بنفشه پورناجي
b.pournaji@yahoo.com

کمبود مراکزي که به طور مشخص به بيماران تروما و صدمات ناشي از حوادث اختصاص داشته باشد، اعتراض 150 گروه مختلف پزشکي را بارها به همراه داشته، اما تا اين زمان هنوز اقدام موثري براي حل اين معضل در کشور صورت نگرفته است. اين در حالي است که سازمان بهداشت جهاني، «نقش سلامت در حوادث و بلايا» را به عنوان شعار امسال خود برگزيده است؛ شعاري که با توجه به بالا بودن آمار مرگ ومير ناشي از حوادث و به ويژه حوادث ناشي از تصادفات بايد سياستگذاران امر بهداشت و درمان را بيشتر متوجه نقش و اهميت اين شعار در ايران کند. بي توجهي به اين مهم اما جامعه پزشکي را بر آن داشته تا با توجه به اين رويکرد در برخي کنگره ها و سمينارها، اهميت موضوع را بار ديگر به مسوولان گوشزد کرده، راه حلي کارشناسانه ارائه دهند. بيست وپنجمين کنگره بين المللي راديولوژي ايران که 8 تا 11 ارديبهشت ماه با حضور 20 ميهمان از چهره هاي برجسته علم راديولوژي جهان در تهران برپا شد، موضوع اصلي خود را با توجه به شعار سازمان بهداشت جهاني به بيماري هاي «اسکلتي عضلاني» اختصاص داده بود. در اين کنگره تصويربرداري به علاوه مباحث مديريت و پژوهش در راديولوژي مورد بحث و هم انديشي متخصصان قرار گرفت. ضرورت ديجيتالي شدن راديولوژي از ديگر نکات اين کنگره چهارروزه را تشکيل مي داد. گزارش زير نگاهي کوتاه به موارد مطرح شده در اين کنگره دارد.

بر اساس آمارهاي جهاني، ايران از نظر شدت، تنوع و کيفيت حوادث جزء 10 کشور نخست حادثه خيز جهان به شمار مي رود. از سوي ديگر توسعه شهرنشيني و تغيير در سبک زندگي، طي دهه هاي اخير آمار حوادث را که بيشترين آن را تصادفات تشکيل مي دهد، در جهان افزايش داده است. کشورهاي مختلف دنيا به همين منظور مراکز ويژه يي را به نام «مرکز تروما» براي درمان مصدومان اختصاص داده و امکانات و خدمات ويژه يي را براي بيماران ناشي از تروما در نظر گرفته اند.

دکتر «عبدالرسول صداقت» رئيس انجمن راديولوژي ايران با تاکيد بر ضرورت تاسيس چنين مراکزي در کشور مي گويد؛ «متاسفانه وزارت بهداشت تاکنون به فکر استفاده از سيستم هاي سيار راديولوژي و تصويربرداري نبوده است. اين در حالي است که استفاده از اين سيستم ها در تمام دنيا متداول است.»

وي در توضيح اين سيستم ها يادآور شد؛ «در صورت رخداد حادثه يي در يک محل، امکانات تصويربرداري سيار که به صورت کانتينرها آماده شده اند، بلافاصله در محل حاضر شده به وضعيت مصدومان رسيدگي مي کنند. بر اساس آمارها بيش از 43 مورد از حوادث پيش بيني نشده در جهان وجود دارد که زلزله شايع ترين آن است. بررسي ها بيانگر آن است که تقريباً در 50 سال اخير به طور ميانگين هر سه سال يک بار يک حادثه زلزله سنگين در ايران رخ داده است.» رئيس انجمن راديولوژي ايران اظهار مي دارد؛ «به طور قطع فراهم آوردن امکانات تصويربرداري سيار در کاهش مصدوميت هاي ناشي از حوادث به ويژه زلزله نقش موثري خواهد داشت. سيستم هاي سيار تصويربرداري ديگري وجود دارد که از آنها به عنوان تصويربرداري موبايل ياد مي شود.» به گفته «صداقت» اين سيستم ها در مناطقي مانند شهرهاي کوچک و مناطق محروم که امکان سرمايه گذاري چند ميلياردي تجهيزات ثابت وجود ندارد، تسهيلاتي را براي ارائه خدمات فراهم مي آورد.

رئيس انجمن راديولوژي ايران همچنين از آمادگي اين انجمن براي مشاوره به وزارت بهداشت در زمينه راه اندازي سيستم هاي سيار راديولوژي خبر داده، اظهار مي دارد؛ «اين انجمن در زمينه سرمايه گذاري براي ايجاد سيستم هاي سيار راديولوژي نيز آمادگي خود را اعلام مي دارد.»

راديولوژي ديجيتال

شايد در گذشته انتقال تصاوير تهيه شده از اندام هاي بيماران به نقاط دوردست، رويايي بود که پزشکان در سر داشتند، اما امروزه به مدد گسترش تکنولوژي و به ويژه توسعه اينترنت اين آرزو جامه عمل پوشيده است.

طي سال هاي اخير با اضافه شدن امکانات انفورماتيکي به رشته راديولوژي، اين امکان به وجود آمده که به جاي تهيه تصاوير به طريق فيلم، تصاوير به فايل کامپيوتري تبديل شود. ارتقاي کيفيت تصاوير راديولوژي از دستاوردهاي ديجيتالي شدن راديولوژي به شمار مي رود. نيازمند نبودن به بايگاني فيلم ها، امکان تهيه کپي هاي متعدد از يک نسخه، حجم کم و قابليت نگهداري طولاني مدت از مزاياي اين شيوه است. همچنين راديولوژي ديجيتال نياز به جابه جايي بيمار را برطرف ساخته و به غير از کاهش زحمت بيمار از هزينه هاي درماني نيز کاسته است.

دکتر «منصور فاتحي» دبير بيست وپنجمين کنگره بين المللي راديولوژي ايران مي گويد؛ «رشته راديولوژي مبتني بر کيفيت است و در راديولوژي غيرديجيتال نمي توان کيفيت تصاوير روي فيلم را تغيير داد. اما زماني که تصاوير به فايل کامپيوتري تبديل مي شود، اين فرصت براي پزشک فراهم مي شود که نقاط روي تصوير شفافيت، روشنايي و حدود کار را تغيير دهد تا به سهولت بتواند بيماري را تشخيص داده و درک بهتري از وضعيت بيمار داشته باشد. همچنين پزشک در اين شيوه قادر است نسبت به بازسازي هاي متعدد برش هاي سي تي اسکن اقدام کرده، وضعيت گسترش يا محدود بودن بيماري را شناسايي کند.»

هر چند انتقال تصاوير به کمک ابزارهاي رايج تکنولوژي (خط تلفن و دسترسي به اينترنت) صورت مي پذيرد، با اين وجود توسعه اين شيوه نيازمند خطوط پرسرعت اينترنت و از سوي ديگر سيستم PACS است. سيستمي که تصاوير را ذخيره کرده، امکان ارسال آن را به هر نقطه از دنيا فراهم مي سازد.

به گفته «صداقت» در داخل بيمارستان ها، ارتباط هاي داخلي به وسيله PACS مي تواند سرعت را افزايش دهد. به عنوان مثال در کليه کشورهاي صنعتي جهان در بخش هاي آي سي يو از دستگاه هاي راديولوژي ديجيتال استفاده مي شود که پس از تصويربرداري از بيمار در داخل بخش مراقبت هاي ويژه، تصاوير پس از چهار تا پنج ثانيه بدون نياز به شيوه سنتي ظهور فيلم در رايانه پزشک قابل مشاهده مي شود.

با انتقال تصاوير روي سي دي ديگر نيازي به زحمت حمل فيلم هايي که از نظر ابعاد بسيار بزرگ بوده و پس از مدتي آلودگي هاي زيست محيطي به همراه دارد، نيست. کارشناسان محيط زيست از داروهاي ظهور و ثبوت فيلم به عنوان زباله هاي خطرناک که در طبيعت رها مي شوند، نام مي برند.

هرچند PACS در برخي از مراکز تصويربرداري خصوصي ايران راه يافته، اما هنوز در بخش هاي راديولوژي دولتي پيشرفت چشمگيري نداشته است. «صداقت» در اين زمينه مي گويد؛ «در صورت آنکه تصاوير راديولوژي اعم از ام آرآي، سي تي اسکن، ماموگرافي و ... به وسيله دستگاه هاي ديجيتال توليد شده باشند، امکان ذخيره آنها در سيستم PACS به مدت نامحدود وجود دارد.

سيستم هاي راديولوژي ديجيتال در دنيا به دو دسته تقسيم مي شوند؛ يکي سيستم هايي که به نام CR ناميده مي شوند. CR سيستم هايي هستند که به کمک آنها مي توان راديولوژي ها و ماموگرافي هاي قديمي را به محصولات ديجيتال تبديل کرد. در حال حاضر بيش از 70 درصد راديولوژي ها در دنيا از اين سيستم استفاده مي کنند. در ايران اما از کل مراکز راديولوژي دولتي و خصوصي تنها 60 تا 70 مرکز به اين سيستم مجهزند.

سيستم ديگر DR است که گران تر بوده، اما با دقت بيشتري عمل مي کند. بهره گيري از اين روش، ارزش کيفي تصاوير را تا 20 درصد افزايش داده، سرعت آن پنج برابر بيش از سيستم CR است.

به گفته رئيس انجمن راديولوژي ايران، براساس سياست جديد وزارت بهداشت هم اينک مراکز جديد تصويربرداري در شرف تاسيس بايد به سيستم DR مجهز باشند. با وجود ضرورت ديجيتالي شدن سيستم هاي راديولوژي، تبديل راديولوژي هاي معمولي به سيستم CR نياز به سه برابر و تبديل به سيستم DR مستلزم هفت برابر سرمايه گذاري است.

«صداقت» با ابراز تاسف از اينکه هنوز تعرفه خاصي براي سيستم هاي ديجيتال مشخص نشده است، اين امر را از دلايل نبود انگيزه کافي براي تبديل دستگاه هاي موجود به سيستم ديجيتال مي داند. وي حرکت به سمت راديولوژي ديجيتال را مستلزم حمايت و سرمايه گذاري وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکي و سازمان هاي بيمه گر از بيماران و پزشکان برمي شمارد.

اما به عقيده دکتر «فاتحي» راديولوژي ديجيتال در ايران در ابتداي راه بوده و تاکنون توسعه يي نامتوازن داشته است. اين نامتوازن بودن به ويژه در مراکز دانشگاهي دولتي که رشد سرمايه گذاري در آنجا کند بوده، بيشتر محسوس است.

اين در حالي است که به عقيده «فاتحي»، سرمايه گذاري در راديولوژي ديجيتال نه تنها ظرف سه تا پنج سال بازگشت سرمايه داشته، بلکه در بلندمدت موجب صرفه جويي در امر درمان مي شود.

نرم افزارهاي کمک تشخيصي

امروزه نرم افزارهاي کمک تشخيصي، ابزار کمکي موثري براي پزشکان به شمار مي روند. اين نرم افزارها محصولاتي قابل خريداري و نصب روي دستگاه هاي تصويربرداري هستند. «فاتحي» در مورد کاربرد اين نرم افزارها مي گويد؛ «تصاوير ماموگرافي کانون خطاي زيادي دارند مثلاً توده هاي بسيار ريز با مجاري پستان اشتباه گرفته مي شوند. همچنين کانون هاي کلسيم در پستان به دليل ريز بودن تنها به کمک نرم افزارهاي مورد اشاره تشخيص داده مي شوند.» شايد بتوان گفت نرم افزارهاي کمک تشخيصي در مراحلي که بيماري بارز و آشکار شده است، کمک چنداني به تشخيص نکند، اما اهميت اين نرم افزارها در موارد نهفته بودن بيماري غيرقابل انکار است. «فاتحي» دقت تشخيص اين روش را تا 99 درصد و کيفيت تشخيص را بسيار مطلوب عنوان مي کند.

سونوگرافي از مفاصل و عضلات

کشورهاي پيشرفته طي ساليان اخير به منظور تشخيص بيماري هاي روماتيسمي پيشرفته از سونوگرافي مفاصل و عضلات بهره گرفته اند. به همين منظور يکي از محورهاي اصلي کنگره امسال راديولوژي که همانا بيماري هاي اسکلتي و عضلاني تعيين شده بود، نگاهي به روش هاي تشخيص به کمک سونوگرافي داشت.

«فاتحي» در اين زمينه مي گويد؛ «سي تي اسکن هاي مدرن نگرش دقيق تري نسبت به اندام ها در پزشک به وجود مي آورند. هم اينک درک تصاوير سه بعدي از ستون فقرات و اندام ها متحول شده، اين شيوه پزشک را قادر مي سازد درک بهتري پيش از عمل جراحي داشته باشد.» وي سي تي اسکن را با روش ام آرآي براي درمان بيماري هاي روماتيسمي، مستلزم هزينه و وقت بيشتري دانسته، يادآور مي شود؛ «تهيه تصاوير به کمک سونوگرافي، علاوه بر مزاياي فوق شيوه يي آسان تر به شمار مي رود. امروزه راديولوژي نقش بسيار موثري براي بيماران دچار بيماري هاي روماتيسمي ايفا مي کند. براي مثال سونوگرافي مچ، دست ها، آرنج، زانو، شانه و ... پزشک را قادر به تعقيب روند درمان مي سازد.»

«فاتحي» نيز استفاده از سونوگرافي هاي موجود را براي تهيه تصاوير از مفاصل، مستلزم نصب قطعه به دستگاه هاي موجود مي داند.

خطر سونوگرافي سه بعدي

سال هاست بر سر خطرناک بودن يا نبودن امواج سونوگرافي براي جنين ميان متخصصان اختلاف نظر است. حاصل اين اختلاف نظرها نگراني مادران باردار بوده است. اما به راستي آيا سونوگرافي سه بعدي براي جنين زيانبار است؟

دکتر «جلال جلال شکوهي» دبير انجمن راديولوژي ايران در پاسخ به اين پرسش مي گويد؛ «سونوگرافي سه بعدي تفاوت زيادي با سونوگرافي معمولي ندارد و تنها تفاوت آن انتقال گرما و حرارت بيشتر به جنين است که اين حرارت خطراتي را براي جنين به دنبال دارد.» وي ادامه مي دهد؛ «در سونوگرافي پزشکي بر اثر حرکات مولکولي ناشي از اولتراسوند، مولکول ها به حرکت درمي آيند و اين حرکت مولکولي ايجاد حرارت مي کند. اين حرارت و انرژي مکانيکي خطرناک بوده، ممکن است سبب ايجاد ورم يا سوختگي هاي داخل نسجي شود.»

به گفته «جلال شکوهي» سونوگرافي سه بعدي از جنين ارزش علمي اندکي داشته و اصولاً انجام اين کار ضرورتي ندارد. وي در ادامه مي گويد؛ «هر نوع سونوگرافي، چنانچه بيش از 15 تا 20 دقيقه به طول انجامد، مضر است، به ويژه اگر اين تصويربرداري در مورد جنين باشد. از اين رو سونوگرافي بيش از 15 دقيقه توصيه نمي شود.»

دبير انجمن راديولوژي ايران در مورد تفاوت هاي راديولوژي سه و چهاربعدي چنين اظهار مي دارد؛ «در تصاوير حاصل از سونوگرافي سه بعدي، طول، عرض و ارتفاع قابل مشاهده به صورت تجسم فضايي ديده مي شود. در سونوگرافي چهاربعدي با افزوده شدن بعد زمان، تصاوير سه بعدي به صورت فيلم نمايش داده شده، حرکات جنين نيز قابل مشاهده است.»

دکتر عبدالحميد حسين نيا*

روس ها ضرب المثلي دارند که مي گويد سن واقعي تو آن است که چهره ات نشان مي دهد نه عددي که در شناسنامه ات است. به عبارت ديگر سن واقعي فرد از شاخص هاي تندرستي او به دست مي آيد که با سن شناسنامه يي متفاوت است. عده يي جوان تر از سن شان هستند و عده يي ديگر پيرتر. امريکايي ها در برخورد با افراد از ابراز اين جمله که«تو چقدر پير شده يي» اکراه دارند و آن را بي ادبانه قلمداد مي کنند. در عوض ترجيح مي دهند اين جمله را به کار ببرند؛ «تو چقدر تغيير کرده يي.» دکتر مايکل رويون مروري بر 35 هزار پژوهش پزشکي و علمي سالمندي انجام داده و به نتايجي دست يافته است که معلوم مي کند چرا بعضي افراد مسن تر از سن واقعي خود به نظر مي رسند و بعضي ديگر جوان تر. او 12 دستورالعمل را پيش پايتان مي گذارد تا از آنچه هستيد، جوان تر به نظر برسيد.

1- يک آسپرين در روز پس از 40 سالگي؛ اگر روزانه يک قرص آسپرين 325 ميلي گرمي مصرف کنيد 9/1 سال نسبت به سن واقعي تان جوان تر به نظر مي رسيد.

2- دندان هايتان را براق نگه داريد؛ براق کردن دندان ها و مسواک روزانه سن تان را 4/6 سال جوان تر نشان مي دهد.

3- فشار خون تان را بدانيد؛ شخصي که فشار خون پايين دارد (57/115 ميلي متر جيوه) 25 سال از شخصي که فشار خون بالا دارد (90/160 ميلي متر جيوه) جوان تر است.

4- از استرس بکاهيد؛ در اوقات پراسترس، سن واقعي تان 32 سال بيشتر از سن تقويمي تان است. با برقراري شبکه قوي اجتماعي و تدابير کاهش استرس، مي توانيد 30 را از عدد 32 که در اثر استرس حاصل شده است، پاک کنيد.

5- ويتامين هاي خود را دريافت کنيد؛ مصرف روزانه ويتامين C (100 ميلي گرم در روز)، ويتامين E (400 واحد در روز)، کلسيم (1000 تا 1200 ميلي گرم در روز)، ويتامين B6 (شش ميلي گرم در روز) مي تواند شما را نسبت به سن واقعي تان شش سال جوان تر جلوه دهد.

6- سيگار را ترک کنيد؛ کشيدن سيگار سن حقيقي تان را هشت سال پيرتر نشان مي دهد.

7- فعال باشيد؛ حتي مقدار اندک فعاليت مثلاً دو بار قدم زدن به مدت 20 دقيقه مي تواند سن شما را پنج سال جوان تر جلوه دهد.

8- کمربند ايمني تان را ببنديد؛ اگر به طور مرتب و منظم کمربند خود را ببنديد و رانندگي خود را با سرعت در حد پنج مايل در ساعت تنظيم کنيد، با افزايش ضريب ايمني بر طول عمر خود مي افزاييد و در واقع 40/3 سال از آنچه هستيد جوان تر خواهيد شد.

9- الياف (فيبر) را در رژيم غذايي تان زياد بگنجانيد؛ 25 گرم فيبر در رژيم غذايي روزانه تان که از طريق مصرف سبزيجات و ميوه جات به دست مي آيد 5/2 سال شما را از سن واقعي تان جوان تر نشان خواهد داد.

10- سلامت تان را کنترل کنيد؛ افرادي که به فکر سلامت خود هستند و به زمينه هاي مزمن بيماري خود رسيدگي مي کنند نسبت به افرادي که به سلامت خود نمي انديشند، 12 سال جوان تر جلوه مي کنند.

11- بخنديد؛ خنديدن استرس را مي کاهد و سيستم ايمني را تقويت مي کند و شما را نسبت به سن واقعي تان هشت سال جوان تر نشان مي دهد.

12- در تمام طول عمر در يادگيري باشيد؛ افرادي که با زندگي شان از نگاه آموزشي برخورد مي کنند، هر قدر سن حقيقي شان هست 5/2 سال جوان تر نشان مي دهند.

*متخصص و جراح گوش، گلو، بيني و حنجره

دکتر ياشيل احدي مقدم*
www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت کمک کند مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرسinfo@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

-دندان هاي عقبي همسرم به مرور زمان پوسيده و خرد شده اند. الان فقط دندان هاي جلو را دارد. البته ريشه دندان هايش باقي مانده است (به جز سه تاي سمت راست که دندانپزشک آنها را کشيده). چند سوال دارم؛ اول اينکه آيا مي توان از ريشه هاي دندان براي ترميم استفاده کرد؟ ديگر اينکه بهتر است از چه روشي براي گذاشتن دندان استفاده کند؟ و روش ايمپلنت در چه صورتي موفقيت آميز نيست؟

اگر فقط ريشه باقي مانده باشد و هيچ بخش و تکيه گاهي از دندان باقي نمانده باشد، معمولاً ريشه ها فاقد ارزش بوده و براي انجام درمان هاي بعدي ناگزير به درآوردن ريشه دندان هستيم. اما با معاينه و عکس از وضعيت ريشه و تاج باقي مانده، اگر ريشه باقي مانده سالم باشد و تاج لازم باقي مانده باشد، مي توان با عصب کشي و استفاده از روش افزايش طول تاج، با استفاده از روش پست و کر کراون، روکش دنداني را روي باقي مانده دندان سوار کرد. اين دندان مي تواند پايه روش بريج براي دندان هاي ديگر باشد. موفقيت روش بريج بستگي به تعداد و فاصله دندان هاي خالي دارد. توصيه مي کنم با مراجعه به دندانپزشک، اگر راهي براي نگه داشتن هر يک از ريشه هاي باقي مانده به روش فوق وجود دارد، دندان ها را احيا کنيد. در مرحله بعد، هر قسمت از دهان که امکان استفاده از پروتز ثابت (روکش و بريج) وجود دارد، با اتکا به دندان هاي موجود و دندان هاي احيا شده در مرحله پيشين، اقدام به قرار دادن پروتز ثابت شود. در قسمت هايي که دندان ها در فواصل لازم جهت پروتز ثابت وجود ندارد، مي توان بسته به وضع مالي فرد و سن وضعيت دهان و دندان، از پروتز متحرک (پلاک پارسيل) استفاده کرد يا با استفاده از روش ايمپلنت، پايه هايي براي پروتز ثابت ايجاد کرد. در حالت عادي، موفقيت روش ايمپلنت بستگي به ميزان عادات بهداشتي فرد در گذشته و حال، وضعيت لثه ها و تحليل رفتگي استخواني، عادت فرد به استفاده از دخانيات و سن و سال فرد دارد. خوشبختانه با پيشرفت علمي اين رشته، در اکثر موارد راه حل هايي براي موفقيت روش ايمپلنت وجود دارد. در حالت ايده آل و در صورت عدم تمايل بيمار به استفاده از بريج، مي توان به جاي همه دندان هاي از دست رفته، ايمپلنت کار گذاشت.

-دندان نيش فک بالا سمت چپ قسمت راستش سفيد شده، نه به صورت لکه. حدود دو سه ميلي سفيدتر از بقيه دندان شده. راه درمان آن چيست؟

در مورد علت سفيد شدن چيزي نگفتيد. به هر حال بايد بررسي شود تا از تکرار در دندان هاي ديگر جلوگيري شود. اين مشکل به سادگي و با ترميم کامپوزيتي يا لمينيت قابل برطرف شدن است. در ترميم با کامپوزيت، لايه رويي قسمت هايي که تغيير رنگ داده از دندان برداشته مي شود و ماده کامپوزيت همرنگ دندان جانشين آن مي شود. در روش لمينيت، يک لايه نازک روکش، جايگزين سطح دندان مي شود و به اين شکل، کل دندان به رنگ ساير دندان ها درمي آيد. اما در صورتي که دندان تان عصب کشي شده يا ترميم وسيعي دارد يا ديواره آن نازک شده، توصيه مي کنم به جاي ترميم هاي فوق، از روکش استفاده کنيد.

-18 سال دارم و محل اتصال دو دندان 3 و 4 فک بالا به اندازه نصف هر دندان سفيد شده و حالت گچي رنگ پيدا کرده. اين تغيير رنگ تا لثه هم رفته. آيا در درمان کامپوزيتي فقط سطح مذکور برداشته مي شود يا همه قسمت مذکور برداشته مي شود و به جايش ماده کمپوزيتي قرار مي گيرد؟ در درازمدت اين ماده خراب و خورده نمي شود؟ آيا رنگ کمپوزيت دقيقاً همرنگ بقيه دندان ها مي شود؟

در ترميم کامپوزيتي معمولاً فقط سطح قسمتي که تغيير رنگ داده برداشته مي شود. خوشبختانه با وجود مواد با کيفيت خوب در بازار، رنگ کامپوزيت تغيير نمي کند. البته اين روش طول عمر بهينه يي دارد و پس از آن مي توان با تعويض کامپوزيت، دوباره رنگ دندان ها را درست کرد. رنگ کامپوزيت، درست همرنگ ساير دندان ها انتخاب مي شود و مشکل دورنگي وجود نخواهد داشت. قابل توجه اينکه براي حفظ رنگ ثابت و شکل زيبا، بهداشت دهان و دندان بايد به خوبي رعايت شود.

-دندان ماقبل عقل را ايمپلنت کردم ولي ايمپلنت در فک کج قرار گرفته و من انتهاي پيچ را از زير زبانم با دست حس مي کنم. شش ماه از عمل مي گذرد و هنوز روکش نگذاشته ام و در اثر فشار کمي احساس درد دارم. مي ترسم روکشش را بگذارم و بعد از مدتي دچار مشکل شوم. لطفاً راهنمايي کنيد.

بدون داشتن سابقه درماني و نيز راديوگرافي، اظهارنظر در اين مورد صائب نخواهد بود. اما کج قرار گرفتن ايمپلنت در فک مي تواند آگاهانه باشد. به عنوان نمونه در فک بالا براي پيشگيري از سوراخ شدن سينوس به وسيله ايمپلنت مي توان ايمپلنت را کج کار گذاشت. بهترين کار، مراجعه به دندانپزشک معالج و در ميان گذاشتن نگراني ها و مشکلات است. متاسفانه بسياري از بيماران، به دلايلي که به درستي نمي دانم سرچشمه اش کجاست، پس از انجام درماني توسط دندانپزشک، به محک آن نزد دندانپزشکان ديگر پرداخته و از مراجعه و مشاوره مجدد با دندانپزشک معالج ابا دارند. دندانپزشک معالج شما به خوبي در جريان اقداماتي که انجام داده، هست و به راحتي مي تواند مشکلات شما را برطرف کند. نکته مهم ديگر اينکه به طور کلي مراجعه نکردن در وقت تعيين شده براي ادامه هر درماني، ممکن است باعث ايجاد ناراحتي هاي ديگري شود.

*جراح، دندانپزشک