گروه فرهنگي؛ شب گذشته جشنواره فيلم فجر با حضور وزير ارشاد، معاونت سينمايي، دبير جشنواره فيلم فجر و هنرمنداني چون عليرضا خمسه، انسيه شاه حسيني، اسماعيل سلطانيان و... افتتاح شد. محمد سلوکي اجراي مراسم افتتاحيه بيست و هشتمين جشنواره فيلم فجر را بر عهده داشت. اين مراسم با آنونسي از محمد پرويزي آغاز شد که 28 واگن قطار را در حال حرکت نشان مي داد. در هر واگن نمايي از فيلم هاي مطرح جشنواره هاي مختلف ديده مي شد. مسعود شاهي دبير جشنواره فيلم فجر بعد از پخش آنونس روي سن رفت. او با اشاره به آنونس پخش شده گفت؛ «من اگر نفس نفس مي زنم براي اين است که به اين قطار برسم.» جواد شمقدري معاونت سينمايي وزارت ارشاد نيز در سخناني کوتاه به آزادي در سينما اشاره کرد و گفت؛ «به اميد خدا امسال فيلم «به رنگ ارغوان» را در جشنواره داريم. ما بايد ظرفيت هايمان را بالا ببريم و همه فيلم ها را ببينيم.» او در بخش ديگري از حرف هايش گفت؛ «البته هر فيلمي که در جشنواره نمايش داده مي شود به اين معني نيست که از نظر ما صد درصد تاييد شده است.» امروز (در اولين روز جشنواره فيلم فجر) فيلم «به رنگ ارغوان» ساخته ابراهيم حاتمي کيا که شش سال در توقيف بود ساعت 10 صبح (اولين سانس) براي اصحاب رسانه نمايش داده مي شود و فيلم «تسويه حساب» به کارگرداني تهمينه ميلاني که دو سال را در توقيف گذراند ساعت يک بعدازظهر به نمايش درمي آيد. وزير ارشاد روز گذشته در پيامي به مناسبت افتتاح جشنواره فيلم فجر چنين گفت؛ «فکر و خيال، دو همسفرند با دو مقصد؛ يکي دلنواز است و روان پرور و ديگري چشم نواز است و شورانگيز، آنگاه که هنري اين دو را با هم دربر بگيرد، رنگ تعلق به تعالي را مي پذيرد و سينما ظرفيت کاملي براي پذيرش اين دو عنصر را در کنار هم دارد و دربرگيرنده همه ارزش هاي هنرهاي هفت گانه. سينما به تعبير رهبر عزيزمان «يک هنر برتر است، يک هنر پيچيده و پيشرفته و متعالي». برتري آن مستغني از توصيف است که سيطره فيلم را با تمام وجود مي توان مشاهده کرد و مي توان با هوشمندي و مهارت در جهت تعالي و پيشرفت جامعه از آن به نحو شايسته بهره گرفت. سينماي جمهوري اسلامي ايران فرزندي از بطن خود انقلاب است. اين سينما با انقلاب همزاد است و شايد همذات، که اگر به اغماض بنگريم و از قليلي توليدات داراي شذوذات، چشم پوشي کنيم، انصافاً سينما در اين نظام از ذاتي پاک و جسمي سلامت برخوردار است؛ سينماي باهويت اخلاقي، خانواده گرا و نجيب.»

گروه فرهنگي؛ پس از آنکه چند روز پيش، مهرزاد کاظم زاده مدير انتشارات مازيار مدعي شد «برخي از فيش هاي متن ارائه شده از سوي آيدا براي انتشار جلد دوازدهم کتاب کوچه، زاييده ذهن و قلم شاملو نيست» و از اختلاف خود و آيدا سرکيسيان همسر زنده ياد شاملو سخن به ميان آورد، سايت رسمي شاملو مطلبي به قلم مديرش محسن عمادي منتشر کرد و به گفته هاي کاظم زاده پاسخ داد. کاظم زاده در گفت وگو با ايلنا همچنين گفته بود؛ «سال هاست با شاملو و آثارش آشنايي دارم و قرارداد نشر مجموعه کتاب کوچه نيز سال ها پيش بين من و شاملو امضا شده است.» محسن عمادي در سايت شاملو نيز پاسخ خود را چنين آغاز کرده؛ «در مجلدات منتشر شده از کتاب کوچه، نام آيدا به عنوان همکار احمد شاملو آمده است. بيان اين همکاري صرفاً در فراهم آوردن فضاي همکاري نبوده است که اگر چنين بود به روايت خود شاعر بايد نام آيدا در بسياري از کتاب هاي شاعر در جايگاه مولف يا همکار ذکر مي شد که نشده است، چنانچه احمد شاملو در قرارداد معروف سال 68 خود براي تمامي آثارش ذکر مي کند که اين آثار بيش از خود من مديون و متعلق به شخص آيدا است. آنچه آقاي کاظم زاده را به گفتن چنان عباراتي کشاند، بخشي ريشه در ذهنيت مردسالارانه ايشان دارد و بخشي نشانه بي حرمتي ايشان به خواست، نظر و بيان دقيق احمد شاملو.» از سوي ديگر کاظم زاده مدير نشر مازيار در مورد جلد 12 کتاب کوچه نيز اين گونه توضيح داده بود؛ «مدت ها قبل خانم سرکيسيان نسخه هاي اوليه يي را که براي جلد دوازدهم اين مجموعه در نظر گرفته بود به من تحويل داد و من در همان خوانش نخست متوجه شدم آيدا خودش برخي از فيش هاي ناقص مانده شاملو را تکميل کرده است.» ناشر آثار شاملو در ادامه معوق ماندن انتشار اين اثر از شکايت هاي آيدا سرکيسيان و ع. پاشايي با هدف تفويض حق انتشار اين مجموعه از انتشارات مازيار خبر داد؛ «دادگاه با توجه به اسناد قرارداد من و شاملو به آنها راي منفي داد و پس از آن درخواست دادگاه تجديدنظر کردند که من پيشاپيش مطمئن هستم باز هم تلاش آنها بي نتيجه خواهد ماند.» او همچنين گفت اگر همسر شاملو به نوشتن علاقه دارد و خود را در حد و اندازه هاي چاپ کتاب مي داند، مي تواند به اسم خودش کتاب چاپ کند، نه اينکه از آبرو و شهرت همسرش استفاده کند. اما بخوانيد پاسخ سايت شاملو را به مطالبي که کاظم زاده درباره آيدا ذکر کرده؛ «من شاهد تلاش، دقت و وسواس آيدا براي به ثمر رساندن کار ناتمام شاملو و احاطه ايشان بر متد و شيوه کار کتاب کوچه بودم و هستم. به باور من شايد بهتر باشد که آيدا کتاب کوچه را به نام خود به چاپ برساند، نه به اين علت که اين آثار کار احمد شاملو نيست که هست بلکه به اين دليل که گفته هاي آقاي کاظم زاده به جاي کمک به انتشار کتاب، از آن رو که خود را از مولفان صاحب نظرتر مي دانند، وقفه و مشکل ايجاد مي کند. من شاهد تصحيحات آيدا بر نسخه هايي از کتاب کوچه بوده ام.» عمادي ادامه داده است؛ «مساله پيش رو ساده تر از آن است که آقاي کاظم زاده کوشيده اند آب را گل آلود کنند، ماجرا را بغرنج کنند و از آن ماهي بگيرند. ايشان مي خواهند کار ناتمامي را سريع تر منتشر کنند تا پولي به دستشان بيايد و اقتصادشان بچرخد که هرچه باشد، شاملو هنوز پرفروش ترين شاعر ماست. آيدا، اما دقت و وسواس دارد که کتاب کوچه با همان کيفيتي پيش برود که آرزوي شاملو بود. دخالت هاي بي اجازه ناشر و اصرار ايشان بر صاحب نظر دانستن خود، کار را پيچيده تر کرده است. آقاي کاظم زاده عزيز، کتاب کوچه، پروژه يک زندگي بوده است؛ دست کم 37 سال زحمت دو انسان که زير يک سقف زندگي کرده اند، رنج کشيده اند و پژوهشي را پيش برده اند که از من و شما برنمي آيد. به جاي اينکه احترام اين سختکوشي و تلاش را نگه داريد، با تهمت هاي ناروا، زخم طعنه بر اين زندگي نزنيد.» سايت رسمي شاملو که اختيار نشر و بازنشر الکترونيکي کتاب کوچه را نيز دارد، در پايان اين پاسخ اعلام کرده؛«تمامي متن کتاب کوچه را با همکاري تيم کتاب کوچه، با همان اعمال نظرها و دقت آيدا در نسخه الکترونيکي آن منتشر خواهد کرد.»

جواد شمقدري درباره اينکه آيا «پاداش» ساخته جديد کمال تبريزي با اصلاحيه قابل نمايش است، گفت؛ «وضعيت اين فيلم به گونه يي نيست که بتوان با اصلاحيه مشکل آن را برطرف کرد. اين فيلم از نظر مسائل اخلاقي برخي خط قرمزها را رد کرده است و در آن برخي مقدسات ديني هم مورد تعرض قرار گرفته اند. حتي ما اين اثر را براي نمايندگان مجلس هم به نمايش گذاشتيم، تا نظر آنها را هم داشته باشيم اما يک راي موافق هم براي اين فيلم وجود نداشت.» به گزارش ايسنا معاونت سينمايي گفت؛ «به هر حال کارگردان و تهيه کننده اين فيلم، هر دو از نيروهاي خوب سينماي ايران هستند و ما اميدواريم خود آنها فکري به حال اين فيلم بکنند.» معاون سينمايي وزارت ارشاد در پاسخ به سوالي درباره وضعيت سه فيلم «هيچ»، «زمهرير» و «ديگري» پس از نمايش محدود در جشنواره فجر گفت؛ «فعلاً خبر جديدي از وضعيت اين فيلم ها ندارم.» اين در حالي است که اين سه فيلم براي حضور در جشنواره پذيرفته نشدند و به دستور مستقيم شمقدري در راستاي حمايت از فيلمسازان با نمايش محدود آنها براي هنرمندان و اصحاب رسانه در ايام جشنواره موافقت شد. از سوي ديگر کاهاني و امير يوسفي کارگردانان «هيچ» و «آتشکار» نمايش محدود فيلم در جشنواره را منوط به صدور پروانه نمايش عمومي فيلم هايشان دانستند.

فيلم سينمايي «عصر روز دهم» آخرين ساخته مجتبي راعي براي نخستين بار با حضور حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي رئيس موسسه بين المللي گفت وگوي فرهنگ ها و تمدن ها و جمعي از اهالي سينما و اصحاب فرهنگ به نمايش درآمد. در مراسم اکران خصوصي «عصر روز دهم» هنرمنداني چون مجيد مجيدي، کمال تبريزي، منوچهر محمدي، مجتبي راعي، حسن برزيده، محمدمهدي عسگرپور، ساعد باقري، سهيل محمودي، سيدمهدي شجاعي، مصطفي رحماندوست، عبدالحسين مختاباد و گروهي از اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه حضور داشتند. همچنين همسر و فرزندان زنده ياد رسول ملاقلي پور، احمد مسجدجامعي وزير اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامي، محمدرضا جعفري جلوه معاون سابق سينمايي وزارت ارشاد و عليرضا رضاداد مديرعامل پيشين بنياد سينمايي فارابي از ديگر مهمانان اين مراسم بودند.پروژه «عصر روز دهم» براي اولين بار توسط رسول ملاقلي پور مطرح شد و اين کارگردان براي ديدن لوکيشن هاي فيلم سفرهايي به کربلا داشت اما با مرگ او، پروژه به شکل ديگري و توسط «مجتبي راعي» از ديگر فيلمسازان سينماي کشور ساخته شد.

گروه فرهنگي؛ چهار ماه پس از انتشار رمان جديد دن براون نويسنده کتاب محبوب راز داوينچي در امريکا انتشارات گل آذين اين کتاب را با کامل ترين ترجمه منتشر کرد. کتاب طلسم گمشده، ترجمه مهرداد وثوقي در 592 صفحه و با قيمت 88000 ريال در اختيار خوانندگان قرار مي گيرد. قهرمان اين رمان- همانند دو اثر اخير دن براون- نمادشناس دانشگاه هاروارد، رابرت لنگدان است که به روش خود به جست وجوي رازها و رمزها مي پردازد.

راز داوينچي اثر قبلي دن براون از فروش و استقبال بسياري در جهان برخوردار شد و در فاصله چند سال پس از چاپ آن،يک فيلم سينمايي و يک بازي ويدئويي هم بر اساس آن ساخته شد.

پنجاه و نهمين شماره دوماهنامه سياسي راهبردي چشم انداز ايران منتشر شد. اين مجله که به مديرمسوولي لطف الله ميثمي منتشر مي شود در اين شماره خود- ويژه دي و بهمن- عکس جلد را به انقلاب اسلامي ايران در سال 57 اختصاص داده است. يادداشت هايي از ميثمي، ايران منش، فريد زکريا، اسلامي، درگاهي و... و همچنين گفت وگوهايي با مهندس عزت الله سحابي، تقي رحماني، سعيد شاهسوندي و... از مطالب منتشر شده در اين شماره از «چشم انداز ايران» است. اين شماره مجله 160 صفحه دارد و با بهاي 2000 تومان به تازگي روي پيشخوان دکه هاي روزنامه فروشي و کتابفروشي هاي معتبر عرضه شده است.

امير پوريا

amirpouria@gmail.com

يک؛ اين ستون که دو روز يک بار (يک روز در ميان) تا انتهاي جشنواره بيست و هشتم فجر در همين صفحه مي آيد، به دليل ارتکاب نگارنده در فيلمنامه «آل» که به هر حال در بخش مسابقه اين دوره حاضر است، هيچ نوع ارزش گذاري و اظهارنظري درباره فيلم هاي امسال نخواهد داشت و صرفاً به سياستگذاري ها، شيوه برگزاري و مسائل مبنايي و مديريتي جشنواره خواهد پرداخت. مسائلي که به نظر مي رسد اين بار حتي از خود فيلم ها مهم تر، داغ تر و در برخي موارد که خواهم گفت، حتي نزديک به سرچشمه هاي سوررئاليسم ناب شده اند.

دو؛ همه مي دانيم شرايط خاص و بي مشابه اجتماعي و سياسي سال 88، هر رويداد منتسب به دولت و از جمله جشنواره هاي مختلف فجر امسال را با وضعيت ويژه يي روبه رو کرده است. هيچ مدير رده بالا يا رده مياني اين دوره جشنواره نيست که در دل آرزو نکند کاش در سال و دوره يي آرام تر و کم دردسرتر، اين جايگاه و مسووليت را مي پذيرفت. اين به خودي خود يک واقعيت است و فارغ از آنکه من و ما و شما و مديران و سخنگويان جشنواره در کدام موضع در قبال آن ايستاده ايم، نمي توان اين واقعيت را انکار کرد. همه مشکل کنوني جشنواره که از امروز در سينماي ويژه رسانه هاي گروهي آغاز مي شود، از اينجا نشات گرفته که دوستان درگير برنامه ريزي و برپايي جشنواره تا اينجا به شدت کوشيده اند به شيوه آرش پسربچه باهوش و اعصاب خردکن فيلم «درباره الي...» (با بازي شگفت انگيز متين فتوره چي) اين حساسيت خاص امسال را به طور مطلق نفي کنند و با رفتاري مشابه همان شانه بالا انداختن و پشت چشم نازک کردن و لب ورچيدن، داد «ما نمي دونيم» برآورند. خب، وقتي جشنواره به ناگزير به اين سمت و سوي سوررئاليستي مي رود که بگويد نمي خواهد - يا نمي تواند - تا روز و شب اختتاميه، اعضاي هيات داوران خود را معرفي کند و خبر اين اعلام نکردن را خود دبير جشنواره در گفت وگوي زنده يي در شبکه خبر تلويزيون اعلام مي کند، بديهي است که رفتار و گفتار مبتني بر «همه جا امن و امان است» و «هيچ خبري نيست» که دوستان در پيش گرفته اند، براي مردم علاقه مند به سرنوشت سينماي ايران، نه تنها باورنکردني بلکه حتي اهانت آميز به چشم مي آيد.

سه؛ شايد واقعاً براي دوستان دخيل در جشنواره فيلم امسال راه ديگري در مواجهه با مشکلات اين دوره جشنواره، متصور نيست. مي توان به عنوان يک نمونه معقول تر، نوع برخورد حسين پارسايي درخصوص جشنواره موازي و مشابه تئاتر فجر را بازخواني کرد. او درست يک روز پيش از کنفرانس مطبوعاتي جشنواره فيلم، به جاي عقب نشيني و کمک طلبيدن از شخص وزير ارشاد، خود در کنفرانس جشنواره تئاتر حضور يافت و با تاکيد بر اينکه بعد از پايان جشنواره از مسووليت دولتي خود کناره گيري خواهد کرد و در خانه خواهد نشست، هوشمندانه زهر اوليه انتقادات و اعتراضات طبيعي روزنامه نگاران به خود در مسند نماينده دولت را به ميزان محسوسي گرفت. بعد از آن هم به جاي اين همه اظهار بي اطلاعي و انکار شرايط حاد از سوي مديران سينمايي، با صراحتي صادقانه گفت پيامدهاي انتخابات هيچ بخش از فعاليت هاي فرهنگي و از جمله جشنواره تئاتر را از خود بي نصيب نگذاشته و در نتيجه نگذاشت بخش عمده يي از تلاش حضار جلسه و ستون نويس هايي مثل من صرف اشاره به اين نکته بديهي شود که سال و شرايط و جشنواره، همه وضعيت خاص و حساس و لب مرزي دارند.

چهار؛ فقط در قالب قياسي کلي، ببينيد مسوولان سينمايي همچون عليرضا سجادپور مدير اداره نظارت و ارزشيابي، جواد شمقدري معاون امور سينمايي و خود وزير ارشاد سيدمحمد حسيني که به جاي مهدي مسعودشاهي دبير جشنواره در نشست خبري حاضر شده بود، چه لحن و موضعي را برگزيده اند؛ سجادپور براي آنکه ذهن ها را از شرايطي که گريبانگير جشنواره شده منحرف کند، گريبان سينماگران را مي گيرد و در اين روزها بي آنکه جا و وقت طرح چنين بحثي باشد، تهديد تازه يي را مدام تکرار مي کند که همه عوامل حاضر به همکاري با هر فيلم زيرزميني- يا به تعبير او، «بي مجوز» که در ماهيت مترادف با همان زيرزميني است- ممنوع الفعاليت خواهند شد. شمقدري به جاي حرف زدن از حال و آينده نزديک يعني جشنواره و فيلم ها و برنامه هايش، به کوبيدن همه خط مشي ها و اقدامات همه معاونت هاي اين 12 سال بعد از دوم خرداد 76- حتي دولت نهم- مي پردازد و بحثش را با لحني مطرح مي کند که بيشتر لحن تحکم آميز است تا لحن مديري فرهنگي که تازه در اين روزها بايد با رويي گشاده ميزبان هنر و هنرمند و هنردوست هموطنش باشد. حسيني هم در جلسه يي که نفس حضورش در آن به جاي دبير جشنواره نشانه شرايطي نامعمول است، از حق به جانبي وزارتخانه متبوعش در تذکر به روزنامه ها، توقيف فيلم ها، ايجاد محدوديت در عرصه نشر کتاب و موسيقي و امثال اينها مي گويد. گويا اشتباهي اساسي صورت گرفته و روزنامه نگاران نبايد براي طرح پرسش ها و خواسته ها و توقعات شان از جشنواره در جلسه حاضر شوند، بلکه براي نصيحت شدن، هشدار گرفتن و دستورالعمل دريافت کردن، ضبط و قلم به دست بگيرند و حساب کار خودشان را بکنند. تداوم اين شيوه و بي اعتنايي به اهميت «لحن» گفتار در روزهايي که مي آيد، آن هم در جشنواره سوررئالي که مي خواهد نام داورانش را هم تا روز آخر نهان بدارد، بي اعتمادي مخاطبان ثابت و حتي گذري جشنواره را از اينکه هست نيز بيشتر خواهد کرد.