«با راه اندازي دکتراي حرفه يي فيزيوتراپي، اين رشته همانند ساير کشورهاي پيشرفته مانند امريکا، کانادا و کشورهاي منطقه مانند هند، پاکستان، ترکيه و حتي کشورهاي عربي در خط مقدم خدمات درماني و بهداشتي قرار خواهد گرفت.» به گزارش «اعتماد» «احمد موذن زاده» فيزيوتراپيست و عضو کميته اجرايي دکتراي حرفه يي انجمن فيزيوتراپي ايران با بيان مطلب فوق اظهار داشت؛ «براساس آمار در حال حاضر سالانه سه تا پنج ميليون نفر در سطح کشور به مراکز فيزيوتراپي و توانبخشي مراجعه مي کنند که اين درصد قابل ملاحظه يي از جمعيت کشور ما را تشکيل مي دهد که به نظر مي رسد با توجه به روند صنعتي شدن جامعه و زندگي شهري و رايج شدن مشکلات سيستم حرکتي عضلاني در افراد، اين آمار رو به افزايش است.» وي افزود؛ «سه رويکرد در نظام سلامت مطرح است؛ اول رويکرد پيشگيري از بيماري ها که در بخش بهداشت مطرح مي شود. دوم، درمان هاي دارويي و جراحي که در رشته پزشکي مطرح است و رويکرد سوم، رويکرد توانبخشي است که به دنبال بازگشت بيمار به محيط کار و زندگي و جهت رفع مشکلات وي و حفظ استقلال فردي وي است که اين امر با توجه به رشد و توسعه رشته فيزيوتراپي در ابعاد مختلف و ميزان نياز جامعه تنها در مقاطع دکتراي حرفه يي مي تواند پاسخگو باشد و در واقع با ارتقاي سطح علمي فارغ التحصيلان رشته فيزيوتراپي که بيش از پنج هزار نفر در حال حاضر در کشور مشغول به فعاليت هستند مي توان به ارائه خدمات درماني مناسب و بهتري به آنان پرداخت.» عضو شوراي عالي نظام پزشکي کشور گفت؛ «در حال حاضر فيزيوتراپي در کشور ما به صورت ارجاعي است، يعني بيمار ابتدا به پزشک مراجعه مي کند و با تشخيص پزشک به بخش فيزيوتراپي ارجاع داده مي شود. در کشور ما در حال حاضر بيماران دسترسي مستقيم به فيزيوتراپيست ندارند در حالي که بر اساس استانداردهاي رايج دنيا و در کشورهاي پيشرفته و حتي در حال رشد مانند کره و هند اين امر به صورت مراجعه مستقيم بيماران به فيزيوتراپيست ها امکان پذير است. در واقع يک فيزيوتراپيست در ارتباط با اختلالات عملکردي (اختلالات سيستم حرکتي و ضايعاتي که مربوط به سيستم حرکتي و عضلاني و عضلاني-استخواني است) مي تواند وارد عمل شده و با انجام درمان هاي پيشرفته و ارزان به بيمار در جهت بهبود وضعيت کمک کند.» وي به عنوان نمونه از رايج ترين موارد مراجعه بيماران به فيزيوتراپي ها را بحث کمردرد عنوان کرد و افزود؛ «به عنوان مثال در موارد ديسک کمر و ساييدگي هاي مهره ها يا نقايص مادرزادي ناحيه کمر يک فيزيوتراپيست مي تواند وارد عمل شده و با تشخيص صحيح به رفع اختلالات عملکردي و مشکلات سيستم عضلاني و حرکتي بيمار بپردازد. به عنوان مثال آيا راه رفتن بيمار قرينه است، آيا قدرت عضلات بيمار مناسب است، آيا گرفتگي و ضعف و عدم تقارن در عضلات وجود دارد و ساير موارد که در حيطه تخصصي فيزيوتراپيست است و در ساير موارد فيزيوتراپيست مجرب، بيمار را به ساير بخش ها و تخصص هاي پزشکي ارجاع مي دهد.» «موذن زاده» گفت؛ «در حال حاضر در 12 دپارتمان فيزيوتراپي در سطح کشور، پذيرش دانشجو در رشته فيزيوتراپي انجام مي شود و بيش از 80 فارغ التحصيل مقطع دکتراي تخصصي فيزيوتراپي وجود دارد که در واقع بنيه علمي و بدنه علمي لازم براي اجرايي شدن بحث دکتراي حرفه يي اين رشته در کشور وجود دارد و انجمن فيزيوتراپي ايران در اين راه اعلام آمادگي و همکاري کرده، اميدواريم طرحي که از اسفند ماه سال گذشته در جهت حمايت از ايجاد اين رشته مورد نياز سلامت کشور آغاز شده و در ارديبهشت 88 به تاييد وزارت بهداشت رسيده، هرچه سريع تر مراحل تکميلي خود را طي کند تا ما حداقل در منطقه از کشورهاي ديگر عقب نمانيم و با اين کار از مهاجرت فيزيوتراپيست ها به ساير کشورها براي ادامه تحصيل جلوگيري کنيم و گامي در جهت ارتقاي سلامت جامعه برداريم.»

دکتر محمد شيزرپور*

در زمستان، سرما و باد بيرون خانه و استفاده از بخاري درون خانه با در و پنجره بسته، به پوست آسيب مي رسانند. پوست، خشک و پوسته پوسته مي شود و فرد، احساس ناراحتي مي کند. براي فردي که اگزما دارد رطوبت پايين هوا در زمستان به معني تشديد اگزما و خارش غيرقابل کنترل است. در اينجا به 10 نکته مهم که به کاهش مشکلات پوست در زمستان کمک مي کند، مي پردازيم. افراد مسن تر پوست خشک تر و نازک تري دارند. اين افراد اگر در زمستان مراقبت هاي خاصي از پوست خود به عمل نياورند، چروک هاي پوست آنها بيشتر مي شود، پوست آنها خشک مي شود، ترک مي خورد و حتي ممکن است خونريزي کند. براي پيشگيري از اين مشکلات به نکات زير توجه کنيد؛

1- هر روز حمام کنيد؛ حمام روزانه به پوست، رطوبت اضافه مي کند. البته به شرطي که موارد زير در حمام روزانه رعايت شود.

- حمام کوتاه مدت؛ يک حمام 5 تا 10 دقيقه يي رطوبت کافي به پوست مي رساند. طول دادن حمام بيش از اين مدت منجر به بدتر شدن خشکي پوست مي شود.

- آب ولرم؛ در حمام از آب ولرم استفاده کنيد، نه آب داغ. آب داغ چربي طبيعي پوست را از بين مي برد و باعث خشکي بيشتر پوست مي شود.

- حمام در بسته؛ بسته بودن در حمام و خاموش بودن هواکش رطوبت بيشتري درون حمام ايجاد مي کند (البته به شرط اينکه شعله روشن درون حمام نباشد).

- شوينده ملايم؛ بهتر است از يک شوينده ملايم مثل شامپو بدن استفاده کنيد. صابون ها به خصوص صابون هاي عطري و صابون هاي آنتي باکتريال مثل صابون گوگرد پوست را بيشتر خشک مي کنند.

- حوله نرم و ملايم؛ بعد از حمام از حوله نرم براي خشک کردن پوست استفاده کنيد. همچنين حوله را به آرامي روي پوست بکشيد.

2- مرطوب کننده بماليد؛ در عرض سه دقيقه بعد از حمام، کرم مرطوب کننده روي پوست بماليد. برخلاف باور عموم مردم مرطوب کننده ها پوست را مرطوب نمي کنند بلکه فقط منجر به به دام انداختن و حفظ رطوبت پوست مي شوند. به طور مثال هنگامي که بعد از حمام مرطوب کننده به پوست مي زنيم اين مرطوب کننده رطوبتي را که در حمام به پوست رسيده در آن حفظ مي کند. اما اگر مرطوب کننده نزنيم آب و رطوبت، فوري از پوست تبخير مي شوند، بنابراين ماليدن کرم يا لوسيون مرطوب کننده روي پوست خشک بي فايده است. بعد از حمام که به طور صحيح مرطوب کننده استفاده کرديم، بايد به طور مرتب مرطوب کننده را تکرار کنيم تا رطوبت در پوست حفظ شود.

3- از مرطوب کننده مناسب پوست خود استفاده کنيد؛ نوع مرطوب کننده بر حسب شدت خشکي پوست فرق مي کند. براي انتخاب مرطوب کننده مناسب مي توانيد از پزشک متخصص پوست خود کمک بگيريد. اما به طور کلي پمادها و کرم ها از لوسيون ها قدرت مرطوب کنندگي بيشتري دارند. همچنين کرم ها و پمادها براي پوست هاي بسيار خشک و حساس مناسب ترند. پماد از کرم قدرت مرطوب کنندگي بيشتري دارد. همچنين پماد از کرم چرب تر است. لوسيون معمولاً مايع يا نيمه مايع است. قدرت مرطوب کنندگي آن کمتر است، اما استفاده از آن راحت تر است.

4- به محتويات کرم هاي ضدچروک توجه کنيد؛ اگر از کرم هاي ضدچروک استفاده مي کنيد توجه داشته باشيد که اينها حاوي آلفاهيدروکسي اسيد يا رتينول نباشند زيرا اين مواد پوست را خشک مي کنند. بهتر است از کرم هايي که جنبه مرطوب کنندگي بيشتري دارند استفاده کنيد.

5- به محتويات لوازم بهداشتي مورد مصرف پوست خود توجه کنيد؛ هر چيزي که محتوي عطر يا الکل باشد خشکي پوست را بيشتر مي کند. بنابراين بهتر است از شوينده هاي بدون عطر و مواد آرايشي بدون عطر و الکل استفاده کنيد.

6- از دستگاه بخور داخل منزل استفاده کنيد؛ در زمستان استفاده از وسايل حرارتي در منزل به طور مشخصي رطوبت داخل خانه را کاهش مي دهند. بنابراين استفاده از يک دستگاه بخور يا هر وسيله ديگر که ايجاد بخار کند، به ويژه در طول شب لازم است.

7- از تماس مستقيم لباس هاي پشمي يا ديگر لباس هاي زبر با پوست خود جلوگيري کنيد؛ بهتر است ابتدا روي سطح پوست يک زيرپوش نخي بپوشيد و اگر دوست داشته باشيد روي آن از لباس هاي ضخيم و پشمي استفاده کنيد.

8- به دست ها توجه بيشتري کنيد؛ دست ها نسبت به جاهاي ديگر بدن بيشتر خشک مي شوند چون بيشتر در معرض محيط هستند. رعايت نکات زير در مورد دست ها در زمستان به لطافت پوست کمک مي کند.

- بيرون از خانه دستکش بپوشيد؛ دستکش پوست را از سرما و خشکي هوا مصون نگه م

ي دارد و به حفظ رطوبت پوست کمک مي کند.

- بعد از هر بار شست وشو به دست ها مرطوب کننده بزنيد؛ اگر پوست دست هاي شما خشک است در شستن امساک نکنيد بلکه بعد از هر بار شست وشو از کرم يا پماد مرطوب کننده استفاده کنيد.

- اگر مجبور به تماس مکرر با آب هستيد از دستکش مناسب ضدآب استفاده کنيد؛ توجه داشته باشيد لايه دروني دستکش از جنس نخي باشد. اگر از دستکش مناسب استفاده کنيد و بعد از هر بار شست وشو از مرطوب کننده استفاده کنيد نيازي به کاهش تماس با آب نداريد.

9- حتماً در طول روز در مواجهه با آفتاب از ضدآفتاب مناسب استفاده کنيد؛ برخي تصور مي کنند در زمستان نيازي به ضدآفتاب نيست، اما برعکس استفاده از ضدآفتاب ضروري است زيرا علاوه بر اينکه اثرات مضر آفتاب روي پوست در زمستان نيز ايجاد مي شود، آفتاب، خشکي پوست را نيز تشديد مي کند.

10- از مرطوب کننده هاي ويژه لب ها استفاده کنيد؛ براي پيشگيري از خشک شدن لب ها بايد از مرطوب کننده مناسب مکرراً در طول روز استفاده شود. اگر خشکي لب ها بسيار شديد است قبل از خواب حتماً به لب ها وازلين بماليد.

*متخصص پوست و مو

دکتر محمد عمراني*

omranym@yahoo.com



فراواني التهاب بيني و سينوس ها در سراسر جهان، آن را به يکي از دردسرهاي بزرگ سلامت مبدل کرده است. التهاب بيني و سينوس به زبان ساده عبارت است از روندي التهابي يا عفوني در سينوس هاي کنار حفره بيني. اين بيماري شايد عفوني يا غيرعفوني باشد. نظر به درگيري تقريباً هميشگي حفره بيني در التهاب سينوس ها، به کار بردن واژه التهاب بيني- سينوس (Rhino sinusitis) به جاي سينوزيت، درست است. التهاب بيني- سينوس را به روش هاي گوناگون دسته بندي کرده اند. يکي از پذيرفتني ترين دسته بندي ها، التهاب بيني- سينوس را در سه دسته حاد (با نشانه هاي کمتر از چهار هفته)، تحت حاد يا ميانه (با دوره چهار تا 12 هفته) و مزمن (بيش از 12 هفته) جاي مي دهد. بيشتر عفونت هاي بيني و سينوس ها، بيماري هاي ويروسي حاد و خودبهبودند که سال هاست آنها را به نام سرماخوردگي مي شناسيم. بد نيست بدانيم کمتر از دو درصد اين سرماخوردگي ها در بزرگسالان به سوي عفونت هاي شديدتر باکتريايي در سينوس ها پيشرفت مي کنند، البته اين عارضه در 30 درصد کودکان دچار سرماخوردگي ويروسي رخ مي دهد که پيگيري بيشتري مي طلبد.

افراد مبتلا به بيماري هاي ريوي مزمن مانند آسم و برونشيت، بيماران قلبي، بيماران دچار ضعف دستگاه ايمني همانند مبتلايان به سرطان و نيازمندان به شيمي درماني، نارسايي کليه و کبد و سالمندان به پيگيري بيشتري در مواجهه با هر بيماري حاد، حتي سرماخوردگي نياز دارند.

رخداد سالانه سرماخوردگي در بزرگسالان، بين 4-2 بار است. ويروس هاي آنفلوآنزا، پاراآنفلوآنزا، رينوويروس ها و ساير ويروس ها از عاملان اصلي اين بيماري به شمار مي آيند. بيشترين بروز هر يک از اين ويروس ها در هر فصل متفاوت است، براي مثال فراواني سرماخوردگي ناشي از رينوويروس ها (که شايع ترين عامل پيدايش سرماخوردگي هستند) در پاييز بيشتر است، در حالي که بيشتر گونه هاي آنفلوآنزا در زمستان به اوج مي رسند.

گسترش ويروس ها از طريق استنشاق قطره هاي تنفسي فرد مبتلا يا دست زدن به سطوحي که در ساعت هاي گذشته با اين قطره ها آغشته شده اند، رخ مي دهد. فعال شدن ويروس ها و بروز نشانه ها به گذشت چند روز که دوره نهفتگي نام دارد، نيازمند است. پس از اين دوره، نشانه هاي سرماخوردگي ويروسي کم کم پديدار مي شوند. نزديک به نيمي از مبتلايان به سرماخوردگي نخست دچار گلودرد مي شوند که در 2-1 روز بهبود مي يابد، سپس سرفه، گرفتگي بيني، کاهش بويايي، عطسه، آبريزش بيني، دردهاي عضلاني و گاه تب براي چند روز نمايان مي شود. بد نيست بدانيم در نشانه هاي سرماخوردگي و آنفلوآنزا شباهت ها و تفاوت هايي وجود دارد. تب شايد گاهي در سرماخوردگي رخ دهد، ليکن در بيشتر مبتلايان به آنفلوآنزا گزارش مي شود. با توجه به قدرت تهاجمي ويروس هاي آنفلوآنزا، برخي نشانه هاي آنفلوآنزا همچون تب، لرز، درد بدن و سرعت بالاي پيشرفت علائم برجسته ترند و اين امر به افتراق باليني سرماخوردگي و آنفلوآنزا کمک مي کند.

به علاوه آن دسته از بزرگسالان مبتلا به سرماخوردگي ويروسي که در گلو و بيني خود باکتري هاي آسيب رسان دارند، دچار نشانه هاي شديدتري مي شوند. اما جالب اين است که پژوهشگران دريافته اند بهبود در اين دسته از بيماران نيز در کمتر از سه هفته رخ مي دهد اگرچه گاه بهبود کامل برخي نشانه هاي سرماخوردگي تا هفته ها رخ نمي دهد. بدبختانه هنوز روش هاي عکسبرداري تشخيصي هم قادر به جداسازي عفونت هاي ويروسي و باکتريايي نشده اند.

ديدگاه هاي درماني سرماخوردگي ويروسي گوناگون اند. پيشگيري در بيماري هاي ويروسي يک قانون است. در صورت رعايت راهکارهاي بهداشتي همانند پرهيز از عطسه و سرفه بدون دستمال و دفع درست آن، شستن دست ها و نيز دوري از تماس هاي نزديک با سرماخوردگان، خطر ابتلا به سرماخوردگي کاهش مي يابد.

و اما پيرامون درمان، هنوز بسياري از داروها کارايي خود را در آزمون هاي کارآزمايي باليني سخت به اثبات نرسانده اند، با اين حال مي دانيم که برخي از داروها در احساس بهبود سرماخوردگي موثرند. برخي داروهاي ترکيبي داراي ضداحتقان ها علاوه بر کاهش گرفتگي و ترشح بيني، آرام بخش نيز هستند، اگرچه بد نيست به خاطر بسپاريم که استفاده از اين رده داروها در مبتلايان به فشارخون بالا توصيه نمي شود.

ضمن آنکه سال هاست استفاده از آسپيرين يا فرآورده هاي داراي آسپيرين براي بهبود تب در مبتلايان به بيماري هاي تنفسي فوقاني ويروسي به دليل پيدايش نشانگان مرگبار (Ray Syndrom) ممنوع شده است و مي توان ساير تب برها مانند استامينوفن را به کار برد.

در نهايت هنوز پيروي از درمان جاافتاده «دوره کوتاهي از ضداحتقان ها، ضددردها و سوپ جوجه در کنار چند روز صبر»، درماني انديشمندانه است. اگر نشانه هاي سرماخوردگي در پنج تا هفت روز به مرور بدتر شوند يا پس از 10 روز همچنان پايدار بمانند، به پيدايش التهاب بيني- سينوس باکتريايي مشکوک مي شويم. اين نکته را فراموش نکنيد که به استفاده از آنتي بيوتيک ها (پادزيست ها) در درمان سرماخوردگي ويروسي کمتر نياز داريم.

*متخصص گوش، گلو و بيني، جراح سر و گردن