ماندانا سلحشور



پوکي استخوان يا «استئوپروزيس» بيماري خاموشي است که استحکام استخوان ها را به تدريج از بين مي برد. استخوان داراي بافت زنده يي است که مرتب بازسازي مي شود. بافت هاي استخواني قديمي از بين مي روند و بافت هاي جديد استخواني جايگزين آنها مي شوند. روند استخوان سازي در بدن از هنگام تولد آغاز مي شود و به طور متوسط تا حدود 35-30 سالگي ادامه دارد و از آن پس رو به کاهش مي گذارد و در نتيجه بافت استخواني نازک تر و ضعيف تر مي شود. اين بيماري را بيماري خاموش مي نامند زيرا تا زماني که فرد دچار شکستگي استخوان يا مجبور به سنجش تراکم بافت استخواني نشده باشد، هيچ علامت و نشانه به خصوصي ندارد. «استئوپروزيس» در لغت به معناي استخوان سوراخ سوراخ يا استخواني است که داراي منافذ ريز است و به دليل همين کاهش بافت استخواني است که شکستن آن آسان تر و جوش خوردن آن ديرتر صورت مي گيرد. فردي که پوکي استخوان دارد، ممکن است با کمترين ضربه، افتادن يا فشار شديدي دچار شکستگي و آسيب استخواني شود. اغلب اين آسيب ها در ناحيه لگن، ستون فقرات (مهره هاي پشتي و کمري)، استخوان ران، مهره هاي گردن و مچ دست است که معمولاً با درد فراوان توام است.

فرآيند استخوان سازي

استخوان ها ستون و نگهدارنده بدن هستند. استخوان مواد معدني لازم براي حفظ حيات آدمي را در خود انبار مي کند. استخوان از دو نوع سلول ساخته شده است؛ گروه اول بافت استخواني را مي سازد تا کلسيم و ساير مواد معدني را از جريان خون جذب کند و گروه دوم کلسيم را آزاد مي کند تا امکان مصرف آن را براي ساير اعمال اساسي بدن ممکن سازد. به عبارت ديگر زماني که در برنامه غذايي روزانه فرد به اندازه کافي از اين مواد نباشد، بدن اين مواد را از ذخيره استخوان ها برداشت مي کند. در نتيجه ضعيف شدن استخوان ها، بيماري هاي خاص استخواني نيز عارض مي شوند. تحقيقات نشان مي دهد در مردان آسيب هاي استخواني از 40 سالگي شروع مي شود و هر سال به نسبت سه درصد ادامه مي يابد. به همين دليل آنان تا 80 سالگي ناتوان و ضعيف نمي شوند. اما در زنان اين مساله کمي فرق مي کند زيرا شروع اين آسيب ها زودتر است (حدود 30 سالگي) و بعد از يائسگي (50 سالگي) نيز شدت مي يابد تا حدي که اگر جلوي آن گرفته نشود، مي تواند هرساله هشت درصد پيشرفت داشته باشد. به عبارت ديگر زنان در 60 سالگي 30 درصد اندوخته استخواني خود را از دست مي دهند. همچنين شکل هندسي استخوان ها در زنان و مردان متفاوت است و همين امر سبب مي شود تراکم استخواني در آنان کاهش يابد و تغييراتي در بافت استخواني آنها پديد آيد. پژوهش هاي مختلف نشان مي دهد از هر سه نفر زن، يک نفر و از هر 12 مرد، يک نفر به پوکي استخوان مبتلا مي شوند.

عوامل موثر در بروز پوکي استخوان

عوامل گوناگوني مي توانند موجب گسترش بيماري پوکي استخوان و بيماري هاي ناشي از آن در افراد شوند. خوشبختانه با برخي از اين عوامل خطرزا مي توان به راحتي مقابله کرد و روند پوکي را کاهش داد. مهم ترين عوامل موثر در بروز پوکي استخوان عبارتند از؛

- افزايش سن (شروع از سال هاي ميانه 30 و بعد از 50 سالگي)

- ساختار ضعيف استخوان بندي

- داشتن سابقه خانوادگي در پوکي استخوان (بين خواهر و برادرها يا والدين)

- کاهش هورمون هاي جنسي در زنان و مردان (به ويژه هورمون استروژن در زنان يائسه)

- بي اشتهايي عصبي

- سيگار کشيدن

- نوشيدن الکل

- فقر غذايي (کاهش مصرف کلسيم و ويتامين D)

- شيوه زندگي کم تحرک

- مصرف داروهاي خاص

علاوه بر عوامل فوق، عوامل ديگري در زنان وجود دارند که موجب شدت روند پوکي در آنان مي شوند. اين عوامل عبارتند از؛

- لاغري مفرط و کوچک اندامي

- ذخيره استخواني ناچيز

- فرسودگي ناشي از حاملگي

- تحليل رفتن ذخيره کلسيم بدن در اثر شير دادن

- رژيم هاي سخت غذايي و نرسيدن مواد معدني لازم به بدن

- يائسگي هاي زودهنگام (برداشتن تخمدان ها)

روش هاي تشخيص پوکي استخوان

براي تشخيص ميزان پوکي استخوان روش هاي گوناگوني وجود دارد، از جمله عکسبرداري با اشعه ايکس که تا زماني که اين بيماري 40 جرم استخوان را تحليل نبرده است، چيزي نشان نمي دهد. اما آزمون هاي تخصصي تري نيز در اين زمينه وجود دارند که مي توانند جرم استخواني را تعيين کنند. بهترين، ساده ترين و راحت ترين آنها سنجش تراکم استخوان يا «دنسيتومتري» است. در اين روش نيازي به آمادگي قبلي يا خوردن داروي به خصوصي نيست و پزشک را قادر مي سازد ميزان پوکي را با دقت تشخيص دهد و درمان لازم را براي بيمار تجويز کند. علاوه بر آن، دستگاه تراکم سنج استخوان فقط يک صدم تابش اشعه ايکس استاندارد را به کار مي برد و مي توان به وسيله آن کمترين تغيير در ذخيره استخواني بدن را تشخيص داد. با استفاده از اين روش همچنين مي توان از مصرف بي مورد هورمون استروژن نيز پرهيز کرد.

پيشگيري از پوکي استخوان

پيشگيري از اين بيماري بايد در تمام طول زندگي انجام گيرد و هدف از آن نيز افزايش تراکم بافت استخوان در سنين کودکي و نوجواني و کاهش روند پوکي استخوان است. نکات مهمي که براي پيشگيري از پوکي استخوان بايد در نظر داشت، عبارتند از؛

1- مصرف کلسيم لازم؛ مصرف روزانه هزار ميلي گرم کلسيم در روز براي زنان ضروري است. اين ميزان براي زنان 50 سال به بالا به 1500 ميلي گرم بايد افزايش يابد. همچنين زنان حامله و شيرده بايد حداقل 1200 ميلي گرم کلسيم در روز مصرف کنند. مواد غذايي غني از کلسيم شير، ماست، پنير و ماهي هستند. يک ليوان شير کم چرب 300 ميلي گرم و يک ليوان ماست کم چرب 400 ميلي گرم کلسيم دارد. درصورت عدم دسترسي به مواد حاوي کلسيم، مي توان از مکمل هاي غذايي به همراه ويتامين D استفاده کرد. اين مکمل ها را بهتر است به همراه وعده هاي غذايي يا هنگام خواب خورد تا بيشتر جذب بدن شوند. در نظر داشته باشيد، موادي مثل قهوه، سيگار، گوشت قرمز و نوشيدني هاي کافئين دار مانع از جذب کامل کلسيم دريافتي مي شوند.

2- مصرف ويتامين :D مصرف اين ويتامين همراه با کلسيم موجب جذب بهتر کلسيم در بدن مي شود. افرادي که دچار فقر ويتامين D هستند، به نرمي يا پوکي استخوان دچار مي شوند. بيماري نرمي استخوان يا «راشيتيسم» نيز شبيه پوکي استخوان است با اين تفاوت که کمبود کلسيم منجر به نرم شدن استخوان ها و انحناي شديد آنها مي شود. به اين منظور پزشکان توصيه مي کنند براي جذب بهتر کلسيم مصرفي بدن ويتامين D تجويز شود. به ويژه براي افرادي که کمتر از نور آفتاب بهره مي گيرند و مجبور به استراحت در خانه هستند.

3- انجام تمرينات ورزشي؛ داشتن تحرک و فعاليت هاي جسماني مي تواند موجب استخوان سازي و افزايش نيروي عضلاني فرد شود. شنا کردن موجب سفت شدن مفاصل مي شود و از دردهاي استخواني مي کاهد. پياده روي ورزش ساده يي است که بايد حداقل روزي 30 دقيقه انجام شود تا اثر خود را بر بافت هاي استخواني فرد بگذارد. براي پياده روي توجه به چند اصل مي تواند مفيد باشد؛

- مسافتي را انتخاب کنيد که با توان جسماني شما متناسب باشد.

- مسير خود را ابتدا با قدم هاي آهسته طي و به تدريج گام هاي خود را تند کنيد.

- چنانچه آمادگي بدني کافي پيدا کرديد، مسافت خود را بيشتر کنيد.

- سعي کنيد از راهپيمايي خود لذت ببريد، مسيرهاي متنوع انتخاب کنيد، به خودتان فشار نياوريد و دوست و همراهي خوب براي خود برگزينيد.

- سعي کنيد مسافتي معين (و نه زماني معين) را براي پياده روي انتخاب کنيد.

پياده روي موجب رسيدن اکسيژن کافي به تمام سلول هاي بدن و ساختن مويرگ هاي جديد و به دنبال آن گردش خون بهتر در بدن مي شود.

4- نشستن، ايستادن و خوابيدن صحيح؛ از جمله نکاتي است که مي تواند موجب حفظ قامت و استخوان بندي بدن شود. هنگام نشستن، باسن خود را به سمت عقب بکشيد و صاف بنشينيد. هنگام ايستادن قوز نکنيد تا ستون مهره ها انحنا پيدا نکند و هنگام خوابيدن سعي کنيد بالش زير سر خود نگذاريد تا ستون مهره ها شکل خود را حفظ کنند.

5- انجام ورزش هاي خاص پيشگيري از پوکي؛ سعي کنيد اين ورزش ها را به طور مستمر انجام دهيد. اين ورزش ها همگي براي استحکام بيشتر استخوان ها، تقويت عضلات، حفظ تعادل بدن، گوارش بهتر و جلوگيري از بيماري هاي قلبي- عروقي و ماهيچه يي- مفصلي هستند.

6- دارودرماني؛ دارودرماني با تجويز پزشک معالج نيز مي تواند روند پوکي استخوان را در افراد (حتي سالخوردگان) کاهش دهد. براي مقابله با پوکي استخوان و پيامدهاي ناشي از آن هيچ گاه دير نيست. زماني پوکي استخوان را بيماري درمان ناپذير مي دانستند، ولي امروزه با استفاده از روش هاي نوين پزشکي، تشخيص زودهنگام، رژيم غذايي مناسب و فعاليت هاي بدني گوناگون نه تنها مي توانند روند بيماري را کاهش دهند، بلکه موجب تقويت بافت هاي استخواني و ترميم آنها نيز مي شوند.

دکتر ياشيل احدي مقدم*

www.doctoryashil.com



خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت کمک کند، مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرس info@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

-دختري 21 ساله هستم. يک سال است ارتودنسي کرده ام. وضع دندان هايم اصلاً خوب نيست. تنها دندان هاي سالمم چهار دندان در بالا و پنج دندان در پايين است. بيشتر دندان هايم ديواره ندارند. شش تا از دندان هايم را عصب کشي کرده ام. اما مشکل اصلي من اين است که نمي توانم چيزهاي شيرين و ترش يا سرد و گرم بخورم. دکترم هم گفته به دليل تغذيه نامناسب و بهداشت نامناسب است. الان هم روي تمام دندان هايم لکه هاي زرد رنگ ديده مي شود. هميشه دندان درد دارم. بيشتر دندان هايم را دو بار درست کرده ام. دندان هاي آخري ام همه ريخته اند. براي دردش چه کار مي توانم بکنم؟ هميشه مسکن قوي مي خورم اما الان دچار ناراحتي معده شده ام.

درست متوجه نشدم که يک سال است ارتودنسي را آغاز کرده ايد (و سيم هاي ارتودنسي در دهان تان باقي است) يا يک سال است که ارتودنسي را به پايان رسانده ايد؟ به هر حال انجام ارتودنسي مستلزم رعايت بهداشت بسيار مناسب دهان و دندان و استفاده از مسواک هاي مخصوص است. سيم ها و بند و براکت هاي ارتودنسي مدت طولاني در دهان باقي مي مانند و در صورت سهل انگاري در رعايت بهداشت، به محل هايي براي تجمع پلاک هاي ميکروبي تبديل مي شوند که خود باعث پوسيدن دندان ها مي شود. از طرفي محل آنها به تدريج زرد و لکه لکه خواهد شد. مشخص است که از مشکلات زيادي رنج مي بريد که بايد با معاينه و راديوگرافي، تک تک بررسي و رفع شوند. لازم به ذکر است که حساس بودن به شيريني و سرما و گرما، نشان پوسيدگي دندان است که بايد بسته به مورد، ترميم يا عصب کشي شود. مشکل از بين رفتن ديواره دندان ها نيز با روش هاي ترميمي يا پروتز (روکش) قابل رفع است. احتمال ناسالم بودن لثه هاي شما نيز وجود دارد. براي مشکل از بين رفتن دندان هاي خلفي نيز پس از رفع مشکل عمومي، مي توان با استفاده از پروتزهاي ثابت يا متحرک، يا روش ايمپلنت، چاره يي انديشيد. استفاده زياد از مسکن هاي قوي علاوه بر اينکه جنبه موقت دارد و باعث رفع مشکل دندان و دهان تان نمي شود، داراي عوارض بسيار ناخوشايندي از جمله همان درد معده که اشاره کرديد، ايجاد وابستگي و اعتياد به قرص هاي مسکن، اختلالات در درمان و اختلالات عديده ديگر به واسطه مواد مخدر موجود در مسکن ها و... است. توصيه مي کنم هر چه زودتر نسبت به يافتن علت و رفع مشکل با درمان هاي مرتب دندانپزشکي اقدام کنيد.

-يکي از دندان هاي جلويي من چند سال پيش عصب کشي شده و کمي تغيير رنگ داده است. به يک دندانپزشک مراجعه کردم لمينيت را پيشنهاد کرد. ولي پزشک ديگري گفت لمينيت زود مي شکند و روکش بهتر است. لطفاً مرا راهنمايي کنيد تا روش بهتري را انتخاب کنم.

امروزه بهترين روش درمان دندانپزشکي، محافظه کارانه ترين آن است يعني روشي که کمترين دستکاري را در بافت هاي دندان دربرداشته باشد. با اين ديدگاه، بهترين روش براي درمان چنين دنداني در مرحله نخست عبارت است از بليچينگ، که در اين مورد برخلاف نوع ديگر از داخل دندان انجام مي شود و Non-Vital Bleaching يا Internal Bleaching خوانده مي شود. اگر از اين روش نتيجه دلخواه نگرفتيد، گزينه بعدي لمينيت است چون تراش کمتري روي دندان انجام مي شود. اما در صورتي که به هر دليلي امکان استفاده از لمينيت نباشد، مي توان از روکش استفاده کرد. براي دندان هاي جلو بهتر است از روکش هاي تمام چيني که فلز در آنها به کار نرفته، استفاده شود. البته در موارد خاصي مي توان با استفاده از ترميم کامپوزيتي نيز براي اصلاح رنگ دندان استفاده کرد. درمان با لمينيت اگر به درستي انجام شود، مي تواند بيش از 10 سال دوام آورد و حتي به فرض اينکه روکش کامل دوامي بيشتر داشته باشد، نظر به اينکه مي توان لمينيت را به سادگي تعويض کرد، مزيت هاي آن بر اندکي کوتاه تر بودن دوامش مي چربد.

-يکي از دندان هاي جلويي من زرد رنگ شده و هر چه مسواک مي زنم زردي آن از بين نمي رود. براي از بين بردن آن چه کار بايد کرد؟

اگر دندان زردشده تان پيش از اين عصب کشي شده باشد، اين موضوع طبيعي است. رنگ دندان عصب کشي شده به دليل از بين رفتن اعصاب و عروق دندان به مرور تغيير مي کند و تيره تر مي شود. در اين مورد مي توان با استفاده از روش بليچينگ داخلي رنگ دندان تان را اصلاح کنيد. در اين روش، ماده سفيدکننده در داخل دندان قرار داده مي شود. اگر عصب کشي نشده، ممکن است به دليل قرارگيري نامرتب آن (که شايد با دندان هاي کناري آن در يک رديف قرار نگرفته و اندکي عقب تر است) مسواک به درستي روي آن کشيده نشده و به مرور رنگ آن زردتر از بقيه شده است. در اين مورد نيز مي توانيد با جرم گيري يا بروساژ، رنگ دندان را به حالت اوليه برگردانيد. در صورتي که دليل ديگري دارد يا هيچ يک از دلايل فوق صادق نيستند، توضيحات بيشتري ارائه کنيد.

- دو روز پيش يکي از دندان هاي خود را کشيدم و الان حفره جاي دندان باقي مانده است. مي ترسم که غذا داخل آن برود و ديگر بيرون نيايد. با اين که دهانم را مرتب مي شويم و با طرف ديگر غذا مي خورم، اما باز مي ترسم که غذا داخل حفره برود و بماند و حفره بسته شود و غذا داخل آن عفونت کند. آيا چنين امکاني وجود دارد؟

جاي نگراني نيست. هميشه وقتي دندان کشيده مي شود اين اتفاق مي افتد. بدن انسان خود به خود محل زخم و حفره را ترميم مي کند و حفره بسته مي شود. بدن انسان خود با اجسام و ذره هاي خارجي مثل تکه هاي غذا مقابله مي کند و آنها را از زخم بيرون مي راند. البته بايد توجه کنيد که شست وشو با آب نمک از فرداي کشيدن دندان به صورت مرتب ضروري است و بهتر است چند روز با طرفي که دندان کشيده ايد چيزي نخوريد و فشار بر آن وارد نکنيد تا زخم آن زودتر خوب شود. نکته ديگر اينکه روزي که دندان مي کشيد يا جراحي مي کنيد، از آب نمک استفاده نکنيد، آب دهان تان را بيرون نيندازيد، گاز يا پارچه يي را که دکتر به شما داده و روي محل دندان قرار داده، استفاده کنيد و دور نيندازيد، از نوشيدني هاي گرم استفاده نکنيد و سعي کنيد از نوشيدني ها و خوراکي هاي سرد استفاده کنيد. دليل اين موضوع اين است که پس از کشيدن دندان، يک لخته خون روي استخوان فک در محل کشيدن دندان تشکيل مي شود که باعث ايجاد پوشش روي استخوان و جلوگيري از خونريزي و نيز انتقال ميکروب ها و ... به بافت داخلي بدن مي شود. ايجاد فشار از طريق تف کردن يا سيگار کشيدن با پک هاي عميق، يا قرقره کردن آب نمک يا استفاده از نوشيدني هاي گرم، در همان روز کشيدن يا جراحي دندان، باعث کنده شدن و از بين رفتن اين لخته خون ايجادشده روي محل کشيدن دندان مي شود و به پديده «دراي ساکت» مي انجامد که باعث قرار گرفتن استخوان بدون محافظت، در برابر هوا و بزاق مي شود که منجر به درد بسيار شديد و عفونت خواهد شد. بديهي است با قوام يافتن لخته خون، از روز بعد بايد کارهايي مثل تميز کردن دهان، قرقره با آب نمک و ... را انجام داد.

*جراح، دندانپزشک

دکتر سيدناصر عمادي*

naseremad@yahoo.com

با توجه به گسترش بيماري آنفلوآنزاي خوکي، حساسيت جهاني نسبت به آن به شدت افزايش يافته است. مجموعه مقالات چاپ شده با عنوان همه چيز درباره آنفلوآنزاي خوکي نيز که تاکنون پنج شماره آن چاپ شده و امروز نيز بخش پاياني آن از نظرتان مي گذرد، در نظر دارد با ارائه اطلاعات در قالب پرسش و پاسخ، راهکارهايي براي رويارويي با اين بيماري در اختيار شما قرار دهد.

چگونه مي توانيم از آخرين اخبار و اطلاعات اين بيماري مطلع باشيم

سايت ها و مراکز اطلاع رساني وزارت بهداشت کشورمان از جمله مرکز مديريت مبارزه با بيماري هاي کشور و ادارات تابعه در مراکز استان و شبکه هاي بهداشتي شهرستان ها معتبرترين منبع اطلاع رساني داخلي هستند. اگر چنانچه مي خواهيد از وضعيت بيماري در جهان و ساير کشورها مطلع شويد مطمئن ترين راه آن مرکز کنترل و پيشگيري از بيماري هاي امريکا يا CDC است که به راحتي مي توانيد از طريق اينترنت به آن متصل و از همه شرايط و زواياي اين بيماري و جديدترين يافته هاي آن به روز و حتي به ساعت مطلع شويد. اگر در سمت راست و بالاي صفحه اصلي اين سايت آدرس الکترونيکي يا اي ميل خود را وارد کنيد، تمام اطلاعات اين بيماري به روز براي شما ارسال مي شود.

آيا ترس و اضطراب از اين بيماري مي تواند در تشديد علائم نقش داشته باشد

قطعاً همين طور است. قبل از هر چيز بايد اشاره کنم که مرگ ومير ناشي از اين بيماري از ميان بيش از يکصد هزار نفر کمتر از دو درصد بوده که بيشتر اين مرگ ومير هم در زماني بوده که بسياري از مراکز درماني و بهداشتي در عين ناباوري هيچ گونه راهکار منسجم و مشخصي براي مبارزه، درمان و پيشگيري از اين بيماري نداشته اند، در حالي که اکنون در تمام مراکز درماني دنيا به خصوص در کشور عزيزمان به همت و تلاش همه گروه هاي پزشکي، درماني و بهداشتي تمام شرايط آماده و مهيا در مبارزه با اين بيماري است. به همين دليل تاکيد مي شود تا يافتن واکسن بيماري، به هر روش ممکن مردم را در راه پيشگيري از اين بيماري واقف و مطلع کنيم تا ميزان مرگ ومير و عوارض را به حداقل برسانيم.

نکته ديگر که بايد از آن انتقاد کنيم اين است که انتشار مطالبي از تاريخچه اين بيماري و بيماري هاي ويروسي ديگر در بعضي سايت ها و خبرها که در قرن گذشته موجب مرگ ومير بالايي شده چه ارتباطي با دنياي پرقدرت و پرتوان بهداشت و درمان امروزي دارد. شايسته است اگر خبري از مرگ ومير تلخ اين بيماري در گذشته آورده ايم در ادامه اظهار کنيم که امروز، آن روز نيست که در مقابل بيماري درمانده باشيم زيرا به برکت نفوذ علم و دانش بسياري از بيماري هاي لاعلاج و صعب العلاج امروز علاج مي شوند و خنده و شادي بر جسم بيمار شفايافته نقش مي بندد و به همين لحاظ در هر شرايط از بيماري جسمي و روحي بايد وجود خود را متصل به وجود حکيم يگانه الهي کرده و با خودباوري و تقويت نيروي دروني، ضمير و نهاد خود را از ترس و اضطراب رهايي بخشيم.

زيرا واضح است سيستم ايمني بدن و قواي عقلاني در شرايطي فارغ از ترس و اضطراب به راحتي به نقش خود عمل و به شدت هر عامل بيگانه ويروسي و ميکروبي را سرکوب مي کنند و در مواجهه با هر بيماري و مشکل جسمي بايد به فکر راه چاره باشيم و ذهن و انديشه خود را از نگاه هاي منفي و آزاردهنده پاک کنيم.

چه توصيه يي به افراد خانواده و اجتماع داريد

بايد بدانيم ويروس آنفلوآنزاي خوکي اولين بيماري ويروسي نبوده و مطمئناً آخرين آن هم نخواهد بود. فراموش نمي کنيم ويروس هاي ديگر هم مانند ويروس هپاتيت، ايدز، فلج اطفال، سارس، آنفلوآنزاي مرغي، طاعون و... تا ويروس پرهياهوي امروز ما آنفلوآنزاي خوکي و ويروس هايي که خواهند آمد تهديداتي در زندگي ما انسان ها بوده، هستند و خواهند بود.

اما آن چيزي که ما بايد از قاعده و قانون مبارزه با اين بيماري و هر بيماري ويروسي مسري ديگر بدانيم و بياموزيم بسيار مهم تر از نام و ترس و وحشتي است که اين بيماري ها در جامعه ما پديد مي آورند و از سوي ديگر مطمئناً نقش تک تک افراد اجتماع در پيشگيري از اين بيماري ها کمتر از نقش متوليان بهداشت و درمان نيست و نبايد منتظر باشيم تا همه چيز براي ما آماده و مهيا شود، زيرا آنان قانون و مقررات را تنظيم و ارسال مي کنند و ما مردمان عادي بايد مجريان آن باشيم بنابراين ما هم در زندگي اجتماعي مسووليتي داريم که نقش آن کمتر از کارگزاران آن نيست. لذا براي يک بار هم شده بايد تمام اسرار و راه مبارزه با اين بيماري ويروسي هزار چهره را بشناسيم تا اگر روزي ديگر با آنفلوآنزاي ديگري مواجه شديم با خيالي آسوده و مطمئن بدانيم نقش و مسووليت ما در مبارزه با آن چيست. زيرا تجربه و علم به ما مي گويد براي زندگي سالم و شاد ضمن آموختن بايد به ديگران هم بياموزيم.

همانا که حضرت رسول اکرم(ص) مي فرمايند؛ «خوشبخت آن است که از سرگذشت ديگران پند بگيرد.» بنابراين مي توان گفت آنان که از تجارب خود مي آموزند اينها خردمندانند و آنان که از تجربيات ديگران مي آموزند، سعادتمندانند و آنان که نه از تجربه خود و نه از تجربه ديگران مي آموزند اينها از واماندگان روزگارند و تجربه آن نيست که بتوان آن را در راحت روزگار به دست آورد بلکه به فرمايش حضرت علي (ع)، از پيشامدها و جزر و مدهاي روزگار به دست مي آيد.

*متخصص پوست در شرق آفريقا، کنيا، نايروبي

مرکز روماتيسم ايران در آستانه بازگشايي مدارس از وزارتخانه هاي آموزش و پرورش و بهداشت درخواست کرد با همکاري شرکت هاي توليدکننده مواد لبني نسبت به غني سازي شير مدارس با ويتامين D به منظور جلوگيري از مشکلات استخواني دانش آموزان اقدام کنند. دکتر «فرهاد غريب دوست» رئيس مرکز روماتيسم ايران با اعلام اين مطلب افزود؛ «امروزه در اکثر کشورهاي پيشرفته دنيا، محصولات لبني مانند شير و ماست با ويتامين D غني مي شود که ضرورت اجراي اين اقدام به عنوان يک طرح ملي در کشور ما نيز احساس مي شود.» وي با اشاره به اينکه کمبود ويتامين D در بدن بيماري هاي مختلفي را ايجاد مي کند که مهم ترين آنها بيماري هاي استخوان است، يادآور شد؛ «کمبود ويتامين D سبب نرمي استخوان (استئومالاسي) مي شود که با تغيير شکل استخوان ها براي فرد ايجاد مشکل مي کند.» دکتر «غريب دوست» ادامه داد؛ «برخي اعتقاد دارند شيوع پاي پرانتزي که در بچه ها از دوران جنيني و پس از آن در خردسالي ايجاد مي شود، در ايران مرتبط با کمبود ويتامين D است اما تحقيقات هنوز اين مساله را به اثبات نرسانده است.» وي گفت؛ «اصلي ترين منشاء ويتامين D نور خورشيد است که پس از تابش به پوست با کلسترول زير پوست ترکيبي به نام ارگوسترول را به وجود مي آورد که در کبد به ويتامين D تبديل مي شود.» رئيس مرکز روماتيسم ايران ادامه داد؛ «کمبود ويتامين D در کودکان از طريق قطره هاي ويتامين D نيز تامين مي شود، اما بهترين شيوه، همانا غني سازي لبنيات با اين مکمل است.» وي ميزان طبيعي ويتامين D مورد نياز بدن را که براي استخوان نيز ضروري است، روزانه بين 400 (براي استخوان هاي اسفنجي مانند جمجمه) تا 800 واحد (براي استخوان هاي متراکم و بلند) دانسته و اظهار داشت؛ «ضروري است هر فرد بالغ روزانه 800 واحد ويتامين D مصرف کند.» رئيس مرکز روماتيسم ايران ميزان طبيعي ويتامين D را بيش از 30 نانوگرم در ميلي ليتر در سرم عنوان کرد و گفت؛ «ميزان کمتر از 20 نانوگرم ويتامين D براي افراد خطرناک بوده و فرد را به بيماري نرمي استخوان (استئومالاسي) و مشکلات استخواني دچار مي کند.» وي اظهار داشت؛ «نتايج مقالات جديد بيانگر آن است که کاهش ويتامين D عوارض بيماري ديابت به ويژه بيماري هاي قلبي- عروقي را تشديد کرده و سبب گرفتگي عروق نيز مي شود.»

دکتر «اميرهوشنگ احساني» متخصص پوست و مو و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران در گفت وگو با ايسنا با اشاره به اينکه فاکتورهاي ايجادکننده سفيدي مو تاکنون دقيقاً مشخص نشده است، گفت؛ «در مورد نقش عواملي همانند استرس، تغذيه بد، کم خوني و کم کاري تيروئيد در سفيدي زودرس مو، اتفاق نظر وجود ندارد ولي افرادي که دچار مشکلاتي نظير کم خوني يا کم کاري تيروئيد هستند، در صورت درمان به موقع بيماري، مي توانند روند سفيدي زودرس را متوقف کنند.» وي در خصوص برگشت پذير بودن سفيدي مو به حالت طبيعي خاطرنشان کرد؛ «جز در مواردي که سفيدي مو به علت مصرف دارو يا عوامل خارجي باشد، برگشت سفيدي مو امکان پذير نيست.» عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران با اشاره به تبليغاتي که اخيراً در مورد تاثير مصرف انواع لوسيون ها و ترکيبات مو، در برگشت رنگ مو صورت مي گيرد، تاکيد کرد؛ «متاسفانه اين تبليغات فاقد هرگونه پايه و اساس علمي بوده و مصرف اين نوع محصولات هيچ تاثيري در برگشت دائمي رنگ اوليه مو ندارد.» وي در ادامه افزود؛ «مصرف اين نوع ترکيبات فقط به عنوان نوعي رنگ مو با اثر دائمي تر (نسبت به رنگ موهاي موقت) عمل مي کند که قطعاً با شست وشوهاي مکرر، رنگ مو به رنگ قبل از استفاده از اين نوع ترکيبات برمي گردد.» دکتر «احساني» در خصوص تاثير استرس در سفيدي زودرس مو گفت؛ «به رغم اينکه از استرس به عنوان عامل ايجادکننده سفيدي مو بسيار صحبت شده است، ولي تاکنون نقش استرس در ايجاد سفيدي مو کاملاً به اثبات نرسيده است.»

در پاسخ به رشد سريع و تهديدآميز آنفلوآنزاي خوکي، يک گروه تحقيقاتي در دانشگاه «کويينزلند» واقع در استراليا براي حل مشکلات مرتبط با واکسينه کردن ميليون ها استراليايي که در معرض اين بيماري قرار دارند، فناوري نانومرهم را که توان بالقوه زيادي دارد به کار مي برد. «مارک کندال» استاد و محقق «موسسه استراليايي فناوري نانو و مهندسي زيستي»، رئيس يک گروه تحقيقاتي است که توانايي واکسيناسيون انبوه با استفاده از تنها کسري از دوز استاندارد را آزمايش مي کند. اين پروژه همچنين با تحويل واکسن فصلي براي حفاظت در مقابل چالش ناشي از ويروس آنفلوآنزاي خوکي به دنبال ايمن کردن استراليايي ها در مقابل اين ويروس است. «کندال» مي گويد در اين تحقيق از فناوري جديد نانومرهم استفاده شده است. در اين فناوري براي تحريک يک پاسخ ايمني بالقوه با دوز کم، از سوزن و سرنگ استفاده نمي شود. با تحريک اين پاسخ، بدن در مقابل اين بيماري مقاوم مي شود. وي در ادامه مي گويد؛ «با تحويل دقيق و مطمئن واکسن به سلول هاي ايمني فراواني که فقط زير سطح پوست قرار داده مي شوند؛ مي توانيم با مقدار کمي واکسن يک پاسخ قوي و سريع از بدن را شروع کنيم.» مزيت فناوري «نانومرهم» اين است که اين فناوري مي تواند با يک روش موثر و کم هزينه در مقياس بزرگ واکسيناسيون هاي سريع انجام دهد. فناوري نانومرهم همچنين به صورت بالقوه مي تواند ترس از سوزن و خطر زخم هاي ناشي از سوزن را حذف کند. اين گروه تحقيقاتي شامل محققاني از دانشگاه ملبورن، آزمايشگاه سلامت حيواني استراليا و موسسه دايمتانتينا براي ايمن شناسي سرطان و پزشکي سوخت و ساز (metabolie) در دانشگاه کويينزلند است.