عناوين اين صفحه

امير پوريا

amirpouria@gmail.com



سال هاست که يکايک معاونت هاي سينمايي دوره هاي مختلف در اشتباهي مشترک و مشابه، استناد به آمار توليد فيلم هاي پرشمار را نشانه يي از رونق دوران فعاليت خود مي انگارند. اين در حالي است که انواع تحليل هاي دقيق ممکن در طول تمام اين سال ها اغلب در مطبوعات سينمايي و گاه هم در دل تحقيقات به فرموده خود نهادهاي رسمي ارائه شده و دلايل گوناگون نامعتبر بودن داعيه هاي متکي به کميت را توضيح داده است. بنياد سينمايي فارابي در جايگاه نهاد برگزارکننده جشنواره فيلم فجر و معاونت سينمايي وزارت ارشاد در جايگاه سياستگذار اصلي جريان توليد و توزيع فيلم در سينماي ايران، اخيراً آمار شگفت آوري را در همين حيطه فخر به آمار توليد ارائه کرده اند که شگفتي عمده اش بار ديگر نفس اين تصور است که تعداد بالاي توليدات - هرچه که باشند و هر محصولي از دل آنها به بار آيد- به معناي شرايط آرماني حاکم بر کليت اين سينماست.

دوستان در شرايطي چنين به آمار توليد مباهات مي ورزند که ميان فيلم هاي روي پرده همين شش ماهه اخير سينماهاي کشور، دست کم نيمي از محصولات اکران شده به طور مشخص قابل تقسيم بندي در دل جريان مشهور و موسوم به فيلمفارسي به نظر مي رسند و در ميان بقيه آثار نيز تعداد فيلم هايي که نه نزد سينمادوستان جدي، نه نزد تماشاگر عام و نه در جشنواره هاي داخلي و خارجي اقبالي مي يابند، بيش از چند فيلم معدود اثرگذار و دلپذير و جذاب موجود است. اگر بناست جدول توليد اين سينما با محصولاتي از جنس «خروس جنگي» و «زندگي شيرين» و «دو خواهر» و «آقاي هفت رنگ» و «چشمک» و «کيش و مات» پر شود يا آثار جدي ترش که به قصد حفظ وجوه فرهنگي اين سينماي زار و نزار ساخته شده اند، مثلاً «سوپراستار» و «ترديد» و «وقتي همه خوابيم» و «يک وجب از آسمان» باشند که اصلاً معلوم نيست کدام نگرش و کدام مخاطب و کدام نسل و کدام جلوه از سينماي جذاب و درگيرکننده را نشانه گرفته اند، همان بهتر نيست که ميزان توليدات مان به اندازه يي کاهش يابد که سالن هاي انگشت شمار استاندارد تهران و شهرستان ها امکان نمايش عمومي تمام شان را داشته باشد؟ فراتر از آن، وقتي سيستم حاکم بر مناسبات جاري سينما به جلوه هاي نادر و کمياب خلاقيت فردي و فکري همچون «درباره الي...» و در سطحي ديگر، «تنها دو بار زندگي مي کنيم» و «خواب تلخ» و «صد سال به اين سال ها» نه تنها کمکي نمي کند بلکه تا حد امکان چوب لاي چرخ اکران و گستردگي ارتباط آنها با مخاطبان بالقوه فراوان شان مي گذارد، چه محصول قابل افتخاري در دل آن همه که به آمارشان استناد مي کند، باقي مي ماند؟

در آماري که تحت عنوان «روند توليد در سينماي ايران شتاب مي گيرد» از سوي نهادهاي سياستگذار سينما ارائه شده، تا اول آذر به 20 فيلم «آماده نمايش» اشاره کرده اند که برخي از آنها همچون «پاداش» و «ملک سليمان» متعلق به دو سال پيش هستند، آمار 18 فيلم در مرحله صداگذاري و 14 فيلم در مرحله تدوين، از اين جهت قابليت ادعا به جا نمي گذارند که فيلم هاي رسيده به اين مرحله، از سال گذشته و پس از طي مراحل طولاني و گاه بسيار طولاني انتظار براي پروانه ساخت تازه به اين وضعيت دست يافته اند و مهم تر اينکه تنها نمونه هاي امسالي آنها اغلب از همان شبه کمدي هاي سخيف مورد اشاره هستند. و در نهايت اينکه 72 فيلم، بله درست خوانديد، 72 فيلم در مرحله پيش توليد به سر مي برند با توجه به پروانه ساخت هاي معدودي که در اين ماه ها صادر شده و بيشتر به همان کمدي هاي بي لطف و بي نمک مربوط مي شده، به شدت غيرقابل باور به چشم مي آيد و باز در صورت واقعيت داشتن، مي تواند به جاي افتخار و سربلندي، مايه افزايش سرگيجه آور کانديداهاي جايزه ضروري زرشک زرين در اکران سال آينده سينماي ايران را فراهم آورد،

اما به گمانم با مراسمي که با گستردگي و شلوغ کاري شديد براي رونمايي از فيلمنامه «اخراجي ها 3» برگزار شد و حتي وزير ارشاد در آن حضور يافت، همه چيز روشن است. دليل اين ميزان استناد به کميت اين نيست که دوستان منتظر و مشتاق اند تکيه به کيفيت را هم به آن بپيوندند. بلکه اساساً همين سينما مي تواند با تجارتي که مي کند و سطح سليقه تماشاگر را از آنچه در گذشته هاي دور بوده هم پس تر و پايين تر مي برد، مطلوب اين نگرش رسمي به حساب مي آيد. چندي پيش طي بحث انتقادي شديداللحني در برنامه «دو قدم مانده به صبح» که اخيراً مجري/ کارشناس آن گفته هاي پخش شده و ضبط شده و موجود خود در دل آن برنامه را تکذيب مي کند، يادآوري کردم افتخار وزير ارشاد سابق به فيلمي چون «اخراجي ها 2» که شاه بيت شوخي هايش جلو بردن دو پاکت پر از تهوع توسط غلام ببعي (جواد رضويان) به سمت دختر مهماندار مثلاً محبوبش (شيلا خداداد) بود، نشان مي دهد وزير به فکر بدحالي رواني جامعه و مردم علاقه مند به فيلمي در اين سطح نبوده است. حالا که وزير جديد در همان مراسم اخير تداوم ساخت فيلم هايي از اين دست را «نياز» اين سينما مي خواند، ديگر چه اميدي مي توان داشت؟ ظاهراً به شکلي آشکار و واضح، افق عمودي است و حرکت، فواره وار.

فهرست نهايي نامزدهاي جايزه مهرگان ادب در دو بخش رمان و مجموعه داستان کوتاه و همچنين فهرست نامزدهاي جايزه مهرگان علم در حوزه محيط زيست به زودي اعلام مي شود. عليرضا زرگر مدير جشنواره مهرگان با اعلام اين خبر گفت؛ «به رغم همه حرف ها و حديث هايي که اين روزها از سوي مسوولان رسمي کشور در مورد رونق کتاب و کتابخواني و توجه به محيط زيست گفته مي شود، بايد بگويم شرايط مناسب و مساعدي براي دوستداران محيط زيست و علاقه مندان به ادبيات داستاني مهيا نيست. از يک سو در حوزه تخريب محيط زيست، آنچنان اخبار نگران کننده يي به گوش مي رسد که وجدان هر ايراني بيداري را مي آزارد؛ » به گزارش ايسنا زرگر در ادامه گفت؛ «از سوي ديگر، دوستداران ادبيات داستاني و آنان که بنا دارند ادبيات زنده و پويا را تعقيب کنند، هر روز اخبار ناخوشايندي مي شنوند؛ يک روز از ندادن مجوز انتشار به رمان هاي چاپ اول مطلع مي شوند و روز ديگر دستور عدم انتشار مجموعه داستاني را که ده ها بار چاپ شده است، مي شنوند. يک روز از خبر اعطاي جايزه ادبي جلال آل احمد با بوق و کرناي زيادي ياد مي شود و از تاثير شگرف ملي آن در رونق ادبيات با 110 سکه زرين سخن گفته مي شود و روز ديگر هيچ و آه و افسوس و اي کاش مي توانستيم. يک روز اعلام آمار- نمي دانيم از کجا استخراج شده- افزايش سرانه کتابخواني و تيراژ کتاب ها و روز ديگر حسرت حتي ساعتي کتاب خواندن بچه مدرسه يي ها و دانشجويان.»

کساني که با زيبايي هاي طبيعي دشت ها و کوه هاي لرستان، به ويژه اشترانکوه آشنايند اگر درياچه گهر را نديده باشند، بايد حدس بزنند که اين درياچه چه زيبايي خيره کننده و چشم انداز بديع و بدون همتايي بايد داشته باشد. درياچه گهر بزرگ يا به گويش محلي کله گهر در منطقه حفاظت شده اشترانکوه، در قسمت انتهايي تنگ «تاپله» و در ارتفاع 2400 متري از سطح دريا، يعني در عمق کوهستان زاگرس قرار گرفته است. مساحت اين درياچه 100 هکتار و بيشترين عمق آن 28 متر است. از آنجا که در تاريخ و جغرافياي گذشته ايران نامي از اين درياچه زيبا برده نشده است، کارشناسان مي گويند به احتمال زياد در اثر وقوع زمين لرزه بزرگ سيلاخور که روز سوم بهمن ماه 1287 يعني 101 سال پيش به وقوع پيوست، بر اثر ريزش سنگ هاي بزرگ و بسته شدن دره انتهايي درياچه تشکيل شده است. گفتني است که زمين لرزه بزرگ سيلاخور حدود 5/7 درجه ريشتر قدرت داشته و طي آن جمع زيادي از هموطنان ما در لرستان کشته شدند. در کنار درياچه گهر بزرگ درياچه گهر کوچک نيز واقع است که مساحت تقريبي آن به هفت هکتار مي رسد و سرريز آب گهر بزرگ است. و اما درياچه گهر که محصول يک آب بند طبيعي است در بهار و تابستان و پاييز مهماندار دوستداران محيط زيست ايران است که با وجود سختي راه با پاي پياده يا سواره به ديدن مناظر زيباي آن مي روند و حتي عده يي چند روزي را در کنار درياچه مي گذرانند. در زمستان ها نيز که سطح درياچه به خاطر سرماي زياد ارتفاعات زاگرس يخ مي زند، گرچه عده يي براي ديدن منظره پرشکوه آن سختي راه را تحمل مي کنند، ولي بايد گفت فصل اصلي استفاده از مناظر زيباي درياچه اواخر بهار، تابستان و اوايل پاييز است. ديدار از درياچه گهر را که خارجي ها به آن درياچه ايران مي گويند به همه دوستداران ايران زمين توصيه مي کنيم.