به بيش از 49 ميليون برگ رسيد. اين ارقام حاكي از افزايش 900 هزار برگي چك‌هاي برگشتي و دو ميليون برگي كل اسناد مبادله شده طي سال 89 در مقايسه با سال 88 بوده است. همه اين ارقام كه آمارهاي رسمي بانك مركزي هستند تاييد مي‌كنند افزايش چك‌هاي برگشتي چندان هم متاثر از افزايش كل اسناد مبادله شده نيست. نكته قابل تامل ديگر اين است كه ميزان اسناد مبادله شده در ابتداي دهه 90 يعني سال 81 بيش از 68 ميليون برگ بود كه با وجود زيادتر بودن آن نسبت به اسناد مبادله شده در سال 89 اما ميزان چك‌هاي برگشتي در سال 81 حدود سه ميليون برگ كمتر از تعداد چك‌هاي برگشتي سال 89 بوده است. در سال 81 ميزان چك‌هاي برگشتي سه ميليون و ميزان چك‌هاي برگشتي سال 89 بيش از پنج ميليون و 900 هزار برگ بوده است. همچنين درصد چك‌هاي برگشتي در اول دهه 90 معادل 16/4درصد بوده كه در پايان اين دهه به 44/4درصد افزايش يافته است.



درشت‌تر شدن چك‌هاي برگشتي

مراجعه به آمارهاي بانك مركزي از وضع چك‌هاي برگشتي نشان مي‌دهد كه طي سال‌هاي اخير رقم چك‌هاي برگشتي درشت‌تر شده است. بطوري كه متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي طي سال‌هاي 81 تا 89 چهار برابر شده است. در حالي كه متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي در سال 81 به ميزان يك ميليون و 400 هزار تومان بوده اين رقم در سال 89 به چهار ميليون و 700 هزار تومان افزايش يافته است. اين روند صعودي طي اين سال‌ها به تدريج و هر ساله بوده است. در سال 82 ميزان متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي در حالي يك ميليون و 700 هزار تومان گزارش شده كه اين رقم در سال قبلش 400 هزار تومان كمتر بوده است. رشد 400 هزار توماني متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي در سال‌هاي بعدي نيز بيشتر و در سال 89 كمتر شد. ميزان رشد متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي طي سال 83 در مقايسه با سال قبل خود 200 هزار تومان، طي سال 84 در مقايسه با سال قبل خود 500 هزار تومان، طي سال 85 در مقايسه با سال قبل خود 600 هزار تومان، طي سال‌هاي 86 و 87 در مقايسه با سال‌هاي قبل خود 700 هزار تومان، طي سال 88 نسبت به سال قبل خود 400 هزار تومان و در نهايت طي سال 89 در مقايسه با سال 88 به ميزان 100 هزار تومان بوده است. اينها نشان مي‌دهد كه رشد ارزش متوسط چك‌هاي برگشتي در سال گذشته كاهش 300 هزار توماني داشته است. در سال گذشته متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي چهار ميليون و 700 هزار تومان بوده است. اين رقم در سال 88 بيش از چهار ميليون و 600 هزار تومان، سال 87 بيش از چهار ميليون و 200 هزار تومان، در سال 86 بيش از سه ميليون و 700 هزار تومان، در سال 85 بيش از سه ميليون تومان، در سال 84 بيش از دو ميليون و 400 هزار تومان، در سال 83 بيش از يك ميليون و 900 هزار تومان و در سال 82 بيش از يك ميليون و 700 هزار تومان بود. البته در اين شرايط متوسط ارزش چك‌هاي مبادله شده نيز روند صعودي داشت. به گونه‌يي كه از يك ميليون و 500 هزار تومان در سال 81 به 12 ميليون و 700 هزار تومان در سال 89 افزايش يافته است. به عبارتي در شرايط چهار برابر شدن متوسط ارزش چك‌هاي برگشتي ميزان متوسط ارزش چك‌هاي مبادله شده طي سال‌هاي 81 تا 89 معادل 12 برابر آن رشد كرده است.



افزايش مطالباتي بانكي

همراه با افزايش چك‌هاي برگشتي، بررسي شاخص مطالبات بانكي نيز نشان مي‌دهد كه سال‌هاي اخير روند آن رو به رشد بوده است. طبق اعلام واحد اقتصاد ايران مجموع مطالبات سيستم بانكي كشور از بخش‌هاي دولتي و غيردولتي طي سال 85 بيش از 148 هزار ميليارد تومان، سال 86 بيش از 194 هزار ميليارد تومان، سال 87 بيش از 215 ميليارد تومان، سال 88 بيش از 250 هزار ميليارد تومان و سال گذشته نيز 332 هزار ميليارد تومان بوده است. همچنين اين رقم در سال 90 نيز پيش‌بيني مي‌شود كه به 377 هزار ميليارد تومان برسد. اين رقم مطالبات بانكي طي اين سال‌ها هميشه بيشتر از ميزان حجم نقدينگي كشور بوده است. واحد اقتصاد ايران ميزان حجم نقدينگي كشور طي سال‌هاي 85 تا 90 را به ترتيب 128 هزار ميليارد، 164 هزار ميليارد، 190 هزار ميليارد، 235 هزار ميليارد، 294 هزار ميليارد و 371 هزار ميليارد تومان برآورد كرده است. موضوع قابل توجه اين است كه فاصله مطالبات بانكي از حجم نقدينگي از 20 هزار ميليارد تومان در سال 85 به شش هزار ميليارد تومان در سال 90 كاهش خواهد يافت. در مجموع آنچه از اين آمارها مي‌توان برداشت كرد اين است كه همزمان با افزايش چك‌هاي برگشتي در كشور ميزان مطالبات بانكي نيز افزايش يافته است. اين دو مولفه نشان مي‌دهد كه سيستم بانكي كشور در حال ضعيف شدن است كه در نهايت منجر به لحاظ كردن سختگيري‌هاي بيش از پيش براي دادن تسهيلات بانكي به بخش خصوصي و كارآفرينان كشور خواهد شد.



نگراني‌هاي فعالان اقتصادي

نگراني از سخت‌تر شدن اعطاي تسهيلات بانكي به تبعيت از افزايش چك‌هاي برگشتي و افزايش مطالبات بانكي را مدت‌هاست كه در سخنان فعالان اقتصادي كشور مي‌توان مشاهده كرد. اسدالله عسگراولادي، از فعالان بخش صادرات ايران پيامد افزايش چك‌هاي برگشتي را از بين رفتن اعتماد به بخش خصوصي عنوان و تصريح مي‌كند: «اين چك‌هاي برگشتي نبود اعتماد را به وجود مي‌آورند و ديگر خيلي سخت مي‌شود به افراد اعتماد كرد.» رييس اتاق بازرگاني ايران نيز مدتي قبل در نشست هيات نمايندگان اتاق ايران متذكر شده بود: «آمارها نشان مي‌دهد كه شمار چك‌هاي برگشتي به ركورد بي‌سابقه و بالاترين حد خود رسيده و يكي از علل آن رشد بي‌اخلاقي در اقتصاد است كه اعتماد‌ها را خدشه‌دار و جريان طبيعي رشد اقتصاد را دچار آسيب كرده است.» از ديد محمد نهاونديان آنچه موجب افزايش چك‌هاي برگشتي شده، نامساعدبودن فضاي كسب و كار كشور بوده است. به همين دليل تاكيد اين مقام بخش خصوصي كشور اين است كه تنها از راه‌هايي چون بهبود فضاي كسب و كار كشور مي‌توان از افزايش چك‌هاي برگشتي جلوگيري كرد. دبير كل اتاق تهران هم اين وضع را ناشي از وضع نامناسب اقتصادي كشور مي‌داند. از ديد اكبرنژاد، عضو كميسيون اقتصادي مجلس نيز علت اصلي افزايش چك‌هاي برگشتي ركود بازار كسب و كار، وجود قوانين نادرست و حمايت نكردن از مردم و ارتباط نداشتن با كشورهاي توسعه‌يافته است.

حميد حسيني، يك عضو هيات رييسه اتاق بازرگاني تهران هم از جمله علل افزايش چك‌هاي برگشتي را برداشتن جزاي كيفري برگشت خوردن چك، كاهش سختگيري‌ها و نظارت بانك مركزي عنوان و تصريح مي‌كند: «اقتصاد ما در شرايط ركود تورمي قرار دارد و سياست انقباضي بانك‌ها و پرداخت نشدن اعتبارات باعث شده كه واحدها با مشكل مالي مواجه شوند. علاوه بر اينكه در دوران ركود تورمي هستيم، نهاد جامعه نيز نهاد ناآرامي است و دولت نتوانسته روان جامعه را آرام كند و هر روز افزايش قيمت را در يك بخش داريم.» عباسعلي نورا، نايب‌رييس كميسيون برنامه و بودجه مجلس نيز افزايش حجم چك‌هاي برگشتي را ناشي از اجرايي نشدن قانون بانكداري اسلامي در كشور مي‌داند و مي‌گويد: «افزايش سفته‌بازي و چك‌بازي طي چند وقت اخير يكي از عوامل رشد چك‌هاي برگشتي است. صدور دسته‌هاي چك از سوي بانك‌ها به هر فردي كه اعتبار و سرمايه چنداني ندارد، سبب شده ميزان چك‌هاي برگشتي افزايش يابد.» در كنار اين عوامل، انتقادات به عملكرد نظام بانكي نيز نشان مي‌دهد كه برخي سيستم بانكي كشور را مسبب اين اتفاقات مي‌دانند. در اين مورد مي‌توان به سخنان عزت‌الله يوسفيان‌ملا، نماينده مجلس اشاره كرد. اين نماينده مجلس علت اصلي افزايش چك‌هاي برگشتي را مسووليت‌ناپذيري بانك‌ها در برابر نظام اقتصادي كشور ذكر مي‌كند و مي‌گويد: «بانك‌هاي كشور در اعطاي دسته چك به افراد دقت لازم را به خرج نمي‌دهند و بخش چشمگيري از مصيبت چك‌هاي برگشتي در كشور، به علت عملكرد نادرست بانك‌هاست كه تنها به منافع خود فكر مي‌كنند و به سلامت اقتصادي كشور و مشكلاتي كه به ازاي برگشت خوردن هر چك به وجود مي‌آيد، توجه ندارند.» اين عضو كميسيون اقتصادي مجلس با تاكيد بر لزوم اصلاح قانون چك تاكيد و اضافه مي‌كند: «اصلي‌ترين علت افزايش حجم چك‌هاي برگشتي، فقدان قانون منسجم و شفاف درباره نحوه اعطاي چك و برخورد با چك‌هاي بلامحل است.» اصلاح قانون چك، موضوع مورد تاكيد ديگر نماينده‌هاي مجلس نيز هست. كاظم دلخوش، عضو كميسيون اقتصادي مجلس نيز متذكر مي‌شود: «قوانين مربوط به چك در كشور ما نقص دارد و اجراي ناقص اين قوانين هم مزيد بر علت شده و موجب افزايش حجم چك‌هاي برگشتي در بازار ما مي‌شود. اعطاي چك به افراد، قانونمند نيست و متاسفانه هر كس با هر سطح توان مالي مي‌تواند صاحب چك شود كه اين براي اقتصاد كشور خطرناك است. اصلاح قانون چك نيازمند همكاري ميان مجلس، دولت و بانك‌هاي كشور است. بارها از تريبون‌هاي مختلف و در نشست‌هاي مختلف اعلام كرده‌ايم كه مجلس آماده اصلاح قانون چك است.»

ريزش مردان احمدي‌نژاد همچنان ادامه دارد
استعفا به‌خاطر حضور مشايي در دولت
چهارمين مشاور محمود احمدي‌نژاد هم از دولت دهم استعفا كرد. ريزش مردان احمدي‌نژاد همچنان ادامه دارد و خبرهاي استعفاي برخي پاستورنشينان از دولت ايامي است كه به تيتر تكراري رسانه‌ها تبديل شده است. علت استعفا هم قبل از خواندن متن استعفاها قابل حدس است و كليشه‌يي است تكراري كه به نفوذ و كارشكني‌هاي برخي ياران نزديك احمدي‌نژاد كه به وابستگان جريان خاص در دولت شهره شده‌اند اشاره مي‌كند.همچنان كه امير اميرگان، رييس حوزه مشاوران جوان مركز ارتباطات دولت و روحانيت ديروز به دليل دخالت‌هاي جريان به زعم اصولگرايان انحرافي در امور حوزه متبوعش از سمت خود استعفا داد.وي در استعفانامه‌اش خطاب به مسجدي، قايم مقام و نماينده تام‌الاختيار رياست حوزه مشاوران جوان نوشت كه به استحضار مي‌رساند بعد از استعفاي سرور گرانقدر، استاد عزيزم حجت‌الاسلام دكتر سقاي بي‌ريا (زيد عزه) از مشاورت رييس‌جمهور و رياست مركز ارتباطات دولت و روحانيت، اين مركز متاسفانه حدود يك سال است كه بدون سرپرست و برنامه كاري به فعاليت مي‌پردازد و اينجانب نيز با توجه به عدم حضور حجت‌الاسلام سقاي بي‌ريا و نبود مديريت مشخص در اين مجموعه و مديريت جريانات خاص در دولت بر اين مجموعه، استعفاي خود را از رياست حوزه مشاوران جوان مركز ارتباطات دولت و روحانيت اعلام مي‌دارد. وي در متن استعفايش آورده است :«لازم به ذكر است اينجانب فعاليت خود را از آذرماه سال 88، با حكم حجت‌الاسلام دكتر سقاي بي‌ريا شروع كرده و در تمام مدت شاگردي ايشان و فعاليت در مركز، ولايتمداري و ساده‌زيستي، احترام به علما و بزرگان حوزه علميه مباركه و فعاليت مخلصانه و بدون حواشي را از اين شخصيت متخلق، فاضل و حوزوي مشاهده كردم.»پيش از اين نيز حجت‌الاسلام ناصر سقاي بي‌ريا، علي ثمري و علي جعفري مشاور رييس‌جمهور در روحانيت، دبير هيات عالي گزينش كل كشور و دبير كميسيون فرهنگي دولت در اعتراض به تحركات جريان مشهور به خاص به عناوين مختلف از دولت دهم جدا شدند.به نظر مي‌رسد شيب تند انتقادات علما و روحانيون به عملكرد دولت دهم مستقيم و غيرمستقيم حضور اسفنديار رحيم‌مشايي در كابينه محمود احمدي‌نژاد را نشانه گرفته است

وجه مشترك خروج روحانيون از دولت است چرا كه از مراجع تقليد همچون آيات عظام مكارم شيرازي، نوري‌همداني و صافي‌گلپايگاني گرفته تا علما و صاحبنظران حوزه كه شاخص‌ترين‌شان آيت‌الله مصباح‌يزدي است، روزگاري از حاميان شاخص احمدي‌نژاد و دولتش به‌شمار مي‌رفتند اما امروز از جمله روحانيوني محسوب مي‌شوند كه اخيرا به جرگه منتقدان دولت پيوسته‌اند و نقد‌هاي‌شان سبب شكل‌گيري مرزبندي‌هاي جديد ميان حوزه و روحانيت با دولت شده است. به عنوان مثال اگر روزي رسانه‌ها از آيت‌الله مصباح‌يزدي به عنوان پدر معنوي احمدي‌نژاد نام مي‌بردند امروز اما آيت‌الله يزدي به‌خاطر حمايت احمدي‌نژاد از مشايي و يارانش كه به جريان خاص شهره شده‌اند در صف اول منتقدان دولت قرار گرفته است كه به صراحت از وابستگي رييس‌جمهور به جريان مذكور نقد و گلايه مي‌كند، همچنين گلايه از نحوه برخورد با جريان خاص، گراني و تورم در كشور و بيكاري محور‌هاي انتقاد مراجع مذكور از دولت و در راس آن احمدي‌نژاد است.

همين امر يعني شيب تند انتقادات علما و روحانيون حوزه سبب شده است تا روحانيوني كه حضورشان در پاستور زماني به عامل تقويت رابطه دولت و روحانيت تعبير مي‌شد عطاي سمت‌هايشان در كابينه را به لقايش ببخشند و يكي پس از ديگري از پاستور بروند. اين خروج‌‌ها كه در سال جاري با تاييد استعفاي سقاي بي‌ريا، مشاور امور روحانيت احمدي‌نژاد كليد خورد با غيبت‌هاي مكرر مرتضي آقاتهراني و آيت‌الله حائري شيرازي دو استاد اخلاق كابينه در نشست‌هاي پاستور روند صعودي در پيش گرفته است. صعودي بدان جهت كه اگر اوايل سال سقاي بي‌ريا مشاور امور روحانيون دولت كه زماني مدعي بود در خارج از كشور مواضع احمدي‌نژاد را مي‌پرستند علت استعفايش از كابينه را ميسر نبودن شرايط ادامه همكاري با دولت عنوان كرد و بدون اشاره به ممانعت فرد يا جريان خاصي در روند برنامه‌هايش حاضر به ترك پاستور شد پس از آن مرتضي آقا تهراني معلم اخلاق دولت كه نفوذ كلامش بر نمايندگان حامي دولت در بهارستان بارها و بارها ثابت شده است به‌دنبال قهر 11 روزه احمدي‌نژاد از رياست‌جمهوري و حمايت‌هاي بي‌پرده وي از مشايي و يارانش در كابينه كمتر از گذشته به حمايت از دولت در بهارستان پرداخت و ديگر خبري از حضور وي در نشست‌هاي پاستور منتشر نشد. آيت‌الله حائري شيرازي ديگر استاد اخلاق كابينه احمدي‌نژاد نيز روحاني است كه اين روزها با دولت اعلام مرزبندي كرده است.



نگاهي به فهرست اخراجي‌‌هاي دولت دهم

در كنار خروج روحانيون از كابينه طي دولت دهم بسياري از دولتمردان چون داود احمدي‌نژاد، كاوه اشتهاردي، مهرداد بذرپاش، پرويز فتاح، كامران باقري‌لنكراني، غلامحسين محسني‌اژه‌يي، محمدحسين صفارهرندي و منوچهر متكي توسط رييس دولت در دو سال اخير يكي پس از ديگري به عناوين و علل مختلف يا كابينه را ترك كردند يا مجبور به استعفا از همكاري با دولت شدند. همچنان كه علي ثمري كه تا چندي پيش رياست هيات گزينش كشور را بر عهده داشت يك هفته پس از انتقاد به اسفنديار رحيم‌مشايي و يارانش در پاستور عزل شد، يا كاوه اشتهاردي و تيم همراهش كه بصورت ناگهاني و به‌خاطر مخالفت جمعي در دولت از سمت مديريت عامل موسسه ايران با يك پيامك تلفني بركنار شدند. در ادامه اين روند مي‌توان به عزل به ناگاه متكي اشاره كرد كه تنها با يك انتقاد كوچك كه از موازي‌كاري در دستگاه سياست خارجي ايران كه در ماجراي انتصاب معاونان حوزه خارجي رييس‌جمهور (كه البته بعدها به عنوان مشاور منصوب شدند،) مطرح كرد، مجبور به خروج از دولت شد. همچنين حسين صفارهرندي، اژه‌يي و لنكراني نيز از جمله كساني بودند كه در ماجراي جلسه معروف هيات دولت و اعتراض چند تن از وزرا به حضور مشايي به عنوان معاون اول در اين جلسه، در زمره معترضان قرار گرفتند و از پاستور رفتند. بذرپاش نيز كه در دولت نهم و دهم مسووليت‌هاي متفاوت و زيادي را عهده‌دار شد، در ماجراي تعيين معاون براي حوزه‌هاي خارجي رييس‌جمهور تاب نياورد و لب به انتقاد از جريان خاص دولت گشود و در پي آن مجبور به خداحافظي از دولت شد. كليدواژه مشترك «انتقاد از مشايي» كه عامل تمامي عزل و نصب‌هاي فوق بوده است آنچنان در ريزش ياران احمدي‌نژاد موثر است كه حتي مانع خداحافظي پرويز فتاح يكي از كارآمدترين مديران مومن و سالم و صميمي‌ترين دوست رييس‌جمهور از پاستور نشد و اختلافات فتاح با جريان خاص بود كه به دوستي احمدي‌نژاد و او در دولت خاتمه داد و او را به بنياد تعاون سپاه فرستاد. پس از چهره‌هاي فوق كه به‌غير از يك يا دو نفرشان، جملگي از عوامل اصلي طرح گفتمان عدالتخواهانه محمود احمدي‌نژاد بودند و سوابق انتقادي آنها از عملكردهاي دولت‌هاي گذشته، زبانزد خاص و عام بوده و هست، حال بايد منتظر ماند و ديد كه در آينده نام چه كساني به آنها اضافه خواهد شد.
گلايه محسني اژه‌يي از مسوولان اقتصادي كشور:
چرا بانك مركزي با علم به فساد اخير آن را اطلاع نداده است؟

جلسه روز گذشته سخنگوي قوه قضاييه تحت تاثير فساد بانكي سه هزار ميليارد توماني قرار داشت. محور اصلي پرسش‌هاي خبرنگاران و نيز سخنان محسني‌اژه‌يي كه اين روزها ناظر رسيدگي به اين پرونده است در ارتباط با چگونگي رخ دادن فساد بانكي بود. به گونه‌يي كه دادستان كل كشور حدود 45 دقيقه نشست خبري خود را به بيان توضيحات اوليه درباره عناوين اتهامي متناسب با پرونده فساد مالي اخير اختصاص داد كه در اين ميان محسني‌اژه‌يي از كتاب قانون نيز بهره گرفت. محسني‌اژه‌يي با اشاره به پرونده فساد بانكي سه هزار ميليارد توماني گفت: فسادي كه واقع شده، حقيقتا يك فساد و جرم بزرگ است كه برخورد با آن هم بايد متناسب با اين جرم باشد. وي افزود: درباره قضيه اخير بايد گفت در اينكه جرم بزرگي واقع شده است، هيچ كس ترديد ندارد اما ماهيت اين فساد و جرم چيست؟ آيا اختلاس است؟ آيا اخلال در نظام اقتصادي كشور است؟ آيا رشا و ارتشاء است؟ آيا سوءاستفاده يا درآمد من‌غير‌حق است؟ آيا كلاهبرداري است؟ آيا همه اينهاست يا اصلا چيز ديگري است؟ اژه‌يي گفت: بر اساس قانون اگر كساني مطلع باشند كه در زيرمجموعه‌شان تخلفي اينچنيني اتفاق افتاده و اطلاع ندهند، به عنوان معاون همين جرم با آنان برخورد مي‌شود. مصداق اين مساله هم بانك مركزي است كه ادعا كرده از 40 روز قبل از اين مساله اطلاع پيدا كرده است، در صورتي كه بايد گفت اگر شما از اين قضيه اطلاع پيدا كرديد چرا به دستگاه قضايي اطلاع نداديد؟ سخنگوي قوه قضاييه در ادامه، به ديگر زواياي پنهان پرونده فساد عظيم مالي در سيستم بانكي پرداخت و گلايه‌هايي را نسبت به عملكرد بانك ملي مطرح كرد. وي با تشريح برخي تخلفات اتفاق افتاده در بانك ملي نيز گفت: بانك ملي بايد تصديق اسناد ارسال شده از سوي بانك صادرات را مي‌گرفت؛ البته گفته مي‌شود كه اين كار را انجام داده است ولي سوالم از آقاي رييس بانك ملي اين است كه شما كه سقف ارسال شده از سوي اين شعبه درجه سه اهوازي را مي‌دانستيد و مشاهده كرده بوديد كه اسناد گشايش شده بسيار بيشتر از سقف اين بانك است، آيا اسناد ضميمه را نبايد به صورت دقيق بررسي مي‌كرديد تا نسبت به تقلبي بودن آنها مطمئن شويد؟ مطلب دوم اينكه بخشي از فاكتورها و اسناد، مدت‌دار بوده است. آيا شما اسناد حمل را دريافت كرده و سپس پول را پرداخت كرديد يا پول را بدون دريافت اسناد حمل بازپرداخت كرديد؟ محسني‌اژه‌يي تاكيد كرد: اين پول بي‌آنكه بين بانك كارگزار و بانك گشايش‌كننده سندي رد و بدل شود، پرداخت شده است. پول قابل توجهي در معاملات انجام شده نصيب بانك ملي شده است ولي طمع سود بيشتر، رييس‌ بانك را به اين وضع فعلي انداخت. بخشي از پول‌هايي كه به اين شيوه دريافت شده است با چند وجه پولشويي بنا بود كه صرف تاسيس بانك آريا شود. وي با بيان اينكه گروه آريا بيش از 400 ميليارد تومان غير از مبالغ دريافتي به واسطه گشايش LC از بانك ملي تسهيلات دريافت كرده است، گفت: شعبه پرداخت‌كننده 400 ميليارد تومان، اسناد و وثايقي بابت اين تسهيلات اخذ نكرده است. مسوولان بانك ملي دادخواست داده‌اند كه دادگستري شروع به رسيدگي موضوع كند. سوال بنده اين است كه آيا وقتي چنين پول بزرگي از حساب‌ها در مدت كمي خارج مي‌شد، مديران بانك هيچ سوال يا حساسيتي نسبت به آن نداشتند؟ اصلا چطور شد شركت آريا، شعبه‌ فولاد اهواز را براي گشايش LC انتخاب كرد؟ يا چطور شد بانك صادرات و بانک ملي شعبه كيش را براي تنزيل انتخاب كرد؟ سخنگوي قوه قضاييه با يادآوري هشدارهاي كميسيون اصل 90 به رييس بانك ملي نيز خاطرنشان كرد: كميسيون اصل 90 مجلس در تاريخ 18 دي‌ماه سال 89 به مديرعامل بانك ملي نامه نوشت و رونوشت آن را براي بانك مركزي، بانك صادرات و يك بانك كوچك كه رعايت موارد مورد تاكيد كميسيون اصل 90 را كرد، فرستاد. اين كميسيون در اين نامه نسبت به اقدامات شركت اميرمنصور آريا به صورت مفصل مطالبي را خطاب به «خاوري» مديرعامل بانك نوشت ولي مشاهده مي‌شود كه از آن تاريخ به بعد باز تخلفات ادامه يافته و اين هشدار‌ها ناديده گرفته شده است. محسني‌اژه‌يي با طرح اين پرسش كه چه كسي اين تخلف را كشف كرد؟ ادامه داد: افتخار كشف اين موضوع براي آن كسي كه آن را ابتدا كشف كرد اما موضوعي كه مطرح است اين است كه اصلا كشفي اتفاق نيفتاده است بلكه وقتي مشكل سررسيد حساب‌ها به وجود آمد، موضوع علني شد. بجز اين موضوع بايد گفت وقتي دستگاهي از اين تخلف مطلع شد بايد موضوع را سريع‌تر به دستگاه قضايي اطلاع مي‌داد. چرا مدعيان كشف اين تخلف، همان موقع موضوع را به دستگاه قضا اطلاع ندادند؟


وي با طرح اين پرسش كه آيا پس از اعلام اين تخلف، دستگاه قضايي به وظيفه خود عمل كرد؟ يادآور شد: از ابتداي مردادماه سال جاري كه موضوع به دادگستري اهواز ارجاع شد، اين شعبه به سرعت شناسايي متهمان و شناسايي نوع جرم را آغاز كرد و تعدادي از شركا و معاونان در رده اول جرم را شناسايي، دستگير يا احضار كرد و تا به امروز افرادي كه برايشان قرار صادر شده است، 22 نفر به عنوان متهم مورد تحقيق قرار گرفته و تعدادي از آنان در بازداشت موقت به سر مي‌برند.

اژه‌يي افزود: رييس شعبه صادرات اهواز و تعدادي از مديران، مدير شعبه بانك ملي كيش، برخي از افراد بانك استان، مه‌آفريد امير خسروي و تعدادي ديگر در بازداشتند.

سخنگوي قوه قضاييه تاكيد كرد: افرادي اينچنيني كه تخلفاتي به اين گستردگي انجام مي‌دهند حتما به تنهايي نمي‌توانند اين كار را انجام دهند و بايد به اين مساله رسيدگي شود.

محسني اژه‌يي در پاسخ به سوالي درباره‌ تكذيب آزادي دو تبعه‌ امريكايي از سوي قوه قضاييه در عين حال كه دولت اين قضيه را مطرح كرده بود و حرف‌هاي اين دو تبعه پس از آزادي عليه كشورمان تصريح كرد: كساني كه آزاد شدند، چه الان، چه بعدا ممكن است صحبت‌هايي داشته باشند اما آزاد شدن اين دو به تشخيص قاضي بوده است. اينكه قوه‌ قضاييه گفت اين دو نفر آزاد نشده‌اند، درست بود چون آنها تنها درخواست تبديل قرار كرده بودند و پرونده در مرحله‌ تجديدنظرخواهي بود.

سخنگوي قوه قضاييه در پاسخ به سوالي در رابطه با موضع قوه‌ قضاييه در برابر صحبت‌هاي دو تبعه‌ آزاد شده نيز گفت: وقتي اربابان و دولت‌هاي اين افراد چنين حرف‌هايي را مي‌زنند زدن چنين حرف‌هايي از سوي خود آنان هم طبيعي است. اظهارات وكيل اين دو متهم در طول اين مدت و مطالبي كه دفتر حافظ منافع امريكا در اختيار آنها قرار داده است، كاملا خلاف اين مطالب است. حرف‌هايي هستند كه بارها گفته‌ام از امريكا به‌غير از اين انتظاري نيست.

وي در پاسخ به سوالي مبني بر «دستگيري افرادي مرتبط با BBC و اينكه آيا در بين اين افراد، خبرنگاراني هم وجود داشته‌اند يا نه و اينكه اتهام آنها چه بوده است؟» اظهار كرد: درباره كساني كه به صورت غيرقانوني مطالبي را تهيه مي‌كردند و در اختيار BBC قرار مي‌دادند با گزارش رسمي وزارت اطلاعات تحت تعقيب قرار گرفتند ولي اينكه الان چه تعداد بازداشت هستند يا چه تعداد با قرار آزاد شده‌اند و اينكه اتهام آنها ثابت مي‌شود يا خير، بحث ديگري است كه من در حال حاضر در جريان جزييات آن نيستم اما درباره اصل موضوع، اينكه برخي افراد پول مي‌گرفتند و برخلاف مقررات مطالبي را تهيه مي‌كردند عليه مصالح كشورمان در اختيار بيگانه قرار مي‌دادند، من اجمالا مي‌دانم افرادي دستگير شده‌اند و در زندان هستند.

با ادامه همكاري ايران
لاوروف: روسيه از تحريم‌هاي غرب حمايت نمي كند
گروه سياسي| سيده‌آمنه موسوي

«ما اين شانس را داريم كه با ايران وارد گفت‌وگوهاي جدي شويم و براي اين منظور مقامات تهران بايد بدانند كه هدف ما صرفا برنامه هسته‌يي است نه تغيير رژيم اين كشور... ايران بايد قدم اول را بردارد، براي مثال توليد دستگاه‌هاي جديد سانتريفيوژ را متوقف كند و در اين صورت ما مي‌توانيم تحريم‌هاي جديد عليه اين كشور را از دستور كار خارج كنيم.» سرگئي لاوروف وزير امورخارجه روسيه با بيان اين موضوع تاكيد مي‌كند اگر ايران دستگاه‌هاي جديد سانتريفيوژ توليد نكند، روسيه از تحريم‌هاي جديد عليه اين كشور در شوراي امنيت يا تحريم‌هاي يكجانبه غرب عليه اين كشور حمايت نخواهد كرد.با وجود اينكه مقامات ايران به دفعات تاكيد كرده‌اند فعاليت‌هاي هسته‌يي كشورمان جنبه كاملا صلح‌آميز دارد اما مقامات كشورهاي ديگر مكررا خواستار پايان بخشيدن به برنامه‌هاي اتمي ايران حتي آن دسته از برنامه‌هايي كه در مصارف دارويي و درماني به كار گرفته مي‌شود، شده‌اند. چندي پيش بود كه وزارت امورخارجه امريكا در واكنش به خبر «نصب نسل جديد سانتريفيوژها با سرعت بالاتر و كيفيت بهتر» كه از سوي رامين مهمانپرست اعلام شد، بار ديگر ما را به عدم پايبندي به تعهدات بين‌المللي متهم كرد و خواستار توقف اين برنامه‌ها شد. وزارت خارجه فرانسه هم با طرح اين موضوع كه ايران با اعلام نصب قريب‌الوقوع نسل بعدي سانتريفيوژها دست به يك اقدام تحريك‌آميز ديگر زده است، مدعي شد «اين نقض جديد شش قطعنامه شوراي امنيت و 10 قطعنامه شوراي حكام آژانس بين‌المللي انرژي اتمي است
...اقدام ايران، اين استدلال را كه برنامه هسته‌يي ايران با هدف افزايش توليد انرژي براي مقاصد صلح‌آميز است، تضعيف مي‌كند.» در بيانيه وزارت امور خارجه فرانسه ادعا شده بود «اين اقدام به وضوح ظن آژانس بين‌المللي انرژي اتمي و جامعه بين‌الملل درباره نتيجه برنامه كه يك كاربرد غيرنظامي معتبر ندارد را تاييد مي‌كند؛ ايران بايد فعاليت‌هاي حساسش را به حالت تعليق درآورده و شرايط را براي از سرگيري مذاكرات فراهم كند.»

با استقرار نسل جديد سانتريفيوژهاي ايران در سايت فردو، اعضاي كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس بازديدي از اين تاسيسات هسته‌يي داشتند. محمد كرمي‌راد يكي از اين نمايندگان بود كه با اشاره به فرآيند نصب و آماده سازي اين سانتريفيوژها در فردو گفت: «دو هزار و پانصد تا سه هزار سانتريفيوژ در اين سايت استقرار يافته است كه همگي از نسل سانتريفيوژهاي جديد ساخت داخل موسوم به IR-4 هستند؛ ويژگي اين نوع جديد از سانتريفيوژها آن است كه كيفيت و كميت اورانيوم غني شده در اين سانتريفيوژها بالاتر از نمونه‌هاي قبلي است.»

پيش‌تر فريدون عباسي، رييس سازمان انرژي اتمي ايران نيز از آزمايش نسل دوم و سوم سانتريفيوژها در نطنز خبر داده بود. وي با بيان اين مطلب كه در راستاي استفاده بهينه از سانتريفيوژ، نسل دوم و سوم نيز توليد و آزمايش شده‌اند، گفت: «اين ماشين‌ها آزمايش‌هاي خود را با موفقيت به پايان رسانده‌اند و در راستاي تامين مواد غني‌شده براي سوخت رآكتور تحقيقاتي تهران (در سطح غناي 20 درصد) دو زنجيره در سايت غني‌سازي نطنز راه‌اندازي و در حال توليد است.»



گام‌هاي روسيه گفت‌وگومحور است

توقف ساخت سانتريفيوژهاي ايراني از جمله مواردي است كه وزيرامورخارجه روسيه در اعلام جزييات گام‌هاي روسيه براي عادي‌سازي پرونده هسته‌يي ايران به آن اشاره مي‌كند. لاوروف به عنوان مبدع طرح گام به گام، مي‌گويد «عادي‌سازي پرونده هسته‌يي ايران را در دستور كار خود قرار داده است و براي نيل به هدف مذكور از اين كشور مي‌خواهد كه در مقابل توقف تحريم‌هاي جهاني پرونده هسته‌يي ايران، به دغدغه‌هايي كه نسبت به اين پرونده مطرح مي‌شود پاسخگو باشد.» وي نخستين گام ايران را توقف توليد نسل جديد سانتريفيوژها مي‌داند و تاكيد مي‌كند: «در اين صورت ما مي‌توانيم تحريم‌هاي جديد عليه اين كشور را از دستور كار خارج كنيم؛ ‌ما اين شانس را داريم كه با ايران وارد گفت‌وگوهاي جدي شويم و براي اين منظور مقامات تهران بايد بدانند كه هدف ما صرفا برنامه هسته‌يي است.»

بر اساس طرح گام به گام روسيه، اعضاي گروه 1+5 و آژانس بين‌المللي انرژي هسته‌يي، نخست موارد ابهامي خود از برنامه‌هاي هسته‌يي ايران را مطرح مي‌كنند و مقامات اين كشور نيز به اين ابهامات پاسخ مي‌دهند و همزمان تحريم‌هاي اعمال شده عليه پرونده هسته‌يي ما به موازات رفع ابهام‌ها و همكاري ايران در شفاف‌سازي فعاليت‌هاي هسته‌يي‌اش، به صورت گام به گام و مرحله به مرحله لغو مي‌شود. روس‌ها مي‌گويند كه اميدوارند با ارايه اين طرح قضيه هسته‌يي ايران از راه‌هاي ديپلماتيك و گفت‌وگو حل و فصل شود و نيازي به برخورد‌هاي تنبيهي يا حتي نظامي با ايران نباشد. به گزارش رويترز، ايران از آغاز فعاليت‌هاي اتمي خود تمركز اين فعاليت‌ها را بر نسل سانتريفيوژهاي «وينتيج» كه مربوط به دهه ???? ميلادي است، قرار داد و با آغاز تحريم‌هاي بين‌المللي تلاش كرد نسخه‌يي ايراني از روي سانتريفيوژهاي قديمي طراحي كند و اقدام به توليد سانتريفيوژهاي IR-3 وIR-4 كرد تا سرعت غني‌سازي خود را افزايش دهد. سانتريفيوژهاي نسل جديد سرعت غني‌سازي اورانيوم را تا سه برابر افزايش خواهند داد. اطلاع‌رساني از ساخت نسل جديد سانتريفيوژهاي ايران اواخر سال 1388 صورت پذيرفت و علي‌اكبر صالحي، رييس وقت سازمان انرژي اتمي براي نخستين‌بار از توليد نسل‌هاي جديد سانتريفيوژ به نام‌‌هايIR-3وIR-4 خبر‌داد و ابراز اميدواري كرد كه اين سانتريفيوژها با رفع تمام مشكلات و معايب، در تاسيسات هسته‌يي ايران آغاز به كار كند.

به گفته وزير امور خارجه روسيه پس از آنكه ايران از ساخت سانتريفيوژهاي جديد صرف نظر كرد به عضويت كامل پروتكل الحاقي پيمان منع اشاعه تسليحات هسته‌يي درخواهد آمد. لاوروف خاطرنشان مي‌كند: «اگر ايران درك كند كه همه اين كارها براي كنترل وضع منع اشاعه و نه براي سرنگوني نظام است، آنگاه فرصت آغاز گفت‌وگويي جدي درباره اين مساله به وجود خواهد آمد.»
آيا جاده چالوس نيز روزي خواهد مرد؟
كميل روحاني

اكوسيستم جاده چالوس در خطر است. مي‌توان گفت اين جمله نيز مانند بسياري از فريادها و هشدارهايي كه در حوزه محيط زيست به آسمان بلند شده، فريادي است در باد يا به قول شاعر زير آب... نتيجه گم شدن اين فريادهاي از ته دل ولي بي‌سرانجام را مي‌توان در خشك شدن درياچه اروميه، خشك شدن درياچه بختگان، خشك شدن زاينده‌رود و تالاب گاوخوني و رود كارون و بسياري ‌از گنجينه‌هاي طبيعي اين سرزمين كهن جست‌وجو كرد. خدايشان بيامرزد برخي كارشناساني را كه پيش?ترها هشدار چنين روزهايي را مي‌دادند و خداوند نگاهبانشان باد آناني را كه هنوز هستند و از گذشته تا به امروز نگراني خود را از آينده محيط‌زيست كشور بروز مي‌دهند. به هر حال بايد پذيرفت كه اين نگراني‌ها تنها تاثيرش بر جسم و روان فرد نگران‌شونده عيان مي‌شود، و مسوولان و مردم چونان گذشته آنچه را كه مي‌خواهند انجام مي‌دهند. متاسفانه در حوزه محيط‌زيست هم مانند بسياري از حوزه‌هاي ديگر، نوشدارو پس از مرگ سهراب مي‌رسد، احتمالا جاده چالوس هم بايد مانند درياچه اروميه و بسياري از گنجينه‌هاي طبيعي اين مرز و بوم نفس‌هاي آخر را بكشد كه تازه جلساتي تشكيل شود، آن هم با دستور كار اينكه آيا هم‌اكنون كاري كنيم يا هنوز براي تصميم‌گيري زود است، ضمن اينكه نمي‌توان به تصميماتي كه اينچنين و با اين شتاب گرفته مي‌شود نيز چندان اميدوار بود. معضل پسماند زباله‌هاي جاده چالوس مشكلي جديد نيست. متاسفانه از ديرباز بسياري از مجتمع‌هاي كنار جاده‌يي، تنها زباله‌دان خود را آب‌هاي زلال جاده چالوس يافتند بي?آنكه بينديشند اين كار موجب خواهد شد نسل‌هاي بعدي خودشان (كه اكثرا صاحب زمين نيز هستند)، نتوانند از مزاياي اين آب استفاده كنند. هتل واريان سال‌ها پيش به?خاطر تخليه زباله‌ها و فاضلاب خود در آب درياچه سد كرج پلمب شد اما وظيفه و دين خود را بر گردن ديگر مجتمع‌هاي رفاهي و تفريحي بين راهي گذاشت تا راهش بي‌رهرو نماند، هم‌اكنون نيز در نزديكي محل پيشين همين هتل مجتمعي بين‌راهي وجود دارد كه به تاييد برخي كارشناسان محيط‌زيست همان كاري را انجام مي‌دهد كه سال‌ها پيش هتل واريان انجام مي‌داد، حال اينكه چرا چنين مجتمع‌هايي هنوز به فعاليت‌شان ادامه مي‌دهند سوالي است که بايد از مسوولان ذي‌ربط پرسيده شود. جاي بسي تاسف است كه در ميان مردم منطقه نيز كم نيستند آنهايي كه زباله‌هاي خود را به آغوش مهربان ولي غمين طبيعت مي‌ريزند و بسيار ديده شده كه مردم محلي حتي پسماند قرباني‌هايي مانند گاو و گوسفند را به مناسبت‌هاي مختلف به داخل آب جاده چالوس مي‌ريزند. جاده چالوس هم‌اكنون ميان دو استانداري البرز (پيش?تر فرمانداري كرج) و مازندران تقسيم شده است و از سوي هر دو استانداري بارها تصميم گرفته شد تا درباره جمع‌آوري زباله‌هاي منطقه در فواصل زماني كوتاه?تر اقدام شود كه ديگر بهانه‌يي براي ريختن زباله به داخل آب براي مجتمع‌هاي بين راهي وجود نداشته باشد ولي متاسفانه شهرداري‌هاي منطقه هر بار به بهانه عدم تامين منابع مالي اين اقدامات كوتاه‌مدت را قطع كردند. و صد البته كه سيل گردشگراني كه همواره از اين مسير زيبا و پرتردد عبور مي‌كنند نيز دين خود را به بهترين وجه به محيط‌زيست اين منطقه ادا مي‌كنند و زباله‌هاي خود را به بدترين شكل ممكن نثار اين طبيعت زيبا مي‌كنند. آيا جاده زيباي چالوس با چشم‌اندازهاي كم‌نظيرش نيز روزي مانند درياچه اروميه و درياچه بختگان نفس‌هاي آخر را خواهد كشيد؟آيا آيندگان طنين دلنواز صداي اين رود زيبا را خواهند شنيد؟ اينها سوالاتي است كه تنها عملكرد مردم و برخي نهادهاي دولتي، پاسخ آن را تعيين خواهد كرد.
عناوين اين صفحه
چك‌هاي برگشتي 10 برابر اختلاس اخير
استعفا به‌خاطر حضور مشايي در دولت
چرا بانك مركزي با علم به فساد اخير آن را اطلاع نداده است؟
لاوروف: روسيه از تحريم‌هاي غرب حمايت نمي كند
آيا جاده چالوس نيز روزي خواهد مرد؟
مدرك جعلي يا بي‌صلاحيتي حرفه‌يي؟
آماري از خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني نداريم

مدرك جعلي يا بي‌صلاحيتي حرفه‌يي؟
عباس عبدي

مساله تقلبي بودن مدرك فوق ليسانس و دكتراي يكي از مقامات دوباره موضوع بحث روز و برخي از نمايندگان مجلس شده است. در اين يادداشت توضيح خواهم داد كه چرا مساله مهم‌تري در پس مدرك تقلبي وجود دارد كه غفلت از آن ضررهاي بيشتري براي جامعه دارد. فرض كنيم كه مقام دولتي هيچگاه خود را به عنوان دكتر معرفي نمي‌كرد و داعيه داشتن چنين مدركي را نداشت. در اين صورت آيا مساله يا مشكلي وجود نداشت كه قابل پيگيري از سوي نمايندگان باشد؟ براي پاسخ به اين پرسش بايد دريافت كه چرا يك فرد مي‌كوشد مدرك جعلي براي خود دست و پا كند. روشن است كه مدرك تحصيلي معرف نوعي از صلاحيت حرفه‌يي و به تبع آن دريافت مبالغ مادي بيشتر براي كاربرد اين صلاحيت از سوي فرد است. اگر كسي صلاحيت لازم را داشته باشد، نيازي به تهيه يك مدرك غيرواقعي براي تاييد صلاحيت خود ندارد، وجود صلاحيت را بدون مدرك هم مي‌توان تشخيص داد. بنابراين جعل مدرك به نوعي بيان‌كننده نداشتن صلاحيت لازم در فرد است. فقدان صلاحيت نيز دو بعد دارد؛ يكي صلاحيت اخلاقي و ديگري صلاحيت تخصصي. جعل مدرك از سوي هر كسي نشان‌دهنده نداشتن هر دو نوع صلاحيت است. ولي پيگيري مساله استفاده از چنين مدركي اگر با هدف اثبات فقدان اين دو صلاحيت باشد، امري پذيرفتني است، در غير اين صورت غافل شدن از يك مساله مهم‌تر، يعني دارا نبودن صلاحيت اخلاقي و تخصصي براي تصدي پست‌هاي دولتي است. نكته‌يي كه در اين ميان مهم به نظر مي‌رسد اين است كه نظارت نمايندگان بر دولت، نظارتي عام و شامل رد و تاييد صلاحيت‌هاي اخلاقي و تخصصي مقامات دولتي نيز هست. انجام چنين وظيفه‌يي از سوي نمايندگان درباره مسوولان دولتي، بايد مستقل از اقدام احتمالي خلاف اين مسوولان در استفاده از مدرك جعلي باشد. به عبارت ديگر مستقل از اينكه مسوولان دولتي متهم به استفاده از مدرك جعلي شوند يا نشوند، نمايندگان مجلس بايد، حداقل صلاحيت تخصصي و حرفه‌يي آنها را تاييد يا رد كنند. اهميت اين مساله از آنجا ناشي مي‌شود كه چه بسيار افراد و مسوولاني هستند كه از مدرك جعلي استفاده نمي‌كنند، ولي به دليل اين بي‌توجهي نمايندگان صلاحيت لازم را براي تصدي شغل معيني ندارند و نمايندگان مجلس هم متوجه اين بي‌صلاحيتي نشده‌اند. بنابراين در وراي استفاده از مدرك جعلي، نوعي عدم صلاحيت اخلاقي و حرفه‌يي وجود دارد كه خسارت آن در تصدي مشاغل دولتي بسيار بيشتر از استفاده از مدرك جعلي است.


آماري از خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني نداريم
ايسنا| مديركل دفتر توسعه مشاركت‌هاي مردمي و سازمان‌هاي مردم‌نهاد ستاد مبارزه با مواد مخدر با اظهار بي‌اطلاعي از آمار مراكز پلمب شده ترك اعتياد گفت: از خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني به علت فعاليت زيرزميني‌شان آمار دقيقي در دست نيست، بلكه سازمان بهزيستي و نيروي انتظامي از آمار اين مراكز اطلاع دارند. محمدصادق فتح‌اللهي با تاكيد بر تفكيك سمن‌هاي غيراستاندارد از خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني از يكديگر، درباره اخبار برخي روزنامه‌ها مبني بر قتل يك معتاد در يك مركز ترك اعتياد گفت: حوادث و قتل‌هايي كه در خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني رخ مي‌دهد را نبايد به حساب سمن‌هاي غيراستاندارد گذاشت، زيرا در اين سمن‌ها تخلفات به استانداردها مربوط مي‌شود و تاكنون در اين مراكز گزارش قتلي به دست ما نرسيده است. مديركل دفتر توسعه مشاركت‌هاي مردمي و سازمان‌هاي مردم‌نهاد ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: در سال گذشته 1290 مورد بازديد توسط دفتر تشكل‌هاي مردمي ستاد و 1036 بازديد توسط شوراي هماهنگي ستاد در استان‌ها از كمپ‌هاي ترك اعتياد با هدف ايجابي به عمل آمده است. در اين بازديدها ستاد به دنبال تعطيل كردن كمپ‌هاي ترك اعتياد نبوده است، بلكه با يك نگاه ايجابي اولويت را تعطيلي خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني قرار داده است. وي همچنين درباره تبليغات خانه‌هاي بهبودي غيرقانوني گفت: در اين زمينه مكاتبات زيادي با وزارت ارشاد مبني بر لزوم نظارت بر آگهي‌هاي چاپ شده در روزنامه‌ها داشته‌ايم كه مستلزم نظارت دستگاه‌هاي متولي بر تبليغات غيرقانوني، شبكه‌هاي ماهواره‌يي و روزنامه‌ها است.


نكوداشت هانيبال الخاص

نكوداشت زنده ياد هانيبال الخاص در آستانه‌ نخستين سالمرگ اين هنرمند نقاش در خانه هنرمندان ايران برگزار مي‌شود. قرار است بار ديگر نمايشگاه و يادبودي براي او به همت خانواده ،شاگردان و دوستانش با همكاري دوباره خانه هنرمندان ايران برگزار شود. برنامه نكوداشت زنده ياد هانيبال الخاص روز جمعه - هشتم مهر ماه - در تالار استاد شهناز خانه هنرمندان از ساعت 16 آغاز مي‌شود. اين برنامه با افتتاح نمايشگاه آثار او همراه خواهد بود. هانيبال الخاص ـ هنرمند نقاش و مجسمه‌ساز ـ صبح روز 23 شهريور ماه سال 89 در سن 80 سالگي در يكي از شهرهاي ايالت «كاليفرنيا» از دنيا رفت.


روزنامه اعتماد
طراحی و پیاده سازی نرم افزار : شرکت ارتباطات نوین فرانام