دکتر ياشيل احدي مقدم* - www.doctoryashil.com
خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت کمک کند، مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرس info@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.
---
-من 23 سال دارم. چهار تا از دندان هاي اصلي را که وسط هستند عصب کشي کرده ام. حالا دندان هاي عقب و جلوي آنها در حال شکسته شدن هستند. فکر کنم تمام دندان هايم پوسيده اند چون پايين شان (آنجايي که به لثه چسبيده) همه زردرنگ و کاملاً چسبيده به هم هستند. طي اين چند ماه هم هفته يي يک بار مسواک مي زنم. قبل از آن هم (يعني طي 20 سال گذشته) اصلاً مسواک نزده ام. مي خواستم بدانم از اين به بعد، مسواک زدن فايده دارد يا ديگر بي فايده است؟ غير از درمان هاي پرهزينه پزشکان چه چيزي را پيشنهاد مي کنيد؟ بيمه هم که نيستم.
شخصي 20 سال دعا مي کرده خداوند فرزندي به او عطا کند. شبي فرشته يي به خوابش مي آيد و مي گويد به جاي اين همه سال دعا کردن، ازدواج کند، پزشکان در حق شما جفا مي کنند که بابت درست کردن دندان هايتان از شما پول مي گيرند. بيمه هم که ظلم مي کند و به شما پول نمي دهد تا دندان هايتان را درست کنيد. مسواک زدن هم که زحمت دارد و تازه چند ماه است که هفته يي يک بار مسواک مي زنيد. انگيزه تان هم که براي مسواک زدن کم است.
سوال من اين است که چه کسي را مقصر مي دانيد و عواقب اين وضعيت به چه کسي آسيب خواهد رساند؟ بايد در نظر داشته باشيد که هيچ کس به اندازه شما از سهل انگاري در حفظ دندان هايتان آسيب نخواهد ديد. با توضيحاتي که داده ايد، دندان هايتان جرم زيادي دارد و در مصرف دخانيات نيز افراط مي کنيد. توجه کنيد با ادامه وضع موجود، دندان هايتان از سمت ريشه به طرف نوک دندان سياه مي شود و به مرور همه آنها را از دست خواهيد داد.
موضوع ديگر آن است که با رعايت صحيح بهداشت دهان و دندان، اصولاً نيازي به انجام هزينه هاي زياد درمان دندانپزشکي پيش نخواهد آمد. دوستي را مي شناسم که 30 سال دارد و حتي يک دندان پر شده هم در دهانش ندارد. او هر روز به دقت دندان هايش را مسواک مي کند. راهي جز درمان فوري بيماري هاي موجود و رعايت بهداشت و رفع کاستي هاي گذشته نمي بينم.
-آيا مي توانم لکه يي را که در اثر پوسيدگي روي يکي از دندان هاي جلويي من افتاده، در خانه پاک کنم؟
لکه يي که در اثر پوسيدگي ايجاد شده باشد با تميز کردن پاک نمي شود. دندانپزشک قسمت هاي پوسيده را از روي دهان برمي دارد و جاي آن را با مواد مخصوص (آمالگام يا کامپوزيت) پر مي کند. ممکن است لکه ايجاد شده در جلو دندان شما پوسيدگي نباشد و به دليل جرم يا رنگ گرفتگي باشد. رنگ دندان را در بيشتر موارد مي توان در خانه با مسواک و خميردندان پاک کرد، اما براي جرم گيري يا ترميم پوسيدگي بايد به دندانپزشک مراجعه کرد.
-براي جلوگيري از زردي دندان چه کار مي شود کرد؟
استفاده از مواد رنگي مانند چاي و قهوه و سيگار کشيدن باعث ايجاد رنگ روي دندان مي شود. براي کاهش اين عارضه، بايد از مسواک و خميردندان به طور منظم استفاده کنيد. در صورتي که رنگ دندان تان با مسواک از بين نمي رود، دندانپزشک با بروساژ مي تواند آن را اصلاح کند. توجه کنيد که جرم دندان که به شکل توده هاي زرد يا قهوه يي رنگ روي دندان و به ويژه در شيارهاي محل التقاي لثه و دندان تشکيل مي شود، با رنگ (Stain) تفاوت دارد. جرم دندان به وسيله جرم گيري برداشته مي شود. توجه کنيد که در برخي افراد، رنگ دندان از ابتدا اندکي زردتر است و ناشي از مواد خارجي و رنگدانه ها نيست. در صورتي که با جرم گيري و بروساژ به رنگ دلخواه دست نمي يابيد، توصيه مي کنم با استفاده از روش بليچينگ، فام دندان خود را سفيدتر کنيد و به رنگ دلخواه برسيد.
- آيا مي شود دندان هاي بزرگ (خصوصاً دو دندان جلو) را کوچک کرد؟
انجام Reshape در حد برداشتن اندکي از ميناي دندان (حدود يک ميليمتر) امکان پذير است. کوچک تر کردن دندان ها با تراشيدن و روکش کردن آنها امکان پذير است اما به دليل آسيبي که به دندان سالم مي رسد، توصيه نمي کنم.
براي زيباتر کردن لبخند، ممکن است بتوان از روش هاي ديگري استفاده کرد بي اينکه بخواهيم دندان بزرگ را کوچک کنيم.
- ديروز رفتم دندان عقلم را بکشم. آقاي دکتر بعد از کلي تلاش فقط توانست يک ريشه را بيرون بياورد. نفهميدم دومي را چه کار کرد. مي گفت فک جوش شده. کلي ور مي رفت و يک چيزي پيچ مي کرد، ولي چيزي هم بيرون نياورد. الان بعد از دو روز کمي ناراحتم و فکر مي کنم ممکن است عفونت کرده باشد. از دکتر پرسيدم کل دندان را درآوردي؟ گفت بله ولي من شک دارم. آيا ماندن يک ريشه خطرناک است؟ چه کار بايد بکنم که مطمئن شوم؟
وقتي به رغم تلاش براي جدا کردن ريشه از فک، ريشه کوچک ترين حرکتي نکند، مي توان اميدوار بود با باقي ماندن ريشه در داخل فک، عفونت نخواهد کرد. علي القاعده عفونت بر اثر جابه جا شدن و دست خوردن در بافت طبيعي ايجاد مي شود. اگر دکترتان گفته است درآورده، مي توانيد خاطرجمع شويد که درآورده. از طرفي باقي ماندن ريشه در چنين شرايطي معمولاً خطري ندارد. يا براي هميشه در همان جا خواهد ماند يا به خودي خود بالا خواهد آمد و خارج خواهد شد. در برخي موارد، دست بردن و برداشتن زياد استخوان مضرتر از باقي نگه داشتن اندکي از ريشه به قول شما «فک جوش» است. به دندانپزشک خود اعتماد کنيد.
- آيا آدامس جويدن براي دندان ها مفيد است يا مضر؟
جويدن آدامس هاي شوگر فري (که بدون قند هستند) براي دندان مفيد است. آدامس هاي ديگر به خاطر اينکه داراي مواد قندي هستند و مواد قندي عداوت ديرينه يي با دندان دارند، توصيه نمي شود. جويدن آدامس علاوه بر اينکه تا حدودي وظيفه تميزکنندگي برخي سطوح دندان را انجام مي دهد، باعث تنظيم و جريان بزاق در دهان مي شود. اثر خوشبوکنندگي آن را نيز نبايد فراموش کرد. اگر دقت کرده باشيد دندان هاي حساس يا مشکوک به خرابي، با جويدن آدامس دردناک مي شوند که مي تواند نشانه خوبي براي تشخيص بيماري باشد. سر فرصت مقاله مستقلي در اين باره خواهم نوشت.
*جراح، دندانپزشک