علي درخشي

مدايح بي‌صله
 مهدي اخوان ثالث
از تهي سرشار /  جويبار لحظه‌ها جاري است / چون سبوي تشنه كاندر خواب بيند آب، واندر آب بيند سنگ
دوستان و دشمنان را مي‌شناسم من / زندگي را دوست مي‌دارم / مرگ را دشمن
واي، اما با كه بايد گفت اين؟ من دوستي دارم / كه به دشمن خواهم از او التجا بردن
جويبار لحظه‌ها جاري

  فخر‌الدين صديق تعريف
هرطور كه نگاه كنيم و از هر زاويه‌يي، كلماتي مانند سانسور، ممنوع القلم، عدم انتشار،... و كلماتي از اين دست ناخودآگاهانه نوعي واكنش منفي در خواننده ايجاد مي‌كنند يا هر كسي كه به‌گونه‌يي در معرض اينگونه حملات قرار مي‌گيرد.  تا قبل از كودتاي 28 مرداد بويژه از شهريور 20 تا زمان آن كودتاي شوم در تهران و شهرستان‌ها غوغايي از انتشار نشريات مختلف با طرز تفكرهاي گوناگون برپا شد. حاصل آن رونق، پيدايش و پيدايي روزنامه‌نگاراني بود كه هنوز كه هنوز است نام احمد دهقان، كريم پورشيرازي و... كه در راه روزنامه‌نگاري حتي جان باختند فراوان است. بگذريم از اينكه نفسِ روزنامه‌نگاري به‌گونه‌يي ناپيدا مولد نويسندگاني هم مي‌شود كه اگر خوب دقت كنيم آن نويسندگان صاحبنام روزگاري روزنامه‌نگار بوده‌اند. متاسفانه بعد از 28 مرداد بمدت حدودا يك دهه پنداري همه جامعه يكجا ممنوع القلم شده باشد، جز چند روزنامه وابسته به دولت هيچ نشريه‌يي اجازه انتشار نمي‌يافت مگر مثلا فرماندار نظامي وقت مهر تاييد روي روزنامه‌يي زده باشد. بعد از آن دوران سياه در دهه 40 اين رنگ سياه به نوعي تعديل پيدا كرد و خاكستري شد و به‌دلايل تكانه‌هاي سياسي اندكي فضاي تنفس به‌وجود آمد و تا يك دهه باز ما شاهد انتشار البته نه در حد ايده‌آل بلكه تا حدودي اندك‌شمار نشريات مختلف بوديم و بعد از دهه 50 باز همان وضع گذشته پديد آمد تا انقلاب. پس از انقلاب بي‌گمان ما شاهد درخشان‌ترين دوران تاريخ نشر بوديم، بي‌واهمه از اينكه فلان روزنامه مربوط به كدام جريان ايدئولوژيك است، انواع نشريات از هر دست منتشر مي‌شد و محصول آن آگاهي ناباورانه توده‌هاي مردم بود از اوضاع اجتماعي كه مربوط به سرزمين آنان بود. متاسفانه در سال‌هاي اخير ما پي‌درپي شاهد گهگاهي يا هميشگي نشرياتي هستيم كه از صافي وزارت ارشاد رد نمي‌شوند. در همين جامعه ما كلماتي باب شده كه با اين روش مغايرت دارد، كلمات و جملاتي مثل تكثرگرايي، تكثر انديشه، مردم‌سالاري، جامعه مدني و سرانجام مطبوعات به عنوان ركن چهارم دموكراسي و... از جمله همين روزنامه‌ها روزنامه «اعتماد» ما است. «اعتماد» مگر چه كرده بود و چه نوشته بود كه مستوجب «ذنب لايغفر» شده باشد و در محاق تعطيل فرو رود. بايد ديد مسوولان مربوطه از چه مي‌ترسند؟! اگر روزنامه‌يي كه اساس حاكميت را پذيرفته و با آن مشكلي ندارد مثلا مهر يا انگ برانداز بخورد با كدام وسيله؟!با چه كساني؟!و از چه راهي؟! ممكن است گفته شود پاره‌يي از روزنامه‌ها خط‌دهي مي‌كنند مثلا براي فلان جرياني كه با اصل جمهوري اسلامي مخالف است! سوال اين است حدود و ثغور اين خط‌دهي‌ها كدام است؟! آيا با سلايق شخصي مي‌توان روزنامه‌يي را در سمت و سوي مخالف، آن هم از نوع براندازي متهم كرد؟چرا نبايد موارد تخلف به‌صورت آيين‌نامه يا دستورالعملي معين در جامعه مطرح شود تا همگان بدانند حدود دوري و نزديكي به خط قرمز كدام است؟! صرف‌نظر از هر انگيزه‌يي به هر حال عده‌يي از اهل قلم در اين مُلك روزگار مي‌گذرانند كه از اين رهگذر نان زن و بچه‌شان را فراهم ‌آورند. آخر با تعطيلي روزنامه، خانواده اهل قلم به كجاي اين شب تيره بياويزند قباي ژنده خود را؟جذب كدامين نهاد يا موسسه يا شركت يا هر سازماني شوند تا نان بخور و نمير خود را به قول مرحوم آل‌احمد «از همين حق البوق» درآورند؟! اين كدام جريان است كه از انتقاد وحشت دارد و چرا وحشت دارد؟اتفاقا چون نيك بنگري انتقاد موجب پالوده شدن و سلامت جامعه در همه ابعاد تواند بود، مگر آنكه ريگي به كفش كسي باشد كه از انتقاد بترسد!!! فراموش نكنيم خداوند در قرآن به قلم سوگند خورده، از معدود دفعات كه در قرآن قسم ياد شده يكي هم «نون و القلم و ما يسطرون» است.
مدتي اين مثنوي تاخير شد / مهلتي بايد تا خون شير شد
خون ما كه از اول شير بود و مهلتي نمي‌خواست. در محاق تعطيل رفتن مقوله ديگري است بسيار مذموم. حال پس از چندي آن ايام فراق گذشت. تولد دوباره «اعتماد» بارقه اميدي است براي ما اهل رسانه بويژه ما هنرمنداني كه با كارهنر در واقع رسانه‌يي هستيم. رسانه ما هنر است و با اين رسانه و آن رسانه بالمآل رشد خواهد يافت. چرا كه هر دو چه روزنامه‌نگاري و چه موسيقي، بطور عام هنر، بال‌هاي شكوهمند پرنده آزادي‌اند كه اگر نباشد يكي از آن دو يا هر دو نفس پريدن و پروازورهايي مصداق عيني نمي‌يابد.  جامعه متكثر و مردم سالار به مثابه آن پرنده است كه پر پرواز مي‌خواهد وگرنه پرنده «تاكسيدرمي» شده‌يي است كه به هيچ كاري نمي‌آيد و حتي ارزش ديدن هم ندارد. انتشار دوباره «اعتماد» را به فال نيك بايد گرفت و آرزو مي‌كنيم كه اساسا همه دست‌اندركاران حوزه مطبوعات از موهبت آزادي نسبي قلم برخوردار شوند و ما نيز چون گذشته شاهد تضارب انديشه‌ها و برخورد افكار متفاوت و حتي متغاير باشيم. يادم نيست كدام متفكري گفته است: «با تو مخالفم اما حاضرم جانم را بدهم تا تو حرفت
 را بزني». 

  مهدي فخيم‌زاده
من و بهزادي همديگر را از دانشكده ادبيات مي‌شناسيم، من زبان مي‌خواندم و او روزنامه‌نگاري، من از رشته تحصيلي خود دلزده بودم و او سخت علاقه‌مند و وابسته. دوران دانشجويي تمام شد و من بالاخره راه خود را يافته و چنان غرق تئاتر و سينما و تلويزيون شدم كه سال‌ها از همه رفقا از جمله اين دوست دوران دانشجويي‌ام بي‌خبر ماندم تا اواخر دهه 70 كه او را در روزنامه ايران ديدم. هنوز همچنان در تب و تاب بود و پر شور و علاقه‌مند. دوباره گپ و گفت و رابطه آغاز كرديم و چيزي نگذشت كه بهزادي سردبيري روزنامه اعتماد را برعهده گرفت و من ديدم كه چگونه تمام وجودش را وقف اين نشريه كرد و بالاخره از آن روزنامه‌يي به غايت جذاب و خواندني به وجود آورد و توانست يكي از پرتيراژترين نشريه‌هاي زمان خود شود. اعتماد جذاب بود نه فقط براي آنها كه با خط سياسي‌اش همسو بودند بلكه افراد مختلف با سلايق و عقايدگوناگون با اعتماد انس و الفت داشتند و آنچه مرا به اعتماد وابسته كرده بود روزنامه‌نگاري حرفه‌يي و صادقانه و خط مشي روشن و شفاف فرهنگي‌اش بود كه پيوسته دنبال مي‌شد و هرگز از آن انحراف حاصل نمي‌كرد. اعتماد با كسي به دلايل سياسي از در پرخاش و اخم و عناد درنمي‌آمد و به دليل موافقت راه عمزه عين و مماشات در پيش نمي‌گرفت. مسير اعتماد مشخص بود و تكليف مخاطب معين و من به عنوان يك خواننده به جرات مي‌توانم بگويم كه هرگز از خواندن مطالب گوناگون اعتماد به سرگشتگي و بلاتكليفي و خشم و خجالت
دچار نشدم.
اعتماد مدتي به دلايلي كه ذكرش از اين مقال خارج است از چرخش باز ايستاد و من پيوسته بهزادي را همچون عاشقي كه از معشوق جدامانده باشد مغموم و پريشان در نظر مجسم مي‌كردم و اكنون وقتي شنيدم كه بار ديگر اعتماد به حركت درآمده سخت به وجد آمدم چراكه مطمئنم بهزادي اكنون دوباره جواني آغاز كرده و دست‌افشان و پاي‌كوبان به جنبش درآمده و مطمئنم عشق پرشورش به حرفه روزنامه‌نگاري اعتمادي مسوول، خواندني و جذاب مقابل چشمان‌مان خواهد گشود. و من‌الله توفيق

  پوريا  عالمي

من تنها مشاوري هستم - كه چون قسم پزشكي نخورده‌ام – داستان‌هاي محرمانه كاناپه را براي ديگران تعريف مي‌كنم.

رمال روي كاناپه
رمال روي كاناپه دراز كشيد و گفت: «من رمال نيستم، من گاد فادرم.» گفتم: «مي‌فهمم. مي‌فهمم. چطوري شد كه رمال شدي؟» رمال گفت: «من بچه بودم. بچگي سختي داشتم. خيلي سخت. اينقدر سخت كه فكر كردم بروم دانشگاه رشته «بيجه» بخوانم «دكتر بيجه» شوم، اما از مدرسه اخراجم كردند، سواد درست كه نداشتم اما دوست باسواد غيردرست زياد داشتم. نفوذ كردم توي دوست‌هام. الان من توي دوست‌هام نفوذ دارم. چهارتا كتاب و چندتا مهره مار و يك اسطرلاب خريدم و شدم رمال. » گفتم: «پيشرفت خوبي داشتي. الان با كي‌ها دوستي؟» رمال اسم ده، دوازده نفري را گفت كه چون ما با مسائل امنيت ملي و امنيت منطقه شوخي نداريم، آن اسامي را در قلب‌مان حبس مي‌كنيم. الان هم مي‌خواهي يك وردي بخوانم وزير بشوي؟ يا سوسك بشوي؟» گفتم: «نه دستت درد نكنه. وزير رو - جلو چشم غريبه و آشنا- سوسك نكنيد، باقي‌اش پيشكش.» رمال گفت: «با من در نيفت. تازه تو يك مشاوري، «كارشناس» نيستي! من كارشناس‌جماعت رو توي شش متر جا، به سردرد و دل‌پيچه انداختم، كه حتي به اتاق من نزديك هم نمي‌شدند.» گفتم: «وقت جلسه شما تمام شد. من بروم هوا خوري.»
راهكارها
ببين آقاي رمال، شما چند راه داري.  يا شما به صورت كنتراتي، اداره امور را بگيري دستت يا دستت را از روي امور‌ برداري.  راه بعدي اين است كه با توجه به استقبالي كه از شغل شريف رمالي و فالگيري مي‌شود، وزارت آموزش و پرورش و وزارت آموزش عالي (قبل از اينكه ادغام شوند) درس و رشته رمالي تجربي و فالگيري فيزيكي و متافيزيكي را به مدرسه و دانشگاه اضافه كنند.  راه سوم اين است كه جامعه رمال‌ها و فالگيرهاي مقيم ايران را، با توجه به بحراني كه در كشورهاي عربي پيش آمده، به عنوان پيشكش تقديم كند. تا آنها بتوانند از تجربه‌هاي جهاني استفاده كنند و مديريت بحران كنند.  رمال عزيز! واقعا چرا به ناموس مردم تجاوز مي‌كنيد؟ چرا با تسهيلاتي كه دولت براي ازدواج جوانان و مجردها در نظر گرفته، وام نمي‌گيريد و سرتان به كار خودتان گرم نمي‌شود؟   راهكار مهم ديگري هم وجود دارد. وزارت باطل‌السحر تشكيل شود با انواع چشم‌زخم، سحر، جادو، جادوي سياه، طلسم و... مبارزه شود.  راهكار ششم اين است كه در مسيرهاي خاص گشت‌هايي مستقر شوند و سعي كنند به درون عابران و مسوولاني كه از آن مسير مي‌گذرند، نفوذ كنند. هر عابري كه نشد به درونش نفوذ كنيم، معلوم است كه نفوذي است و ورد و دعايي همراهش است. براي همين سريع دستگيرش كرده براي روشن شدن موضوع به كارشناس نفوذناپذيري تحويل مي‌دهيم.  راهكار هفتم اين است كه گشت‌هاي مذكور، سعي كنند عابران و مسوولان را چشم بزنند. هر عابر و مسوولي كه چشم خورد، يك هفته مرخصي استعلاجي بهش مي‌دهيم تا حالش خوب شود. اگر چشم نخورد، معلوم است كه شده، پس براي همين وي را به كارشناس طلسم‌شكن تحويل مي‌دهيم.  راه ديگر اين است كه دور عابران و مسوولان خط يا خيط بكشيم. هر عابر و مسوولي كه نتوانست از خط خارج شود معلوم است كه جن است. براي همين سريع وي را تحت تدابير شديد امنيتي به كارشناس جنگير تحويل مي‌دهيم.  راه نهايي اين است كه دور تا دور محل‌هاي عمومي و دولتي را محلول باطل السحر بريزيم. توجه داشته باشيد براي تهيه اين محلول بين رمال‌ها اختلاف نظر است! بالغ يا نابالغ بودن منابع تامين محلول هنوز محل بحث اين صنف است.
نسخه
در انتها از آقاي معروف به حاشيه‌ساز رسما سوال مي‌كنيم كه وجداني (با اين همه ابراز محبت ريز و درشت و آبداري كه هر روز نصيبش مي‌شود) چه حركتي زده كه چشم كه نمي‌خورد هيچ، روز به روز لبخندش به دوربين عميق‌تر و پرمعناتر مي‌شود.