گروه بين الملل؛ در اثر انفجار يک خودرو پارک شده در بازار خيبر در شهر پيشاور واقع در شمال غرب پاکستان 49 تن کشته و دست کم 100 نفر زخمي شدند. حمله ديروز (جمعه) در واقع به عنوان نمايشي از سوي شبه نظاميان براي نشان دادن توان آنها در هدف گيري شهرهاي اصلي پاکستان رخ داد. تصاوير تلويزيوني پخش شده از اين انفجار يک اتوبوس کاملاً تخريب شده را نشان مي دهند که نيروهاي امداد و مردم عادي در حال کمک به صدمه ديدگان آن هستند. هنوز گروه يا شخصي مسووليت اين حمله را برعهده نگرفته اما همانند اغلب موارد پليس پاکستان القاعده و طالبان را مسوول عمليات تروريستي ديروز پيشاور اعلام کرد. در همين راستا يوسف رضا گيلاني نخست وزير پاکستان انفجار ديروز پيشاور را به شدت محکوم کرده و افزوده است؛ دولت پاکستان به طور جدي تر به مبارزه با تروريسم و به ويژه ريشه کن کردن طالبان ادامه خواهد داد. بر اساس گزارش خبرگزاري آسوشيتدپرس، اين حمله در حالي روي مي دهد که پليس پاکستان صبح ديروز (جمعه) اعلام کرد شورشيان شش کاميون حامل سوخت و تدارکات براي نيروهاي ناتو در افغانستان را در حومه شهر پيشاور در شمال غرب پاکستان آتش زدند. اصغر حسين از افسران پليس پاکستان گفت؛ دست کم شش دستگاه کاميون حامل سوخت و تدارکات نزديک منطقه توربابا در حوالي پيشاور مرکز ايالت سرحد شمال غربي پيش از سپيده دم ديروز به دست شبه نظاميان طالبان به آتش کشيده شد. وي افزود؛ اين کاميون ها در مقابل مسافرخانه يي نزديک جايگاه توزيع سوخت پارک شده بود که هدف حمله شبه نظاميان قرار گرفت. در اين حمله چهار کاميون، يک نفتکش و يک کانتينر به کلي تخريب شد. تدارکات و تجهيزات مورد نياز نيروهاي خارجي مستقر در افغانستان از طريق منطقه قبيله يي نشين خيبر در شمال غرب پاکستان به افغانستان منتقل مي شود. در خبر ديگر وزير کشور پاکستان ديروز (جمعه) از دستگيري سازمان دهنده اصلي حمله انفجاري روز دوشنبه به دفتر برنامه جهاني غذا وابسته به سازمان ملل در اسلام آباد خبر داد. رحمان مالک وزير کشور پاکستان در گفت وگو با خبرنگاران در پارلمان اين کشور گفت اطلاعات ما درباره افرادي که در تسهيل و اجراي اين اقدام تروريستي دست داشته اند تکميل شده است. وي افزود؛ خودرو استفاده شده در حمله و ارتباط عاملان اين حمله تروريستي شناسايي شده اند اما جزئيات در اين باره در زمان مناسب به اطلاع عموم خواهد رسيد. رحمان مالک با اشاره به بهبود وضعيت امنيتي پاکستان از زمان انتخابات فوريه 2008 و تغيير دولت تاکنون ابراز اميدواري کرد ثبات و امنيت در اين کشور در آينده هرچه بيشتر بهبود يابد. اين اتفاقات در حالي است که پاکستان اين روزها درگير مبارزه با شبه نظاميان طالبان در نقاط مختلف اين کشور به خصوص در دره سوات است. در همين راستا به گزارش خبرگزاري ها ارتش پاکستان با حمله به مواضع شبه نظاميان در منطقه ناآرام دره سوات حداقل 29 تن از نيروهاي شبه نظامي را کشت. بر اساس اين گزارش، عمليات بالگردهاي نظامي پاکستان از پنجشنبه شب در شهرهاي مختلف از جمله چهارباغ، شانگله و دره سوات آغاز شد و با حمايت نيروهاي زميني تا اواخر شب جمعه ادامه پيدا کرد. همچنين نيرو هاي امنيتي سه منزل مسکوني تروريست ها را با مواد منفجره تخريب کردند که يکي از آنها خانه «بشير قصاب» فرمانده ارشد طالبان بود. اين نيروها همچنين در عمليات جست وجو و بازجويي در «مالکند» دست کم 17 تروريست را کشتند و هشت تن ديگر را نيز دستگير کردند. دو ماه بعد از آنکه مقامات و فرماندهان نظامي پاکستان اعلام کردند به زودي منطقه سوات از نيروهاي شبه نظامي پاکسازي خواهد شد اما در عين حال عمليات جست وجو و بازجويي نظامي موسوم به «راه راست» هنوز ادامه دارد. سرلشگر «اشفاق نديم» فرمانده نظامي در دره سوات ضمن اشاره به موفقيت هاي نيروهاي امنيتي در اين منطقه ناآرام افزود؛ ارتش پاکستان اختيار 95 درصد دره سوات را در دست گرفته است و به زودي شبه نظاميان طالبان محو خواهند شد. وي افزود؛ دولت پاکستان مي تواند در ماه آينده فعاليت هاي گردشگري و بازديد از منطقه سوات را اعلام کند.

گروه بين الملل؛ امروز شهر زوريخ سوئيس ميزبان هيات هاي نمايندگي ترکيه و ارمنستان است که مي خواهند پس از سال ها يک پيمان تاريخي را براي عادي سازي روابط دو کشور امضا کنند. اختلافات بين دو کشور از هنگامي آغاز شد که ارمنستان مقامات ترکيه را به دليل آنچه قتل عام ارامنه در امپراتوري عثماني مي خواند، متهم کرد. گرچه دولت جديد ترکيه تحرکاتي ديپلماتيک در اين زمينه از خود نشان داده است اما اختلاف نظر دو کشور درباره ميزان و چگونگي کشتار ارامنه در سال 1915 همچنان از موضوعاتي است که مانع از برقراري روابط ديپلماتيک بين دو کشور شده است. اين در حالي است که مقامات سوئيسي ابراز اميدواري مي کنند با امضاي اين پيمان دو کشور گامي عملي را در نزديکي به يکديگر بردارند و به حل بخشي از بحران منطقه قفقاز کمک کنند. يک مقام آگاه در برن گفت سوئيس از دو سال پيش تلاش هاي خود را براي وساطت بين اين دو کشور آغاز کرده و در همين چارچوب در ماه گذشته ميلادي دو پروتکل و يک نقشه راه براي ازسرگيري روابط دوجانبه تهيه شد. به گفته وي بر اساس اين دو پروتکل مرزهاي دو کشور طي دو ماه بازگشايي مي شوند و همچنين يک کميسيون متشکل از نمايندگان دو طرف رويدادهاي سال 1915 ميلادي را بررسي خواهند کرد. قرار است امروز وزراي خارجه ترکيه و ارمنستان با حضور ميشلينه کالمي ري وزير خارجه سوئيس اين پيمان را در زوريخ امضا کنند. کارشناسان مسائل سياسي به همين دليل برقراري روابط دو کشور را «ديپلماسي فوتبال» نام گذاشته اند.

گروه بين الملل؛ همزمان با برگزاري تظاهرات هاي مردمي در مناطق مختلف فلسطين جهت ياري رساندن به مسجدالاقصي و بيت المقدس، ارتش اسرائيل تدابير امنيتي خود را در شهرک قديمي بيت المقدس و اطراف آن شدت بخشيده است. راديو اسرائيل اعلام کرد اعلام وضعيت فوق العاده در بيت المقدس با هدف ممانعت از درگيري و خشونت با ارتش اين رژيم صورت گرفته است. اين در حالي است که نيروهاي نظامي اسرائيل همچنان به محاصره بيت المقدس و مسجدالاقصي ادامه مي دهند و مانع از ورود فلسطينيان زير 50 سال به مسجدالاقصي جهت برگزاري نماز شده اند. هم اکنون حدود 200 فلسطيني در داخل مسجدالاقصي اعتکاف کرده اند تا مانع از تلاش يهوديان تندرو و نيروهاي پليس اسرائيل براي ورود به اين مسجد شوند. شبکه تلويزيوني الجزيره نيز ديروز از وقوع برخي درگيري ها بين نيروهاي اسرائيلي و نمازگزاران فلسطيني خبر داد که پس از برگزاري نماز از مسجدالاقصي خارج مي شدند. نظاميان اسرائيلي از نخستين ساعات بامداد ديروز جمعه شهر قدس و مسجدالاقصي را به محاصره کامل خود درآوردند. شيخ عکرمه صبري خطيب مسجدالاقصي ديروز در خطبه هاي نماز جمعه گفت؛ در نتيجه ممانعت صهيونيست ها از ورود شهروندان فلسطيني به مسجدالاقصي شمار نمازگزاران بسيار اندک بود. پاپ بنديکت شانزدهم رهبر کاتوليک هاي جهان نيز در ديدار با محمود عباس رئيس تشکيلات خودگردان در واتيکان تحقق صلح عادلانه و فراگير در خاورميانه را خواستار شد. با اين حال دولت امريکا درخواست تشکيلات خودگردان فلسطين را مبني بر ميانجيگري جهت متوقف ساختن اقدامات غيرقانوني اسرائيل در بيت المقدس و مسجدالاقصي رد کرد.

گروه بين الملل؛ بالاخره پس از اما و اگرهاي فراوان ملک عبدالله پادشاه سعودي موفق به انجام سفر تاريخي خود به دمشق شد و با بشار اسد رئيس جمهور جوان سوريه ديدار کرد. در اين ديدار طرفين بر ضرورت رويارويي با تدابير اسرائيل جهت يهودي سازي بيت المقدس و ضرورت تداوم همکاري هاي مشترک کشورهاي عربي تاکيد کردند. ملک عبدالله بن عبدالعزيز پادشاه عربستان در جريان سفر به دمشق ظهر روز پنجشنبه با بشار اسد رئيس جمهور سوريه نشستي را برگزار کرد و دو طرف طي اين نشست به بررسي آخرين تحولات منطقه و راه هاي تحکيم و گسترش همکاري هاي دوجانبه پرداختند. پادشاه عربستان و رئيس جمهور سوريه در اين نشست که فصل جديدي را در روابط دو کشور گشوده است در خصوص تحکيم روابط سياسي، فرهنگي و رسانه يي و ضرورت برگزاري نشست کميته مشترک عربستان و سوريه در نزديک ترين زمان ممکن به توافق رسيدند. دو طرف همچنين افزايش تلاش هاي کشورهاي عربي و اسلامي را جهت پايان دادن به تجاوزگري هاي مداوم اسرائيل عليه ملت فلسطين، لغو محاصره اسرائيلي ها عليه مسجدالاقصي و رويارويي با تدابير آنها جهت يهودي سازي بيت المقدس خواستار شدند. ملک عبدالله بن عبدالعزيز و بشار اسد همچنين بر ضرورت حفظ وحدت و ثبات لبنان از طريق تحکيم توافق بين احزاب لبناني و سرعت بخشيدن به تشکيل دولت وحدت ملي در اين کشور تاکيد کردند. دو طرف تشکيل دولت وحدت ملي را پايه و اساس تحقق ثبات در لبنان و تحکيم وحدت و قدرت آن دانستند. در خصوص تحولات عراق نيز رئيس جمهور سوريه و پادشاه عربستان بر تمايل شان در تحقق امنيت و ثبات عراق و حمايت هاي لازم جهت حفظ وحدت ارضي و ملي و تحقق آشتي ملي در اين کشور به عنوان راهکاري اساسي براي ايجاد عراقي مستقل، آزاد و شکوفا تاکيد کردند. دو طرف همچنين پايبندي خود را به ادامه تلاش ها جهت تحکيم همکاري هاي مشترک عربي و ايجاد همبستگي جهت خدمت به منافع عالي جهان عرب و اسلام اعلام کرده و بر عزم خود جهت ادامه مشورت ها و هماهنگي ها براي تحقق اين هدف تاکيد کردند. در جريان گفت وگوهاي رئيس جمهور سوريه و پادشاه عربستان بحث هاي عميقي درباره روابط با ايران انجام شد. وليد معلم بيان کرد؛ سه جلسه کاري طولاني ميان بشار اسد رئيس جمهور سوريه و ملک عبدالله بن عبدالعزيز پادشاه عربستان برگزار شد که در آن توافق جدي بر سر برخي مسائل انجام شد. به گزارش روزنامه لبناني السفير به گفته معلم در اين جلسات مسائل لبنان، فلسطين، عراق و روابط با امريکا، ايران و کشورهاي عربي مورد بررسي قرار گرفت و البته دو طرف خشم خود را نسبت به آنچه در فلسطين به ويژه بيت المقدس و مسجدالاقصي انجام مي شود و همچنين گزارش گلدستون نشان دادند. در يک خبر ديگر نشريه فلسطيني «المنار» از دعوت مقامات عربستان از «خالد مشعل» رئيس دفتر سياسي حماس براي سفر به اين کشور خبر داد. المنار به نقل از برخي منابع ديپلماتيک خليج فارس نوشت عربستان سعودي از مشعل خواسته است به رياض سفر کرده و با مسوولان سعودي ديدار و گفت وگو کند. به گفته اين منابع بهبودي نسبي در روابط بين حماس و عربستان حاصل شده است و از آثار اين بهبودي صدور دستوراتي از سوي رياض به رسانه هاي خبري وابسته به پادشاهي عربستان است که در آن بر عدم سانسور خبري اظهارات رهبران حماس و مواضع آنان و انجام گفت وگو با رهبران حماس تاکيد شده است. بي ترديد گرم شدن روابط بين عربستان سعودي و سوريه بر روابط اين دو کشور با ايران و نيز با گروه هاي مقاومت از جمله گروه هاي فلسطيني اثر خواهد گذاشت. عربستان سعودي يک بار ديگر موفق شده بود بين فتح و حماس توافقنامه يي را در مکه به امضا برساند که براي تشکيل يک دولت وحدت ملي در فلسطين بود اما با کارشکني هاي برخي عوامل داخلي و خارجي موفق نبود و سرانجام به جدايي اين دو و دوپاره شدن فلسطين منجر شد. نکته مهم تر اين است که بهبود روابط دمشق و رياض تاثيري مستقيم و بلاواسطه بر تحولات لبنان و تشکيل دولت آينده اين کشور به رياست سعد حريري خواهد داشت.

محمد صادقي

ms_fall80@yahoo.com

هنگامي که پيشنهاد مداراجويانه رياست جمهوري وقت ايران با استقبال جهانيان روبه رو شد و سال 2001 سال گفت وگوي تمدن ها نامگذاري شد، اميد به زيستن در جهان گفت وگو با چنين گام محکمي در مسير نوع دوستي و مدارا دوچندان شد تا صداي فرهنگمداران شنيده و تغيير در جهان سياست ممکن شود اما شوربختانه در همان سال، تهاجم وحشيانه به برج هاي سازمان تجارت جهاني و... به ايجاد فضايي خشونت آميز انجاميد و دو جنگ ويرانگر (افغانستان و عراق) را در پي داشت. اما با وجودي که با سياست نظاميگري امريکا به سلطه طالبان و صدام پايان داده شد سايه مخوف تروريسم همچنان بر جاي ماند تا بي توجهي به ريشه هاي شکل گيري تروريسم بيش از هر زمان آشکار شود زيرا تصميم هاي دولت امريکا به عبارتي بر اساس جمله معروف جرج دبليو بوش- هر که با ما نيست بر ماست- شکل مي گرفت و مرزبندي هاي خشمگينانه يي را پايه ريزي مي کرد. براي نمونه دولت امريکا براي مبارزه با تروريسم اگر در حمله به افغانستان تا اندازه يي موفق بود در حمله به عراق نتوانست از همراهي همه هم پيمانانش بهره مند شود. البته هشدار نسبت به آن پندار نادرست (هر که با ما نيست بر ماست) در کشور امريکا نيز ديده مي شد و زبيگنيو برژينسکي هم اين پندار را مورد پرسش قرار داد زيرا شکست اين شعار در آينده قطعي به نظر مي رسيد. اما دولت بوش از شعارهاي خود کوتاه نيامد و دامنه اين ديگرستيزي چنان گسترش يافت که نام کشور پيشنهاددهنده سال گفت وگوي تمدن ها نيز در محور شرارت قرار گرفت در حالي که بر کسي پوشيده نيست دولت ايران در مدار مدارا قرار داشت و به استقرار صلح جهاني مي انديشيد.

سياست نظاميگري دولت بوش به ويژه بدترين تاثير خود را در منطقه حساس خاورميانه بر جاي نهاد و موج نفرت از اقدام هاي خشن امريکا و رشد نيروهاي واپسگرا کمترين آسيب آن سياست ها بود که به خاموش شدن صداي نيروهاي صلح طلب در هاي و هوي سياستمداران تندرو انجاميد و مجال روي کار آمدن دولت هاي تندرو را فراهم آورد. دولت بوش هم که در عراق نتوانست به سلاح هاي کشتار جمعي دست يابد، زندان گوانتانامو و ابوغريب را پديد آورد و به يادگار گذاشت که به دغدغه يي جدي براي نهادها و فعالان حقوق بشر تبديل شد.

اما با توجه به آنچه در هشت سال دولت بوش رخ داده و گذشته بود، اميد به تغيير در سياست ها و نگرش ها را تا اندازه يي دشوار مي کرد و اين در زمان رقابت هاي انتخاباتي امريکا به خوبي ديده مي شد. برخي از تحليلگران سياسي مناظره هاي مک کين- اوباما را چنين ارزيابي مي کردند که اوباما از درک و فهم عميقي نسبت به جهان سياست برخوردار نيست و با موضوع هاي چالش برانگيزي که همواره امريکا با آنها روبه رو بود ساده انگارانه مواجه مي شود. شايد دليل بسياري از اين اظهارنظرها و انتقادها به اين خاطر بود که اوباما خواستار تغيير، بازگشت عقلانيت به سياست و گفت وگو با ديگران بود. سرانجام هم پاسخ منتقدان وي قبل از پايان شمارش کامل آرا داده شد و ديگرستيزي دولت بوش که راه حل نهايي را در روش هاي خشونت آميز جست وجو مي کرد با «نه» به مردي از اردوگاه جمهوريخواهان کنار گذاشته شد. به هر ترتيب نبايد از ياد ببريم که حضور افرادي مانند ديک چني در دولت پيشين امريکا که دانش آموخته مکتب برنارد لوئيس (نويسنده کتاب تضاد فرهنگ ها) بود زمينه فکري مناسبي را براي ايجاد رويارويي ميان فرهنگ ها و تمدن ها در دنياي امروز فراهم آورده بود ولي گفتار اوباما که خود را نماد تغيير معرفي و بر گفت وگو تاکيد مي کرد نشان دهنده نگرش متفاوت او به مناسبات جهاني و پرهيز از خشونت بود چنان که سال گذشته و همزمان با دومين نشست ائتلاف تمدن ها در ترکيه، در جمع دانشجويان ترکيه از گفت وگو با جهان اسلام سخن گفت و نشان داد با وجود پيچيدگي ها و دشواري هاي جهان سياست، به گفت وگو در دنياي امروز باور دارد.

گروه بين الملل؛ بنابر اعلام کميته نوبل نروژ، رئيس جمهور امريکا جايزه صلح نوبل 2009 را از آن خود کرد. به گزارش خبرگزاري هاي رسمي تلاش هاي ديپلماتيک اوباما در عرصه بين المللي از جمله کاهش تنش و تاکيد بر ادامه مذاکره با ايران، کره شمالي و اروپاي شرقي از جمله دلايل اين اقدام عنوان شد. اوباما از بين 200 نامزد براي برنده شدن اين جايزه از سوي کميته داوران صلح نوبل انتخاب شد. مورگان تسوانگيراي نخست وزير زيمبابوه، اينگريد بتانکور تبعه فرانسوي - کلمبيايي اسير شش ساله شورشيان فارک در کلمبيا و نيکلا سارکوزي رئيس جمهور فرانسه از ديگر چهره هاي شناخته شده نامزدي احراز اين جايزه بودند. در همين راستا خبرگزاري فرانسه از واشنگتن گزارش داد، يک مسوول در کاخ سفيد ديروز (جمعه) اعلام کرد باراک اوباما رئيس جمهور امريکا اعطاي جايزه نوبل صلح را مايه افتخار خودش مي داند. در واکنش به اين خبر محمد البرادعي مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي ديروز در بيانيه يي از اختصاص جايزه صلح نوبل به باراک اوباما ابراز خوشحالي کرد. در اين بيانيه آمده است؛ من نمي توانم هيچ کسي را مستحق تر از اوباما براي کسب اين جايزه تصور کنم، رئيس جمهوري امريکا رهبر حرکت به سوي جهان عاري از سلاح هسته يي است. البرادعي همچنين اوباما را فردي توصيف کرده است که به مسير ديپلماسي، احترام متقابل و گفت وگو به عنوان بهترين ابزار حل بحران ها متعهد است. به گزارش خبرگزاري فرانسه، محمود عباس رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين نيز اعطاي جايزه صلح نوبل را به باراک اوباما رئيس جمهور امريکا تبريک گفت و ابراز اميدواري کرد در دوره وي صلح در منطقه تحقق يابد. اما اين انتخاب باعث تعجب بسياري از شبکه هاي خبري شده است. شبکه تلويزيوني سي ان ان ديروز دقايقي پس از خبر اعطاي جايزه صلح نوبل 2009 ميلادي به باراک اوباما رئيس جمهور امريکا، آن را ناباورانه و غيرمعمول براي يک سياستمدار امريکايي خواند. مجري برنامه سي ان ان به اين نکته اشاره کرد که اوباما درحالي برنده اين جايزه شد که هنوز در اولين سال از دوره چهارساله رياست جمهوري و در ميانه دو جنگ خونبار (عراق و افغانستان) قرار دارد. گزارشگر اين شبکه خبري گفت؛ «احتمالاً علت انتخاب اوباما براي دريافت اين جايزه اين است که پيش از اين روابط امريکا و ديگر کشورهاي جهان در هشت سال گذشته چنان خونين و پرتنش بود که دوره 9ماهه رياست جمهوري اوباما شاهد تغيير چشمگيري از اين لحاظ بوده است.» پيشتر تنها دو رئيس جمهور امريکا تئودور روزولت (1906) و ويدرو ويلسون (1919) زماني که در اين پست قرار داشتند، توانستند اين جايزه را ببرند.