عليرضا بهداد

«آقاي احمدي نژاد، چند وقت پيش داشتم عکس هاي سال 1384 شما را مي ديدم و با عکس هاي امروزتان مقايسه مي کردم. از عکس ها پيداست چقدر روي کارتان جان گذاشته ايد.»

هادي غنيمي فرد که متوجه سردي حضور صنعتگران و معدنکاران در سالن اجلاس سران شده بود سعي مي کرد جملاتي در مورد رئيس دولت نهم بگويد تا دين خود را به او ادا کرده باشد.

«کشوري نبوده که بروم و احمدي نژاد را نشناسند. مي گويند بارک الله به او که اينقدر سفت و محکم مي ايستد. همين ايستادگي باعث شده مملکت ما را به چالش دعوت کنند. خيلي ها در داخل کشور سعي کردند احمدي نژاد را زمين بزنند اما نتوانستند. من نويد مي دهم وضع کشور از آذر ماه خوب خواهد شد و نرخ رشدها در بخش هاي مختلف بالا خواهد رفت. اگر تا آن موقع زنده نبودم بياييد سر مزارم و بگوييد خدا بيامرزدش راست مي گفت. اگر هم زنده بودم بياييد دفترم و بگوييد راست گفتي.» رئيس خانه صنعت و معدن در حالي به سخنراني خود ادامه مي داد که حاضران هر چند دقيقه يک بار با نامه يي به سمت احمدي نژاد حرکت مي کردند.

روي سخن غنيمي فرد اين بار به ايراني هاي مقيم خارج بود؛ «اي خارج کشور نشيناني که پول قوم و خويش هايتان را برداشته ايد و برده ايد آنجا. به ايران برگرديد، اينجا کشور آزادي است. کشورهاي ديگر اگر حرف بزنيد مي زنند توي دهان تان ولي در اينجا به شما مي گويند راه و چاره چيست.»

مجري برنامه فرزاد جمشيدي است. همان مجري شبکه چهار که معمولاً شب هاي عزاداري در صدا و سيما ظاهر مي شود. نمي توانست علاقه خود را به احمدي نژاد پنهان کند به همين خاطر او را «رئيس جمهور محبوب» خواند.

غنيمي فرد به سخنان خود همچنان ادامه داد.

«و اما در مورد جوان گرايي دولت نهم. هي مي گويند محرابيان جوان است. شايد ايشان تجربه يک وزير 75 ساله را نداشته باشد ولي دارد تربيت مي شود براي آينده. من و امثال من بايد حالي مان باشد که جاي خود را به جوانان بدهيم. هي نگوييد بذرپاش جوان است.» (بذرپاش در اين نشست غايب بود.)

نام بذرپاش که آمد مجري پشت تريبون قرار گرفت و براي طول عمر او دعا کرد و به غنيمي فرد تذکر داد وقتش تمام شده. اما اين تذکر تبديل شد به انتقاد عليه يکي از نامزدهاي رياست جمهوري.

او با يادآوري مناظره ها گفت؛ «يادتان است وقتي مجري بيچاره زمان را به يکي از نامزدها يادآوري کرد چه برخوردي از او ديد؟» غنيمي فرد چهار دقيقه ديگر وقت خواست و دوباره به سيستم بانکي کشور تاخت. «ريشه اصلي تورم همين سودهاي بانکي است. من استدعا مي کنم کاهش سود بانکي را ادامه دهيد. توان مالي بانک هاي کشور، مثل يک سوپرمارکت بزرگ است. بانک را براي نزول جمع کردن که به وجود نياورده اند. بانک را درست کرده اند برود پول بدهد. اما بانک ها با سود بالا پول در اختيار مردم مي گذارند. وقتي سود بانکي 19 درصد است مگر کسي ديوانه است برود در بخش توليد سرمايه گذاري کند.» او بدين ترتيب به سخنانش پايان داد و به سمت احمدي نژاد حرکت کرد. خواست دستش را ببوسد که او اجازه چنين کاري را نداد.

مراسم امسال خلاف سال هاي گذشته در غيبت بزرگان برگزار شد. محمد نهاونديان، يحيي آل اسحاق، وزير کار و جمعي از فعالان بخش خصوصي به اين مراسم نيامدند. از بين تشکل هاي صنعتي و معدني تنها نمايندگان خانه صنعت و معدن و خانه معدن ايران به سخنراني پرداختند. اين در حالي بود که شخصي همچون محسن خليلي رئيس کنفدراسيون صنعت که هر ساله به بيان ديدگاه هاي صنعتگران مي پرداخت در نشست امسال سکوت کرد.

انجمن مديران صنايع نيز نماينده يي براي سخنراني معرفي نکرد. بر خلاف معمول سال هاي پيشين هيچ گزارشي از عملکرد وزارت صنايع و معادن به حاضران داده نشد. حتي وزير صنايع و معادن نيز از آمارهاي توليد و عملکرد بخش صنعت و معدن سخني به ميان نياورد. شنيده ها حاکي است به رغم آماده شدن برخي آمارهاي توليد در سازمان هاي زيرمجموعه وزارت صنايع و معادن، اين وزارتخانه از انتشار و پخش اين آمارها جلوگيري کرده است. علي اکبر محرابيان نيز در ابتداي سخنراني خود که پي به اين نقيصه برده بود تنها وعده داد عملکردها توسط رسانه هاي مکتوب تقديم خواهد شد. منظور او از عملکردها همان آمارهايي بود که ماه گذشته در مناظره هاي احمدي نژاد با ديگر نامزدهاي رياست جمهوري و در فيلم هاي تبليغاتي و ميتينگ هاي انتخاباتي مورد استفاده قرار گرفته بود. هر چند دقيقه که از مراسم مي گذشت بر تعداد نامه ها افزوده مي شد. کار به جايي رسيد که محافظان با يکي از نامه به دستان درگير شدند.

نوبت به سخنراني احمدي نژاد که رسيد بسياري از حاضران از جايشان برخاسته بودند، مجري برنامه از آنها مي خواست بنشينند و اجازه بدهند تا رئيس دولت نهم صحبت کند. «دوستان بنشينيد، رئيس جمهوري مي خواهند صحبت کنند. عزيزان من چرا اين وسط ايستاده ايد، برويد سر جايتان بنشينيد.»

احمدي نژاد پشت تريبون قرار مي گيرد. «امروز 65 صنعتگر و معدنکار نمونه شدند. چون مشت نمونه خروار است، پس همه نمونه هستند. ضرب المثل هاي ايراني حکيمانه است. از بالا نازل نشده است. يکي از اين ضرب المثل ها مي گويد «کس نخارد پشت من، جز ناخن انگشت من»، مفهوم اين ضرب المثل آن است که اگر خارجي ها فناوري ساخت نيروگاه اتمي را ندهند با توجه به تواني که در صنعتگران ايراني مي بينم خودمان نيروگاه خواهيم ساخت.»

احمدي نژاد گفت صنعت و معدن ما به مراتب بهتر از سه سال و پنج سال قبل است.

«هزار دليل دارم براي اينکه ما مي توانيم. سند و مدرک هم دارم. اما يک دليل را بگذاريد بگويم. يک دليل که اثبات مي کند ما مي توانيم حضور شما در اين سالن است. ما بايد شکر گزار نعمت خداوند باشيم. به خود خدا وقتي مي رفتيم جلو اين کشورها مي ايستاديم بعد از توکل به خدا اميدمان به دست هاي توانمند شما صنعتگران بود.»

احمدي نژاد در ادامه سخنراني اش خود را جاي محمود بهمني رئيس کل بانک مرکزي قرار داد و گفت؛ «خب، اجازه بدهيد از زبان رئيس کل بانک مرکزي بگويم. آقاي غنيمي فرد پيشنهاد دادند از حساب ذخيره ارزي مبلغي را به بخش توليد اختصاص دهيم. دو ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي را در اختيار بخش توليد قرار خواهيم داد.»

شخصي که بغل دست خبرنگار «اعتماد» نشسته بود با تعجب از اين سخن احمدي نژاد گفت مگر اختيار استفاده از حساب ذخيره ارزي توسط يک رئيس جمهوري آنقدر بالاست که بتواند به خاطر سخنراني شخصي يکدفعه دو ميليارد دلار در اختيار بخشي قرار دهد. اما اين تنها تصميم احمدي نژاد براي سيستم بانکي نبود. او به صراحت اعلام کرد اجازه نخواهد داد بانک ها وارد سرمايه گذاري شوند.

«بانک بايد پشتوانه بخش توليد کشور باشد. اگر غير از اين باشد بانک ها تبديل مي شوند به جايي براي رشد نزول و ربا. دنيا را ببينيد. مارکسيست ها به تاريخ پيوستند. کفگير اقتصاد سرمايه داري هم به ته ديگ خورده است. بايد به فکر نظام مطلوب جايگزين باشيم. ما بايد اخلاق توليد را به دنيا صادر کنيم.»

دو پيشنهاد احمدي نژاد

رئيس دولت نهم در ادامه دو پيشنهاد داد؛ «وزارت صنايع و معادن و بازرگاني را تو رگ هم مي زنيم (منظور ادغام است). از وزارت صنايع و معادن هم مي خواهيم بازنگري در قانون کار را در دستور کار خود قرار دهد. وزارت کار و معاون حقوقي رئيس جمهوري هم در اين بازنگري کمک خواهند کرد. هيات دولت هم به زودي جلسه مشترکي با صنعتگران و معدنکاران برگزار خواهد کرد.»

در اين بين حضور سيدحسين هاشمي به عنوان رئيس اصلاح طلب کميسيون صنايع و معادن مجلس هفتم قابل توجه بود. او در سخنراني خود انتقاداتي جدي را به عملکرد دولت وارد کرد و خواست صنعت از غربت بيرون بيايد. «بايد بگويم غربت بزرگي بخش صنعت کشور را فرا گرفته است. در جامعه ما توليد ارزشمند نيست اين در حالي است که اقتصاددانان بزرگ دنيا اين بخش را ناموس کشور خود مي دانند. واردات بي رويه کالاهاي خارجي به کشور توليد داخلي را به جايي رسانده که در رکود گير کرده است. ابزار تعرفه در اختيار دولت است اما به خوبي از اين ابزار استفاده نشده است. ما خواهان افزايش تعرفه فولاد هستيم. امام معصوم مي گويد؛ «واي بر ملتي که آنچه را مي پوشد که خود نبافته است.» امروز تبليغات کالاهاي خارجي سطح تمام کلانشهرها را گرفته است. وضعيت توليد داخلي ما را نگران کرده است. سير نزولي در پرداخت تسهيلات به بخش توليد طي سال هاي اخير مهر تاييدي است بر وضع نگران کننده توليد. اينها يک طرف قضيه است. در اجراي قوانين که وارد مي شويم، مي بينيم دولت در اصل 44 فقط خواسته از شرکت ها خلاص شود. در بعضي از شرکت هاي واگذار شده مي بينيم صد درصد از اهداف اصل 44 دور شده ايم.»

-چه شد که يکدفعه به دست و پاي احمدي نژاد افتادي؟

دوستش دارم. خيلي شهامت دارد. مرد است. دستش را که بوسيدم گفت نکن پسر زشته، گفتم ما زشت نداريم. گفت جان مني، گفتم تو جان مني، تو عشق مني.

-متن نامه يي که به او دادي چه بود؟

من کاشف معدن هستم. در تهران به دنيا آمده ام و در قم بزرگ شده ام. در اراک يک معدن کشف کردم. ذخيره بزرگي از سنگ گرانيت است. مسوولان محلي وقتي متوجه شدند اين ذخيره بزرگي است با وجود اينکه من گواهي کشف دارم اجازه نمي دهند معدنم را استخراج کنم.

-فکر مي کني احمدي نژاد برايت کاري کند؟

او مرد است. وجود دارد. جرات دارد. او قول داده عدالت را اجرا کند. پس بايد عدالت را از همين جا آغاز کند. به حق امام زمان و امام علي اميدوارم احمدي نژاد به حقش در دنيا برسد. يک زماني من جوان بودم. خوشگل بودم. ايتاليايي ها را سر معدن مي آوردم. اما نگذاشتند کار کنم. الان معدن خوابيده.

-از محافظان نترسيدي به سمت احمدي نژاد رفتي؟

بترسم؟، صاحبم يکدفعه زد توي سرم گفت برو. کسي حق ندارد اين جور مواقع جلوي مرا بگيرد. کاش متن نامه را مي ديديد.

-مهندس معدني؟

نه، ديپلم ردي هستم. ولي چون 18 سال در معدن کار کرده ام اوستاي اين کارم. راستي شما نماز مي خوانيد.

-من هم مسلمانم.

يادتان باشد نماز اول وقت فراموش نشود.

گروه اقتصادي؛ نامه اميرمنصور برقعي به رئيس مجلس و دبير شوراي نگهبان درباره تصويب طرح دوفوريتي اصلاح قانون بودجه سال 88 که کليات آن پيش از تعطيلات نمايندگان مجلس به تصويب رسيد فاقد وجاهت قانوني است. اين را دو تن از نمايندگان اصولگراي تهران در گفت وگو با ايلنا مي گويند و احمد توکلي در اين باره توضيح مي دهد؛ به نظر مي رسد اين نامه بر اساس مصالح تنظيم شده است و از لحاظ حقوقي، وجهه يي ندارد. احمد توکلي که از جمله مخالفان طرح اصلاح بودجه 88 بود، تاکيد مي کند؛ خروج اين طرح از دستور کار مجلس تنها با تقاضاي طراحان آن و راي نمايندگان مجلس امکان پذير است نه درخواست معاون رئيس جمهور. چون اين موضوع يک طرح است، نه لايحه و اگر لايحه بود، دولت حق چنين درخواستي را داشت. نماينده تهران مي افزايد؛ چنانچه در مدت تعطيلات صحن علني مجلس توافقاتي ميان دولت با نمايندگان طراح اين طرح صورت بگيرد، احتمال منتفي شدن آن پس از پايان تعطيلات وجود دارد.

او با اشاره به اينکه اصلاح قانون بودجه سال جاري در شرايطي که چهار، پنج ماه از سال گذشته و احکام بودجه به دستگاه ها ابلاغ شده است، نمي تواند سودمند باشد، تصريح مي کند؛ تصويب نهايي اين طرح دولت را در مخمصه مي اندازد. توکلي ادامه مي دهد؛ مجلس نبايد همان اشتباهي را که دولت در استفاده از اختيار قانوني خود مرتکب شد، تکرار کند. پيشنهاد او حاکي از آن بود تا مشکل کسر بودجه برخي دستگاه ها از طريق اختيارات و مذاکرات سياسي ميان مجلس و دولت مرتفع شود چرا که با استفاده از اختيارات قانوني نمي توان اين مشکل را حل کرد و باز هم شاهد تکرار اين مشکلات خواهيم بود. توکلي در واکنش به اينکه محمدرضا باهنر در جلسه علني روز چهارشنبه مجلس، اين مذاکرات سياسي را بي نتيجه خوانده بود، مي گويد؛ در حال حاضر پس از انتخابات رياست جمهوري دهم در شرايط متفاوتي قرار داريم. آقاي برقعي هم در مجلس اعلام کردند دولت آمادگي دارد مشکل دستگاه هايي را که با کسر بودجه مواجه هستند به نوعي رفع کند. او از ادامه نامه حسن روحاني رئيس مرکز تحقيقات مجمع تشخيص مصلحت نظام به دولت براي ميزان کسري بودجه اين دستگاه ياد کرد که بر اساس گزارش روز چهارشنبه برقعي در مجلس، به اين درخواست توجه شده و کسري بودجه اين دستگاه اصلاح شده است. توکلي با تاکيد بر اينکه بهترين راه حکومت کردن تفاهم است نه تخاصم، ادامه مي دهد؛ بهتر است در تعامل با دولت، کشور را با تفاهم اداره کنيم.

صدور نامه کارگشا نيست

همچنين حميدرضا کاتوزيان با بيان اينکه دولت تنها امکان بازپس گيري لوايح خودش از مجلس را دارد، مي افزايد؛ دولت به طور قانوني نمي تواند درخواست بازپس گيري طرح هاي ارائه شده از سوي نمايندگان مجلس را ارائه کند. از اين رو نامه معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور به رئيس مجلس و دبير شوراي نگهبان فاقد وجاهت قانوني است. رئيس کميسيون انرژي مجلس يادآور مي شود؛ حتي بازپس گيري لوايح دولت از مجلس نيز تابع سلسله مراتبي است. دولت در صورتي مي تواند لوايح خود را از مجلس مسترد کند که هنوز اين لوايح در دستور کار مجلس قرار نگرفته باشد. اگر لوايح دولت در دستور کار نمايندگان قرار بگيرد و کليات يا بخشي از آن به تصويب نمايندگان رسيده باشد، بازپس گيري آن تابع راي نمايندگان خواهد بود.

او با اشاره به مخالفت دولت با طرح اصلاح بودجه 88 که به موجب آن دولت ناگزير از تخصيص صددرصد بودجه مجمع تشخيص مصلحت نظام، مجلس شوراي اسلامي، قوه قضائيه و شوراي نگهبان مي شود، مي گويد؛ دولت اگر با اين طرح مجلس مخالفتي دارد، مي تواند از جايگاه مخالف در مورد آن موضع گيري کند والا صدور نامه خطاب به رئيس مجلس و دبير شوراي نگهبان کارگشا نخواهد بود. کاتوزيان با اشاره به تصويب کليات طرح اصلاح بودجه 88 در جلسه علني چهارشنبه هفته گذشته ادامه مي دهد؛ در حال حاضر که نمايندگان وارد بررسي جزييات اين طرح شده اند، ديگر حتي نمي توان با تقاضايي از سوي جمعي از نمايندگان، اقدام به خروج از دستور اين طرح کرد. به ويژه آنکه تلاش برخي نمايندگان در اين راستا، به منظور سلب يک فوريت از طرح مذکور هم در جلسه علني روز چهارشنبه بي نتيجه ماند. نماينده تهران با بيان اينکه دولت طي سه هفته تعطيلات مجلس فرصت رايزني براي حل اين مساله را دارد، تصريح مي کند؛ دولت براي اين منظور دو راهکار پيش رو دارد. نخست آنکه با رايزني گسترده با نمايندگان، آنها را مجاب به عدم راي به جزييات اين لايحه کند يا اينکه پيشنهادات جايگزين خود براي اصلاح اين طرح را به نمايندگان حامي خود ارائه دهد تا آنها اين پيشنهادات را در صحن علني مجلس مطرح کرده و تلاش کنند به تصويب ديگر نمايندگان برسد.

گروه اقتصادي؛ رئيس شرکت توتال روز گذشته از توقف مذاکرات توسعه ميدان گازي پارس جنوبي با تهران خبر داد. به گزارش رويترز، کريستف دو مارژي که در جمع خبرنگاران سخن مي گفت، تصريح کرد؛ بن بست مذاکرات ما با ايران هنوز شکسته نشده و اين مذاکرات هنوز مجدداً از سر گرفته نشده است. متاسفانه مذاکرات ما با ايران هيچ پيشرفت محسوسي نداشته است. ايران کشور مهمي براي شرکت توتال به شمار مي رود ولي در شرايط کنوني شاهد برخوردهاي سياسي افراد در ايران با يکديگر هستيم. اما پس از آنکه دومارژي از توقف مذاکره با تهران خبر داد مديرعامل شرکت ملي نفت که چند روز گذشته در گفت وگويي اظهار کرده بود توسعه صنعت نفت ايران تنها منوط به حضور شرکت هاي غربي و امريکايي نيست از توتال خواست در فاز 11 پارس جنوبي با چيني ها همکاري کند. سيف الله جشن ساز در گفت وگو با مهر در خصوص آخرين وضعيت مذاکرات با توتال فرانسه در فاز 11 ميدان پارس جنوبي گفت؛ در حال حاضر قرارداد بخش بالادستي فاز 11 پارس جنوبي با شرکت چيني به امضا رسيده است. او افزود؛ در صورتي که توتال فرانسه تمايل داشته باشد، مي تواند در بخش پايين دستي با شرکت چيني همکاري داشته باشد. معاون وزير نفت افزود؛ همکاري توتال و CNPC چين در بخش پايين دستي فاز 11 پارس جنوبي بلامانع است. بر اساس اين گزارش قرارداد توسعه بخش بالادستي نفت در خردادماه و در آستانه برگزاري دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري به ارزش تقريبي پنج ميليارد دلار با شرکت CNPC امضا شده است. بر اساس اين تفاهم، مدت زمان اجراي اين قرارداد 52ماهه است که زمان شروع برنامه هاي توسعه يي شرکت چيني در فاز 11 پارس جنوبي بايد از سوي شرکت ملي نفت ايران اعلام شود. بر اساس يکي از بندهاي اين قرارداد، مسوولان شرکت ملي نفت ايران با شرکت CNPC چين به توافق رسيده اند که در صورت اظهار تمايل شرکت هاي توتال فرانسه و پتروناس مالزي، اين دو شرکت نيز بتوانند سهمي از توسعه اين فاز پارس جنوبي را در آينده در اختيار داشته باشند. هدف از طرح توسعه فاز 11 ميدان گازي پارس جنوبي تامين گاز ترش مورد نياز واحد پارس ال ان جي و استحصال ميعانات گازي همراه گاز خواهد بود. در اين فاز روزانه دو ميليارد متر مکعب گاز و 70 هزار بشکه ميعانات گازي سنگين از ميدان پارس جنوبي توليد مي شود.

مهر؛ «اولويت کاري ديوان محاسبات در سال جاري ابتدا حوزه نفت و پس از آن با توجه به 38 هزار ميليارد تومان معوقه بانکي، بانک ها خواهند بود.» به گزارش مهر فريدون همتي معاون حقوقي، استان ها و تفريغ بودجه ديوان محاسبات کشور با اعلام اين مطلب افزود؛ هدف ديوان محاسبات از نظارت دقيق، ايجاد شفافيت مالي است، چرا که عدم شفافيت مالي موجب آسيب رساني به حکومت مي شود. او اظهار داشت؛ در راستاي سياست ها و رويکردهاي جديد ديوان هدف گذاري کرده ايم تا علاوه بر «حسابرسي رعايت» و «حسابرسي مالي» به عنوان روش هاي موجود، گامي فراتر از اين روش ها نهاده و با ورود به عرصه جديد «حسابرسي عملکرد» به عنوان يکي از تجارب مثبت کشورهاي پيشرفته، براي 350 مورد يا موضوع از پروژه هاي مهم و اولويت دار در کشور حسابرسي عملکرد داشته باشيم که در تمام اين پروژه ها به دنبال سه عنوان صرفه اقتصادي، کارايي و اثربخشي هستيم. همتي ادامه داد؛ اولويت کاري ما در سال جاري ابتدا در حوزه نفت است که مهم ترين عامل درآمدهاي کشور محسوب مي شود و پس از آن با توجه به 38 هزار ميليارد تومان معوقه بانکي به موضوع بانک ها خواهيم پرداخت تا منابع بانکي در مسير توسعه پايدار قرار گيرند و سپس از آنجا که رقم ماليات پس از نفت در بودجه، رقمي چشمگير است، اولويت سوم کاري خود را به بحث ماليات اختصاص داده ايم. معاون پارلماني ديوان محاسبات اضافه کرد؛ مطابق برنامه چهارم توسعه، منابع نفتي بايد در فصل عمران و اشتغال زايي مورد استفاده قرار گيرند، بنابراين هزينه هاي جاري را بايد از محل درآمدهاي مالياتي تامين کرد. او از بيمه، اصل 44 و اصلاح الگوي مصرف به عنوان ديگر اولويت هاي کاري ديوان محاسبات نام برد و اظهار داشت؛ تمرکز بر اصلاح الگوي مصرف در دستگاه هاي دولتي مانع از هزينه اعتبارات در امور غيرضرور و به کارگيري آنها در امور اصلي مي شود.

ايلنا؛ از آنجا که بازار عراق تشنه کالاهاي ايراني است، اتمام اين پروژه در معادلات اقتصادي ايران و اشتغال زايي تاثير بسزايي خواهد داشت. نماينده نهاوند جلسه مشترکي با آيت الله رايزني نماينده مجلس خبرگان همدان و برزگر معاون توسعه و زيرساخت هاي حمل و نقل وزير راه داشته است. مهدي سنايي به همراه اين دو نفر و جمعي از مسوولان استان بازديدي از راه آهن غرب کشور در منطقه نهاوند داشتند. او با بيان اينکه اين خط راه آهن از تهران تا اراک کشيده شده و پس از اراک بايد به نهاوند، کنگاور، کرمانشاه و مرز خسروي با عراق برسد، ادامه داد؛ متاسفانه پروژه راه آهن غرب کشور در منطقه نهاوند ناقص مانده است و به رغم تصويب آن از سال 80 تاکنون شاهد پيشرفت در اتمام اين پروژه نبوده ايم.

گروه اقتصادي؛ به رغم اينکه کشور دريايي هستيم هنوز از دريا شناخت کاملي نداريم و بسياري از مسوولان امکانات و ظرفيت ها را نمي شناسند و از فرصت هاي ترانزيتي غافل مانده ايم. پس از باز شدن درهاي شمالي کشور و تقسيم اتحاد جماهير شوروي ايران بهترين موقعيت ترانزيتي را پيدا کرد ولي هنوز باور ترانزيتي نداريم و به دليل قوانين و مقررات دست و پاگير و گاهي اوقات اعمال سليقه در نهادهاي گوناگون طي زمان هاي مختلف درصد زيادي از موقعيت ترانزيت کشور از بين رفته و در حال از دست دادن آن هستيم؛ به گونه يي که برخورد ما با ترانزيت بيشتر شبيه واردات است. اين مطالب را دست اندرکاران و کارشناسان حمل و نقل کشور مطرح مي کنند و بر اين باورند حمل و نقل کالا از ديرباز به عنوان يکي از راهکارهاي ارتباط کشورها و گسترش همکاري هاي اقتصادي به شمار مي رفته است. امروزه نيز ترانزيت بار و مسافر به عنوان يکي از منابع نوين درآمد کشورها و ايجاد اشتغال و در نتيجه توسعه اقتصادي حائز اهميت است. در اين ميان ايران به دليل داشتن شبکه گسترده حمل و نقل، قرار داشتن در منطقه نفت خيز خليج فارس و درياي عمان و حوزه نفتي درياي خزر، دارا بودن مرز مشترک خشکي و دريايي با 15 کشور منطقه، وجود منابع عظيم زيرزميني و داشتن يک پنجم جمعيت جهان در حمل و نقل ترانزيت کالا در منطقه جايگاه ويژه يي را به خود اختصاص داده است و مي تواند عامل توسعه ترانزيت و تجارت در منطقه باشد. از سوي ديگر ارتباط کشورهاي آسياي ميانه با خليج فارس و همچنين برقراري رابطه تجاري بين شرق آسيا با کشورهاي اروپايي از طريق ايران بسيار مقرون به صرفه است به نحوي که بسياري از اين کشورها به دنبال آن هستند تا چنين روابطي را از طريق ايران برقرار کنند. اما هم اکنون که ظرفيت هاي بالايي در بنادر ايجاد شده، کمتر از نيمي از آن مورد استفاده قرار مي گيرد و نيمي از ظرفيت هاي ترانزيتي در بنادر خالي است به طوري که حدود 20ميليون تن ظرفيت ترانزيتي در بنادر ايجاد شده اما سالانه کمتر از هفت ميليون تن آن استفاده مي شود.

علي طاهري مطلق معاون وزير راه و ترابري در گفت وگو با ايسنا در اين باره معتقد است؛ با توجه به پتانسيل هاي بالاي بنادر حجم ترانزيت کشور هنوز به ميزان قابل قبولي نرسيده که اين موضوع ناشي از عوامل مختلف است. او تصريح کرد؛ آنچه مربوط به ايجاد زيرساخت هاست در بنادر موجود است و ساير مسائل به قوانين و مقررات تجاري حاکم بر کشور برمي گردد. با توجه به اينکه مجموعه يي از مسائل بر حجم ترانزيت از بنادر تاثير گذار بوده و ترانزيت مقوله يي پيچيده، چندوجهي و بين المللي است بايد تمام مولفه هاي منطقه يي و بين المللي با يکديگر هماهنگ باشند تا از ترانزيت روان برخوردار شويم. از آنجا که مجموعه عوامل و نهادهاي گوناگوني در رونق ترانزيت کشور و ارتقا و درآمدزايي آن نقش دارند، کارشناسان معتقدند مشکل ترانزيتي کشور مديريتي است چراکه مديران نهادهاي مختلف بدون هماهنگي عمل مي کنند و هيچ کس به مسائل به صورت ملي و فرابخشي توجه نمي کند بلکه هر يک از ارگان هاي مربوطه درون سازماني تصميم مي گيرند. محمود رستم افشار کارشناس حمل ونقل با انتقاد از اينکه به رغم تصويب قانون ترانزيت، عدم هماهنگي همچنان مطرح است، اظهار کرد؛ هنوز اين باور که ترانزيت براي کشور مزاياي اقتصادي، اشتغال زايي و درآمدزايي دارد کاملاً ايجاد نشده که لازم است فرهنگ سازي صورت گيرد.

او آماده سازي زيرساخت ها را ضروري دانست و گفت؛ توسعه و تجهيز بنادر روند خوبي را طي مي کنند اما پس کرانه هاي ديگر همچون ريل و جاده يي ضعيف بوده و نيازمند توجه ويژه يي هستند چراکه به دليل بالا بودن قيمت ترانزيت ريلي و مقرون به صرفه نبودن آن از ظرفيت اين بخش به خوبي استفاده نمي شود.

عليرضا ساطعي معاون امور بندري و مناطق ويژه نيز با تاکيد بر اينکه براي دو برابر شدن ميزان ترانزيت در بنادر ظرفيت وجود دارد، تصريح کرد؛ دو عامل زمان و قيمت بايد از سوي دستگاه هاي مرتبط مورد توجه ويژه قرار گيرد که سازمان بنادر نقش خود را به خوبي ايفا و ظرفيت هاي زيادي فراهم کرده و لازم است ارگان هاي ديگر توجه بيشتري به اين امر داشته باشند تا از اين مزيت و موقعيت به طور شايسته بهره مند شويم. البته در اين ميان سازمان بنادر و دريانوردي بيشترين ضرر را متحمل مي شود، چراکه از تمام زيرساخت هاي موجودش استفاده بهينه نمي شود که کارشناسان معتقدند کاهش قيمت حمل و نقل دريايي در پي تحريم ها بهترين فرصت براي فعال تر کردن مسير ترانزيت است ليکن مشکلات کمبود ناوگان و قوانين و مقررات مانع از رسيدن به اين فرصت ها شده است.

اما از آنجا که همواره مدعي هستيم مسير ايران از نظر سرعت بهترين و از نظر هزينه کمترين است بايد اين موضوع براي ترانزيت کنندگان خارجي ملموس شود چون بروز مشکلات در اين عرصه و قوانين دست وپاگير عوامل ضدتبليغ هستند. از سوي ديگر با توجه به وجود محورهاي گوناگون ترانزيتي موازي با کشور بايد قابل رقابت بود و نمي توان بدون فراهم کردن زمينه هاي لازم انتظار داشت کالاهاي ترانزيتي از کشور ما حمل شود بلکه بايد متناسب با واقعيت هاي بازار جهاني و پتانسيل هاي کشور برنامه ريزي کرد.

با توجه به اينکه يکي از مشکلات ترانزيت بخشي نگري است و ادامه اين روند باعث بسته شدن درهاي ترانزيت به روي کشور مي شود بايد به ترانزيت ملي نگاه کرد، چراکه يک دست صدا ندارد.