منجمان عکس هايي محو از دو ابرنواختر را که کهن ترين و دورافتاده ترين ابرنواخترهاي کشف شده تا امروز محسوب مي شود، منتشر کرده اند. وقتي سوخت اتمي ستارگان عظيم به اتمام مي رسد، منفجر مي شوند که به آن ابرنواختر مي گويند. اين تحول باعث مي شود بخش اعظم مواد موجود در ستاره در فضا پراکنده شود.

دانشمندان در نشريه علمي «نيچر» توضيح داده اند که چگونه تصاوير اين ستارگان منفجرشده را از طريق رصد يک کهکشان در دوره يي پنج ساله به دست آورده اند. اين دو ابرنواختر که 11 ميليارد سال قبل روي داده اند، دورافتاده ترين ابرنواخترهايي هستند که تاکنون کشف مي شوند. «مارک ساليوان» منجم دانشگاه آکسفورد در بريتانيا يکي از نويسندگان مقاله در نيچر است. وي توضيح داد که اين ستارگان حدود دو و نيم ميليارد سال بعد از انفجار بزرگ منفجر شدند. به گفته وي عمر کيهان هم اکنون

5/13 ميليارد سال است. محققان داده هاي خود را با استفاده از تلسکوپ کانادا، فرانسه و هاوايي در کوه مونا و در جزاير هاوايي تهيه کردند. نور محو رسيده از اين انفجارهاي عظيم براي چندين ماه قابل رويت بود، بنابراين دانشمندان توانستند نور آن را از نور کهکشاني که در آن قرار داشتند، منفک کنند. ساليوان توضيح داد؛ «ما دنبال چيزهايي مي گشتيم که امسال آنجا هست اما سال بعد ناپديد شده.» وي افزود؛ «عکسي از يک کهکشان را مي بينيد که ابرنواختري در آن روي داده. وقتي داده هاي دو سال را از هم کم مي کنيد، کهکشان ناپديد مي شود، زيرا تغييري نسبت به سال اول نکرده. بنابراين تنها آن چيزهايي که تغيير کرده به جا مي ماند؛ که در اين مورد ابرنواختر است.» «ساليوان» معتقد است اين تکنيک تازه امکانات هيجان انگيزي براي پژوهش هاي آينده ايجاد مي کند. وي گفت؛ «ما نشان داده ايم اين راه يافتن دورافتاده ترين انفجارهاي کيهاني است.» ابرنواخترهاي کهن مي توانند سرنخ هاي مهمي درباره تولد کيهان به دست دهند. «جف کوک» از دانشگاه ايالتي کاليفرنيا در ارواين که در اين پژوهش شرکت داشت، گفت؛ «عناصري مانند آهن، کلسيم و نيکل در اين ستارگان عظيم توليد مي شوند. اين ستارگان در جريان انفجار پايان عمر، اين مواد را به فضا مي فرستند و محيط را آلوده مي کنند. اين مواد سپس سرد مي شود که مي تواند باعث ايجاد ستارگان بازيافتي شود، به علاوه صفحه مواد دور آنها نيز مي تواند به تشکيل سياره ها منجر شود.» «کوک» معتقد است اين اکتشافات تازه به منجمان کمک خواهد کرد درک کنند که اين فرآيند دقيقاً چگونه روي مي دهد. وي در ادامه گفت؛ «به علاوه شيوه تازه يي که اينجا استفاده کرده ايم به ما امکان مي دهد 5/12 ميليارد سال قبل را ببينيم تا شاهد برخي از اولين ستارگان باشيم.»

www.bbc.co.uk

سيدايمان ضيابري

غروب روز دهم ژوئن (20 خرداد 1388) و در حالي که تنها دو روز به برگزاري مهم ترين انتخابات جهان در سال 2009 ميلادي در ايران باقي مانده بود، هشت هزار کيلومتر دورتر از آب هاي خليج فارس، وارد فرودگاه بين المللي «کلگري» در جنوب غربي کانادا در ايالت «آلبرتا» شدم و اين آغاز ماموريت چهارروزه يي بود که به عنوان نماينده خاورميانه در کنفرانس بين المللي دانشجويي انرژي (ISES=International Student Energy Summi) بر عهده ام گذاشته شده بود.

بيش از 400 دانشجو از 30 کشور دنيا در شهر يک ميليون نفري «کلگري»، سومين شهر پرجمعيت کانادا جمع شدند تا به بررسي مهم ترين چالش ها و دغدغه هاي مربوط به گرمايش کره زمين، بحران انرژي و آينده منابع تجديدناپذير بپردازند و در يک فضاي آکادميک، از بحث و تبادل نظر با يکديگر و پژوهشگران حوزه انرژي از سراسر دنيا، آموخته هاي جديدي کسب کنند. مراسم افتتاحيه کنفرانس با حضور وزير انرژي ايالت «آلبرتا»، «لن وبر»، در سالن گردهمايي انستيتوي تکنولوژي «آلبرتا»ي جنوبي (SAIT) برگزار شد و سخنراني «الکس استفن» مدير انتشارات علمي Worldchanging نيز بخش پاياني آن بود.

روز يازدهم ژوئن 2009، CTCC

برنامه هاي اصلي کنفرانس از روز يازدهم ژوئن شروع شدند. کنفرانس بين المللي ISES که با همکاري دانشگاه «کلگري»، دولت فدرال «آلبرتا» و وزارت انرژي «آلبرتا» برگزار شد، يک گروه 9نفره از دانشجويان هشت کشور جهان را به عنوان اعضاي شوراي دانشجويي خود برگزيده بود. اين اعضا پس از کسب موفقيت در مسابقه مقاله نويسي بين المللي ISES برگزيده شدند تا نتايج تحقيقات خود را در قالب کنفرانس و پوستر ارائه کنند. اين افراد همچنين بايد در جلسه استراتژيک پايان کنفرانس، گزارشي را براي بررسي آينده انرژي در جهان منتشر مي کردند. «عليم افضل» از پاکستان، «استيون باتلر» از استراليا، «ميشائيل موس» از لهستان، «يوروسالم درسه» از اتيوپي، «ايون سانچز» از کلمبيا، «جينا لاگونس» از مکزيک، «روشي سوني» و «کاويا ماياپان» از هند و نماينده ايران، اعضاي اين شوراي 9نفره بودند.

در روز يازدهم که کنفرانس رسماً آغاز به کار مي کرد، دکتر «پيرس ريمر» مديرکل شوراي بين المللي پتروشيمي به عنوان سخنران اصلي حضور داشت. سخنراني او به همراه ساير پانل ها، در مرکز اجتماعات Telus و در نزديکي SAIT برگزار مي شد.

موضوع سخنراني او، تاثير گرمايش کره زمين بر سياستگذاري اقتصادي بود. دکتر «ريمر» در بخشي از صحبت هاي خود، به اين موضوع اشاره کرد که سرمايه گذاري بهينه اقتصادي براي مديريت سوخت، لزوماً به معناي حذف يک شبه منابع فسيلي و جايگزين کردن آنها با منابع تجديدپذير و جانشين نيست.

او معتقد بود ما بايد قابليت طراحي فناوري هايي را داشته باشيم که بتوانند با منابع موجود فعلي، نياز ما را برآورده سازند و علاوه بر کاهش آلودگي هاي زيست محيطي، در هزينه ها هم تعادلي را به وجود آورند. به گفته مديرکل شوراي بين المللي پتروشيمي، در حال حاضر60 کشور (از جمله ايران) عضو اين شورا هستند و در همه آنها، امکان استفاده از منابع تجديدپذير به طور کامل وجود ندارد، پس بايد سياست ها را مطابق با واقعيات تنظيم کرد. در عين حال، او معتقد بود بايد تاکيد ويژه يي روي انرژي زمين گرمايي صورت بگيرد و ساختارهاي لازم براي استخراج انرژي از سنگ هاي زيرزميني و ماسه هاي داغ در صحراهاي آفريقا و خاورميانه به وجود بيايد.

او در پايان، به مخاطبان خود که همگي از دانشجويان و جوانان بودند، توصيه کرد؛ «تا جايي که مي توانيد، مطالعه کنيد و بياموزيد. شبکه هاي تحقيقاتي و ارتباطي تشکيل بدهيد و دوستان و نزديکان خود را از واقعيت هاي مربوط به گرمايش کره زمين آگاه کنيد. بگذاريد آنها با عمق مساله آشنا شوند.»

در ادامه برنامه هاي اين روز، چهار جلسه سخنراني همزمان برگزار شد و نتايج تحقيقات پژوهشگران روي چهار موضوع انرژي هيدروالکتريک (برقابي)، انرژي خورشيدي، حمل و نقل با استفاده از ماشين هاي گازسوز و گرمايش کره زمين در سخنراني هاي 45 دقيقه يي ارائه شد.

اما سخنران اصلي برنامه اين روز، پروفسور «مايکل کلير» استاد سرشناس پژوهش هاي صلح و امنيت بين المللي کالج همپشاير در ماساچوست بود. پروفسور «کلير» سخنراني خود را به رقابت امريکا و چين بر سر منابع انرژي و نقش روابط ديپلماتيک دو کشور در منطقه خليج فارس و ايجاد مسابقه بر سر ذخاير نفت خاورميانه اختصاص داد.

به گفته پروفسور «کلير»، مصرف نفت امريکا معادل 5/18 درصد و مصرف نفت چين معادل 5/36 درصد از کل مصرف سالانه نفت در جهان است و بر اين اساس، دو کشور به دليل جمعيت فراوان، وسعت جغرافيايي، گستردگي صنايع، شبکه هاي پيچيده حمل و نقل و بسياري از عوامل جانبي ديگر، «معتاد به مصرف نفت» محسوب مي شوند. «مايکل کلير» گفت؛ «بخش حمل و نقل در کشور امريکا به تنهايي مصرف کننده 8/1 درصد از توليد متوسط نفت جهان در سال است و اين در حالي است که کشور امريکا يکي از کشورهاي پيشرو در صادرات نفت و انرژي محسوب نمي شود، يعني در ازاي مصرف بيش از اندازه خود، بازده متقابل به جهان ارائه نمي کند.» وي در ادامه گفت؛ «وابستگي گسترده امريکا به نفت و انرژي در کشاورزي و امور نظامي هم بازتاب پيدا مي کند. ارتش امريکا به تنهايي يکي از بزرگ ترين مصرف کنندگان نفت جهان به شمار مي رود و ميزان نفت و انرژي مصرفي توسط اين نهاد، به تنهايي بيشتر از کل مصرف سالانه انرژي مردم کشور سوئد است.» وي با اشاره به شباهت هاي الگوي مصرف نفت و انرژي در چين و امريکا، گسترش روزافزون وابستگي به زغال سنگ در توليد انرژي الکتريکي را يکي از مشکلات مشترک اين دو غول اقتصادي نام برد و پيش بيني کرد؛ «با تمام اين اوصاف، چين به زودي امريکا را به عنوان بزرگ ترين مصرف کننده نفت و انرژي در جهان پشت سر خواهد گذاشت.»

پروفسور «کلير» در ادامه بحث خود به پيچيدگي هاي روابط خارجي چين و امريکا اشاره کرد و رقابت آنها بر سر رابطه با سودان، نيجريه و عربستان سعودي از يک طرف و روابط نزديک امريکا با کشورهاي عربي را از سوي ديگر، دليل بغرنج بودن شرايط ارزيابي کرد. او همچنين به روابط نزديک چين و ايران به عنوان چهارمين توليدکننده گاز طبيعي جهان اشاره و ادعا کرد چين به عنوان يک کشور «گرسنه انرژي» از اين رابطه با ايران سود مي برد.

با تمام اين اوصاف، «کلير» در نهايت نتيجه گيري کرد امريکا و چين براي به وجود نيامدن يک تقابل همه جانبه و حفظ منافع دوطرفه در روابط خود با يکديگر، به نوعي تلاش خواهند کرد مصالحه بر سر انرژي را در دستور کار خود قرار بدهند؛ «هنري پاولسون وزير سابق خزانه داري امريکا در دولت جرج بوش، در پايان سومين نشست استراتژيک مشترک کميسيون هاي انرژي چين و امريکا به ضرورت برنامه ريزي مشترک دو طرف براي حفظ پايداري امنيت انرژي و جلوگيري از گسترش روند گرمايش کره زمين اشاره کرد و از دغدغه مشترک گسترش گازهاي گلخانه يي و حفظ منابع پايدار به عنوان عاملي براي اتحاد دو کشور نام برد.»

روز دوازدهم ژوئن 2009، CTCC

سالن Macleod BCD مرکز اجتماعات Telus که روز گذشته در آخرين بخش برنامه هاي کنفرانس و از ساعت سه تا پنج بعدازظهر، ميزبان پانل مشترک پنج کارشناس و متخصص انرژي از کشورهاي کانادا، سوئيس و نيوزيلند بود، امروز هم چند بخش مهم ISES را ميزباني مي کرد.

در ساعت 30/8 صبح، پانل ابتدايي که با حضور «جنيفر گرانت» تحليلگر سياستگذاري انرژي در انيستيتوي فرانسوي PEMBINA، «اندرو نيکيفروک» نويسنده کانادايي و «مت فاکس» معاون ارشد شرکت ConocoPhilips برگزار شد، گفت وگويي يک ساعته با موضوع استخراج نفت از سنگ هاي نفتي و روش هاي کاهش هزينه در استحصال نفت از منابع غيرمعمول انجام داد و با برگزاري جلسه پرسش و پاسخ به پايان رسيد.

کشور کانادا که بخش عمده يي از ذخاير نفتي خود را از منابع غيررايج به دست مي آورد، در حال حاضر دغدغه زيادي براي استحصال ارزان آنها دارد. بيشتر نفت اين کشور از سنگ هاي نفت زا، مايعات حاصل از بازپروري شيميايي گاز طبيعي و ميعانات گازي، ذخاير مايع بيومس و زغال سنگ تامين مي شود و يک فرآيند هزينه بر است. شرکت Suncor Energy کانادا براي نخستين بار در سال 1967 موفق شد يک بشکه نفت خام از سنگ هاي نفت زاي Athabasca در شمال ايالت «آلبرتا» استخراج کند. گفته مي شود ذخاير نفتي غيرمعمول در ايالت «آلبرتا» در صورت استحصال، مجموعاً بيش از کل ذخاير نفتي کشور عربستان سعودي ارزش خواهد داشت. به رغم تلاش هاي شرکت فرانسوي توتال و شرکت هلندي شل، در حال حاضر بيشترين سود حاصل از استخراج نفت خام از سنگ هاي نفت زا در کانادا را شرکت هاي ملي کسب مي کنند.

مهم ترين بخش برنامه هاي اين روز، سخنراني پروفسور «ديويد کيت» استاد سرشناس زمين شناسي دانشگاه «کلگري» بود. او در سال 2006 ميلادي به عنوان دانشمند سال زيست محيطي کانادا انتخاب شد و پيش از ورود به دانشگاه «کلگري»، استاد دانشگاه هاروارد و دانشگاه کارنگي ملون در امريکا بود. سخنراني او که به گواهي حاضران و شرکت کنندگان، آموزنده ترين و جذاب ترين بخش روز دوم بود، به موضوع گرمايش کره زمين و راه حل هاي احتمالي حل بحران افزايش گازهاي گلخانه يي اختصاص داشت. او در بخشي از سخنراني خود به بي تفاوتي حال حاضر جامعه جهاني نسبت به موضوع گرمايش کره زمين اشاره کرد و گفت؛ «فرمولي که جهان در حال حاضر از آن تبعيت مي کند، فرمول بي تفاوتي به اضافه عدم اطمينان است که حاصلي غير از خطر به دنبال نخواهد داشت.»

پروفسور «کيت» گفت؛ «روزنامه نيويورک تايمز در سال 1953 گزارش داده بود حجم انتشار گازهاي گلخانه يي با شرايط فعلي در عرض 50 سال دو برابر مي شود، و اين در حالي است که ما هم اکنون از دو برابر شدن انتشار گازهاي گلخانه يي در برخي کشورها تا پايان سال 2030 مطمئن هستيم.» او البته از اين نظريه که جايگزين کردن انرژي هاي فسيلي با انرژي هاي آلترناتيو و پاک، ضامن از بين رفتن انتشار گازهاي گلخانه يي است، انتقاد کرد و گفت؛ «انرژي هسته يي، انرژي خورشيدي مبتني بر ايستگاه هاي مرکزي، انرژي زمين گرمايي، انرژي بيومس (زيست توده) و همه انرژي هايي که در حال حاضر در اختيار داريم و همه انواع انرژي هاي جايگزين که به عنوان انرژي پاک از آنها ياد مي کنيم، داراي اثرات زيست محيطي منفي هستند و ما تنها بايد به دنبال انرژي هاي پاک تر باشيم، يعني انرژي هايي که انتشار Co2 را کاهش مي دهند، نه اينکه متوقف مي کنند.»

به گفته پروفسور «کيت»، منافع کاهش گازهاي گلخانه يي به همه جهان برمي گردد و ما بايد با به وجود آوردن آگاهي لازم در ميان جوامع، مبارزه با اين معضل نگران کننده را به يک عزم جهاني تبديل کنيم.

در اين روز، شرکت Suncor که يکي از حاميان مالي کنفرانس به شمار مي رفت، مسابقه يي را بين گروه هاي سه نفره دانشجويان از پنج قاره برگزار کرد که در آن هر گروه بايد با ارائه يک اسلايد 15 دقيقه يي، از نظريه يي که به کاهش هزينه هاي استحصال انرژي کمک مي کند، دفاع مي کردند. تيم برنده اين مسابقه، هزار دلار جايزه نقدي دريافت کرد. برگزاري مناظره بين دو گروه از دانشجويان با عنوان منتخب جهان و منتخب امريکاي شمالي نيز بخش ديگري از برنامه هاي روز جمعه بود.

روز سيزدهم ژوئن 2009، CTCC

آخرين روز برگزاري عمومي کنفرانس با حضور يک ميهمان ويژه، به جذاب ترين و شلوغ ترين روز ISES 2009 تبديل شد. پس از صرف صبحانه شرکت کنندگان در فضاي باز خيابان استفان و برگزاري چهار جلسه سخنراني همزمان، سخنراني رئيس جمهور سابق مکزيک «ويسنته فاکس» که ميهمان ويژه اين کنفرانس بود و در يک گفت وگوي اختصاصي با اعتماد نيز شرکت کرد، با بيشترين استقبال مواجه شد.

«ويسنته فاکس» که بعد از پيروزي در انتخابات عمومي مکزيک در سال 2000 و کسب 43 درصد آراي شرکت کنندگان، رئيس جمهور مکزيک شد و تا سال 2006 در اين سمت باقي ماند، يکي از رهبران محبوب امريکاي جنوبي به شمار مي رود و مکزيکي هاي شرکت کننده در کنفرانس ISES، او را «کاريزماتيک» و مقتدر توصيف مي کردند. او در سخنراني خود، از اميد به آينده روشن جهان در سايه رهبري جوانان امروز سخن گفت و اعلام کرد به رغم محدوديت هاي فعلي منابع و ثروت در کشورهاي توسعه نيافته و در حال توسعه، معضل گرمايش کره زمين در اين کشورها حل خواهد شد.

او همچنين به وضعيت فعلي اقتصاد مکزيک اشاره کرد که يکي از اعضاي گروه 20 و براساس توليد ناخالص داخلي، يازدهمين اقتصاد بزرگ جهان است که بنا به پيش بيني موسسه اکونوميست، به زودي به جمع پنج اقتصاد بزرگ جهان خواهد پيوست. «فاکس» به اين موضوع اشاره کرد که در دوران مديريت خود، تلاش هايي را براي کاهش توليد گازهاي گلخانه يي انجام داده است، با اين حال هنوز راه زيادي پيش روي اين کشور و ساير کشورهاي در حال توسعه وجود دارد.

«ويسنته فاکس» در دوران رياست جمهوري خود، روابط نزديکي را با ايالات متحده و کشورهاي گروه هشت برقرار کرد چراکه اعتقاد داشت توسعه اقتصادي در گرو باز کردن درهاي بازار آزاد به روي جهان و توسعه روابط با کشورهاي صنعتي است. «فاکس» در پايان سخنراني خود، با تشويق ممتد حاضران بدرقه شد و پس از شرکت در گفت وگوي اختصاصي با «اعتماد» و همچنين حضور در پانل مشترک با رهبران جوان (اعضاي شوراي دانشجويي)، «کلگري» را به مقصد کشور خود ترک کرد. کنفرانس بين المللي ISES 2009 در شهر «کلگري» کانادا با سخنراني دبير اجرايي و چند نفر از مقامات دانشگاه «کلگري» و پخش يک ويدئو کليپ چندزبانه درباره آينده کره زمين زير سايه پديده گرمايش جهاني و کاهش روزافزون منابع تجديدناپذير، راس ساعت پنج بعدازظهر شنبه سيزدهم ژوئن 2009 به صورت رسمي پايان يافت و بيش از 400 دانشجو از سراسر جهان را راهي خانه هاي خود کرد. برگزاري اين مراسم اختتاميه، پاياني بر تلاش هاي يک ساله تيم برگزاري کنفرانس بود که از روز چهاردهم ژوئن، برنامه ريزي براي برگزاري دومين دوره ISES را بلافاصله شروع کردند.

روز پانزدهم ژوئن 2009
فرودگاه هيثرو لندن

بعد از شرکت در جلسه استراتژيک روز چهاردهم و گفت وگو درباره مقدمات کنفرانس دوم در سال 2011 و ارائه نتايج تحقيقات به گروهي از مديران اجرايي کنفرانس و پژوهشگران دانشگاه «کلگري»، ساعاتي پيش وارد لندن شدم تا با پرواز شماره 739 به تهران برگردم. تاخير سه ساعته يي که در پرواز به وجود آمد و مدتي مرا در هيثرو نگه داشت، باعث شد فرصت داشته باشم و به اين سوال فکر کنم که فاصله ما با شکوفايي علم در جهان توسعه يافته و صنعتي در عرض چند سال پر خواهد شد؟

امين حمزه ئيان / www.Nutshell.ir

شبانگاه در زير آسمان شب يکي از دل انگيزترين صحنه هايي که مي تواند ما را غرق تماشا کند، شهاب ها هستند که ردي همانند تير درخشان در آسمان بر جاي مي گذارند. احتمالاً تماشاي شهاب ها يکي از مهم ترين پديده هايي است که موجب خاطراتي خوش در ذهن هاي ما و پدران مان از ماندن در زير گنبد آسمان شب شده است. هرچند امروزه ديگر در کلانشهرها نمي توان همانند گذشته تعداد بي شماري شهاب را در آسمان شب شمارش و با ديدن هر رد درخشان آرزويي در دل کرد. امروزه آلودگي نوري موجود که از عدم استفاده صحيح انرژي و همچنين دقت نکردن در چگونگي استفاده از صنايع نوري و نصب آنها ناشي مي شود، موجب از بين رفتن اين شادماني زيبا در شب هاي شهرهاي کشورهاي مختلف از جمله کشور ما شده است.

در گذشته هاي خيلي دور که مردمان باستان روي زميني پاک زندگي مي کردند رد شهاب ها آنان را هم محو خود کرده بود. آنان فکر مي کردند اين خط هاي درخشان ستارگاني هستند که روي زمين سقوط مي کنند. در برخي از داستان هاي کهن هم اين انديشه وجود داشته است که رد شهاب ها در واقع تيرهايي هستند که فرشتگان براي محافظت از زمين به سوي دشمنان و اهريمناني که قصد دارند روي زمين بيايند، پرتاب مي کنند. اما افسوس که گويي امروز اهريمنان به زمين راه يافته اند و ديگر نشاني از فرشتگان محافظ نيست.

اما اين شهاب هاي شکوه بخش آسمان شب واقعاً چه هستند و از کجا مي آيند؟ زماني که از سطح زمين بالا مي رويم همچنان تراکم جو با ارتفاع گرفتن مان کمتر و رقيق تر مي شود. تا جايي که مي توان گفت حدوداً بعد از ارتفاع 100 کيلومتر مولکول هاي جو ديگر آن تراکم و غلظت بسيار محسوس را ندارند. حال فرض کنيد جرمي کوچک در حد چند ميليمتر يا چند سانتيمتر وارد جو شود، در اين هنگام اصطکاک موجود بين جو و آن جرم موجب داغ شدن آن و در نتيجه ذوب يا تبخير شدنش مي شود. در اصل ماجراي پديد آمدن ردهايي که ما آنها را به نام شهاب مي شناسيم در آن ارتفاعات به اين صورت است.

اين ذرات که اينچنين وارد جو زمين مي شوند و در ارتفاعات تبخير مي شوند و مي سوزند منشاهاي متفاوتي دارند. برخي از اين ذرات و غبارهايي که به جو زمين وارد مي شوند ناشي از ذرات به جا مانده از دنباله ستاره هاي دنباله داري هستند که در منظومه شمسي و اکثراً به دور خورشيد در گردش اند. برخي ديگر از اين تکه ها همزمان با تشکيل منظومه شمسي به وجود آمده اند و در کل منظومه پراکنده هستند. برخي ديگر تکه هايي هستند که از سياره ها، اقمار يا سيارک ها در منظومه شمسي در اثر برخورد کنده شده و در فضاي سرگردان رها شده اند، اين تکه ها زماني که از کنار سياره يي همچون زمين مي گذرند در دام گرانشي قوي افتاده و به سمت سطح سياره سقوط مي کنند و وارد جو مي شوند.

به بيان علمي تر بايد در خاطر داشته باشيم که رد موجود در آسمان را شهاب و آن جسمي که وارد جو مي شود را شهاب واره مي گويند. اگر شيئي که به اندازه کافي بزرگ و همچنين داراي جنسي غيريخي باشد، و وارد جو سياره يي همچون زمين شود، ممکن است کاملاً نسوزد و بخشي از آن به سطح زمين برسد، در اين صورت آن تکه را شهاب سنگ مي ناميم. به اين ترتيب اين قطعات غيريخي که به زمين مي رسند، جنسي از آهن يا سنگ يا سنگي- آهني دارند.

رد شهابي که ما در آسمان شب مي بينيم در واقع همان جو است که در اثر ورود جسمي به آن، انرژي گرفته و داغ شده و سپس نوري توليد مي کند که چشم ما قادر به ديدنش است. پس مي توان گفت رد درخشان توليدشده از ورود جسمي به جو نه به خاطر سوختن آن جسم بلکه به خاطر داغ شدن جو موجود در پيرامون آن جسم است.

شهاب ها ممکن است نوري بسيار کم داشته باشند يا آنچنان با نوري زياد در آسمان براي لحظاتي کوتاه درخشان شوند که ما بتوانيم سايه يي از خود را مشاهده کنيم. به شهاب هاي بسيار پرنور، آذرگوي مي گويند. اگر شانس بياوريد در شب هايي به دور از آلودگي صوتي حتي ممکن است بتوانيد صدايي از سوختن آذرگويي بزرگ را بشنويد،

شهاب سنگ ها براي ما بسيار اهميت دارند زيرا بررسي ساختار آنها نشان دهنده ساختار منشاء آنها است. مانند شهاب سنگي که مثلاً از مريخ يا ماه روي زمين سقوط کرده است. برخي از شب ها برخلاف اکثر شب ها که در ساعت تنها چند شهاب را مي بينيم ممکن است بتوانيم تا صدها يا هزاران شهاب را در يک ساعت مشاهده کنيم؛ به چنين اتفاقي بارش شهابي مي گويند. براي نمونه يکي از شگفت انگيزترين بارش هاي شهابي در نوامبر سال 1833 ميلادي اتفاق افتاد که مي گويند در ساعت کمي بيشتر از 35 هزار شهاب را توانستند مشاهده کنند. بعدها متوجه شدند بارش هاي شهابي ناشي از ستاره هاي دنباله داري هستند که در منظومه شمسي وجود دارند.