چهارشنبه، 25 آذر 1388 - شماره 2128
   
 
صفحه نخست :: روزنامه :: محيط زيست
همزمان با اجلاس کپنهاک براي تغييرات اقليمي
زغال سنگ وارد سبد انرژي کشور شد

مونا قاسميان؛ در حالي که استفاده از زغال سنگ و ديگر سوخت هاي فسيلي از عوامل اصلي افزايش گازهاي گلخانه يي در جهان است و اين روزها اجلاسي جهاني براي استفاده کمتر بشر از اين سوخت ها در کپنهاگ در جريان است، مجري طرح نيروگاه هاي حرارتي کشور از ورود زغال سنگ يکي از جدي ترين عوامل اصلي انتشار گازهاي گلخانه يي براي اولين بار به سبد انرژي کشور خبر داد. مصطفي علي رباني استفاده از زغال سنگ را به عنوان سوخت نيروگاهي يک نوع تنوع بخشي در انرژي کشور مي داند و مي گويد؛ به دليل محدوديت در گاز مايع و مازوت و همچنين تنوع بخشي به سبب انرژي، براي اولين بار در کشور از زغال سنگ به عنوان سوخت نيروگاهي استفاده مي شود. او در جاي ديگري مي گويد؛ در فصل سرما با محدوديت گازي مواجه هستيم که با توسعه نيروگاه هاي کشور اين مساله تشديد مي شود و سوختي که بتواند اين نقيصه را جبران کند، زغال سنگ است لذا براي اولين بار زغال سنگ را وارد سبد انرژي کشور مي کنيم.

اين خبر در حالي مطرح مي شود که اين روزها يکي از مهم ترين اخبار جهان مربوط به برگزاري اجلاس کپنهاگ درباره جلوگيري از تغييرات اقليمي در حال برگزاري است؛ اجلاسي که نشان دهنده عمق فاجعه يي است که در حال حاضر براي زمين در حال رخ دادن است.

اسماعيل کهرم با اشاره به مساله تحريم ايران مي گويد؛ تاکنون براي به حرکت درآوردن توربين ها مسوولان از بنزين و گازوئيل استفاده مي کردند اما با به وجود آمدن مساله تحريم و کمبود بنزين در کشور براي توليد برق مسوولان به سوي استفاده از زغال سنگ مي روند. او با اشاره به تفاوت استفاده از بنزين و گازوئيل تاکيد مي کند؛ با مصرف بنزين يا گازوئيل براي هر کيلووات برق 400 گرم دي اکسيدکربن توليد مي شود اما اين ميزان با مصرف زغال سنگ چند برابر بيشتر مي شود.

کهرم با اشاره به اينکه مسوولان فکر مي کنند با استفاده از زغال سنگ مي توانند راه حلي براي جلوگيري از تحريم ارائه دهند، مي گويد؛ اين راه حل نه منطقي است نه علمي. اين استاد دانشگاه با اشاره به رتبه صنعتي نازل ايران در جهان تاييد مي کند؛ با اين وجود ايران از نظر توليد گاز دي اکسيد و منوکسيد و متان که از گازهاي گلخانه يي هستند در رتبه هفتم و هشتم قرار دارد. اين عدد مرتب در حال تغيير است که حالا با مصرف زغال سنگ مطمئن به رتبه بالاتري هم خواهيم رسيد. کهرم توليد گازهاي گلخانه يي بيشتر از سوي ايران را بي اعتبار کردن ايران و اهميت ندادن مسوولان به اجلاس کپنهاگ مي داند؛ کپنهاگ هم مانند کيوتو مي خواهد همه کشورها را به سمت استفاده از انرژي هاي پاک هدايت کند. حالا بايد پرسيد ما چگونه مي خواهيم در اين مسير با جهان همسو باشيم. از سوي ديگر يکي ديگر از چهره هاي شناخته شده محيط زيست درباره اين اقدام جديد مي گويد؛ استفاده از زغال سنگ از نظر زيست محيطي پذيرفته شده نيست. محمد درويش با اشاره به اينکه نيروگاه هاي حرارتي در ايران بيشترين عامل انتشار گازهاي گلخانه يي هستند، تاکيد مي کند؛ به دليل استفاده از تکنولوژي هاي قديمي در نيروگاه ها ميزان آلاينده ها بسيار بيشتر از حد استاندارد است. اين در حالي است که ايران در زمينه نفت و گاز غني است و استفاده از زغال سنگ به هيچ عنوان توجيه علمي و منطقي ندارد. عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع اين گونه ايجاد اشتغال را مجاز نمي داند؛ ما نبايد با اين گونه دلايل به توسعه پايدار خدشه وارد کنيم.

او با اشاره به اجلاس کپنهاگ مي گويد؛ اگر قرار است ايران در سطح عالي ترين مقام در اين اجلاس شرکت کند مي توانستند حداقل در اين دوران اندکي بيشتر موارد محيط زيست را رعايت کنند. از سوي ديگر اين روزها که همه طرفداران محيط زيست دنيا نگاه شان به کپنهاگ است در دنياي وبلاگ نويسان فارسي هم چهارمين موج سبز در حمايت از اين اجلاس ايجاد شده است. بسياري از وبلاگ نويسان به همين مناسبت اقدام به انتشار مقاله و يادداشتي در اين باره کرده اند. يکي از اين نکات جالب توجه وبلاگ مهار بيابان زايي در سايت رسمي سازمان حفاظت محيط زيست است که در اين روزها اخبار سايت سازمان با مناسبت هاي سياسي يا مذهبي به روز مي شود اما درباره اتفاقاتي که در يکي از مهم ترين اجلاس هاي تغييرات اقليمي در کپنهاگ در حال برگزاري است خبري ديده نمي شود. در وبلاگ مهار بيابان زايي آمده است؛ کافي است سري به درگاه مجازي و البته رسمي سازمان حفاظت محيط زيست کشور بزنيد تا ببينيد که در آنجا هر خبري را مي توان يافت، اما دريغ که به موضوع کپنهاگ اشاره يي حتي در حد يک خط شده باشد. تاسف آورتر و حيرت انگيزتر آنکه وقتي به تارنماي دفتر طرح ملي تغيير آب و هوا مراجعه مي کنيم که علي القاعده بايد همه هم و غمش همين اجلاس کپنهاگ باشد، درمي يابيم که آخرين مطلبش مربوط به زمستان سال 1386 است.

همه اين اتفاقات در حالي در ايران و از سوي ديگر در کپنهاگ روي مي دهد که همچنان از رئيس دولت دهم که قرار است به همراه هياتي راهي اين کشور شود خبر جديدي در اين باره نرسيده است. از سوي ديگر شهردار تهران به همراه هياتي و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست چند روز قبل ايران را به مقصد کپنهاگ ترک کردند؛ شهري که سران کشورها مي توانند با تصميم شان سرنوشت زمين را در آن رقم بزنند در حالي که در کشورهايي شبيه ما مسوولان با افتخار خبر از مصرف بيشتر زغال سنگ در نيروگاه هاي حرارتي مي دهند.

ايران، تهران، جنگل ابر، کپنهاگ
ميترا البرزي منش*

اخباري که از سراسر دنيا دريافت مي شود، نشان مي دهد جهانيان اگرچه با تاخير ولي در حال دستيابي به نظراتي واقع بينانه در مورد اثرات تخريب محيط زيست بر کره زمين و حيات موجود در آن هستند. در حالي که سران کشور ها در کپنهاگ براي هزينه هاي مبارزه با گرمايش زمين در حال چانه زني هستند، طرفداران محيط زيست در بيرون اين اجلاس تجمع کرده و آنها را به اقداماتي جدي تر فرا مي خوانند. نظرسنجي اخير که شامل کشورهاي پرجمعيت دنيا از جمله چين و هند مي شود، نشان مي دهد بيشتر مردم تغييرات اقليمي را معضلي بسيار جدي مي دانند و مي خواهند دولت ها براي رفع آن چاره يي بينديشند. مطالعات تازه درباره تغييرات جوي صورت گرفته، نشان مي دهد اين احتمال در حال افزايش است که فاجعه چهار درجه سانتيگراد گرم تر شدن هواي کره زمين در دوره نسل کنوني اتفاق افتد. اين اخبار در عين حال که نشان دهنده وخامت شرايط محيط زيست کره زمين است، نشانه هايي از اميد نسبت به درک ضرورت حفاظت از محيط زيست در سطح جهان را به نمايش مي گذارد.

جايگاه ما در اين ميانه چگونه است

هر روز اخباري تکان دهنده تر از روند تخريب محيط زيست در کشور منتشر مي شود.

عنوان هاي زير فقط بخش کوچکي از اخباري است که در ماه هاي اخير در رسانه ها منتشر شده است؛

- نيمي از درياچه اروميه در حال محو شدن است.

- گذر جاده با عرض 60/11 متر از پارک ملي گلستان، اولين و قديمي ترين پارک ملي ايران

- تخريب 25 هزار اصله درخت جنگل هاي زاگرسي دنا در اثر عبور خط لوله گاز از مسير جديد در عوض عبور از مسير تخريب شده قبلي

- جنگل ابر استان سمنان که داراي درختان سرخداري با قدمتي چهارهزار ساله است اخيراً براي ساخت يک راه به طول 17 کيلومتر و عرض 11 متر مورد تخريب قرار گرفته است. در حالي که درگيري بين مسوولان براي احداث يا عدم احداث اين جاده ادامه دارد، روز پنجشنبه 28 آبان ماه در وضعيت آب و هوايي سرد و باراني 11 هکتار از درختان جنگل «ابر» در آتش سوخت.

- آتش سوزي در 15 هکتار از جنگل هاي گلستان

- ارزش اکولوژيک جنگل ها و مراتع ايران سالانه 100 هزار ميليارد ريال برآورد شد.

- آتش سوزي در جنگل هاي فرامان کرمانشاه

- خطوط نفت طبيعت لرستان را شخم زد

- تخريب جنگل هاي بلوط عامل اصلي نابودي سنجاب ايراني

- زاينده رود خشک شد.

- دبي رودخانه کارون در اهواز از ميانگين سالانه734 متر مکعب در ثانيه به حدود 100 متر مکعب در ثانيه تنزل يافته است. اين در حالي است که 27 سد روي اين رودخانه در دست مطالعه ساخت يا بهره برداري است.

- آورد رودخانه هاي منتهي به سد سفيدرود در سال 73، هفت ميليارد، در سال 80 ، 1/5 ميليارد و در سال 87 به يک ميليارد متر مکعب رسيده است. اين در حالي است که شش سد در بالادست احداث و 12 سد ديگر در دست ساخت است.

- قطع 400 اصله درخت پارک تهليجان در شهرکرد

- هامون از نفس افتاد.

- تصادف يک قلاده پلنگ ماده يک ساله در پارک ملي گلستان

- احداث راه در مناطق کوهستاني بي مانند مانند مسير فله دماوند که اثر طبيعي ملي اعلام شده است.

- نابودي 60 هزار اصله درخت بلوط در جنگل چغاسبز براي احداث کمربندي در ايلام

- احداث ميانگذر به جاي کنارگذر از وسط تالاب انزلي

- قطع درختان کهنسال به بهانه مبارزه با خرافات در گيلان

- رتبه هاي محيط زيستي ايران؛ از نظر تخريب جنگل جزء شش کشور اول دنيا، در بيابان زايي و تاثير عامل انساني در بيابان زايي داراي رتبه نخست، از نظر فرسايش خاک دومين کشور دنيا، از نظر نابودي حيات وحش مقام اول در دنيا، از نظر شاخص هاي پايداري محيط زيست رتبه 132 در ميان 146 کشور جهان، ايران هفتمين کشور سيل خيز جهان

- سطح آگاهي مديران و مسوولان نسبت به اهميت مقوله حفاظت از محيط زيست را در برخي سخنان آنها مي توان مشاهده کرد.

- يکي از وزيران سابق راه به رئيس وقت سازمان محيط زيست گفته بوده است بگذاريد ما اين چهار حيوان را بخوريم تا به خاطر اين چهار حيوان نگوييد اينجا جاده نکشيد. متوليان احداث پالايشگاه بهشهر عنوان کرده اند «با اين همه شعارها آيا درست است که بازيچه يک پرنده يا قورباغه شويم؟»

آيا اين اخبار تکان دهنده نيستند

تعدد اقدام هاي نسنجيده و تخريبي به حدي است که توان مقابله را از طرفداران محيط زيست گرفته است. مسوولان بدون رعايت قوانين موجود، از جمله قوانين مناطق تحت مديريت، قانون ضرورت ارزيابي اثرات زيست محيطي، قانون گونه هاي قطع ممنوع و حفاظت شده، قانون ذخيره گاه ها و بدون توجه به استانداردهاي توسعه پايدار به سرعت و بدون مطالعات ضروري تصميم مي گيرند و اجرا مي کنند. حتي نظرات ساير سازمان هاي دولتي ذي نفع نيز مورد توجه قرار نمي گيرد. اگر مسوولان و نمايندگان مجلس خود به قوانين موجود بي توجه باشند، آيا مي توان انتظار داشت در اين کشور سنگي بر سنگ محيط زيست باقي بماند؟ در برنامه توسعه چهارم ضرورت ارائه طرح هاي عمراني بر اساس مطالعات آمايش سرزمين مورد تاکيد قرار گرفته بود. مطالعات آمايش، بيان کننده اين است که کدام بخش از سرزمين براي چه نوع کاربري يا برنامه توسعه يي مناسب است. در شرايط کنوني برنامه ريزي ها به جاي اينکه بر اساس آمايش سرزمين صورت بگيرد، بر اساس نظرات افراد و با توجيه هاي غيرعلمي صورت مي گيرد. حفظ محيط زيست به عنوان يک ثروت ملي و جهاني، جلوگيري از تخريب آن و سرمايه گذاري جدي براي بازسازي آنچه تاکنون نابود شده است، يک تعهد ملي و يک وظيفه بين المللي است. اين اراده جهاني است که کنفرانس کپنهاگ به خاطر آن برپا شده است. تقويت بيشتر سازمان حفاظت محيط زيست و به کارگيري گسترده متخصصان باتجربه و دلسوز، پايبندي مسوولان به اجراي قوانين و قبول مشارکت نهاد هاي غيردولتي محيط زيستي، شاه کليدهاي مفقوده براي حرکت در اين راستا است.

ہ کارشناس ارشد محيط زيست
ايران؛ از کيوتو تا کپنهاگ
سام خسروي فرد

نقش ايران در کاهش گازهاي گلخانه يي چيست؟ اين سوال نخستين بار زماني مطرح شد که ايران تصميم داشت به پروتکل کيوتو ملحق شود. در آن زمان ناظران و مديران يکصدا گفتند «هيچ،» دليل آن هم کاملاً روشن بود؛ فقط کشورهاي صنعتي و امضاکننده پروتکل کيوتو ملزم مي شدند در خلال سال هاي 2008 تا 2012 ميزان انتشار گازهاي گلخانه يي خود را به نسبت سال 1990 دست کم پنج درصد کاهش دهند. به علاوه اين کشورها متعهد مي شدند مللً کمتر توسعه يافته را در کاهش انتشار گازهاي گلخانه يي ياري کنند. اين افق چنان دشوار مي نمود که حتي امريکا به عنوان يکي از مهم ترين کشورهاي توليدکننده گازهاي گلخانه يي تاکنون حاضر نشده پيمان کيوتو را امضا کند. روسيه با توليد 17 درصد گازهاي گلخانه يي جهان عاقبت چهار سال پيش به آن پيمان پيوست و سبب شد کيوتو به حد نصاب برسد و لازم الاجرا شود. گرچه پروتکل کيوتو محدوديتي براي کشورهاي در حال توسعه به همراه نداشت اما در ايران بسيار دير و تقريباً همزمان با روسيه، قانون الحاق به آن معاهده بين المللي از سوي مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد.

از زمان تشکيل اجلاس کيوتو در 11 دسامبر 1997 کارشناسان فرياد برآوردند که مي توان از فرصت به وجودآمده استفاده کرد، هم دانش و فن را به سرزمين پرگهر انتقال داد و هم نيروي انساني وطني را متبحر و کاردان کرد. اما اين فريادها به جايي نرسيد و به رغم تلاش هاي پراکنده اقدامي بنيادين صورت نگرفت. نشانه اين بي توجهي ها اينک و پس از 12 سال از آن پروتکل بيش از پيش نمايان شده است. اجلاس کپنهاگ با هدف تعيين جايگزيني براي پروتکل کيوتو هفته گذشته کار خود را آغاز کرد اما اخبار مربوط به ايران در اين ارتباط موجب سرافرازي نيست. آمار توليد گازهاي گلخانه يي نشان مي دهد ايران به سرعت در اين زمينه به جلو مي تازد. به عنوان مثال توليد گاز دي اکسيدکربن از 175 ميليون تن در سال 1990 به 466 تن در سال 2007 رسيده است. آمار سازمان بين المللي انرژي نشان مي دهد ايران بعد از چين بيشترين ميزان افزايش توليد دي اکسيدکربن را داشته است، رتبه پنجم را در ميان کشورهاي در حال توسعه داراست و دهمين کشور جهان در اين زمينه شناخته مي شود. همين آمار امريکا را آلوده کننده ترين کشور جهان معرفي کرده است. با اين حال در آستانه اجلاس کپنهاگ ايالات متحده اعلام کرد به رغم امضا نکردن پروتکل کيوتو به دليل عدم موافقت سنا، واشنگتن حاضر است به طور داوطلبانه توليد گازهاي گرماساز خود را تا سال 2020 به نسبت سال 2005 به ميزان 17 درصد کاهش دهد. بعيد به نظر مي رسد مسوولان ينگه دنيا بدون مطالعه همه جانبه که توسط کارشناسان و برنامه ريزي صاحب نظران انجام شده في المجلس چنين ادعايي کرده باشند. آنان 12 سال از کيوتو تا کپنهاگ ساز مخالف زدند اما با انتشار چنين خبري نشان دادند در اين مدت بيکار هم نبوده اند.

آن سوي ديگر جهان، در سرزمين ايران چهار سال از الحاق قانوني ايران به پروتکل کيوتو مي گذرد اما از برنامه يي مدون، مشخص و البته عملي خبري به دست علاقه مندان نرسيده است. دولت نهم آيين نامه کاهش گازهاي گلخانه يي را سال گذشته تنظيم کرد و سال جاري به تصويب رساند، اما کارشناسان و ناظران جز اثرگذاري بر کاغذ نتيجه ديگري در اختيارشان قرار نگرفت. نشانه چنين رويه يي را مي توان در اجلاس کپنهاگ ديد؛ پيش از شروع اجلاس اخبار در حد حضور رئيس کابينه بود در حالي که اين اتفاق رخ نداد. ناظران اين بار پرسيدند سهم ايران در اين اجلاس چه بوده است و عده يي البته گفتند «تقريباً هيچ،» نه از برنامه يي مدون خبري است و نه علاقه مندان ايراني توانسته اند خوشبين باشند که موضوع محيط زيست در اين سرزمين مهم تلقي شود. کاستي ها و بي برنامگي هاي ايران را حتي رئيس مرکز آب و هوايي ايران در مصاحبه مطبوعاتي خود پيش از عزيمت به پايتخت دانمارک بيان کرد، اما راه حلي براي جبران اين وضعيت منتشر نشد.

اخبار مختلف نشان مي دهد شماري از ساير ملل نيز به آينده اجلاس کپنهاگ خوشبين نيستند. حضور مقامات بلند پايه جهان که در بسياري مواقع طبيعت ستيز هم بوده اند بر اين بدبيني دامن زده و عده يي گمان مي کنند موضوع را از نگرش زيست محيطي به سياسي کاري هميشگي کشانده است. نمونه آن حضور باراک اوباما رئيس جمهوري امريکاست؛ کشوري که 12 سال با پيوستن به پروتکل کيوتو مخالفت کرده است. با اين حال مقاماتي در سازمان ملل هنوز اميدوارند در کپنهاگ ميثاقي همه جانبه به امضا برسد و روند گرم شدن زمين کاهش يابد.

اجلاس کپنهاگ به هر نتيجه يي برسد يا نرسد، براي ايران يک موقعيت پديد مي آورد. گرچه برنامه مشخص و مدون مي توانست دريافت تسهيلات، امکانات و حتي اعتبارات را براي ايران تسهيل کند اما بدون ارائه برنامه يي مدون نيز مي توان به دريافت کمک هاي بين المللي اميدوار بود مشروط بر آنکه سخنرانان ايراني، از فرصت پيش آمده در راستاي معرفي بيشتر ايران و نقش آن در کاهش گازهاي گرما ساز سخن بگويند. به علاوه چنين رويکردي اين امکان را فراهم مي کند که ايران را در زمينه هاي ديگري جز انرژي اتمي، مناسبات بين المللي و اتفاقات داخلي در معرض نمايش بگذارد و زواياي ناشناخته ديگري را در معرض ديد عموم قرار دهد.
عناوين اين صفحه
زغال سنگ وارد سبد انرژي کشور شد
ايران، تهران، جنگل ابر، کپنهاگ
ايران؛ از کيوتو تا کپنهاگ
دماي هوا در روسيه به 20 درجه زير صفر رسيد
وقوع 180 حادثه در 100 سال گذشته

دماي هوا در روسيه به 20 درجه زير صفر رسيد
از صبح ديروز دماي هوا در بيشتر مناطق روسيه و بلاروس به 20 درجه سانتيگراد زير صفر رسيد. به گزارش ايسنا در اروپاي شرقي، به سبب يخ زدگي خيابان ها و معابر عمومي در اين دو کشور رفت و آمد به کندي صورت مي گيرد. همچنين با کاهش شديد دماي هوا، مقامات بهداشتي روسيه از شهروندان اين کشور خواستند از رفت و آمدهاي غيرضروري در مکان هاي عمومي خودداري کنند. در چند روز گذشته نيز شمار کساني که به دليل شکستگي دست و پا به مراکز درماني مراجعه کرده اند، افزايش يافته است. سازمان هواشناسي بلاروس و روسيه هم پيش بيني کرده امسال مردم زمستان سردي را تجربه خواهند کرد و برودت هوا تا 40 درجه سانتيگراد زير صفر نيز خواهد رسيد.


وقوع 180 حادثه در 100 سال گذشته
رئيس چهارمين کنگره پزشکي بين المللي بهداشت و درمان و حوادث و بلايا از وقوع 180 حادثه و بلاياي طبيعي در کشور طي 100سال گذشته خبر داد. به گزارش مهر، دکتر بهرام عين اللهي روز گذشته با بيان اينکه طي يکصد سال گذشته 180 حادثه و بلاياي طبيعي در کشور رخ داده است، گفت؛ از اين حوادث و بلايا حدود 156 هزار نفر کشته و 44 ميليون نفر آسيب ديده به جا مانده است. وي با اشاره به وضعيت بلاخيزي کشور بر ضرورت تدبير و ارائه راهکارهاي موثر در اين زمينه تاکيد کرد و افزود؛ از ويژگي هاي اين سمينار برقراري هماهنگي و همکاري در بين همه گروه هاي پزشکي است که توانسته است همه افراد و سازمان ها را گرد هم آورد. عين اللهي به ارسال 880 مقاله به دبيرخانه کنگره و برگزاري 25 پانل در اين کنگره اشاره کرد و افزود؛ در اين کنگره شش مهمان خارجي با موضوع سخنراني بلايا و مديريت بحران بلايا و حوادث طبيعي حضور دارند. رئيس چهارمين کنگره پزشکي بين المللي بهداشت و درمان و حوادث و بلايا، بسيج را سازماني تخصص يافته و برخاسته از مردم برشمرد و يادآور شد؛ اين سازمان قادر است بسياري از مشکلات را حل کند که بايد با ارائه راهکارهايي علم خود را در جهت منافع مردم مصروف کند. عين اللهي در ادامه از جمله اهداف اين کنگره را نهادينه کردن مديريت بحران و ايجاد مديريت واحد توانمند در حوادث و بلايا، هماهنگي درون و برون بخشي در نظام جامع مديريت حوادث و بلايا و اطلاع رساني عمومي و تخصصي در پيشگيري و مقابله با حوادث و بلايا برشمرد. وي افزود؛ از محورهاي اين کنگره مي توان به مديريت هماهنگ در حوادث غيرمترقبه، ارزيابي سيستم در حوادث غيرمترقبه و مديريت منابع در اين حوادث در قبل، حين و پس از حادثه اشاره کرد.


روزنامه اعتماد
طراحی و پیاده سازی نرم افزار : شرکت ارتباطات نوین فرانام