ترجمه؛ ماندانا سلحشور

اولين روز مهد کودک براي اغلب پدر و مادرها و فرزندان شان مي تواند روزي سرشار از خوشي و شادي و در عين حال نگراني و تشويش باشد. خوشي براي اينکه کودک گامي جديد به جلو برمي دارد و تشويش براي اينکه کودک از خانه و والدينش دور مي شود. گريه و بي تابي کودکان در اولين روز مهد کودک امري کاملاً طبيعي است، حتي کودکاني که در خانواده هاي پرجمعيت و شلوغ بزرگ شده اند نيز ممکن است در اين روز شديداً احساس ناراحتي، بيقراري و استرس کنند. اضطراب جدايي کودک از والدين و مراقبينش ناشي از احساس دلبستگي و امنيتي است که او نسبت به آنان مي کند. در حقيقت زماني که کودک طفلي بيش نبوده، به مادر، پدر يا پرستاري که از او نگهداري مي کرده اند، شديداً وابسته شده است. در آن دوره، احساس امنيت و اعتماد اوليه به مراقب، موجب مي شود کودک دنيا را مکاني امن و قابل اطمينان بداند و از اينکه به نيازهاي اوليه اش رسيدگي مي شود، احساس رضايت و خرسندي مي کند. به تدريج که کودک بزرگ مي شود و با ساير افراد اجتماعش آشنا مي شود، لازم است سعي کند از وابستگي هاي خود کم کند و بر رفتارهاي مستقلانه خود بيفزايد. به عبارتي نيازهاي رشدي او تغيير مي يابد و بايد بتواند با اتکا بر توانمندي ها و مهارت هايي که در چند سال گذشته آموخته است، بکوشد ساعاتي از روز را در جمع هم سن و سالانش بگذراند. بديهي است تمامي کودکان اين گونه تغيير و تحول هاي گوناگون زندگي شان را پس از مدتي خواهند پذيرفت. ولي نکته يي که والدين و اعضاي خانواده ها بايد به آن توجه داشته باشند اين است که شرايط پذيرش اين تغييرات را براي کودک راحت تر و کم دردسرتر کنند.

در اغلب موارد، اضطراب جدايي از والدين در کودکاني شدت دارد که از رفتن به محيط هاي جديد و ناآشنا مشکل دارند و خودداري مي کنند. در اين گونه شرايط آنها ممکن است دچار خشم، عصبانيت، خجالت، سردرگمي، اضطراب و ترس شوند. حتي در مواردي که والدين قصد دارند کودک شان را به مهد کودک بفرستند، ممکن است تا مدتي دچار شب ادراري شوند، دست به رفتارهاي پرخاشگرانه بزنند و قشقرق به راه بيندازند. در مواردي هم ممکن است خواسته ها و انتظارات زيادي از پدر و مادرشان داشته باشند. والدين مي توانند براي کاستن از شدت اضطراب و تنش حاصل از جدايي فرزندشان، از نکته هاي زير استفاده کنند.

والدين اجازه دهند کودک پتو، بالش يا اسباب بازي مورد علاقه اش را با خود به مهد ببرد

در اغلب موارد، همراه بردن وسايلي که کودک به آنها علاقه و عادت دارد، مي تواند تا حد زيادي از شدت اضطراب او کم کند و احساس آرامش و امنيت به کودک بدهد. پژوهش ها نشان مي دهند کودکاني که وسايل مورد علاقه شان را با خود به مهد مي برند، هنگام تنهايي و دوري از پدر و مادر کمتر گريه مي کنند و کنجکاوي بيشتري براي شناخت و کشف محيط اطراف شان به خرج مي دهند.

...احساس گناه نکنند

گروهي از والدين زماني که فرزندشان هنگام جدا شدن از آنها گريه و بي تابي مي کند، دچار احساس گناه مي شوند و رفتاري انجام مي دهند که اضطراب کودک را تشديد مي کند. آنها مي توانند براي کاهش احساس گناه خود دو کار انجام دهند؛يا زود کودک را ترک کنند يا زود کودک را ترک نکنند، منظور اين است که کمي با کودک صحبت کنند و وقتي احساس کردند کودک احساس راحتي مي کند، اين اطمينان را به او بدهند که خيلي زود به دنبال او خواهند آمد. هنگام خداحافظي هم سعي کنند با گفتن جمله هاي شادي بخش، خنداندن کودک و انجام رفتارهايي که حاکي از رضايت و خرسندي آنهاست، کودک را ترک کنند.

...هيچ گاه دير دنبال کودک نروند

براي مثال اگر ساعت تعطيلي مهد، ساعت 4 بعدازظهر است و تمامي والدين در اين ساعت فرزندان خود را از مهد مي برند، شما نيز سعي کنيد حتماً اين کار را انجام دهيد. در نظر داشته باشيد زماني که کودک در مهد تنها مي ماند، شديداً احساس ناتواني، اندوه و افسردگي مي کند تا حدي که ممکن است صبح روز بعد تمايلي به جدا شدن از پدر و مادرش نداشته باشد.

برنامه روزانه منظمي براي کودک در نظر بگيرند.تمامي کودکان از داشتن نظم و ترتيب، احساس امنيت و رضايت مي کنند. آنها دوست دارند بتوانند وقايع مختلف روزانه را از قبل پيش بيني کنند. کودکي که نمي داند در طول روز بايد منتظر چه رويدادي باشد، دچار اضطراب و نگراني خواهد شد. براي کاهش شدت استرس و تنش کودک، هميشه از قبل برنامه فردا را با کودک مرور کنيد تا آمادگي ذهني لازم را براي رويارو شدن با موقعيت هاي جديد داشته باشد.

...به کودک فرصت دهند با شرايط جديد آشنا شود و از بودن در افراد ناآشنا احساس راحتي کند

تمامي کودکان خردسال از دور شدن از پدر و مادرشان دچار اضطراب و تنش مي شوند و اين امري کاملاً طبيعي و عادي است. کودک که تا چندي پيش به بودن در کنار آنها عادت داشته است، اکنون که بايد نزد مربي يا پرستارش بماند، بديهي است احساس ناراحتي خواهد کرد. او براي آشنا شدن با افراد غريبه به زمان و کمک والدينش احتياج دارد.

...هيچ گاه کودک را به تنها گذاشتن يا ترک کردن تهديد نکنند

برخي از پدر و مادرها به عنوان تنبيه، فرزندشان را تهديد مي کنند که او را تنها خواهند گذاشت و رهايش خواهند کرد. اين گروه بايد بدانند اين شيوه تربيتي و ترساندن کودک تنها موجب تشديد ناراحتي و اضطراب کودک مي شود. اگر هدف آنها تغيير رفتار ناشايست کودک است، بايد علت رفتار اشتباه کودک را برايش شرح دهند و سعي کنند با تشويق رفتارهاي شايسته کودک موجب تکرار و افزايش آن رفتارها و کاهش رفتارهاي ناشايست کودک شوند.

به خاطر داشته باشيد، هيچ کودکي از اينکه پدر و مادر يا مراقبش از او دور شوند، احساس راحتي نمي کند. هميشه اولين روز رفتن به مهد کودک، پيش دبستاني و مدرسه براي کودک لحظه چالش برانگيزي است. اما با مديريت رفتاري صحيح مي توان پيامدهاي منفي اين گونه رويدادها را کاهش داد و با تکيه بر پيامدهاي مثبت و شادي بخش آن، موجب افزايش احساس اعتماد به نفس، بالندگي و خودساختگي کودک شد.

www.kidsgrowth.com

دکتر ياشيل احدي مقدم* - www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت، کمک کند مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرسinfo@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

- آيا امکان دارد بيماري لثه يا دندان به پوست خارجي صورت آسيبي بزند يا ربطي ندارد؟

به طور عمومي تغيير رنگ يا آسيب پوست خارجي، نشانه و عوارضي براي بيماري دندان تلقي نمي شود. البته اگر دندان عفونت کند، ممکن است اين عفونت به فضاي صورت و زير پوست نفوذ کند که باعث تورم پوست صورت خواهد شد. جدا از بحث مطرح شده، برخي بيماري هاي دندان و دهان باعث ايجاد تغييرات در ظاهر انسان نيز مي شوند. به عنوان مثال کساني که از دندان قروچه رنج مي برند، به مرور زمان با ساييده شدن دندان ها ارتفاع صورت شان آشکارا کوتاه مي شود و شکل قرارگيري فک هايشان تغيير مي کند يا از دست دادن تعداد زيادي دندان، باعث تغيير شکل صورت و پوست صورت نيز مي شود.

- 23 سال دارم. به دليل بوي بد دهان به دندانپزشک مراجعه کردم و دهان شويه برايم تجويز شد. اما فکر مي کنم نه تنها بهتر نشد، بدتر هم شد. آيا ممکن است مشکل از جاي ديگري مثل بيماري قند يا کمبود ويتامين باشد؟

بوي بد دهان به تنهايي يک بيماري نيست بلکه علامت بيماري هاي مختلف است. براي رفع آن بايد بيماري علت ايجاد بوي بد دهان را شناسايي کرد. با حذف اين عوامل و اصلاح ناهنجاري هاي موجود و رفع علت، بوي بد نيز از بين خواهد رفت. استفاده از دهان شويه ها علاوه بر موقت بودن اثر، ممکن است بيماري را نيز از ديد پزشک مخفي دارد. ممکن است بوي بد به دليل بودن دندان پوسيده در دهان (مثلاً دندان عقل پوسيده يا پوسيدگي بين دنداني) يا مشکلات لثه ايجاد شود.

جدا از بوي بد دهان بر اثر عوامل موقت مانند بوي بد دهان صبحگاهي يا گرسنگي يا خستگي و ضعف و دلايل عمومي ديگر مانند نوع تغذيه و عادت غذايي و نيز عدم رعايت بهداشت دندان و دهان، برخي بيماري ها نيز باعث ايجاد بوي بد دهان مي شوند. بزرگ بودن لوزه، بيماري هاي سينوسي و حلق، آبسه ريه، اختلالات گوارشي، ديابت، کمبود ويتامين و بيماري هايي که سبب تب مي شوند نيز مي تواند از علت هاي بوي بد دهان باشد. در ديابت بوي استون در هواي بازدم به مشام مي رسد. در نارسايي کليه بويي شبيه آمونياک و در سيروز کبدي بوي کيک گنديده به مشام مي رسد.

استفاده از برخي داروها مانند ايزوسوربايد، آنتي هيستامين ها، آرامبخش ها و... باعث کاهش توليد بزاق و کاهش شست وشوي خود به خودي حفره دهان و ايجاد بوي بد دهان مي شوند. در زمينه بوي بد دندان مقاله مستقلي تهيه کرده ام که در پايگاه اينترنتي رسمي من موجود است و در روزنامه اعتماد نيز با عنوان «نفس هايي که خوشبو نيستند» منتشر شده است. اميدوارم با مراجعه به آن و بررسي موضوع علت را بيابيد.

- يکي از دندان هايم در فک بالايي نسبت به بقيه دندان ها بالاتر است. دندانپزشک هزينه را 600 هزار تومان گفتند. ولي با وضع مالي خانواده هزينه بالايي است. آيا راه ديگري براي حل مشکلم وجود دارد؟ (از گرگان)

به نوع درمان پيشنهادي دندانپزشک اشاره نکرده و نگفته ايد کدام دندان و تا چه حد بالاتر است. بدون معاينه پيشنهاد روش بهينه در اين موارد امکان پذير نيست. اما به طور کلي براي اين ناهنجاري، بسته به وضعيت ارتودنسي يا لمينيت کارساز خواهد بود. ممکن است اشکال از لثه نيز باشد که با اصلاح شکل لثه قابل حل خواهد بود.

- من 26ساله هستم. مدتي است در دندان هاي جلو فک پايين احساس درد مي کنم، هم نسبت به گرما و هم نسبت به سرما. به دندانپزشک و جراح لثه مراجعه کردم. ايشان بعد از معاينه و عکس گفتند بايد يک تا دو جلسه جرم گيري و کورتاژ لثه کنند. حالا نمي دانم به چه علت اين تشخيص را دادند و آيا با اين نوع درمان مشکل من حل مي شود يا نه؟

بر اثر علت هاي مختلفي (از قبيل سهل انگاري در رعايت بهداشت، جرم گيري نکردن به مدت طولاني، جرم ساز بودن و ترشح زياد بزاق و...) به مرور توده يي از جرم در محل اتصال لثه و دندان تشکيل مي شود. اين توده به مرور باعث آسيب به لثه و ملتهب و بيمار شدن آن مي شود. کورتاژ لثه به معني پاک سازي، اصلاح سطوح زير لثه و ريشه است که لايه عفوني لثه تميز مي شود و لثه به حالت نرمال و سالم برمي گردد. لثه نرمال به رنگ صورتي و محکم و بدون التهاب است و لثه بيمار به رنگ قرمز و متورم است که ممکن است خون چکان هم باشد.

با تفاصيلي که از وضعيت خود گفته ايد و نظر به اينکه اشاره يي به پوسيدگي يا شکستگي يا ايرادي در دندان هاي خود نکرده ايد، حساسيت دندان هاي شما ناشي از همين است و انجام مواردي که دندانپزشک شما توصيه کرده، لازم و کارساز است. عبارتي در پرسش تان هست؛ «حالا نمي دانم به چه علت اين تشخيص را دادند»؛ علت تشخيص ايشان تخصص و علم ايشان در زمينه مسائل مربوط به دهان و دندان است. توصيه مي کنم در مسائل تخصصي تشخيص و درمان، به دندانپزشک خود اعتماد کنيد. در صورتي که چيزي را نمي دانيد، در زمان و شرايط مناسب از دندانپزشک خود سوال کنيد و بخواهيد به زبان ساده، توضيحاتي از اين دست را براي افزايش اطلاعات عمومي شما به شما بگويد.

- دختري 28ساله هستم. جنس دندان هايم بسيار بد است و از بچگي مرتب در دندانپزشکي بوده ام. چند تا از دندان هاي عقب و دو تا از دندان هاي جلويم عصب کشي شده اند. سوالم در ارتباط با ارتودنسي است. با توجه به اينکه عصب کشي از استحکام دندان کم مي کند آيا مي توانم ارتودنسي کنم و در آينده مشکل ساز نخواهد شد؟

در حالت کلي عصب کشي دندان ها، مانعي براي انجام ارتودنسي نيست. نيروهاي ارتودونتيک از جهت ها و به شکل هايي وارد دندان مي شوند که باعث جابه جا شدن دندان ها و قرارگيري آنها در وضعيت مطلوب مي شوند و نيروي زيان آوري که باعث شکستن دندان ها شود را وارد نمي کنند. مي توانيد به ارتودنتيست مراجعه کنيد و درمان لازم را انجام دهيد. ايشان وضعيت دندان هاي شما را در نظر خواهد گرفت و تدبير لازم را اتخاذ خواهد کرد.

- وضعيت عمومي دندان هايم خوب است. فقط مي خواهم بدانم وجود لکه هاي زرد به صورت جرم روي نقاطي از دندانم به چه دليل است؟

لکه هاي زرد روي نقاطي از دندان ها جرم دندان است که به مرور زمان تشکيل شده اند و امري غيرطبيعي نيست. اين لکه ها با جرم گيري پاک مي شوند. مي توان با رعايت موارد بهداشتي، از تشکيل جرم دندان جلوگيري کرد و آن را به تعويق انداخت.

- دندان پنج را به دليل پوسيدگي به اندازه يک سوراخ در کنار دندان چهار، با ماده سياه (آمالگام) ترميم کردم. حالا بين دندان چهار و پنج بر اثر اين ترميم مقداري سياه شده است. آيا با درمان کامپوزيتي مي توان اين سياهي را رفع کرد؟

بله. مي توان با تعويض مواد ترميمي آمالگام موجود با مواد کامپوزيتي، اين مشکل را حل کرد. معمولاً در درمان ترميمي دندان هاي نمايان از مواد همرنگ دندان (کامپوزيت) استفاده مي شود.

*جراح، دندانپزشک