جمال رحمتي

الياس علوي



اميد گاهي به خانه ما مي‌آيد/ به خنده‌اش بيدار مي‌شويم/ دورش مي‌نشينيم/ و چاي سبز مي‌نوشيم

اميد دستان لطيفش را روي سرمان مي‌كشد/ و دلداري مي‌دهد / به خاطر مرگ پدر/ سل مادر/ سرماي بيرون دريچه

اميد چون آهنگي آرام ما را آرام مي‌كند/ اما پريشان است هنگام رفتن/ پاهايش ناتوان/ نفسش مي‌گيرد

درهامان را با خود مي‌برد/ «به اميد ديدار»/ به رسم هميشه مي‌گويد/ در آستانه در

علي خدايي



فكر مي‌كنيد تا به حال چند سفرنامه، شرح‌ احوال، روزنامه خاطرات، يادداشت و... درباره اصفهان نوشته شده؟ يا از وقتي كه دوربين عكاسي به بازار آمد تا امروز چند عكس از اصفهان گرفته شده؟ همه اينها، اين نوشته‌ها، اين عكس‌ها مي‌خواستند چه بگويند؟ چه چيزي را مي‌خواستند نشان بدهند؟

زنده‌ياد استاد تاج اصفهاني يكي از بهترين پاسخ‌ها را با صداي گرم خود به اين پرسش‌ داده است وقتي كه مي‌خواند و همچنان مي‌خواند كه: به اصفهان رو تا بنگري بهشت ثاني...

اين همه مقدمه چيدم كه بگويم اصفهان چگونه شهري است و چگونه در مركز ايران هنوز حتي اگر رودخانه‌اش هم خشك باشد فيروزه‌يي به زندگي ادامه مي‌دهد و بعد هم اضافه كنم در اين روزهاي سفر حيف نيست كه شما به اصفهان مي‌آييد و به همين سادگي از آن عبور مي‌كنيد و مي‌رويد؟ مي‌گذريد تا بعد يك موقعي برسد كه بگوييد: اصفهان هم رفتيم!

قضيه از اين قرار است حالا كه وقت مسافرت و تفرج! است اصفهان پر شده از مسافر و گردشگر. اما حيف است وقتي كه بنشينيد و تماشا كنيد با اين همه زحمت در اين موقعيت به مسافرت آمده‌ايد كه مثلا اصفهان را تماشا كنيد و بعد بشنويد از يك مكالمه روي پل خواجو يا سي‌وسه پل كه: «اينكه تا آخرش همين‌جوره. غرفه غرفه غرفه بريم تا ته و برگرديم كه چي؟» يا بشنويد كه پسر 10، 11 ساله‌يي از پدر يا عمو يا يكي از اقوامش مي‌پرسد: «اين پل را كي ساخته؟» يا «كي ساخته شده؟» و جواب بشنوي: «چه مي‌دونم» يا «نمي‌دونم هزار سال پيش شايد».

چه خوب كه نگفت اين شخص محترم كه: زمان ديو سفيد ساخته شد.

حيف نيست كه اين همه دو و سه را كنار هم قرار داديد و جور شد كه بياييد مسافرت و بعد شما بياييد ميدان نقش جهان و به جاي اينكه عالي‌قاپو را ببيني، مسجد شيخ لطف‌الله يا مسجد امام را و بگوييد: خب ديديد ديگه. همينه يه ميدون بزرگه. ناهار چي مي‌خوريد؟ گزم مي‌گيريم خانم اِنقدر فاميل فاميل نكنيد. براي من كه سال‌هاست در اصفهان زندگي مي‌كنم ديدن اين صحنه آنقدر طبيعي شده كه معمولا ديگر بي‌تفاوت از كنار آن مي‌گذرم. اوايل خنده‌دار بود برايم. شايد تعصب داشتم كه اينجا اصفهانه. نگينه. اين و آن و ديگري درباره اصفهان اينها را گفته‌اند. بياييد برويم هشت بهشت را ببينيد. اما بعد عادي شد. وقتي ديدم دوربين فيلمبرداري يا عكاسي يا موبايل تنها ثبت لحظه‌يي شد كه مي‌شود با آن نشان داد كه مسافرت رفته‌ايم. ديگر صداها را نشنيدم.

فكر مي‌كنم در آن سفرنامه‌ها، نويسندگان مي‌خواستند بنويسند كه چه جاي نابي را كشف كرده‌اند. مثلا وقتي شاردن، ريچاردز يا ديالافوا از اصفهان مي‌نويسند يا وقتي كه 150 سال پيش هولتسر از اصفهان عكس مي‌گرفت حتي وقتي كه تاج اصفهان از اصفهان و بهشت ثاني مي‌خواند كه همچنان در همه جاي اصفهان گويي مي‌خواند.

واقعا حيف نيست شما كه ميهمان اصفهان مي‌شويد اصفهان را نبينيد؟ كمي بيشتر وارد بازار بشويد تيمچه‌ها و سراها را ببينيد. تماشا كنيد. لذت ببريد. از اين شهر نيرو بگيريد و اصفهان را به خانه‌تان ببريد. همانطور كه بسياري از شهرهاي ايران را مي‌شود به خانه برد شيراز، نيشابور، كاشمر، يزد، رشت و تبريز.

وقتي به شهري مي‌رويد روح آن شهر را پيدا كنيد. واقعا حيف نيست كه خسته و كوفته به خانه بازگرديد؟

علي صارميان آستانه



مرحوم گل‌آقا سال‌ها قبل از رفتنش يادداشتي نوشت درباره سيدفريد قاسمي با عنوان «مردي كه زياد مي‌داند» و آن مرد اينك زيادتر مي‌داند.

گرچه او را راوي بي‌همتاي تاريخ مطبوعات ايراني مي‌دانند و براي ركن چهارم، همين بس كه سيدفريد تاريخش را در 130 اثر نوشته و با آن كاغذها و فيش‌ها و شب‌نخوابي‌ها و مرارت‌ها احتمالا به همين مقدار اثر چاپ‌نشده دارد و عمقي كه به مرارت‌هاي روزنامه‌نگاران از مشروطه تاكنون داد، حقي لااقل به همين مقدار براي جايگاه او مي‌دهد، اما هم شانگي تاريخ مشروطه و تاريخ مطبوعات كه با هم آغاز كردند، آثار وي را به كاشف تاريخ معاصر بويژه تاريخ رويدادهايي كه روزنامه‌نگاران و اهل قلم، قهرمان آن بوده‌اند، مبدل ساخته است.

سيدفريد لرستاني است و نسخه اصل همان خصال فروتني و حجب و محبت است. نياي او از سادات نيك‌كردار شهر خرم‌آباد است.

تبار او نيز به تبار بزرگاني چون علي‌اكبر دهخدا و دكترمعين و سعيد نفيسي و صفا و از همه نزديك‌تر ايرج افشار كه گنجي نهان بود براي ايران مي‌رسد. كاشف كم است وگرنه عرصه فرهنگ ايران پر از كشف است.

خدا رحمي كند بر فرهنگ ما كه هنوز در جلگه‌اش باستاني پاريزي نفس مي‌كشد و علي دهباشي با همان نفس كه تنگ آمده است، غرورآفرين حظ بخارا را به چشم مي‌رساند و سيدفريد قاسمي با قلبي كه سخت‌تر ميزند، جوانه از اين خاك خوب به مرغزار مي‌آورد. عرصه فرهنگ ايران خالي از اين زبدگان جان‌بزرگ و چهره‌هاي ماندگار خاكسار مباد.

پيمان حاج محمودعطار*

در ادامه بررسي حقوق شهروندي به يك موضوع جالب خواهيم پرداخت و آن ارث بردن زن و شوهر از يكديگر پس از اجراي صيغه طلاق و جدا شدن ايشان از هم است.در انديشه همگان اين اصل كلي نقش بسته كه زوجين تا زماني كه در زير يك سقف زندگي مي‌كنند اگر يكي از آن دو فوت آن ديگري از او ارث خواهد برد. اما وقتي كه از يكديگر جدا شوند و بين‌شان طلاق اعمال شود با قطع رابطه زوجيت روابط مالي نيز گسسته مي‌شود. در اينجا به چند مورد استثنا از اين اصل‌مي‌پردازيم: اول- ارث‌بري زوجين از هم در هنگام اجراي طلاق رجعي: ماده 943 قانون مدني در اين باره گفته: «ماده 943- اگر شوهر زن خود را به طلاق رجعي مطلقه كند هر يك از آنها كه قبل از انقضاء عده بميرد، ديگري از او ارث مي‌برد، ليكن اگر فوت يكي از آنها بعد از انقضاء عده بوده يا طلاق بائن باشد از يكديگر ارث نمي‌برند.»دوم- ارث‌بري زن از شوهري كه به‌علت بيماري خود، زن را طلاق داده است. در استثناي نخستين، شرط ارث‌بري زوجين از يكديگر ولو اينكه از هم طلاق گرفته باشند اين بود كه طلاق رجعي باشد و طلاق بائن مانع ارث بردن زن و شوهر از هم بود. در حالت دوم حتي اگر طلاق بين زوجين از نوع بائن نيز باشد باز هم قانونگذار براي زن حق ارث از شوهر پيش‌بيني كرده است. ماده 944?مي‌گويــد:

« اگر شوهر در حال مرض، زن خود را طلاق دهد و در ظرف يك‌سال از تاريخ طلاق به همان مرض بميرد، زوجه او ارث مي‌برد اگر چه طلاق بائن باشد مشروط بر اينكه زن شوهرنكرده باشد.»

? وكيل دادگستري

آيت‌الله محمود طالقاني، شخصيت ملي ـ مذهبي، ساعت يك و 45 دقيقه بامداد 19 شهريور 1358 (دهم سپتامبر 1979) در 68 سالگي و با داشتن پنج دختر و پنج پسر بر اثر حمله قلبي درگذشت. اندكي پس از فوت طالقاني، مهدي بازرگان نخست‌وزير وقت، صباغيان، وزير كشور كابينه او و جمعي از مليون در اقامتگاه وي حاضر شده بودند. در ميان سران ملل كه فوت طالقاني را تسليت گفته بودند نام سايرس ونس، وزير خارجه امريكا و برژنف، رهبر شوروي به چشم مي‌خورد. بازرگان روز درگذشت طالقاني را تعطيل و سه روز عزاي عمومي اعلام كرده بود. طالقاني كه با مهدي بازرگان و چند سياستمدار ايراني ديگر در دهه 1960 «نهضت آزادي ايران» را تاسيس كرده بود، از جواني وارد فعاليت‌هاي سياسي شده بود و براي نخستين‌بار در 29 سالگي به زندان افتاده بود. از آن پس هرچند وقت يك‌بار زنداني شده. آخرين بازداشت او در سال 1354 صورت گرفت كه در آبان ماه 1357 (نوامبر 1978و اوج انقلاب) پس از سه سال زندان آزاد شد. طالقاني كه در 1289 (1910 ميلادي) در شهركي كوهستاني در طالقان به دنيا آمده بود در شب درگذشت و در اقامتگاه خود به مدت 150 دقيقه با محمد مُكري، سفير ايران در مسكو كه به تهران بازگشته بود گفت‌وگو و تبادل نظر كرده بود. اين ملاقات نيمه شب و يك ساعت و 45 دقيقه پيش از فوت صورت گرفته بود. دكتر مكري نظرات روس‌ها به استناد سازمان‌هاي اطلاعاتي اين كشور و شنيده‌هاي خود در زمينه طرح‌هاي براندازي نظام تازه ايران را براي آيت‌الله طالقاني شرح داده بود از جمله طرح‌هاي مشترك غرب و اسراييل و مقامات نظام سابق را. مُكري گفته بود كه اين سه عامل نمي‌خواهند ايران يك نيروي نظامي گسترده و با نظم داشته باشد. نظر غرب بر تجزيه ايران [جداسازي خوزستان، كردستان و بلوچستان] است زيرا كه غرب انتظار نداشت مذهبيون شركت‌كننده در انقلاب ايران نيروي برتر شوند. غرب چشم به روي كارآمدن يك دولت ليبرال دموكراتيك ملي (همانند دولت مصدق) دوخته بود و از دولت موقت مهدي بازرگان كه داراي چنين خصلتي بود به دليل ضعف‌هايي كه نشان داده قطع اميد كرده است [كرده بود]. مكري همچنين گفته بود كه به استنباط او، سياست و اعمال روس‌ها بدون پيش‌بيني نتايج و تحليل كافي به سود غرب و اسراييل تمام مي‌شود- روس‌ها از گروه‌هاي چپ حمايت مي‌كنند كه به صورتي ديگر خواهان تجزيه كشور هستند. غرب در رسيدن به هدف‌هايش در ايران روي دولت بغداد، و اسراييل روي كردهاي عراقي حساب مي‌كند. نگراني ديگر طالقاني در روزهاي پيش از حمله قلبي، وضع كردستان بود. طالقاني عضو مجلس خبرگان از شهر تهران بود كه اين مجلس در جلسات روزانه، طرح قانون اساسي را اصل به اصل بررسي و تصويب مي‌كرد. شركت همگاني در عزاداري و مراسم تدفين و ترحيم طالقاني تا آن زمان بي‌سابقه بود. روزنامه‌هاي تهران نه تنها بيشتر مطالب خودرا به آن رويداد اختصاص داده بودند بلكه شماره فوق‌العاده منتشر كرده بودند. در پي درگذشت طالقاني، قرار بود كه علي‌اصغر صدر حاج سيدجوادي روزنامه‌نگار و سياستمدار بنام جاي او را در مجلس خبرگان پر كند كه در انتخابات اين مجلس، در تهران 270 هزار راي به دست آورده بود.

درباره ايران، نتايج تخريب طولاني هنگامي لمس خواهد شد كه درآمد نفت به هر علت كاهش يابد. اين يك واقعيت است كه نفت روزي پايان خواهد يافت يا اينكه استخراج آن از صورت مقرون به‌ صرفه بودن خارج خواهد شد. طالقاني فروپاشي نظام سابق ايران را نتيجه افزايش شمار ناراضيان و بي‌اعتنايي دولت به خواست و نياز آنان مي‌دانست و لذا با اعمالي كه ناراضي‌تراشي را وسعت دهد مخالف بود.

نوشيروان كيهاني‌زاده منبع: www. iranianshistoryonthisday. com

پوريا عالمي

آقاي محمود احمدي‌نژاد كه فعلا حد فاصل سفرهاي استاني و سفرهاي خارجي است، نشست روي كاناپه كه خستگي در كند و گفت: «بايد ايران را بسازيم.»

گفتم: «خسته نباشيد.»

وي گفت: «خسته شدم.»

ما كه يادمان بود چند وقت پيش مشاور درماني آقاي احمدي‌نژاد به‌خاطر فشار زياد كاري به وي توصيه كرده بود «شنادرماني» و «آب‌درماني» كند، به وي يادآوري كرديم: «دكتر جان، مي‌دانم خسته شدي، ولي آب‌درماني و آب‌بازي و اين چيزها الان ممنوع شده و از خارج از كشور هدايت مي‌شود. براي همين خستگي را تحمل كن و ايران را بساز.»

آقاي احمدي‌نژاد گفت: «باشه.»

گفتم: «البته اصراري هم نيست‌ها، شما كمي استراحت كن.»

وي گفت: «اين وظيفه و ماموريت ما است و آيندگان از ما انتظار دارند كه كشور را بسازيم.»

گفتم: «مي‌فهمم. مي‌فهمم. به اين سوي چراغ مي‌فهمم.»

راهكارهاي ساخت ايران

با توجه به اينكه آقاي احمدي‌نژاد گفته آيندگان از ما (از ما؟ يا او؟ يا شما؟ دقيقا چه كسي؟ ما نمي‌دانيم) انتظار دارند كشور را بسازيم، راهكارهاي زير را بذل و بخشش مي‌كنيم؛

بهتر است آيندگان روي پاي خودشان بايستند و لوس نشوند.

ببخشيد، الان ما خودمان، آيندگان شش، هفت سال پيش هستيم كه شما گفتي قرار است ايران را بسازي. حالا هم از شما توقع داريم. دقيقا به كجا بايد مراجعه كنيم؟

به نظر ما تقصير آيندگان است كه از دولت انتظار دارند. ما كه از دولت انتظاري نداريم. به نظر ما لطفا كاري نكنيد و چيزي را نسازيد، بگذاريد همين‌طوري بماند. با تشكر.

البته ايراني‌ها ميهمان‌نواز هستند. براي همين ما قبل از اينكه ايران را بسازيم يك تعارف زديم به برادران روسي و چيني. آنها مشغول شدند. البته ما را مي‌سازند يا خودشان را، درست مشخص نيست.

براي ساختن كشور نياز به اسكلت زدن است. براي اسكلت زدن نياز به فونداسيون و پي‌سازي است. براي ساخت فونداسيون نياز به گودبرداري است. براي گودبرداري نياز به صاف كردن سطح زمين است. براي صاف كردن نياز به تخريب ساختمان قبلي است. خوانندگان عزيز خودشان بررسي كنند و ببينند الان چه احساسي دارند. يعني دارند ساخته مي‌شوند؟ دارند اسكلت مي‌شوند؟ دارد پي‌شان قوي مي‌شود؟ دارند گود مي‌شوند؟ دارند صاف مي‌شوند؟ دارند تخريب مي‌شوند؟ (پاسخ‌هاي خود را به شماره 30004753 روزنامه، اس‌ام‌اس كنيد.)

نظريه ادبي

البته سر مساله ساختن، از قديم‌الايام، حتي بين شعرا هم اختلاف نظر است؛

صائب گفته: «گر قابل ملال نه‌اي، شاد كن مرا / ويران اگر نمي‌كني، ‌‌آباد كن مرا.»

لايق: «خندان اگر نمي‌كني، گريان مكن مرا / ‌‌آباد اگر نمي‌كني، ويران مكن مرا.»

نسخه

اين خوب است كه ما ايران را بسازيم اما عجيب است، ما ايراني‌ها چيزي را كه ايران ساخته باشد نمي‌خريم.