نيلوفر اسمعيلي مرکيه

يبوست يا خشکي مزاج عارضه يي در دستگاه گوارش است که به موجب آن مواد دفعي در روده بزرگ سفت مي شود و دفع آنها با درد و سختي همراه مي شود. يبوست حاد ممکن است سبب بسته شدن روده شود که به نوبه خود ممکن است نياز به عمل جراحي داشته باشد. علل بروز اين عارضه ممکن است رژيم غذايي نامناسب، بر هم خوردن تعادل هورموني، اثر جانبي داروهاي مصرفي يا آناتومي بدن باشد. روش هاي درمان شامل اصلاح رژيم غذايي و تمرين هاي ورزشي است. از دلايل عمده يبوست مي توان به موارد زير اشاره کرد.

1- کافي نبودن فيبر در غذا

- افرادي که رژيم غذايي پرفيبر دارند، کمتر دچار يبوست مي شوند. شايع ترين علت يبوست، کم خوردن فيبر و مصرف زياد چربي (مثل پنير، تخم مرغ و گوشت) است.

- فيبرهاي غذايي دو نوع است؛ محلول و غيرمحلول، که در سبزي ها، ميوه ها و دانه ها وجود دارد و بدن آنها را نمي تواند هضم کند.

- فيبر محلول به راحتي در آب حل مي شود و بافتي نرم و ژل مانند را وارد روده مي کند.

- فيبر غيرمحلول، لوله گوارش را طي مي کند، بدون اينکه کوچک ترين تغييري پيدا کند. بافت سنگين و نرم فيبر از سفت و خشک شدن مدفوع جلوگيري مي کند.

- فيبر کم در غذا و مصرف غذاهاي آماده باعث يبوست مي شود. اکثر افراد مسن غذاهاي نرم و کم فيبر را مصرف مي کنند و اين خود عاملي است براي يبوست.

به طور کلي توصيه شده روزانه حداقل پنج واحد ميوه و سبزي بخوريد. عارضه جانبي رژيم غذايي پرفيبر، افزايش گاز يا نفخ است. در روده بزرگ همه ما، باکتري وجود دارد. اين باکتري، به هضم فيبر کمک کرده و آن را به ذرات کوچک تري تقسيم مي کند. وقتي فيبر عمليات هضم را انجام مي دهد، مقدار گاز درون معده کم مي شود.

- هنگامي که مقدار زيادي فيبر مصرف مي کنيد، توصيه شده است همراه آن، آب زيادي بخوريد.

2- تحرک نداشتن (به خصوص در افراد مسن)

يکي از دلايل يبوست، بي تحرکي و ورزش نکردن است. حتماً شما ديده ايد، کساني که بيمار مي شوند يا در اثر تصادف نمي توانند تحرک داشته باشند، غالباً دچار يبوست مي شوند.

3- کمبود نمک در بدن

کمبود نمک در بدن نيز باعث يبوست مي شود. مقدار زيادي نمک به وسيله کليه ها جذب مي شود يا از طريق استفراغ از بدن خارج مي شود. نمک يک ماده ضروري براي جذب بهتر مواد غذايي در روده است و کمبود آن مي تواند يبوست را به وجود آورد.

4- مصرف بعضي داروها

بعضي داروها نيز باعث يبوست مي شوند از قبيل داروهاي ضددرد، آنتي اسيدها يا داروهاي ضداسيد معده، داروهاي ضدفشارخون، داروهاي ضدپارکينسون، داروهاي ضدگرفتگي عضله، داروهاي ضدافسردگي، مکمل هاي آهن، مکمل کلسيم، آنتي هيستامين، داروهاي ادرارآور و داروهاي ضدرعشه.

5- مصرف لبنيات پرچرب

6- مبتلا شدن به سندرم روده تحريک پذير (IBS)

7- تغيير در سبک زندگي

در بارداري، به علت تغيير ميزان هورمون ها و فشرده شدن رحم، يبوست ايجاد مي شود. فرآيند پيري نيز روي حرکات روده اثر مي گذارد. به دليل کاهش سرعت سوخت وساز بدن در پيري، فعاليت روده و عضلات هم کم مي شود. افرادي که به مسافرت مي روند هم غالباً دچار يبوست مي شوند، به خاطر اينکه در برنامه غذايي و برنامه روزانه آنها تغييراتي ايجاد مي شود.

8- استفاده بيش از حد از داروهاي ضديبوست

مصرف زياد داروهاي Laxatives (ملين يا ضديبوست)، اعصاب و عضلات روده بزرگ را از کار مي اندازد.

9- بيماري به نام ديسشزيا

هماهنگي کم بين عضلات لگن و مقعد باعث بيماري به نام ديسشزيا مي شود. اين بيماري يکي از دلايل يبوست است.

10- ناديده گرفتن دفع مزاج

برخي افراد در بيرون منزل، به دستشويي نمي روند. بعضي ها به علت داشتن استرس يا به خاطر مشغول بودن به کاري، از رفتن به توالت خودداري مي کنند.

11- از دست دادن آب بدن يا مصرف ناکافي مايعات

تحقيقات نشان مي دهد افزايش دريافت مايعات گرچه کمکي در آسودگي دفع مزاج نمي کند، اما با اين حال بسياري از افراد با نوشيدن مايعاتي نظير آب يا آبميوه، از کمبود آب بدن جلوگيري مي کنند و بهتر و راحت تر اجابت مزاج را انجام مي دهند. نوشيدني هاي کافئين دار مثل قهوه و نوشابه هاي سياه خاصيت مدر (ادرارآور) دارند و باعث افزايش دفع آب از بدن مي شوند، لذا يبوست را بدتر مي کنند. پس بهتر است اگر نوشيدني هاي کافئين دار مصرف مي کنيد، بعد از آن به مقدار کافي آب بنوشيد تا کمبود آب را جبران کنيد.

12- مبتلا شدن به امراض خاص

- بيماري هاي عصبي مانند بيماري ام اس، پارکينسون، رعشه و آسيب نخاعي

- اختلال در سوخت وساز غدد نيز ممکن است باعث يبوست شود.

- ابتلا به بيماري هايي نظير ديابت، اورمي، زيادي کلسيم در بدن، کمبود قند خون، کم کاري غده تيروئيد، سل و بيماري پوستي

- مشکلات يا سرطان روده بزرگ و مقعد

- مشکلاتي در عملکرد روده يي نظير يبوست مزمن بدون علت

يبوست و درمان آن با تغذيه مناسب

يبوست حالتي است که در آن مدفوع سخت و کوچک است و براي برطرف شدن آن (اجابت مزاج) نياز به استفاده از داروست. بعضي افراد از مسهل هاي مختلفي براي رفع يبوست استفاده مي کنند. ولي در بيشتر مواقع با استفاده مداوم از مسهل، قدرت طبيعي کولون کاهش يافته و اجابت مزاج طبيعي و بدون استفاده از مسهل مشکل تر مي شود. همچنين استفاده از مسهل مانع از بروز علائم هشداردهنده مهمي مانند يبوست و درد، هنگام اجابت مزاج مي شود. بدون وجود اين اخطارها، افراد همچنان به خوردن غذاهايي که واقعاً مي توانند عامل خطرناکي براي به خطر افتادن سلامتي آنها باشد، ادامه مي دهند. موثرترين درمان براي يبوست ايجاد يک تغيير مهم در رژيم غذايي است که البته امروزه کمتر به آن توجه مي شود. اغلب انواع بيماري هاي دردناک روده به قسمت انتهايي روده مربوط است. برخي از اين مشکلات تنها دردسرسازند. اما برخي زندگي بيمار را تهديد مي کنند.

به هرحال نبايد مشکلات ساده يا بيماري هاي خطرناک را به عنوان قسمت طبيعي از روند زندگي تحمل کرد. يبوست معناي متفاوتي براي افراد مختلف دارد. طبق بررسي هاي انجام شده، بعضي از افراد هر شش تا 12 روز و آن هم با کمک مسهل هاي قوي اجابت مزاج دارند و حتي اين مساله را به عنوان امري طبيعي پذيرفته اند. فعاليت و حرکت روده براي دفع، به ميزان سلامتي افراد بستگي دارد. براي بعضي از افراد حرکت روده و اجابت مزاج در هر دو روز يک بار، طبيعي است در حالي که فرد ديگري ممکن است روزانه سه بار و حتي بيشتر دفع انجام دهد و هر دو آنها کاملاً سالم باشند. معمولاً وريدهاي پا (رگي که خون را به قلب برمي گرداند) در افراد مبتلا به يبوست بر اثر فشار بيش از حد هنگام حرکت دشوار مدفوع در روده آسيب مي بينند. در طول رگ هاي پا دريچه هايي به فواصل متناوب قرار دارند که به حرکت جريان خون به طرف بالا و قلب کمک مي کنند. اين دريچه ها تقريباً به شکل يک نردبان متحرک هستند و در برابر حرکت خون به طرف پايين بر اثر فشار جاذبه مقاومت مي کنند. اين دريچه ها بر اثر فشار زيادي که براي حرکت مدفوع خشک و سفت نياز است، بيش از حد کشيده شده و صدمه مي بينند و طولي نمي کشد اين دريچه ها ديگر براي نگه داشتن خون، کارايي شان را از دست مي دهند و اگر دريچه ها خوب کار نکنند همواره يک ستون شش اينچي از خون روي رگ هاي پاييني فشار مي آورد. يکي از نتايج اين فشار نامشهود، واريس وريد (رگ) پا است. ظهور شبکه درهم پيچيده آبي رنگ و دردناک روي پاها از علائم مشخصه واريس است. گاهي رگ ها در واريس زخم شده و موجب خونريزي مي شود. چنين وضعيتي ممکن است در ناحيه مقعد نيز رخ دهد. يبوست به دليل اختلالات روحي به وجود نمي آيد يا حداقل با اطمينان مي توان گفت اين مساله عامل اصلي نيست اگرچه پس از عمري تحمل درد و رنج ناشي از مشکلات روده، هر کسي در مورد سلامت و قابليت هايش، شک خواهد کرد.

توصيه هاي تغذيه يي مناسب در درمان يبوست

1- رژيم غذايي متکي بر کربوهيدرات به همراه سبزيجات و ميوه جات مطمئن ترين درمان براي يبوست است.

2- تقريباً اکثر مردم، اثرات مثبت آلو را در مورد يبوست مي شناسند. آلو مي تواند به فرد مبتلا به يبوست کمک کند. به اين طريق که تغييراتي در افزايش فعاليت قسمت هاي پاييني روده داده و به يبوست پايان مي دهد.

3- مصرف حبوبات (حبوبات حاوي انواع فيبرها به خصوص فيبرهاي بسيار جاذب آب، يعني سلولز و همي سلولز هستند) مي تواند به اجابت مزاج تا حد زيادي کمک کند.

4- نوشيدن روزانه بين 8 تا 12 ليوان آب

ترجمه؛ فرانک باجلان

اگزما ضايعه التهابي سطح پوست است که با قرمزي و خارش پوست توام است و گاهي موجب برآمدگي هاي آبکي نيز مي شود. اگزما انواع متفاوتي دارد که شايع ترين آن التهاب پوستي اتوپيک است. محققان معتقدند اين بيماري ارثي است و از طريق ژن ها منتقل مي شود. اغلب کساني که اگزما دارند تنها فرد خانواده نيستند که به اين عارضه دچار هستند. اگزما مسري نيست اما بسيار شايع است و در دنيا از هر 10نفر يک نفر به نوعي دچار اين ضايعه التهابي پوست است. اغلب افرادي که اگزما دارند احتمالاً دچار آسم و آلرژي هاي پوستي نيز هستند. اگزما اغلب سبب خارش در ناحيه آرنج، پشت زانو، قوزک پا، مچ دست يا صورت و گردن و قسمت بالاي سينه مي شود، هر چند بايد بدانيم اگزما مي تواند هر نقطه يي از بدن را درگير کند. ابتدا شخص روي پوستش احساس داغي و خارش مي کند و سپس چنانچه آن ناحيه را بخاراند پوست سرخ و ملتهب شده يا دانه هايي مانند تاول مي زند. اگزما به راحتي با نوعي التهاب پوستي که بر اثر تماس با برخي مواد تحريک کننده پوست مانند بعضي عطرها يا مواد شوينده ايجاد مي شود، اشتباه گرفته مي شود پس چنانچه به تازگي از لوسيون، کرم يا شامپوي جديدي استفاده کرده و سپس دچار نشانه هايي نظير نشانه هاي فوق شديد حتماً به پزشک تان بگوييد زيرا ممکن است فقط با قطع مصرف آن مواد مشکل شما حل شود. برخي آلرژي هاي غذايي مانند آلرژي به شير گاو، سويا، تخم مرغ، ماهي و گندم مي توانند اگزما را وخيم تر کنند. اگزما درمان قطعي ندارد اما به روش هاي فراواني مي توان از عود بيماري جلوگيري کرد. از جمله از صابون ها يا پاک کننده هاي بسيار ملايم که عاري از مواد خشک کننده پوست باشد، استفاده کنيد. از کرم هاي مرطوب کننده يي که حساسيت زا نيست استفاده کنيد. از مواد محرک پوست دوري کنيد مانند مواد شوينده، لوسيون هاي معطر و صابون هاي خشک. مدتي طولاني پوست تان را در معرض آب قرار ندهيد زيرا سبب خشکي پوست مي شود. همچنين براي خشک کردن پوست بعد از تماس با آب از حوله هاي زمخت و زبر استفاده نکنيد زيرا اين کار تحريک کننده اگزماي پوستي است. از لباس هايي که موجب تحريک پوست مي شود مانند لباس هاي پشمي و کرکي استفاده نکنيد و در عوض از لباس هاي نخي استفاده کنيد. گرما و عرق کردن نيز مي تواند اگزما را بدتر کند، همچنين اضطراب و استرس نيز نقش مهمي در حادتر شدن اگزما ايفا مي کند پس آرام باشيد و از استرس دوري کنيد و در آخر تا جايي که مي توانيد کمتر بخارانيد زيرا خارش وضعيت اگزما را بسيار بدتر مي کند و در اثر خارش بيش از حد، بافت پوست به سوي چرمي شدن پيش مي رود يا بيش از حد خشک و پوسته پوسته مي شود.

www.healthguidance.org

دکتر ياشيل احدي مقدم* - www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت کمک کند مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرسinfo@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

-مرد 29 ساله يي هستم که از سال 1381 به ديابت تيپ يک مبتلا هستم. دندان هاي من زردرنگ است و هميشه هم مسواک مي زنم، اما احساس تغييري در رنگ دندانم ندارم. آيا اين به خاطر ديابت است يا مي توان اين مشکل را برطرف کرد و به خاطر ديابت نيست؟

تا جايي که من مي دانم، زرد شدن دندان ارتباطي به ديابت ندارد. اگر فکر مي کنيد رنگ دندان تان از ابتدا زرد نبوده، ممکن است ناشي از جرم يا مواد رنگي باشد و با جرم گيري و بروساژ رفع خواهد شد. براي تغيير رنگ طبيعي دندان و سفيدتر کردن آن نيز مي توانيد با مراجعه به دندانپزشک و بررسي وضعيت دندان و لثه، با استفاده از روش بليچينگ، رنگ دندان را تغيير دهيد. اما ذکر اين نکته ضروري است که واکنش افراد مبتلا به ديابت به بيماري هاي لثه بيشتر است و به عبارتي احتمال خطر بيماري هاي لثه در يک فرد مبتلا به ديابت نسبت به فرد غيرمبتلا بيشتر است.

-مرد 23ساله يي هستم از ساري. حدود هشت ماه قبل تقريباً به مدت يک ماه هر شب از دهانشويه کلرهگزيدين استفاده مي کردم. بعد از مدتي روي زبانم يک لايه پررنگ قهوه يي و بين چند تا از دندان هاي پاييني ام لکه هاي قهوه يي به وجود آمد و دندان هايم که تقريباً سفيد بودند، زرد شدند. رنگ زبانم با کنار گذاشتن دهانشويه به حالت طبيعي برگشت و لکه هاي قهوه يي روي دندان ها هم با جرم گيري از بين رفت، ولي رنگ دندان ها تا حالا عوض نشده و به حالت طبيعي اوليه برنگشته است. از خميردندان هاي سفيدکننده هم استفاده کردم، ولي فايده يي نداشته است. چه کار بايد بکنم که رنگ دندان هايم دوباره سفيد شود؟

دهانشويه کلرهگزيدين در صورت استفاده طولاني باعث تشکيل Stain دندان و زبان مي شود. Stain رنگدانه است و در حالت عادي با بروساژ از روي دندان پاک مي شود. اما برخي خميردندان هاي متفرقه که عنوان هاي تبليغاتي مثل سفيدکننده دندان يا خميردندان مخصوص سيگاري ها يا عناوين مشابه دارند، اغلب غيراستاندارد هستند و ممکن است به لثه و دندان آسيب برساند. توصيه مي کنم با مراجعه به دندانپزشک دندان خود را بروساژ کنيد. به احتمال زياد با توجه به مدت نه چندان طولاني مصرف کلرهگزيدين، دندان شما با بروساژ روشن تر مي شود. در غير اين صورت مي توان به روش بليچينگ فکر کرد.

-دندان جلويي عصب کشي شده من بعد از پر کردن سياه شده و دندانپزشک گفت عفونت کرده که با گذاشتن دارو، عفونت برطرف شد ولي در بالاي دندان تورم و جوش پيدا شده. حال که عکس گرفتم، دندانپزشک اعلام کرد تاج دندانم شکسته است. مي خواهم بدانم چگونه مي توان اين دندان را ترميم کرد و راه از بين بردن جوش لثه چيست؟

دليل تورم و جوش ايجاد شده، عفونت دندان يا لثه است و با برطرف شدن عفونت رفع خواهد شد. ممکن است عفونت به دليل اشکال در عصب کشي باشد که در اين صورت بايد عصب کشي مجدد انجام شود. (البته با بررسي عکس و سوابق آن مي توان به تشخيص درست رسيد.) پس از حل مشکل عفونت، اگر تاج دندان شکسته باشد، مي توان تاج را بازسازي و دندان را ترميم کرد.

-ديروز وقتي بستني مي خوردم طوري که اصلاً حس نکردم از لثه ام خون آمد. دليلش چيست؟ آيا زياد کردن يک باره مدت مسواک زدن باعث ضعف لثه هاي من نشده است؟

امکان اين هست که لثه بر اثر طولاني شدن زمان مسواک زدن اندکي التهاب پيدا کرده باشد. اگر روش مسواک زدن را در سايت به دقت مطالعه کرده ايد و رعايت مي کنيد و مطمئن هستيد که روش مسواک زدن تان نادرست نيست، نگران نباشيد. به مسواک زدن تان ادامه دهيد و اگر التهاب يا قرمزي يا درد خاصي در لثه هايتان وجود ندارد، مي توانيد خاطرجمع باشيد که اين التهاب به خودي خود برطرف خواهد شد. اما در صورتي که خونريزي زياد است يا مدت زيادي تکرار شود، نگران کننده است و بايد مراجعه کنيد.

-فرزندم هشت ماهه است. آيا گرماي شديد سرش مربوط به لثه و دندان است؟

هنگام رويش دندان هاي شيري، اندکي افزايش دماي بدن در کودکان مشاهده مي شود. اما تعبيري که از تب يا گرماي شديد سر در فرزندتان کرديد، بعيد مي دانم مرتبط با لثه يا دندان کودک باشد. به هر حال عفونت مي تواند باعث ايجاد تب و گرماي عمومي بدن شود که با بررسي وضعيت لثه و دندان کودک مي توان به وجود عفونت در آن پي برد. با پزشک کودک خود در اين مورد مشورت کنيد.

*جراح، دندانپزشک

دکتر بهنام اوحدي* - www.iranbod.com

تاکنون هر آنچه گفتيم از سودمندي سينما در شتاب بخشيدن به روند روان درماني، چه در سويه روانکاوانه (تحليلي؛ سايکودايناميک) و چه در شيوه شناختي رفتاري بوده است اما به واقع تماشاي فرآورده هاي سينمايي و تلويزيوني همواره به فرجامي خوشايند نمي انجامد. سينما آن هنگام مي تواند شتاب دهنده (کاتاليزور) و آسان کننده درمان باشد، که از سوي روان درمانگر و مشاور آشنا به درمان و نيز سينما انجام شود. در فيلم درماني، آنچه اهميت نخستين و بنيادين دارد، بيش از همه فهم پذيرسازي (کانسپچواليزيشن) و جمع بندي (فرمولاسيون) بيمار در روان درماني و مراجع در مشاوره است و اين کاري تخصصي است که تنها از روانپزشک، روانشناس، روان پرستار، مشاور و مددکاري برمي آيد که در زمينه روان درماني و مشاوره، دوره هاي تخصصي لازم را زير نظر استادان و پيشکسوتان روان د رماني شناختي -رفتاري يا تحليلي (روانکاوانه) و دست کم مشاوره گذرانده باشد. چنانچه فردي بدون درک و دانايي لازم در زمينه فهم پذيرسازي (کانسپچواليزيشن) و جمع بندي (فرمولاسيون) بيمار و مراجع و همچنين بدون آشنايي و توانمندي کافي در شناخت فيلم هاي سينمايي و نقدهاي تخصصي انجام شده بر هر يک از آنها، پا به عرصه فيلم (سينما) درماني بگذارد، ممکن است به آساني بيماران و مراجعان را درگير فرآيند شناختي - تحليلي - رفتاري کند که نه تنها به دستاورد نيکو و خوشايندي نمي انجامد، بلکه مي تواند حتي پيامدهاي ناگوار و جبران ناپذير نيز داشته باشد.

سينما همواره براي روانپزشکي و روانشناسي با پيامدهاي گوارا همراه نبوده است؛ صنعت «سينماي وحشت» (هراسناک) و صنعت «سينماي هرزه نگارانه» (پورنوگرافيک) از جمله نمونه هاي آسيب رسان و ناگوار هستند که در نيم سده اخير جوامع آدميان را در سراسر اين گوي گردان مورد تاخت وتاز بي رحمانه خود قرار داده و زندگي بسياري از مردمان را در دهه هاي گوناگون زندگي با رنج و درد همراه ساخته است. شايد به اين نکته بايد بيش از اين پرداخت چرا که سال هاست بيماران روان رنجور و مراجعان گرفتار و سرگردان خو گرفته اند که اندازه پيام رسان ها و افيون هاي درون زاد عصبي مغز و نخاع خود را با فرآورده هاي به ظاهر دلنشين و گيراي اين دو صنعت بدفرجام افزايش داده و به تسکين و آرامش صدالبته زودگذر برسند.

اما سينما فقط در اين دو پهنه براي دانش روانپزشکي و روانشناسي، ناگوار و بدفرجام نبوده است؛ فيلم هاي سينمايي بارها و بارها (به ويژه از دوران چيرگي روان درماني تحليلي يا روانکاوانه) به روانکاوي، روانشناسي، روانپزشکي و مشاوره تاخته است. نمونه سترگ و ماندگار آن، فيلم «پرواز بر فراز آشيانه فاخته» (در ميهن ما؛ ديوانه از قفس پريد،) با بازي فراموش نشدني «جک نيکلسون» است که به آن انجاميد که درماني ايمن و در مواردي بسيار سودمند، به دليل ظاهر ناخوشايند آن در برخي از ايالت هاي امريکا از دست برود. پيامد نمايش گسترده اين فيلم در سينماها و جايزه هاي گوناگوني که در جشنواره ها از آن خود کرد، اين بود که انجام «الکتروشوک درماني» (ECT) که بهترين درمان براي «برخي و تنها برخي» از بيماران درگير دوره هاي حاد، شديد و فرازيافته افسردگي و شيدايي روان پريشانه (سايکوتيک) و نيز اسکيزوفرني و اسکيزوافکتيو بوده و هست، در شماري از ايالت هاي امريکا به کلي کنار گذاشته شود. آيا نمايش نماهاي ناگوار از الکتروشوک درماني در فيلم ميهني «بوتيک» بر پايه چنين خواست و رويکرد اقتباسي نبوده است؟ اين در حالي است که الکتروشوک درماني، زير نظر روانپزشک با پيش چشم قرار دادن ضرورت (انديکاسيون)هاي لازم انجام مي شود و شايد براي خوانندگان شگفت آور باشد که يکي از سالم ترين و ايمن ترين درمان ها (به ويژه براي زنان باردار و کهنسالان افسرده، شيدا و روان پريش) است.

فيلم هاي سينمايي همچون «جليقه» (ژاکت)، «سکوت بره ها»، «هاني بال» و.... از ديگر فيلم هايي بوده اند که روانپزشک و روانکاو را به چالش و ستيز و شايد کينه جويي کشيده و کوششي بيهوده براي کنار گذاشتن نه فقط روانپزشک، که روانشناس و مشاور از اجتماع آدميان را در پيش گرفته اند. در سال هاي اخير «دکتر هاني بال لکتر» در قد و قواره «فرانکشتاين»ي آدم نما، دانش مدار و هيولامنش براي مخاطبان سينما رشد و پرورش داده شده است. دراکولاي خون آشام اين بار از دانشکده پزشکي و بيمارستان روانپزشکي برمي خيزد تا در سلول هاي زيرزميني اش شما را در شکنجه رواني و خورده شدن پيکري، ميزبان و پذيرا باشد،

بي گمان چنانچه اين فيلم ها در پي سده هاي تاريکي پيش از رنسانس (قرون وسطي) ساخته مي شد، «هاني بال لکتر» به جاي روانپزشک، اسقف و کشيشي بجا و بزرگوار مي بود آنچنان که شايد هيولاهاي آدم نماي دهه هاي پيش رو، متخصصان نانوتکنولوژي و فضايي باشند. به آساني و انصاف مي توان فرآورده هاي اين گونه هيولاهاي هنوز به نمايش سپرده نشده را در فيلم هايي همانند «جنگ هاي ستاره يي» (در ايران؛ جنگ ستارگان)، «هوش مصنوعي»، «ماتريکس» و... به ياد آورد،، در ايران ما نيز روانشناس و روانپزشک در فيلم هاي گوناگوني مورد تاخت و تاز قرار گرفته است؛در اين گونه فيلم ها روانپزشک و بيمارستان روانپزشکي به ريشخند گرفته مي شود. در مواردي سازندگان و نويسندگان اين گونه فيلم ها و نمايش ها، از جمله مراجعان و بيماران روانشناسان و روانپزشکان بوده اند. هرچند روانپزشکان چنين خو گرفته اند که گزافه آميز در برابر شوخي هاي لطيف و محترمانه جبهه نگيرند. آيا راهبرد من و برخي از همکارانم در «آموزش روانپزشکي و روانشناسي با بياني ساده براي همگان»، بهترين و سودمندترين راه و چاره براي پايان بخشيدن به اين ستيز و کينه توزي نيست؟

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسي زناشويي و خانوادگي