سروش فرهاديان / soroushfarhadian@yahoo.com
بخشي از مردم که در اعتراض به عملکرد صدا و سيما در مورد چگونگي پرداختن به وقايع بعد از انتخابات تلويزيون هايشان را خاموش کرده بودند پيچ هاي آن را- دست کم براي دقايقي- دوباره به روي امواج صدا و سيما باز کرده اند.
اگر تا پيش از اين، فيلم هاي سينمايي کره يي يا داستان هاي عاشقانه بودند که براي صدا و سيما مخاطب جذب مي کردند تا لابه لاي «جومونگ» و «سوسانو» ديدن مردم چند برنامه سياسي هم پخش شود اما چندي است برنامه يي از صدا و سيما پخش مي شود که قضيه را عکس کرده است؛ برنامه يي با عنوان «رو به فردا».
پس از برگزاري انتخابات رياست جمهوري دهم و اعتراض بخشي از مردم به نتيجه انتخابات، نحوه پوشش برخي اخبار از سوي صدا و سيما به عنوان تنها رسانه شنيداري- ديداري رسمي کشور باعث شد تا به اعتراف مسوولان رسانه ملي ميزان مخاطب آن در اين عرصه سابقاً بي رقيب يا دست کم، کم رقيب به ميزان زيادي کاهش يابد. تا آنجا که برخي منابع از کاهش قابل توجه مخاطبان خبر داده بودند؛ کاهشي که با کمتر شدن جذب آگهي هم توام شده بود. اما در چند روز گذشته برنامه رو به فردا توجه مخاطبان را به خود و تلويزيون جلب کرده است؛ برنامه يي که جذابيت اش حتي باعث مي شود پخش مستقيم مسابقه فوتبال سري «A» ايتاليا متوقف شود؛ جذابيتي که ظاهراً بيش از دريبل هاي رونالدينيو و شوت هاي آندره پيرلو توانست مخاطبان را پاي تلويزيون بنشاند.
برنامه رو به فردا پس از پخش قسمت هاي ابتدايي به نقطه يي رسيده است که با ديروزش تفاوت دارد. دليل اين تفاوت هم حضور دو چهره اصلاح طلب در اين برنامه و مواجهه با دو محافظه کار طرفدار احمدي نژاد است. در واقع اين برنامه مي تواند شروع نرم يک «وعده» يا شايد هم پاسخ به يک «نياز» باشد؛ وعده يي براي آغاز دوباره مناظره هاي سياسي ميان جريان هاي اصلي حاضر در کشور و نيازي که کارشناسان سياسي آن را براي مواجهه منطقي با قسمتي از اعتراض هاي مردم و ساير چهره هاي سياسي موثر مي دانند. نياز به پخش برنامه هايي که شفاف و بي طرف مسائل سياسي کشور را بيان کنند بدون آنکه به طرف يکي از جريان هاي سياسي غش کنند؛ برنامه يي که بعيد نيست از آن با نام 90 سياسي ياد شود. اگرچه قسمت هاي ابتدايي «رو به فردا» نه پاسخگوي اين نياز بود و نه به نظر مي رسيد شروعي باشد براي تحقق وعده ساخت 90 سياسي. اما روال کار تا آنجا پيش رفت که در ميان اکثريت مطلق برنامه هاي صدا و سيما در زمينه سياسي که بيشتر تبليغ کننده جريان محافظه کار بود و چند برنامه اول رو به فردا هم که با دعوت از ميهماناني از اين جريان سياسي و يک طرفه به قاضي رفتن و راضي برگشتن باعث شد رويه دگرگون شود، اگرچه دعوت چهره هاي اصولگرا به اعتقاد برخي مي توانست براي جناح چپ خطرناک تر باشد چراکه گروهي اين را يک خطر براي جريان اصلاحات مي دانستند زيرا پيش از اين هشدارهايي مبني بر کليد خوردن پروژه اصلاح طلب سازي کاذب و تقسيم کار اصلاح طلب- محافظه کار در ميان اصولگرايان داده شده بود. اما از قضا سکنجبين اصلاح طلب سازي صفرا فزود. مناظره هاي محمد خوش چهره- مهدي کلهر، علي مطهري- سعيد جليلي و عباس سليمي نمين- مرتضي نبوي در واقع جدالي بود ميان محافظه کاران منتقد احمدي نژاد که نهايتاً برخي سياست هاي اقتصادي و بعضاً سياسي او را مورد نقد قرار مي دادند. اما کار همين قسمت هاي برنامه رو به فردا به آنجا کشيده شد که بعضاً مطهري و خوش چهره بيش از انتظارها در نقش يک منتقد ظاهر شدند. اما بعد سطح مناظرات اندکي تغيير يافت و اصلاح طلبان هم مجال حضور يافتند.
البته اين ميان رفتار مجري برنامه که مطرح مي شد از طرفداران احمدي نژاد است و يادداشت هايي هم در حمايت از او در رسانه هاي تندرو طرفدار احمدي نژاد نوشته شد با شيب ملايم تغيير کرد و از طرفداري محض از احمدي نژاد و متهم کردن اصلاح طلبان و کانديداهاي معترض به نتيجه انتخابات به حالت بي طرف و سکوت تقريباً کامل در دو برنامه گذشت.
مجريان ورزشي جمله معروفي دارند؛ «استقبال چند هزار نفري از اين بازي، استاديوم چند هزار نفري را فرياد زد.» کاربرد اين جمله براي مواقعي است که يک مسابقه ورزشي در حال انجام است و ميزان استقبال طرفداران تيم ميزبان بسيار بيش از ظرفيت استاديوم محل برگزاري بازي است و اين جمله يعني اينکه مسوولان هوشيار باشند که به اين رشته ورزشي و طرفدارانش در شهر محل بازي کم توجهي شده است. به نظر مي رسد ميزان استقبال از دو برنامه- تا لحظه نگارش اين مطلب- آخر اين برنامه يعني برگزاري مناظره ميان مصطفي کواکبيان- حسين شريعتمداري و جواد اطاعت- عليرضا زاکاني، باعث شد تماشاگران ايراني يک استاديوم بزرگ تر براي برگزاري مسابقه هايي بزرگ تر را فرياد بزنند و خواستار افزايش سطح مناظرات بشوند.
نکته ديگر اينکه در اين برنامه ابتدا اعلام مي شود مثلاً زمان برنامه يک ساعت است اما تا بيش از دو ساعت نيز تمديد مي شود. با اين اوصاف به نظر مي رسد بهتر است مانند برنامه 90 زمان بيشتر و از پيش اعلام شده يي براي اين برنامه در نظر بگيرند، چراکه شايد ليگ فوتبال تعطيل بردار باشد و تيم ها بين دو نيم فصل و بين دو فصل استراحت کنند اما سياست تعطيل بردار نيست و مختص همه فصل هاست. اعلام ادامه دار بودن برنامه و اختصاص زمان مشخص و شکل و شمايلي مناسب نيازي است که به چشم مي آيد.
موضوع ديگر، نحوه اجراي مجري اين شبه 90 سياسي است که بايد نقش يک داور را بازي کند. تا چندي پيش تماشاگران فوتبال زماني که از دست داور يک مسابقه به دليل گرفتن يک تصميم نابجا- گاهي هم بجا- عليه تيم مورد علاقه شان ناراحت مي شدند از الفاظ نامناسبي براي بيان اعتراض شان استفاده مي کردند اما از چند سال پيش و با محروميت هايي که کميته انضباطي براي تيم هايي که طرفداران شان از اين الفاظ استفاده مي کردند در نظر گرفت تماشاگران واژه هاي اعتراضي را بهداشتي کردند تا هم قابل پخش باشد و هم باعث محروميت تيم شان نشود. مثلاً مي گويند «داور دقت کن، داور دقت کن» و اين يعني نحوه قضاوت داور را نپسنديده اند اما مودبانه هشدار مي دهند.
با اين اوصاف و در حالي که به نظر مي رسد صدور مجوز براي روي آنتن رفتن برنامه يي به نام 90 سياسي فاصله زيادي هست اما همين شبه 90 هم تا حدودي به جدا کردن سره از ناسره کمک مي کند. بد نيست اگر مسابقه پيامکي هم برگزار شود و مانند 90 ورزشي بالا و پايين رفتن آمارها نشان داده شود، چه آنکه جدال از درستي و نادرستي برخي از آمارها شروع شده است.
