گروه فرهنگي؛برنامه ويژه نمايش فيلم هاي سينماي ايران با حضور تعدادي از سينماگران ايراني از روز گذشته (جمعه 17 مهر ماه) با همکاري آکادمي اسکار در «لس آنجلس» در شرايطي آغاز شد که دو تن از سينماگران ايراني از حضور در آن بازماندند. فيلمسازان ايراني در حالي به دعوت آکادمي اسکار راهي امريکا شدند که از خروج دو تن از آنها بدون هيچ اعلام قبلي در فرودگاه ممانعت به عمل آمد. فاطمه معتمد آريا بازيگر و مجتبي مير تهماسب مستندساز که از سوي آکادمي اسکار براي برنامه «از نزديک و شخصي؛ فيلمسازان ايراني به روايت خودشان» دعوت شدند، در فرودگاه متوجه شدند ممنوع الخروج هستند اما توضيحي درباره ممنوع الخروج بودن شان دريافت نکردند. ميرتهماسب در اين باره به مهر گفت؛ «پس از آنکه آخرين مراحل بازبيني گذرنامه هايمان را پشت سر گذاشتيم، ماموران فرودگاه با نشان دادن حکمي به من و خانم معتمدآريا اعلام کردند هيچ کدام از ما نمي توانيم از ايران خارج شويم، البته دليل ممنوع الخروج شدن ما را توضيح ندادند.» اين مستندساز در ادامه گفت؛ «دوستان ديگر براي اين سفر مشکلي نداشتند و به راحتي اجازه خروج دريافت کردند. من و خانم معتمدآريا اين سفر را از دست داديم.» محمدمهدي عسگرپور، ابراهيم حاتمي کيا، سيدرضا ميرکريمي، رخشان بني اعتماد، امين تارخ، فرهاد توحيدي، مجتبي راعي و عليرضا رئيسيان سينماگراني هستند که به نمايندگي از سينماي ايران در برنامه «از نزديک و شخصي؛ فيلمسازان ايراني به روايت خودشان» شرکت و سينماي ايران را به مخاطبان امريکايي معرفي مي کنند. روزنامه لس آنجلس تايمز همزمان با آغاز سفر 10 روزه سينماگران ايراني در مطلبي به تحليل اين سفر پرداخته است.
الن هرينگتن برنامه ريز آکادمي اسکار درباره اهداف و برنامه هاي سفر سينماگران ايران به امريکا مي گويد؛ «اوايل سال جاري ميلادي گروهي هشت نفري از اعضاي آکادمي به دعوت خانه سينما به ايران سفر و در برنامه هاي مختلف شرکت کردند. فرهنگ فيلم ايران بسيار پيچيده و سينماي آنها يکي از موفق ترين سينماهاي ملي در سراسر جهان است.» او در ادامه مي گويد؛ «فيلمسازان ايراني علاوه بر حضور در برنامه نمايش فيلم هاي خود، از امکانات توليد فيلم و مکان هاي توليد فيلم هاي تاريخي بازديد و با دانشجويان ديدار و گفت وگو مي کنند. دليل همکاري آکادمي اسکار با دانشگاه يوسي ال اي در برگزاري اين برنامه اين است که آنها ميزبان يکي از قديمي ترين جشنواره هاي فيلم هاي ايراني در امريکا هستند.» شانن کلي برنامه ريز دانشگاه يوسي ال اي در جريان سفر سينماگران ايراني به امريکا هم مي گويد؛ «سينماي ايران اول از همه با فرهنگ و تاريخ سينماي خود تلفيق شده است. ضمن اينکه در سطح بين المللي هم سينمايي شناخته شده است و از نظر فني هم شبيه سينماهاي ديگر نقاط دنيا است. زيبايي فيلم هاي ايراني را مي توان به ديگر فرهنگ ها هم ترجمه کرد.» فاطمه معتمد آريا که قرار بود با فيلم سينمايي «گيلانه» در اين برنامه حضور داشته باشد و لحظاتي قبل از پرواز از خروجش ممانعت شد، در مصاحبه اي ميلي خود با خبرنگار لس آنجلس تايمز گفته است؛ «معتقدم مهم ترين دستاورد اين سفر يافتن چهره واقعي سينماي هر دو کشور ايران و امريکا و باز کردن درهايي تازه براي فرصت همکاري مشترک ميان سينماي ايران و امريکا است.» او حرف هايش را اين طور ادامه داده است؛ «سينماي ايران بسيار تحت تاثير جامعه و مردم، گفت وگوهاي روزانه، زبان شاعران و ادبيات غني چهره هايي چون حافظ، سعدي، رومي، فردوسي و... است. ما بدون آنکه چندان بکوشيم هم مي توانيم از فرهنگ و تاريخ باستاني ايراني بهره ببريم. سينماي ايران وامدار پيشينه عميق و طولاني داستانسرايي و داستان هاي اسطوره يي است.» فرهاد توحيدي که دو فيلم سينمايي «پرونده هاوانا» و «هفت و پنج دقيقه» را در اين برنامه دارد، در مصاحبه اي ميلي خود با لس آنجلس تايمز قبل از سفر به امريکا گفته است؛ «سينماي امريکا همواره جذاب و الهام بخش بوده است. اما ميراث داستانگويي و شعر کلاسيک ايران به واقع نقشي مهم در خلاقيت هنري فيلمسازان خود ما داشته است.» او در ادامه گفته است؛ «سينماگران ايراني بايد ارزش هاي اخلاقي را رعايت کنند و از تصوير کردن مسائل جنسي و خشونت بپرهيزند. بنابر اين طبيعي است که با وجود تمام اين محدوديت ها نوک پيکان خلاقيت به سمت جنبه هاي شاعرانه و هنري برخاسته از سنت هاي داستانسرايي ما ايراني ها معطوف شود.» هرينگتن مي گويد؛ «فيلمسازان ايراني راهکارهايي شگفت انگيز براي روايت داستان هايي مرتبط به زندگي روزانه خود خلق کرده اند. ايران سينماي تجاري هم دارد، اما اين گروه در فيلم هاي خود به مسائلي چون روابط خانوادگي، تاثير جنگ ايران و عراق بر جامعه و نقش زنان و روشنفکران در جامعه امروز ايران پرداخته اند.» برنامه «از نزديک و شخصي؛ فيلمسازان ايراني به روايت خودشان» روز گذشته جمعه با نمايش فيلم سينمايي «به همين سادگي» آغاز و در ادامه نشست بررسي سينماي امروز ايران با حضور تمام ميهمانان ايراني در سالن جيمز بريج دانشگاه يوسي ال اي برگزار شد. اين برنامه تا جمعه آينده ادامه خواهد يافت.
گروه فرهنگي؛ رئيس انجمن صنفي ويدئورسانه کشور با ارسال نامه يي سرگشاده خطاب به جواد شمقدري معاون امور سينمايي و سمعي و بصري وزارت ارشاد، دغدغه ها و مشکلات سينماي خانگي و راه هاي برون رفت از وضع فعلي را تشريح کرد. در بخشي از اين نامه آمده است؛ «کارگردان محترم فيلم «صداي پاي نور»، جنابعالي به دليل پيشينه فيلمسازي خود و اشرافي که در اين ساليان به افق هاي فرهنگ سالاري پيدا کرده ايد، به مسائل خرد و کلان سينماي ايران واقفيد و دليلي ندارد تا سخن سر دهيم و شما را از همه نقاط ضعف و قوت مديريت هاي سه دهه حاکم بر اين سينما که وضعيت اسفبار کنوني را بايد حاصل همه بي مبالاتي ها و کاستي ها گذشته آن دانست باخبر سازيم اما در يک کلام کلي عرض مي کنم که محور مشترک انديشه سه دهه مديريت هاي جناحين چپ و راست حاکم بر سينماي کشور اين بوده است که دولت بايد محور، متصدي و همه کاره سينما باشد و زيربناي فلسفي اين انديشه مشترک باطل، نگاه ايدئولوژيک داشتن و اعمال ايدئولوژي دولتي به همه مغزافزارها، نرم افزارها و سخت افزارهاي حکومتي است. کارگزاران فرهنگي يک حکومت به دليل آنکه بايد جنس و تاثير فرهنگ را از مقولات بلندمدت بدانند پيش از آنکه منتسب به دولت ايدئولوژيک دوره خود باشند از درون ملت برخاسته اند، پس از عناصر ملي تلقي مي شوند و بايد منافع ملي را رعايت کنند و از آن رو که مسلمان هستند بايد به انديشه ماندگار و تاثيرگذار اسلام که ديني فراظاهري است تکيه داشته باشند و بايد بذرهاي دوران مديريت خود را به گونه و اندازه يي بکارند که بعدي ها بتوانند آن را درو کرده و از آن برداشت صحيح داشته باشند.» محمدعلي زم در بخش ديگر اين نامه نوشته است؛ «کارگردان عزيز فيلم «وارث»، من هم چون شما عقيده دارم سينماي ايران نيازمند تحول بزرگي است اما بايد بدانيد که دولت ها عامل، متصدي و متولي تحول نيستند. دولت ها فقط بسترساز تحول هاي صنفي و تخصصي و هدايتگر تحولات اجتماعي هستند. دست اندرکاران، خردمندان، تقواپيشگان و متخصصان اصناف هستند که بايد بسترسازي دولت را باور داشته و آن را پذيرفته و آنگاه آستين همت خود را براي تحول آفريني بالا بزنند. من از شما که دوستي مان را مرهون 30 سال گذر زمان در پرتو راه نوراني انقلاب اسلامي مي دانم، مي خواهم که شما اشتباه مسوولان گذشته سينما را مرتکب نشويد و نخواهيد تحول آفريني کنيد. کافيست شما به آرشيو مطبوعاتي معاونت هاي پيشين (چپ و راست ) سينمايي بنگريد و ببينيد که هر يک از آنها در آغاز تصدي خويش در اين مسووليت شعار يکنواخت تحول آفريني و توسعه بخشي سر داده، ليکن در عمل گرفتار پيچ و خم «بوروکراسي دولتمداري سينمايي» شده و رسيدن به هدف را ذبيحه ناکامي هاي راه و ناتواني هاي شيوه ها و ابزارهاي انتخابي خود کردند. شما اگر خواهان تحول جدي در سينما هستيد بايد بسترهاي تحول را شناسايي و فراهم کنيد و سينماگران انديشمندي که سال ها در انتظار بلوغ فرصت اين تحول بوده اند، پشت سر شما به ميدان آمده و امري را که شما در کسوت تصدي دولتي امکان آن را نداريد، آنها با «معرفت انساني»، «انرژي معنوي» و «شناخت تخصصي» خود، آن را خواهند آفريد.» محمدعلي زم در ادامه نامه خود بر اهميت سينماي خانگي تاکيد کرده است؛ «بزرگ ترين کاري که مي تواند نام شما را در تارک سينماي ملي ايران همچون خورشيد درخشان نگه دارد، ايجاد «سازمان نظام سينمايي» (SNS) است که در صورت نياز، مختصات تفصيلي آن را تقديم حضورتان خواهم کرد. اما پديده نوظهوري که به اندازه برخي بنيان هاي فراموش شده سينما مغفول مديريت هاي گذشته سينما بوده است پديده «سينماي خانگي» است. اگر در دو دهه نخستين انقلاب مديريت سينما فقط خود را مسوول بهبود سينما مي دانست و براي انجام اين ماموريت با ويدئو و صنعت سينماي ديجيتال مبارزه مي کرد، در دهه اخير اين معاونت منفعلانه، واقعيت اين وجود انکار شده را پذيرفت و به سينماي خانگي که حاصل آن «فيلم ديدن مردم در خانه» است، مشروعيت بخشيد. يعني مسوول سينماي کشور در اين دهه نبايد ديگر خود را فقط متولي اداره سيصد سينما و توليد 50 فيلم سينمايي در کشور مي دانست بلکه او مي بايد مسوول تامين سالانه حدود پنج هزار فيلم نهفته در سبد تقاضاي فرهنگي و اداره گستره سينمايي در حدود 16 ميليون پلاک سينماي خانگي در محيط هاي مسکوني مردمان مي شد که متاسفانه ضعف نگاه مسوولان سينماي خانگي اين افق را هم پديدار نساخت.» رئيس انجمن ويدئورسانه در بخش ديگري از نامه اش به مشکلات سينماي خانگي پرداخته است؛ «نگاهي به پيشينه و حضور محصولات سينماي خانگي در کشور ما اين نکته تاسف بار را به ما مي نماياند که برخلاف ساير کشورهاي صاحب سينما که به سينماي خانگي نه به عنوان رقيب يا حتي حامي سينماي کشورشان بلکه به عنوان عامل پيشرفت اقتصاد و گسترش هنر و صنايع فيلمسازي مستقل و توسعه سينماداري مرتبط خود نگريسته اند، در کشور ما از همان ابتداي داستان ممنوعيت ويدئو و سپس آزادسازي آن تا تشکيل موسسه رسانه هاي تصويري و پس از آن حدود يک دهه بعد از صدور مجوز فعاليت براي موسسات بخش خصوصي ويدئورسانه کشور، همواره به اين مديوم مهم و ارزشمند به عنوان «لاستيک زاپاس اسقاطي» و يا «طفل ناقص الخلقه ويلچرنشسته» نگريسته و منزلت و مشروعيت آن را در تبعيت و حمايت از سينما قلمداد کرده اند و هيچ گاه به آن، شأن و منزلت درخور سينماي ديجيتال، که مولد و توسعه بخش فيلمسازي حرفه يي خانگي است، داده نشد و همواره اين فرزند سرراهي در ادوار مختلف (و البته به جز زمان هاي کوتاه و گذرايي) دستخوش اعمال سليقه هاي شخصي مديران و سياستگذاران سينمايي شد و هميشه به آن، نگاه رفع تکليفي يا «تزيين ويترين هاي بيلاني» داشته اند.» ادامه نامه چنين است؛ «کارگردان گرامي فيلم «آفتاب و عشق»، بايد بپذيريم که بخش مهمي از توليدات کشورهاي صاحب صنعت سينما، متوجه دريافت نيازها و تامين بازارهاي ديگري غير از پرده سينما است و چه بسيار فيلم هايي را که فقط و فقط براي شبکه سينماي خانگي خود و ديگران، توليد مي کنند و ضمن کسب درآمد و سودآوري بالا و ايجاد فراواني اشتغال براي جامعه خود، پيام هاي فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي رنگارنگ دولت و نظام متبوع خويش را در تيراژ گسترده در اقصي نقاط جهان در برابر اخذ وجه آن ارزاني فکر و فرهنگ ملت ها مي کنند و اين در حالي است که متاسفانه در موقعيت معاونت سينمايي جمهوري اسلامي ايران وضعيت دقيقاً معکوس آنها بوده است. نگاه منفي مسوولان و سياستگذاران سينماي خانگي که واجد کمترين آشنايي با خصوصيات قواره ملي سينماي خانگي هستند، در فقدان داشتن ضوابط و قوانين قرين «اعمال غيرمتعارف فرهنگي» و «اعمال سليقه هاي شخصي» در کار موسسات ويدئو0رسانه شده است و مهم تر از هر چيز بي اعتنايي اين مديريت به انديشه، قدرت، سلامت، انگيزه و توان فرهنگ آفريني بخش خصوصي سبب شد تا پس از گذشت نزديک به دو دهه (يک دهه دولتي و دهه ديگر با همراهي بخش خصوصي) از تولد ناقص شبکه سينماي خانگي در جوار سينماي ايران، اين مقوله در نزد مردم ناشناخته و در نزد مسوولان مهجور و در نزد کارگزاران دولتي سينما مجهول باقي بماند و اين همه صرف نظر از تلاش هايي است که در خفا منجر به ناديده انگاشتن حقوق بخش خصوصي و به انزوا کشاندن برخي از آنها و همچنان دولتي نگريستن و دولتي نگهداشتن شبکه سينماي خانگي شده است.» زم در نامه اش درخواستي هم از شمقدري ارائه کرده است؛ «به کارگزاران دولتي در اين بخش، سعه صدر و رفتار آميخته با تدبير و درايت را آموزش دهيد و راه بهره مندي از نظرات و مشارکت دادن در تصميم سازي ها را با احترام گذاشتن به بخش خصوصي به دست اندرکاران و زيرمجموعه اين بخش توصيه کنيد که شما قبل از آنکه معاون وزير باشيد يک معلم، فيلمساز و هنرمند هستيد و محصول مشترک اين سه وصف انساني، همواره آموختن و مواظبت از آموخته ها بوده است.»