فيروزه مظفري

حسين منزوي

پيشواز كن شاعر با غزل كه يار آمد بسته بار گل بر گل عشق با قطار آمد

يك دو روز فرصت بود تا رسيدن پاييز كه با وجود هر تقويم باز هم بهار آمد

دانه‌يي كه چندين سال پيش از اين به دل كشتم نيش زد سپس باليد عاقبت به بار آمد

يك نفر گرفت از من عشق و شعر را انگار سكه‌هاي نارايج باز هم به كار آمد

هادي خانيكي



از جمله ويژگي‌هاي مهمي كه از منظر فرهنگ براي ما ايرانيان برشمرده‌اند، «شاعرانه» ديدن جهان، «رندي» و «كيمياگري» است. شاعرانه ديدن يعني توجه به جنبه‌هاي نمادين و خروج از تنگي‌هاي مكان و زمان و تنگناهاي لفظ و زبان و رندي يعني پرده‌پوشي در عين عيب‌نمايي، در سايه بودن و ديگران را در آفتاب ديدن.

كيمياگري هم كه روشن است؛ از همين خاك جهان دگري ساختن است، با «نظر» به داشته‌هاي مادي، معنايي ديگر دادن است. زبان «شاعرانه، رندانه و كيمياگرانه»، زبان دشوار سخن گفتن و سخن شنيدن در جهان پيچيده و فرهنگي ايراني است و كساني كه به اين زبان نزديك شده‌اند، توانسته‌اند سر از گفت‌وگو با ديگري درآورند. حافظ كه زبان ناگفتني‌هاي جامعه ماست، نمونه تمام نماي اين واقعيت است، كسي است كه توانسته است فراتر از كلام با همه گفت‌وگو كند.

اين سخن را مي‌توان از زواياي گوناگون شكافت و به اعتبار آن براي هر توفيق يا عدم توفيقي در هر ساحت از زندگي اجتماعي دلايل و عواملي زباني نيز يافت. اگر در حوزه سياست، ‌اجتماع و حتي اقتصاد، كاستي‌ها و كژفهمي‌ها فاجعه مي‌آفريند و بحران مي‌سازد، بايد به ضرورت فهم فرهنگي بهاي بيشتر داد. فهم فرهنگي يعني به محيط و پديده‌هاي انساني و اجتماعي از زاويه فرهنگ نگريستن و به سرمايه‌هاي مادي از منظر فرهنگ اعتبار دادن. اين نگاه جامعه و جهان را از سر تفنن نمي‌بيند، سر از نوستالژي و زندگي در گذشته هم در نمي‌آورد، اما به نقش فزاينده فرهنگ و هنر واقف است و غفلت از سرمايه‌هاي فرهنگي و نمادين را زيانبار مي‌داند و آثار و عوارض اجتماعي، سياسي و اقتصادي بي‌توجهي به آنها را به وضوح درمي‌يابد.

اين روزها به اعتبار عبور پر بار و پر افتخار استاد محمدرضا شجريان از قله 70 سالگي، سخن از او در ميان است و در اين ميانه مي‌توان از اين زاويه نيز به اين پديده نادر دوران نگريست. شجريان زبان هنرمندانه ناگفتني‌هاي مردم ماست و گزاف نيست اگر بگوييم تصويري از ذهن و زبان حافظ در زمانه ماست. «رندي» و «كيمياگري» و «شاعرانه ديدن» جهان كه سرشار از ناكامي‌ها و تلخي‌ها و ناخوشايندي‌هاست، هنر ويژه اوست و مردمي كه از اين خصلت‌ها بي‌بهره نيستند نيز، با اين زبان هنري او بيشتر و بهتر گفت‌وگو مي‌كنند.

سال‌ها پيش فريدون مشيري درباره او گفته است: شجريان علاوه بر كار موسيقي و آواز به چندين هنر ديگر آراسته است... آوازش را با آواز قناري‌ها مي‌آميزد كه دادوستدي بسيار دلنشين است... سنتور نيز مي‌سازد، سال‌هاست به گُلبازي مشغول است... استاد خوشنويسي نيز هست و خطش همچون آوازش شيرين و خوش است. اما همه اينها وقتي از او سرمايه نمادين ساخته است كه در كنار مردم مانده و «ربنا» خوانده و از «بيداد» ناليده است. او هنوز در پايان هر آوازش براي مردم با «مرغ سحر» ناله سر مي‌دهد تا داغ‌هاي نهفته آنان را تازه‌تر كند و همين «راز مانا»ي هنر اوست. به گفته سايه، شجريان «آينه عيب‌نماي دوران ما است» و او اين را در عرصه‌هاي گوناگون نشان داده است. پس بهتر آنكه آينه را نشكنيم، غبار از آن بزداييم و باز هم بگوييم:

هنر خويش به دنيا نفروشي زنهار/ گوهري در همه عالم به بهاي تو كجاست؟

امير پوريا

كوچ اجباري اين ستون ثابت هفتگي كه پيش‌تر در همين صفحه و همين روزنامه مي‌آمد، بار ديگر با همان عامل جبري از روزنامه «روزگار» كه فعلا در كما مانده، به جايگاه قبلي‌اش بازگشت. در حال و زمانه‌يي كه به سر مي‌بريم، كوچ كرده را هميشه بازگشتي نيست البته. ولي اين‌بار، فعلا، اين شرايط فراهم شده و من هم مي‌خواهم موقعيت حاصله را دودستي بچسبم و قاچ زين را محكم چنگ بزنم كه اسب سواري پيشكشم! مقصودم اين است كه قصد دارم در اين نخستين ستون دوره جديد «ميكروسكوپ خصوصي من» به جاي تشخيص عارضه‌ها و آسيب‌هاي فرهنگي جاري و رايج زير عدسي ميكروسكوپ، به اتفاقي بسيار مفرح و اشاعه‌دهنده نشاط و شادماني در ميان اهالي فرهنگ و هنر و چه بسا تمامي آحاد جامعه بپردازم و اين‌بار خود و شما را از كسالت و عصبيت مباحث انتقادي برهانم. ماجرا از اين قرار است كه آقاي جواد شمقدري معاون سينمايي وزارت ارشاد به تازگي انبوهي از پرسش‌هاي جماعت فرهنگي و بلكه رجل سياسي دنيا را يك‌جا پاسخ گفته‌اند: نخست اينكه بخش عمده‌يي از روحيه مبارزاتي منجر به «بهار عربي» در كشورهاي عربي نتيجه بيداري مردمان دو سرزمين مصر و تونس بوده؛ و خود آن بيداري به اين دليل حاصل شده كه حكومت‌هاي ستمگر اين دو كشور، از پخش سريال براي مردم خود جلوگيري كرده بودند. اينكه آيا خريداري نكردن يك مجموعه تلويزيوني توسط يك كشور مترادف با «ممانعت» از پخش آن است و احيانا به عنوان داستاني براي بيداري و عصيان و برانگيختن شور ظلم‌ستيزي در مخاطب خود مشهور است يا نه، همه و همه از ظرافت‌هاي طنز سوررئاليستي معاونت هنرشناس به حساب مي‌آيند. اشاره دوم آن است كه گفته‌اند «جشنواره» اسكار اهميت چنداني ندارد و مانند يك جشنواره محلي و داخلي است كه به جشن سينماي گچساران شباهت دارد. ايشان شركت فيلم‌ها در اين «جشنواره غيربين‌المللي» را منوط به ديده شدن از سوي «300» عضو آكادمي در سراسر كشور امريكا دانسته‌اند كه همين، موجب محروميت اعضاي اين آكادمي از تماشاي بسياري از فيلم‌هاي معتبر ايراني سال مي‌شود. باز اينكه آكادمي علوم و هنرهاي سينمايي امريكا بيش از شش هزار عضو دارد و نه 300 عضو، اينكه اساسا مراسم اسكار جزو «جشنواره»هاي سينمايي نيست و يك مراسم يك شبه سالانه است و اينكه اهميت و جريانسازي صنعت سينماي امريكا در جهان چه نسبت مو به مويي با سينماي شهر گچساران دارد، از ظرافت‌هاي خيره‌كننده معاونت محترم در طنازي و شناخت حرفه‌يي ايشان از مناسبات سينماي دنيا خبر مي‌دهد. با اين قريحه، بايد هم فخر و ثمره طنزپردازي در سينماي اين دوران، از جنس «اخراجي‌ها3» باشد.

amirpouria@gmail. com

مراسم رونمايي از پوئم‌ سمفوني‌هاي خرمشهر و حلبچه‌پنجم مهر در خانه هنرمندان برگزار مي‌شود. همزمان با هفته دفاع مقدس، ساعت 17 روز سه‌شنبه پوئم‌سمفوني‌هاي خرمشهر وحلبچه ساخته هوشنگ کامکار که با حمايت بانک گردشگري توليد و انتشار يافته در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان رونمايي مي‌شود. روابط عمومي بانک گردشگري با اعلام اين خبر توضيح داد: «در مراسم رونمايي اين اثر، علاوه بر پخش بخش‌هايي از اين سمفوني، هوشنگ کامکار، حسين عليزاده و محمد سرير درباره اهميت موسيقيايي اين سمفوني سخنراني مي‌كنند. پوئم سمفوني‌هاي خرمشهر و حلبچه به آهنگسازي هوشنگ کامکار شامل 2 قطعه پوئم سمفوني خرمشهر و پوئم سمفوني حلبچه است. در اين اثر ارسلان کامکار (عود)، بيژن کامکار (دف و ساز‌هاي کوبه‌يي) و جليل عندليبي (ني) مي‌نوازند و در آن ايرج رحمانپور، بيژن و ارسلان کامکار نيز قطعاتي را خوانده‌اند. پوئم‌سمفوني‌هاي خرمشهر و حلبچه با همکاري برخي اعضاي ارکستر سمفونيک تهران و ارکستر موسيقي ملي، توسط «آواي باربد» منتشر شده است.

روح‌الامين اميني



در اين ستون قرار است روزنامه‌نگاران و خبرنگاران خارجي، درباره اتفاقات روز دنيا يادداشت بنويسند. اين يادداشت‌ها به طور اختصاصي براي «اعتماد» نوشته مي‌شود. در نخستين شماره سراغ روزنامه‌نگار و فعال حقوق‌ بشر افغانستاني رفتيم تا درباره ترور رباني، براي خوانندگان« اعتماد» بنويسد.



موازي با اتفاقاتي كه در طول 10 سال گذشته در افغانستان افتاده ترور تعدادي از شخصيت‌هاي سياسي كشور (افغانستان) نيز در جريان بوده است. ترورهايي كه عده‌يي از آنها با عنوان ترورهاي زنجيره‌يي ياد مي‌كنند. حتي عده‌يي ترور احمد شاه مسعود، يكي از مهم‌ترين فرماندهان مجاهدين در جنگ عليه اتحاد جماهير شوروي و مبارزه با طالبان در افغانستان را شروع اين زنجيره مي‌دانند و بعد از آن شاخص‌ترين افرادي كه مي‌توان در اين زنجيره از آنها نام برد كساني مانند سيد مصطفي كاظمي، ژنرال داوود داوود و استاد برهان‌الدين رباني هستند. سيد مصطفي كاظمي در حكومت انتقالي و موقت سمت وزارت تجارت را در كابينه آقاي كرزاي بر عهده داشت. او رييس كميسيون سياسي و سخنگوي جبهه ملي نيز بود و در سال 1386 هنگامي كه رييس كميسيون اقتصادي پارلمان افغانستان بود در يك سفر رسمي كه به ولايت بغلان داشت طي يك حمله انتحاري كه منجر به مرگ او و شش تن ديگر از اعضاي پارلمان و تعداد زيادي از مردم شد، چشم از جهان فروبست. ژنرال داوود داوود كه مدتي با عنوان معاون وزارت داخله (كشور) در حكومت آقاي كرزاي ايفاي وظيفه كرده بود و سمت فرماندهي عمومي زون شمال را بر عهده داشت چند ماه پيش در ولايت تخار افغانستان همراه تعدادي از مقامات دولتي و نيروهاي امنيتي كشته شد. وي در زمان جهاد از افراد نزديك به احمدشاه مسعود بود. و بالاخره استاد برهان‌الدين رباني رهبر و پايه‌گذار حزب جمعيت اسلامي، رييس‌جمهور افغانستان در دوره مجاهدين و رييس شوراي عالي صلح چند روز پيش در خانه‌اش واقع در محله وزير اكبرخان كابل در حالي طي يك اقدام انتحاري كشته شد كه قرار بود با شخص انتحاركننده در مورد روند صلح با طالبان مذاكره و گفت‌وگو كند. كشته شدن استاد رباني سر و صداي زيادي را در محافل ملي و بين‌المللي به پا کرد در حدي كه بعضي از شخصيت‌هاي بانفوذ و قدرتمند جمعيت اسلامي با ذكر اينكه در پي براندازي نظام نيستند، صحبت از اقدام مسلحانه به ميان آورده‌اند. عطا محمد نور، از اعضاي برجسته حزب جمعيت اسلامي و كسي كه اين روزها از او در كنار دو، سه نفري ياد مي‌شود كه احتمالا بعد از استاد رباني رهبري حزب را بر عهده بگيرند به نقل از رسانه‌هاي خبري در پي ترور استاد رباني گفته است: در صورت نياز از سلاح استفاده خواهد كرد. اظهاراتي از اين دست در كنار ناآرامي‌هايي مانند تظاهرات تعدادي از طرفداران جمعيت اسلامي در ولايت‌هاي بدخشان، مزار شريف، هرات و كابل اوضاع سياسي افغانستان را بعد از مرگ استاد رباني متشنج‌تر از قبل نشان مي‌دهد. با وصف اينكه دولت افغانستان در روزهاي گذشته به مراتب اين حمله را تقبيح كرده است و از آن با عنوان حمله دشمنان اسلام نه تنها به استاد رباني بلكه عليه تلاش‌هاي صلح‌جويانه دولت افغانستان ياد كرده است، بعضي از اعضاي برجسته جمعيت اسلامي خواهان تحقيق در مورد پرونده اين ترور تحت نظارت سازمان ملل متحد شده‌اند. از اين مساله مي‌توان به عنوان ايجاد بحران بي‌اعتمادي بين حكومت افغانستان و فعالان مشروع سياسي (احزاب سياسي‌اي كه در چارچوب قانون اساسي افغانستان فعاليت مي‌كنند) در اين كشور ياد كرد.

? روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر در افغانستان

يمن، يك ساتراپي ايران

در تاريخ طولاني يمن، كه «پتولمي Ptolemy » جغرافيدان قرون قديم، مردم آن را عرب‌هاي شاد و خوشبخت (به دليل بارندگي و داشتن آب) خوانده است؛ 26 سپتامبر يادآور دو رويداد است:

ساتراپي ايران شدن يمن در 26 سپتامبر سال 597 ميلادي و جمهوري اعلام شدن آن (يمن شمالي، صنعا) در 26 سپتامبر سال 1962 (پس از كودتاي ناصريست‌ها بر ضد محمد البدر، امام زيديه آن).

يمن از سال 570 ميلادي كه سپاه اعزامي ايران به فرماندهي اسپهبد وهرز (به دستور خسرو انوشيروان) حبشي‌ها را از آنجا بيرون رانده بود، تحت‌الحمايه ايران بود و «سيف ذي يزن» با حمايت و اتكا به نظاميان ايران بر آنجا حكومت مي‌كرد.

پس از درگذشت سيف، خسرو پرويز، شاه وقت ايران از اين قضيه استفاده كرد و 26 سپتامبر سال 597 ميلادي يمن را يك ساتراپي (استان) ايران اعلام كرد و يمن تا سال 630 ميلادي در اين وضعيت باقي بود. در اين سال و در جريان گسترش اسلام در جزيره÷ العرب، «باذان» فرماندار ايران در يمن (عربستان جنوبي) مسلمان شد و قيمومت ايران بر آن سرزمين پايان يافت و پس از آن، يمن تا قرن‌ها به صورت ملوك‌الطوايفي اداره مي‌شد.

يمن در نيمه دوم قرن بيستم (كودتاي ناصريست‌ها در شمال و رها شدن جنوب از استعمار انگلستان) به صورت دو جمهوري درآمد (صنعا و عدن) كه از 22 ماه مه 1990 وحدت خود را به پايتختي صنعا بازيافت.



جنگ مذهبي ايران و روم و پيمان رفع دشواري

زرتشتيان در روم و مسيحيان در ايران

26 سپتامبر سال 422 ميلادي عهدنامه صلح ايران و روم كه به جنگ دوساله دو ابرقدرت پايان داد و چند هفته پيش از اين به امضا رسيده بود، مبادله شد. در تاريخ عمومي (جهان)، از اين جنگ دو ساله به عنوان «جنگ مذهبي ايران و روم» نام برده شده است، زيرا كه پيش از امضاي معاهده صلح، پيروان آيين زرتشت (دين رسمي ايرانيان تا سده هفتم ميلادي) در قلمرو روم، و مسيحيان در قلمرو ايران از آزادي مذهب برخوردار نبودند.

برنده جنگ دو ساله كه در آن بهرام پنجم (بهرام گور) مستقيما فرماندهي يگان‌هاي ايران را بر عهده داشت، ايرانيان بودند و امتياز ديگري را كه از روميان خواستند و به آن نايل شدند اين بود كه امپراتور روم ضمن معاهده صلح متعهد شد كه در امور ارمنستان مداخله نداشته باشد.

نوشيروان كيهاني‌زاده/ منبع: www. iranianshistoryonthisday. com

نيويورك خود را چگونه گذرانديد؟

پوريا عالمي



ما، كاناپه‌نشينان مقيم مركز، احساس مي‌كنيم با توجه به تغييراتي كه مملكت كرده، علاوه بر علوم انساني، علوم غيرانساني هم بايد تغيير كند. براي همين امروز و با توجه به اينكه سال تحصيلي جديد آغاز شده، نمونه‌هايي از سوالاتي را كه بايد در مقاطع مختلف مطرح شود، بيان مي‌كنيم.

موضوع انشا: 1) نيويورك خود را چگونه گذرانديد؟

2) علم بهتر است يا جريان خاص؟

3) دوست داريد در آينده رحيم مشايي شويد؟ چرا؟

4) موضوع انشا (مناطق) آزاد

5) [...]

رياضي: 1) اگر قيمت خانه در سال اول از قرار متري 300 هزار تومان باشد و در سال هشتم از قرار متري دو ميليون تومان باشد، ثابت كنيد در هشت سال قيمت خانه ثابت مانده است.

2) جعفرقلي بيكار است. او داراي مدرك دانشگاهي و بيست و شش سال سن است. اگر در شش سال، هر سال دو تا سه ميليون شغل ايجاد شده باشد، الان جعفرقلي چندشغله است؟ اگر شونزده شغل بهش رسيده باشد چرا الان بيكار است و درآمد و بيمه هم ندارد؟

3) جعفرقلي هشتش گرو نه‌اش است اما تلويزيون مي‌گويد جعفرقلي خوشبخت است و خوشي زير دلش زده است. با ذكر فرمول نشان دهيد چرا جعفرقلي احساس بدبختي مي‌كند؟

4) [...]

5) اگر يارانه نقدي ماهانه نفري 40هزار تومان باشد واقعا چي كار كنيم باهاش؟ با رسم شكل توضيح دهيد.

علوم: 1) نحوه توليد كيك زرد را با ذكر فرمول بنويسيد و در انتها نيم كيلو كيك زرد در زيرزمين مدرسه توليد كنيد.

2) با ذكر فرمول ثابت كنيد احياي چاي ايراني و گندم ايراني و برنج ايراني با كيمياگري و تبديل مس به طلا تفاوتي ندارد.

جغرافيا: 1) درياي خزر چند درصدش براي ما است و با روسيه چه كار كنيم در كل؟

2) براي خشك شدن درياچه اروميه چه راه‌هايي داريم؟

3) براي از بين رفتن جنگل‌ها سه راه جديد پيشنهاد دهيد. (توجه كنيد كه قاچاق چوب، فروش به بخش خصوصي و آتش‌سوزي راه‌هاي جديد نيستند)

4) [...]

تاريخ: 1) مكتب ايراني را شرح دهيد و شكل اسفنديار رحيم‌مشايي را بكشيد.

2) قبل از اينكه آقاي محمود احمدي‌نژاد رييس‌جمهور شود دنيا چه شكلي بود؟

3) اولين كسي كه در طول تاريخ براي مديريت جهان ثبت نام كرد چه كسي بود و چه شد؟

4) [...]

5) به غير از امير منصور آريا كدام شخص توانست، در طول تاريخ، سه سال بعد از مرگش فعاليت داشته باشد و 3000 ميليارد تومان اختلاس كند؟

پاسخ‌ها

پاسخ‌هاي خود را گوشه روزنامه يادداشت كنيد. پاسخنامه در دفتر روزنامه، طبقه دوم، كشوي سوم از پايين موجود است.