مونا قاسميان

اين بار نوبت دماوند بود؛ دماوندي که با داشتن بلندترين قله در ايران به عنوان نمادي براي اين کشور شناخته شده است؛ قله يي که روزگاري که تهران هنوز تبديل به کلانشهر نشده بود مهمان هميشگي خانه هاي تهراني ها بود. فقط کافي بود پنجره هاي خانه را باز کني تا يکي از زيباترين تابلو هاي طبيعي هميشگي را داشته باشي. اما اين تصوير هم مانند بسياري از تصويرهاي طبيعي تهران عمر طولاني نداشت. تهران به سرعت بزرگ و بزرگ تر شد و با همان سرعت، تمام باغ هايش و نهر هايش جايش را به آسمانخراش هاي بي هويتي داد که به جاي دماوند نماد اين شهر شد. تهران شد شهر آپارتمان ها و ديگر تابلوي چهار فصلي در پنجره هاي خانه هاي آن وجود نداشت.

تهران بزرگ تر شد. تا به پاي دماوند هم رسيد. جاي درختان بزرگ گردو و آرس را خانه هاي ويلايي و آپارتمان هاي چندطبقه گرفت. اما کوهنوردان و علاقه مندان به اين کوه خوشحال بودند که مسيري براي آنها وجود دارد و دامنه ساخت و ساز ها هنوز به ارتفاعات نماد ايران نرسيده و آن را از بين نبرده است.

زمان گذشت و به هجدهم تيرماه سال 1388 رسيد. کوهنوردان و گردشگران مانند هميشه به ارتفاعات دماوند رفتند. اما اين بار به جاي گل هاي وحشي کوهي جاده يي آسفالت شده قرار داشت. درست پيش چشم بهت زده همه آنها يک مسير هفت کيلومتري در يکي از دامنه هاي قله 5671 متري دماوند در حال شن ريزي و آسفالت شدن قرار داشت. اين بار نوبت دماوند بود تا ميزبان تيغه هاي لودر ها باشد. مانند گلستان و انزلي و لار و خجير و سرخه حصار و خرگوش دره و.... نوبتي هم که بود نوبت دماوند بود. شايد دل مان را خوش کرده بوديم که سال گذشته اين اثر ثبت ملي شد و در امان از هر هجوم تخريبگر جديد. اما دماوند در مسير آسفالت شدن قرار گرفت و حرف هاي ضد و نقيض مسوولان بازهم بر همه آشکار شد که نه تنها مانند هميشه مسووليت کار شان را قبول نکردند بلکه يا آن را تقصير ديگري انداختند يا اينکه قضيه را منکر شدند.

دماوند چگونه ثبت شد

29 تيرماه پارسال رئيس سازمان ميراث فرهنگي کشور در مراسمي که به بهانه ثبت ملي اين اثر طبيعي در دامنه اين کوه برگزار شد، اعلام کرد با ثبت ملي دماوند نام ايران بار ديگر در جهان طنين انداز مي شود.

همان زمان اسفنديار مشايي پشت بلندگو اعلام کرد با ثبت دماوند تازه کار ما آغاز شده است و مسووليت مان براي حفظ دماوند خطير تر از گذشته شده است.

مشايي وعده داد پرونده دماوند را تکميل مي کنيم و همه نمايندگان جهان، ثبت جهاني آن را بحق تاييد مي کنند. ولي با اين وجود تکميل اين پرونده کاري بس سخت و دشوار است.

در بهمن ماه بود که اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت با انتشار تصوير دماوند بر جلد پنجاه و نهمين شماره مجله UPDATE به ايران براي ثبت اين اثر تبريک گفت.

در بخشي از توضيحات اين عکس آمده بود؛ «خبر خوشي مبني بر ثبت کوه دماوند به عنوان اولين ميراث طبيعي ملي از ايران رسيده است که اين موضوع مسير انتخاب و ثبت اين مکان را در فهرست ميراث جهاني هموار مي سازد... کوه دماوند (پارک ملي) مرتفع ترين (5671 متر) و متقارن ترين آتشفشان مخروطي شکل در رشته کوه هاي البرز است که از يک سو به کوير مرکزي و از سوي ديگر به درياي کاسپين مي رسد و بلندترين نقطه خاورميانه و بلندترين آتشفشان آسيا است.»

اين مطلب با تيتر جالب «عنواني جديد براي کوه دماوند؛ پارک ملي» در اين مجله منتشر شد و در مورد جايگاه مهم کوه دماوند در فرهنگ ايران نيز توضيحاتي داد؛ «دماوند مظهر ايران است، کوه المپ در اساطير ايراني است. بسياري آن را داراي نيروهاي ماورايي مي دانند و جايگاهي با افتخار در ادبيات ايران دارد. مشهورترين پيست اسکي خاورميانه را نيز داراست. عکس روي جلد ما زيبايي چشمگير اين کوه مهم را نشان مي دهد.»

کمتر از يک سال بعد، مظهر ايران در تهديد آسفالت شدن قرار گرفت

آن زمان بسياري از کوهنوردان و گردشگران و کارشناسان محيط زيست اميدوار شدند اين کوه ديگر مورد هجوم زمين خواران و معدنچيان قرار نخواهد گرفت و اين مکان برخلاف ديگر نقاط ايران براي يک بار هم که شده حفظ خواهد شد. چرا که اين بار يار هميشگي رئيس دولت نهم در برابر باند مافياي متجاوزگران به عرصه هاي طبيعي قرار دارد. و اين بار قرار نيست دماوند به سرنوشت اروميه، پريشان، انزلي، هورالعظيم، شادگان، بختگان، گلستان و ميانکاله و صدها مکان طبيعي ديگر ايران دچار شود.

اما چه کسي فکر مي کرد سازمان ميراث فرهنگي با مديريت مشايي در سفرهاي استاني پيشنهاددهنده آسفالت کردن اين جاده باشد.

شايد خيال بيهوده يي بود که اميد داشتيم دماوندمان هميشه دماوند بماند. اين بار مسير هفت کيلومتري منتهي به بخش گوسفندسراي دماوند قرار شد آسفالت شود تا در ميان اخبار داغ پس از انتخابات اين خبر به يکي از مهم ترين خبرهاي رسانه ها تبديل شود.

محمود شعاعي رئيس فدراسيون کوهنوردي و صعودهاي ورزشي ايران در اولين خبري که روي خبرگزاري ها قرار گرفت، گفت؛ «در اواسط تيرماه متوليان محلي در کمال ناباوري با کاميون و لودر به جاده گوسفندسرا آمده و در ارتفاع 2900 متري از سطح دريا شروع به تسطيح و شن ريزي جاده و آسفالت آن کردند. اين داستان در روزهاي بعدي نيز تکرار شده و ارتفاع 2900 متري دماوند مجدداً شاهد ادامه عمليات آسفالت بوده است.»شعاعي در ادامه تاکيد کرد؛ «در هيچ کجاي دنيا منابع طبيعي را اين گونه از بين نمي برند. سالانه توريست هاي زيادي به ايران مي آيند. توسعه گردشگري در دماوند به آسفالت کردن جاده نيست، بلکه به کنترل رفت و آمد است. با اين کار دماوند را از بين مي برند.»

با آسفالت شدن اين مسير هفت کيلومتري، اتومبيل ها مي توانند تا ارتفاع 2900 متري از سطح دريا بالا بيايند و همين مساله نگراني هاي شديدي را به دنبال خواهد داشت. رئيس فدراسيون کوهنوردي و صعودهاي ورزشي ايران با تاکيد بر اينکه اين اقدام متوليان محلي براي آسفالت کردن دامنه دماوند ضربه يي بزرگ به توريسم و صنعت گردشگري نيز به حساب مي آيد، در انتقاد از اين مساله مي گويد؛ «اين اقدام به سادگي انجام نمي شود، مگر با اجازه مقامات بالاتر منطقه.» اما آسفالت کردن منطقه گوسفندسرا تنها اقدام غيراصولي در ارتفاعات دماوند نيست. مدتي قبل درست 700 متر بالاتر از اين ارتفاع مجوزهايي نيز براي استخراج خاک پوکه صادر شده است. شعاعي در مورد اين مساله گفت؛ «دادن مجوزهاي غيراصولي براي استخراج خاک پوکه در ارتفاع 3600 متري از سطح دريا باعث شده کوه زخمي شود. چراکه آنها يک منطقه را چال مي کنند و نتيجه نمي گيرند، سپس سراغ منطقه ديگري مي روند و آنجا را هم زخمي مي کنند.» پيش از اين قله هاي الوند و سبلان نيز شاهد احداث تله کابين هايي روي ارتفاعات خود بودند. محمود شعاعي با سهل انگاري خواندن چنين اقداماتي در مورد از بين رفتن ذخيره هاي ملي هشدار داد؛ «اين تحولات را توريست هاي خارجي روي سايت هاي اينترنتي دنبال مي کنند که اين باعث آبروريزي کشور است.»

پيشنهاد سازمان ميراث فرهنگي براي احداث جاده در کوه دماوند

پس از اعلام فدراسيون کوهنوردي و انعکاس گسترده رسانه ها، مسوولان مربوطه يکي پس از ديگري واکنش نشان دادند اما در اين ميان اظهارات متناقض مسوولان در برابر اين فاجعه ملي جاي تعجب و تامل دارد.

زماني که خبر منتشر شد، سخنگوي سازمان ميراث فرهنگي پس از يک هفته که از انتشار اين خبر گذشت اعلام کرد اين سازمان با هرگونه تعرض به حريم ثبتي دماوند و آسيب به هويت بکر قله دماوند مخالف است و در چارچوب هاي قانوني موضوع را پيگيري خواهد کرد.

سيدرضا موسوي افزود؛ در پي آسفالت بخشي از دامنه دماوند، مطالعات و پيگيري هاي کارشناسي سازمان ميراث فرهنگي آغاز شده تا چنانچه تعرضي به حريم ثبتي صورت گرفته باشد، اقدامات لازم براي جلوگيري از ادامه تعرض و حفاظت اثر صورت گيرد.

وي ضمن اعلام مخالفت سازمان ميراث فرهنگي با هرگونه فعاليت عمراني که منجر به از دست دادن ماهيت طبيعي کوه دماوند شود، اظهار داشت؛ سال گذشته در چنين روزهايي به کوشش سازمان ميراث فرهنگي، دماوند به عنوان نخستين اثر طبيعي ثبت ملي شد تا هيچ سازمان، نهاد يا شخصيت حقيقي يا حقوقي اجازه دست اندازي به اين اثر و نماد ملي را نداشته باشد.

اما در برابر اظهارات و نه اقدامات سازمان ميراث فرهنگي کشور، مديرکل محيط زيست استان تهران خبر داد؛ اين دسته گل گردشگري است. سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري که در سال گذشته با ثبت دماوند در فهرست ميراث ملي، مدعي حفاظت از اين اثر ملي - طبيعي شده بود خود کمر به نابودي دماوند بست و طرح آسفالت آن را در دور دوم سفرهاي استاني رئيس جمهور به تصويب رساند.

محمدباقر صدوق افزود؛ سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران در سفر دوم رياست جمهوري به اين استان طرح مرمت و آسفالت جاده به طول پنج کيلومتر را به هيات دولت ارائه کرد که مورد تصويب ايشان قرار گرفت. اما به دليل عدم صدور هرگونه مصوبه از تاريخ 23 تير از فعاليت جاده سازي جلوگيري به عمل آمد. وي با اشاره به اينکه تنها 45 دستگاه کمپرسي در جاده گوسفندسرا شن خالي کردند، اظهار داشت؛ جاده هنوز آسفالت نشده و شهرداري رينه طرح را متوقف کرده است.

جاده آسفالت نشد، از منبع منتشرکننده خبر شکايت مي کنيم

پس از انتشار اين خبر رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران مدعي شد در طرح بهسازي راه فرعي منشعب از جاده رينه به پلور آسفالت ريزي ديده نشده و تنها ترميم جاده بوده که هم اکنون نيز در حال انجام است.

رحمت عباس نژاد در گفت وگو با خبرگزاري ميراث فرهنگي ضمن تکذيب آسفالت دماوند، منبع منتشرکننده خبر را تهديد به پيگيري از طريق مراجع قانوني کرد.

وي گفت؛ از همين جا به عنوان يک مقام مسوول تاکيد مي کنم اگر دوباره چنين خبرهايي از سوي منبع مورد نظر منتشر شود، حق قانوني ما محفوظ بوده و از طريق مراجع قانوني موضوع را پيگيري مي کنيم.

رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه اگر قصد آسفالت در دماوند وجود نداشته، چرا 45 کمپرسي شن در محل خالي شده است، اظهار داشت؛ فقط يک شن ريزي مختصري صورت گرفت تا جاده خاکي را در حد همان راه قبل مرمت و نگهداري شود. وي افزود؛ براي اين طرح موافقت اصولي با استانداري داريم که 55 ميليون تومان اعتبار هم براي اين طرح در نظر گرفته شده است. در قرارداد سازمان با پيمانکار هم تنها بهسازي و مرمت مطرح بوده و مطلقاً واژه آسفالت ذکر نشده است. عباس نژاد تصريح کرد؛ بهسازي و مرمت به درخواست مسوولان شهرستان و بخش و کوهنوردان بوده که کمکي به طرح جامع گردشگري منطقه نيز هست. وي با اشاره به اينکه دماوند سال گذشته در فهرست ميراث ملي ثبت شده و حريم آن نيز در دست تعيين و تدوين است، عنوان کرد؛ راه مذکور به احتمال زياد در حريم درجه دو دماوند جاي مي گيرد. کارشناسان محيط زيست معتقدند هرگونه بهسازي در مسير يادشده، شرايط را براي ايجاد راه ماشين رو مهيا مي کند. راه ماشين رو هم از يک سو محيط زيست را به محاق برده و از سوي ديگر بستر را براي زمين خواري از منابع طبيعي باز مي کند. رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران در واکنش به اين موضوع گفت؛ اين دغدغه هايي است که انجمن هاي مردم نهاد و ارگان هاي دولتي و ذي ربط دارند و بسيار مهم و درخور توجه است اما براي اينکه در پي توسعه راه پيامدهاي منفي مثل تصرف منابع طبيعي و

ساخت و ساز و پديده شوم زمين خواري و از همه مهم تر نابودي محيط زيست صورت نگيرد، سازمان ميراث فرهنگي توجه ويژه يي دارد.

اما رئيس انجمن ديده بان کوهستان در برابر ادعاهاي مسوولان نظر ديگري دارد؛ در ضلع جنوبي دماوند که مسير صعود عمومي است، حدود دو دهه پيش يک جاده فرعي خاکي که از جاده پلور به رينه منشعب مي شود، ساخته شد. اما همان دو دهه پيش هم هيچ توجيه عقلي و منطقي نداشته چراکه از ابتدا تا انتهاي جاده حدود سه ساعت پياده روي و بخشي از مسير کوهنوردي است.

عباس محمدي با اشاره به اينکه بحث آسفالت کردن اين جاده از سال پيش مطرح بوده است، گفت؛ از سال گذشته خبردار شديم در استانداري مازندران بحث آسفالت کردن اين جاده پيش کشيده شد. در حال حاضر شن ريزي در اين جاده انجام شده تا پس از زيرسازي آسفالت شود؛ کاري که نه تنها غيرضروري است بلکه آسيب هاي جدي به طبيعت مي زند. انتهاي اين مسير يک گوسفندسراست، لذا چه دليلي دارد که براي يک گوسفندسرا جاده آسفالته کشيده شود، چرا که اين جاده آسفالته تنها به زمين خواري، آلوده شدن منطقه و ريخت و پاش زباله دامن مي زند.

وي يادآور شد؛ دماند از ارتفاع 2200 متر به بالا ثبت ملي شده و مسير جاده هم در ارتفاع 2200 تا 3000 متري واقع است، بنابراين احداث اين جاده غيرقانوني است. به گفته محمدي اين جاده سبب مي شود بيش از ظرفيت اکوسيستمي منطقه آدم در منطقه وارد شود. گوسفندسراي احسان در ارتفاع سه هزار متري قرار دارد.

نجات دماوند در ترديد

هر چند فدراسيون کوهنوردي و صعودهاي ورزشي ايران با هشدار درخصوص تبعات اين حادثه به وزير کشور نامه يي نوشت و از مسوولان درخواست کرد جلوي احداث جاده گرفته شود، اما تنها زماني که اين خبر در رسانه ها بازتاب گسترده يي يافت مسوولان امر مجبور شدند عمليات احداث جاده را متوقف کنند.

احداث جاده متوقف شد اما نماد ايران که روزي فقط با ديوارکشي ها و خانه سازي ها در ارتفاع زير چهار هزار و 500 متر مورد تهديد بود امروز در معرض تهديد بزرگ تري قرار گرفته و به ارتفاع 2900 متر رسيده است.

اما بزرگ ترين قله مخروطي جهان چنان با اسطوره ها و تاريخ و ادبيات ايران و مردمش گره خورده که نمي توان به اين آساني ها ناديده اش گرفت. برخي ساکنان محلي هنوز صداهاي نامفهوم کوه را صداي ناله ضحاک ماردوش مي دانند و برخي سنگ بزرگ يک تکه کنار قله را، قبر او. دماوند نماد ايران است و ايراني. آيا اين بار دماوند توانست در برابر هجوم لودرها به پشتيباني مردمش مقاومت کند؟ بايد ديد اين مقاومت تا کي ادامه خواهد داشت و کي مسوولان امر به ارزش حفظ و نگه داشتن ميراث طبيعي واقف مي شوند.

مريم خورسند

1- يک سال و يک روز پيش، بلندترين قله آتشفشاني ايران با ارتفاع 5671 متر به عنوان نخستين اثر طبيعي، ثبت ملي شد. يک سال و يک روز پيش.

2- سه روز پيش، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان مازندران که از سازمان متبوع وي به عنوان پيشنهاد دهنده طرح آسفالت دماوند ياد مي شود با تکذيب خبر آسفالت دماوند اظهار داشت؛ مگر سازمان ميراث فرهنگي پول مفت دارد که روي دماوند آسفالت بريزد؟

3- يک راهنماي کوهنوردي درباره نظر گردشگران خارجي نسبت به دماوند گفت؛ آنها دماوند را کوهي بسيار زيبا و بزرگ مي دانند که در ايران دومي ندارد اما معتقدند مردم ايران نسبت به اين اثر بي تفاوت اند. در صعودي با يک گروه از کوهنوردان امريکايي در مسير شمال شرقي با محوطه يي پوشيده از زباله مواجه شديم و اين صحنه چنان تکان دهنده بود که يکي از آنها 100 دلار به يک قاطرچي داد تا محوطه را از زباله پاک کند.

4- يک کوهنورد درباره وضعيت دماوند و تحولاتي که در آن پس از ثبت در فهرست ميراث طبيعي رخ داده است، گفت؛ ثبت اين کوه فقط به صورت نامي بود. البته از وقتي که ثبت ملي شده، جاده يي که ماشين ها کمتر امکان عبور از آن را داشتند و به همين دليل، تخريب کمتري اتفاق مي افتاد، صاف شده است و اکنون ماشين هاي بيشتري از اين جاده مي توانند عبور کنند و به حريم دماوند وارد شوند. بنابراين روند تخريب، سريع تر صورت مي گيرد. پيش از آن، امکان ورود هر خودرويي نبود اما اکنون اين شرايط فراهم شده است.

5- يک راهنماي کوهنوردي گفت؛ ارديبهشت ماه که برنامه صعود به دماوند را با گروهي از گردشگران خارجي داشتم، پاي تابلوي معرفي دماوند به عنوان يک اثر طبيعي، کوهي از زباله وجود داشت. هنگامي که به ماموران شهرداري منطقه گفته شد چرا اين زباله ها را جمع نمي کنيد،گفتند اين زباله ها مربوط به شهر رينه نمي شود. زباله ها حدود 10 يا 15 روز رها بودند و حتي هيچ يک از مردم بومي منطقه به اين موضوع توجه نمي کردند. در حالي که ما به عنوان کوهنورد يا گردشگر با خريدي که از آنها مي کنيم، به اقتصاد منطقه و مردم کمک مي کنيم اما هيچ يک از افراد بومي خود را نسبت به پاکسازي يا نگهداري از کوه مسوول نمي دانند.

6- رئيس فدراسيون کوهنوردي با تاکيد بر اينکه متوليان محلي براي آسفالت کردن دامنه دماوند به توريسم و گردشگري ايران ضربه زده اند، تاکيد کرد؛ اين اقدام به اين سادگي انجام نمي شود، مگر با اجازه مقامات بالاتر منطقه. من معتقدم همان بلايي که سر قله هاي الوند و سبلان آمد و روي آنها تله کابين کشيدند، سر دماوند هم خواهد آمد و با ادامه اين سهل انگاري ها، اين ذخيره ملي را از بين خواهند برد.

---

هنوز هم ميانه تابستان داغ تهران، وقتي از ميان برخي خيابان ها و کوچه هاي پايتخت مي توان ديو سفيد را از دور تماشا کرد، لبخند رضايتي روي لب ها مي نشيند. «خدا را شکر دماوند هنوز برف دارد.» خيلي وقت ها برف دماوند، دريچه اميد تهراني ها است. ديو سفيد که سال ها و صد ها سال است به عنوان سرمايه معنوي و طبيعي پايتخت نقش ايفا مي کند و عنوان سرمايه و دارايي طبيعي و ورزشي و گردشگري تهراني ها را به تنهايي يدک مي کشد، زير فشار گسترش شهرنشيني، ساييده شده است. کاهش ارتفاع دماوند در گذر سال ها، تلنبار شدن زباله هاي گردشگراني که در روياي صعود به قله آتشفشاني، از دامنه هاي آن بالا مي روند و ناکام از تسخير آن، زباله هاي خود را جا مي گذارند و بازمي گردند و مردم بومي که دماوند را فرزند خود نمي دانند و به اين ديو سفيد فقط به چشم دکاني براي پول درآوردن نگاه مي کنند، همه و همه باعث شده دماوند زير کوهي از زباله و بي مهري دفن شود. هيماليا فرزند مردم نپال است. آنها هر روز صبح فرزندشان را به تماشا مي نشينند و مراسم شکر و سپاس را به جا مي آورند. آنها به خوبي مي دانند بعد از خداوندي که آنها را در آغوش خود گرفته، اين هيماليا است که روز هاي آنها را به شب مي رساند و جيب هاي آنها را از پول پر مي کند. آنها مي دانند ادامه زندگي شان به حيات و سلامت فرزندشان هيماليا وابسته است. همه کساني که خود را به دامنه هاي اين غول بزرگ رسانده اند، ديده اند چگونه مردم اين سرزمين، از فرزندشان حفاظت مي کنند. دماوند، فرزند تهراني ها، يک سال و يک روز پيش ثبت ملي شد. قله بلند و آتشفشاني ما از زباله، از جاده هاي خاکي و آسفالت شده و از پناهگاه هايي که با مصالح ساختماني احداث شده اند، پر شده است. ديو سفيد تهراني ها از يادگارهاي همه کساني که او را صعود کرده اند، پر شده است. بلند ترين قله آتشفشاني ايران به اسارت همه دام هايي درآمده که بي مجوز و بامجوز آن عرصه را مي چرند. تخليه و سوزانده شدن زباله در بخش رينه و پلور دماوند اتفاق ديگري است که اين قله آتشفشاني را تهديد مي کند.

يک سال و يک روز پيش دماوند ثبت ملي شد. برايش جشن تولد گرفته شد. مهمانان و مقامات دولتي آمدند و در وصف دماوند سخنراني کردند، وعده ها دادند و بودجه ها تعيين شد. قول ها داده شد و سمت هاي جديدي تعريف شد. تقويم و سررسيدها تغيير کردند تا 29 تيرماه به نام دماوند ثبت شود.

اينک چند روز پيش از نخستين تولد دماوند، يکي از جاده هاي اين کوه آسفالت شد تا خودروها راحت تر و آسوده تر در آن تردد کنند.

اينک ثابت کرده ايم دماوند فرزند ما نيست. او از آن ما نيست. دماوند از آن همه گردشگران خارجي است که براي صعود به آن پول پرداخت مي کنند، با ديدن زباله ها، پولي را براي جمع آوري آنها پرداخت مي کنند و هنگام بازگشت، گوني هاي زباله ها را با خود به پايين کوه حمل مي کنند. اما آنها نمي دانند در انتهاي راه، آنها به بن بست مي رسند چرا که خودرويي براي حمل اين زباله ها وجود ندارد. دماوند مدت ها است که ديگر فرزند ما نيست.

انجمن حفظ محيط زيست کوهستان در نامه يي به دفتر روزنامه در مورد تلاش هاي اين انجمن درباره جلوگيري از عمليات آسفالت کردن جاده در دماوند و عملکرد سازمان هاي مربوطه توضيحاتي را ارائه کرده است که در ادامه مي آيد.

---

پيرو درج خبر «دماوند آسفالت شد» در شماره 2001 به تاريخ 24 تير 1388 آن روزنامه محترم، نظرات و اقدامات انجمن حفظ محيط کوهستان در اين خصوص جهت تنوير افکار عمومي تقديم مي گردد.

تخريب کوه ها در ايران طي دهه هاي اخير به روشي فراگير و عادي تبديل شده که معمولاً کمترين اعتراض را از سوي کارشناسان و سازمان هاي ذي ربط زيست محيطي کشورمان به همراه داشته است. مشاهدات و گزارش ها از نقاط مختلف کشور حکايت از تعرض به اغلب نواحي کوهستاني و مرتفع دارد. اين تعرضات يا از سوي دستگاه هاي دولتي (به منظور انتقال برق، لوله نفت و گاز، احداث راه، احداث تاسيسات تفريحي ورزشي و...) يا از سوي مردم محلي (به منظور بهره برداري از مراتع و چراگاه و...) صورت گرفته و دسترسي آسان تر به نقاط مرتفع کوهستاني بر دامنه و شدت تخريب ها افزوده است.

اين در حالي است که کوه ها در فلات خشک و کم آب ايران (با ميانگين بارش کمتر از 100 ميليمتر در سال) کانون هاي زندگي بخش ساکنان اين سرزمين هستند و واقعيت هايي در مورد اين مکان ها به عمد يا به سهو به فراموشي سپرده شده و کوچک ترين توجهي به حمايت و حفاظت از اين نواحي ارزشمند نمي شود. متاسفانه هنوز عرصه هاي کوهستاني در قوانين موجود کشور جايگاهي نداشته و متولي اين مکان ها در کشورمان مشخص نيست. اين مساله در مواردي زمينه ساز دست اندازي دستگاه هاي دولتي به بهانه توسعه بدون ارزيابي کارشناسي شده و در موارد بسياري دست مردم عادي را براي بهره برداري از منابع سرشار کوهستان باز مي گذارد. کوه هاي ايران از جمله غني ترين زيست بوم هاي تنوع زيستي و گونه يي جهان بوده و تامين کننده بخش عمده آب شيرين کشور هستند. اين مکان ها از کانون هاي اصلي گونه زايي تنوع زيستي و مراکز مهم اجداد وحشي گونه هاي زراعي مي باشند. به عنوان مثال گندم و جو دو گونه از مهم ترين غلاتي هستند که از کوه هاي زاگرس برخاسته و از اين نقطه به ديگر نقاط جهان رفته اند. کوه هاي ايران ميزبان حدود هشت هزار گونه گياهي مي باشند که تاکنون شناسايي شده اند. از اين ميان، به گفته کارشناسان 1700 گونه بومي يا اندميک بوده که تنها در ايران وجود دارند. آيا اين خود دليل کافي براي اثبات ارزش فوق العاده کوه هاي کشورمان نيست؟ با وجود اهميت استراتژيک آب شيرين و در حالي که مهم ترين رودهاي کشور از دو سلسله جبال زاگرس و البرز سرچشمه مي گيرد و افت ذخاير آبي کشور و دورنماي نگران کننده در زمينه تامين آب مورد نياز کشور باز هم به اين مکان هاي فوق العاده پراهميت بي اعتنايي مي شود. در اين ميان دماوند، نماد و بلندترين کوه ايران که از ساليان دور در بين ايرانيان داراي جايگاه ويژه يي بوده، به دليل همين بي توجهي ها نه تنها از احترام لازم برخوردار نيست بلکه به صورت هاي مختلف از جمله برداشت پوکه سنگ، احداث راه و حضور هزاران گردشگر در طول سال بدون هيچ کنترل و ضابطه يي، مورد تعرض و بي مهري قرار گرفته و در جايگاه حفاظتي درخور و شايسته يي قرار ندارد.

ادامه در صفحه 14