گيتي بهدادي پور*

تغييرات رژيم غذايي براي رسيدن به وزن دلخواه بايد حداقل در 3 تا 4 ماه پيش از حاملگي صورت گيرد. استفاده از رژيم هاي کاهش وزن طي بارداري و شيردهي براي زنان خطرآفرين است. مادر باردار بايد از تولد نوزاد کم وزن يا LBW (وزن کمتر از 2 کيلو و 500 گرم) جلوگيري کند. در نوزادان LBWخطر مرگ 40 برابر بيشتر از نوزادان نرمال است. دو شاخص مهم در تعيين وزن تولد نوزاد موثر است.

1- سايز مادر؛ مادران بزرگ سايز نوزادان بزرگ سايز خواهند داشت. سايز مادر فاکتور تعيين کننده سايز جفت است و سايز جفت تعيين کننده مقدار مواد مغذي رسيده به جنين و در نتيجه وزن تولد نوزاد است.

2- افزايش وزن مادر در بارداري؛ کمتر از نيمي از اضافه وزن بارداري به خاطر جفت، جنين و مايع آمنيوتيک است و باقيمانده به خاطر بافت هاي دستگاه توليدمثل، مايعات، خون و ذخاير است که بيشتر آن چربي است. البته افزايش تدريجي چربي زيرپوستي در ناحيه شکم، کمر و بالاي ران به عنوان ذخيره انرژي براي حاملگي و شيردهي عمل مي کند.

چاقي و حاملگي

حاملگي در زنان چاق با BMI بيشتر از 29، احتمال تولد نوزاد بسيار پري ترم (زايمان کمتر از 32 هفته) و مرگ جنين را به خصوص در حاملگي اول افزايش مي دهد. در زنان چاقي که باردار مي شوند خطر زايمان طولاني، پيلونفريت، ديابت، پرفشاري خون و ترومبوآمبولي وجود دارد. به هر حال بايد دانست که حاملگي، زمان کاهش وزن نيست و تنها افزايش وزن زنان چاق کمتر از زنان ديگر توصيه مي شود.

تغييرات فيزيولوژيک ايجادشده در حاملگي

- افزايش حجم خون تا 50 درصد و در نتيجه کاهش هموگلوبين، آلبومين و غلظت ساير پروتئين هاي سرم و غلظت ويتامين هاي محلول در آب

- افزايش غلظت سرمي ويتامين هاي محلول در چربي، تري گليسريد،کلسترول و اسيدهاي چرب آزاد

- افزايش فيلتراسيون کليه (در اثر افزايش حجم خون) و تا حدودي کاهش توانايي بازجذب بعضي مواد مغذي که باعث مي شود قند و اسيدآمينه به ادرار وارد شده و باعث افزايش احتمال بروز عفونت هاي ادراري و کاهش توانايي دفع ادرار و بروز ادم مي شود. البته بروز ادم خفيف اگر با پروتئينوري و هيپرتانسيون همراه نباشد، طبيعي است و باعث تولد نوزاد کمي بزرگ تر با prematurityکمتر مي شود.

نيازهاي تغذيه يي زنان باردار

1- انرژي؛ ميزان نياز به انرژي در سه ماهه اول حاملگي همانند پيش از حاملگي است. افزايش نياز به انرژي حدود 300 کيلوکالري در روز در سه ماهه دوم و سوم است.کتونمي، شاخصي براي کمبود انرژي مادر است.

2- پروتئين؛ زنان حامله پروتئين بيشتري براي سنتز بافت هاي جنين و مادر نياز دارند. بيشترين نياز به پروتئين در سه ماهه دوم و سوم است. ميزان پروتئين مورد نياز روزانه براي زنان حامله 71 گرم يا 1/1 گرم به ازاي کيلوگرم وزن بدن در روز براساس وزن پيش از حاملگي است.

- گروه لبنيات؛ هر واحد حاوي هشت گرم پروتئين

- گروه گوشت؛ هر واحد حاوي هفت گرم پروتئين

- گروه غلات؛ هر واحد حاوي سه گرم پروتئين

- گروه سبزي ها؛ هر واحد حاوي دو گرم پروتئين

- پروتئين سفيده تخم مرغ امتياز 100 دارد.

3- چربي؛ دريافت امگا-3 به خصوص در سه ماهه سوم به تکامل مغز و شبکيه جنين کمک مي کند.کودکاني که در دوران جنيني امگا-3 کافي دريافت کرده اند نسبت به آنهايي که دريافت نکرده اند،IQ بالاتر و بينايي بهتري دارند. نسبت دريافت امگا-3 به امگا-6 بايد 1 به 10-4 باشد.

4- ويتامين ها و مواد معدني؛ منابع غني از فوليک اسيد عبارتند از؛ سبزيجات برگ سبز تيره، آب پرتقال، حبوبات، سويا، جوانه گندم، بادام و.... در زناني که قرص هاي ضدبارداري، داروهاي ضدصرع، سيگار يا الکل مصرف مي کنند يا سندرم سوءجذب دارند، احتمال کمبود فوليک اسيد بيشتر است. مکمل فوليک اسيد به ميزان روزانه يک قرص (هزار ميکروگرم) از سه ماه پيش از حاملگي تا پايان بارداري داده مي شود. مواد غذايي حاوي فوليک اسيد عبارتند از؛ جگر گاو، حبوبات پخته، اسفناج پخته، جوانه گندم، کاهو، آب پرتقال تازه، زرده تخم مرغ، موز و شير.

- ويتامين :A روزانه 4هزار واحد بين المللي براي زنان حامله توصيه مي شود. مصرف روزانه بيشتر از 10هزار واحد بين المللي (5/2 برابر RDA) ويتامين A يعني مقداري که در بيشتر مکمل هاي مولتي ويتامين يافت مي شود با افزايش خطر نقص تيغه عصبي همراه است. اين مسموميت در مورد بتاکاروتن صادق نيست. بيشترين خطر ويتامين A زياد در دو هفته قبل از بارداري و دو ماهه اول بارداري است. چون جگر حيواني به ازاي هر 90 گرم حاوي 9هزار واحد بين المللي ويتامين A است، زناني که قصد حاملگي دارند يا در مراحل اوليه بارداري هستند فقط بايد مقادير کم جگر و به دفعات کم مصرف کنند.

- کلسيم؛ زنان 18 ساله و کمتر روزانه 1300 ميلي گرم و زنان 19 ساله و بيشتر روزانه هزار ميلي گرم کلسيم نياز دارند. افزايش نياز به کلسيم در موارد زير اتفاق مي افتد؛

- زناني که مقدار کمي شير و لبنيات مصرف مي کنند.

- نوجواناني که نياز به کلسيم آنها به علت رشد خودشان بالا است.

- زناني که دچار کمبود ويتامين D هستند يا رژيم پرفيبر مصرف مي کنند که سبب کاهش جذب کلسيم مي شود.

- زناني که داراي حاملگي هاي پشت سر هم هستند.

- آهن؛ افزايش قابل توجه حجم خون در دوران حاملگي، نياز به آهن را شديداً افزايش مي دهد. مغز استخوان فعال حدود 500 ميلي گرم آهن المنتال اضافه تر در حاملگي مورد استفاده قرار مي دهد و نيز با توجه به نياز اضافه جفت و جنين، مادر باردار بايد 15 ميلي گرم آهن اضافه تر از حالت غيربارداري دريافت کند. کل نياز دريافتي آهن در بارداري 30 ميلي گرم است. کمبود آهن باعث کاهش توليد هموگلوبين و بروز آنمي، اختلال در رسيدن خون به جفت و جنين و عدم تحمل خونريزي زايمان مي شود. مادران باردار بايد از پايان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زايمان روزانه يک عدد قرص آهن مصرف کنند. براي کاهش عوارض گوارشي قرص آهن آن را قبل از خواب مي توان خورد. تغيير رنگ مدفوع و حالت تهوع و استفراغ ناشي از مصرف مکمل آهن بعد از چند روز مصرف آن برطرف مي شود.

- کافئين؛ مصرف روزانه بيش از 500 ميلي گرم کافئين با افزايش خطر سقط خودبه خودي در سه ماهه اول و اوايل سه ماهه دوم حاملگي همراه است. آشاميدن دو ليوان و کمتر قهوه يا چهار ليوان و کمتر نوشابه هاي حاوي کافئين در حاملگي مجاز است.

*کارشناس تغذيه و رژيم درماني

ابتلاي صدها تن به آنفلوآنزاي خوکي در مکزيک و گسترش اين بيماي به کشورهايي چون امريکا، کانادا، بريتانيا، اسپانيا، اسرائيل و زلاندنو نگراني بسياري از شهروندان را به همراه داشته است. مسوولان بهداشتي با جدي دانستن تهديد همه گيري اين بيماري، از مردم خواسته اند دچار ترس نشوند و آماده سازي هاي لازم را براي پيشگيري از ابتلاي خود و خانواده هايشان به کار ببندند. در اين مطلب کوتاه سعي شده به برخي از پرسش هاي شما درباره آنفلوآنزاي خوکي پاسخ داده شود.

---

-چگونه از خود و خانواده ام در برابر آنفلوآنزاي خوکي محافظت کنم؟

اقدام هاي احتياطي معمول را به کار ببنديد. آنفلوآنزاي خوکي مانند هر نوع سرماخوردگي ديگر از راه تماس، سرفه و عطسه منتقل مي شود. دست هاي خود را به طور مرتب بشوييد. اگر آب و صابون در دسترس نيست، مي توانيد از ژل هاي تميزکننده دست استفاده کنيد.

همان طور که هوشياري در برابر آلودگي براي پيشگيري از ابتلاي شما و خانواده تان به بيماري ضروري است، در صورتي که مشکوک به ابتلا به آنفلوآنزا هستيد، حتماً هنگام عطسه و سرفه جلوي دهان و بيني خود را بگيريد. اگر دستمال به همراه نداريد، هنگام عطسه يا سرفه قسمت داخلي آرنج خود را در برابر دهان و بيني بگيريد تا دستان تان آلوده نشود.

-آنفلوآنزاي خوکي چه نشانه هايي دارد؟

آنفلوآنزاي خوکي همانند ساير انواع سرماخوردگي عمل مي کند. بيماران دچار تب و لرز، سردرد، سرماخوردگي، گلودرد، کوفتگي و درد مفصل مي شوند. اين بيماري گاهي با تهوع و اسهال همراه است.

-آيا انتقال ويروس آنفلوآنزاي خوکي به سادگي انجام مي شود؟

محققان هنوز اطلاعات کاملي از نحوه انتقال ويروس آنفلوآنزاي خوکي به دست نياورده اند. سازمان بهداشت جهاني به تازگي برآورد خود را مبني بر سهولت انتقال اين ويروس ميان انسان ها منتشر کرده است.

اگر با کسي در تماس هستيد که سرماخوردگي دارد، با او دست ندهيد و روبوسي نکنيد. ويروس آنفلوآنزا در اماکن عمومي وجود دارد و تماس با سطوحي مانند دستگيره اتوبوس و صفحه کليد کامپيوتر به راحتي شما را آلوده مي کند. اگر دستان خود را به دستگيره در يا اتوبوس زده ايد، آن را به دهان و بيني خود نزنيد.

-آيا آنفلوآنزاي خوکي قابل درمان است؟

بله. داروهايي که در سال هاي گذشته براي درمان انواع قوي آنفلوآنزا توليد شده اند، توانايي خوبي براي کمک به مبتلايان به آنفلوآنزاي خوکي دارند. در حقيقت همه گيري جهاني بيماري هايي مانند آنفلوآنزاي مرغي و سارز در سال هاي گذشته آمادگي مراجع درماني را براي مقابله با همه گيري هاي جديد افزايش داده است.

-آيا واکسن سرماخوردگي که زمستان گذشته دريافت کردم، من را از ابتلا به آنفلوآنزاي خوکي مصون مي کند؟

احتمالاً خير. هر چند واکسن هاي سرماخوردگي بدن افراد را در برابر سويه ويروس آنفلوآنزا که شامل ويروس آنفلوآنزاي خوکي نيز هست، مقاوم مي کند ولي مسوولان مرکز کنترل و پيشگيري از بيماري هاي امريکا مي گويند آزمايش هاي اوليه آنها بيانگر عدم ايجاد مصونيت در دريافت کنندگان واکسن سرماخوردگي است.

-آيا آنفلوآنزاي خوکي از راه مواد غذايي مانند گوشت خوک منتقل مي شود؟

خير. آنفلوآنزاي خوکي از دهان و بيني منتقل مي شود و يک بيماري مجاري تنفسي است.

www.news.bbc.co.uk

- انرژي؛ بيش از 285 کيلوکالري.........

- پروتئين؛ بيش از 1/7 گرم ............

- ويتامين :A بيش از 100 ميکروگرم.......

- ويتامين :D بيش از 7/5 ميکروگرم.......

- ويتامين B1؛ بيش از 1 ميلي گرم ........

- ويتامين B2؛ بيش از 1 ميلي گرم .........

- فوليک اسيد؛ بيش از 250 ميکروگرم......

- ويتامين B12؛ بيش از 4 ميکروگرم .......

- کلسيم؛ بيش از 65/0 گرم...........

- آهن؛ 60 تا 120 ميلي گرم ............

- يد؛ بيش از 50 ميکروگرم .............

دکتر بهنام اوحدي* - www.iranbod.com

فيلم هايي همچون «روز موش خرما» ديگر تقريباً در کتابخانه فيلم درماني استاندارد شده اند. «پتي نولان» مي گويد؛ «ما مي توانيم روزها و هفته ها و سال ها را به گونه يي تکراري و يکنواخت سپري سازيم يا اينکه به گونه يي قاطع در راستاي پديد آوردن يک دگرگوني بزرگ در زندگي روزمره و انجام کارهايي متفاوت حرکت کنيم.»

فيلم «مردمان معمولي» که در آن پسري نوجوان با احساس گناه دست و پنجه نرم مي کند و پس از مرگ برادرش، دست به کوشش هاي نافرجام براي خودکشي مي زند، نگاه عاطفي ژرفي را به خانواده هايي که با مرگ و از دست رفتن اعضايشان روبه رو بوده اند، برمي انگيزد.

«پتي نولان» مي گويد؛ «فيلم «جادوگر اوز» به گونه يي ژرف بر او به عنوان يک کودک اثر گذاشت. او به مرد حلبي آبادي که نشان از پدر الکلي اش داشت، نزديک شد. پدري که نمي انديشيد دلي براي نشان دادن عشق دارد.»پتي نولان مي گويد؛ «من همواره شيفته پيوستن به مرداني همچون مرد حلبي آبادي بودم تا به درون دل آنها دست يابم و کنجکاوي کنم. به عنوان يک دختر کوچک بر من در جايگاه يک راه اميدبخش اثر گذاشت.»

برژيت ولز، يک زوج درمانگر و خانواده درمانگر در اوکلند است که «گروه سينمادرماني» را به پيش برده است. او تماشاي فيلم هاي سينمايي را به عنوان تکليف خانگي براي اعضاي گروه درماني قرار مي دهد تا در جلسه هاي «گروه درماني سينمابنياد» خود، روان درماني گروه را بر پايه رخدادها و نماهاي فيلم انجام دهد.

برخي درمانگران استوارانه چنين مي انديشند که فيلم ها به آساني امکان رهايي هيجاني سالم را براي همگان پديد مي آورند. ولز به پژوهش هاي پزشکي اشاره مي کند که نشان مي دهند خنديدن مي تواند توان سامانه ايمني بدن را افزايش بخشيده و اندازه هورمون هاي استرس را کاهش دهد. در حالي که گريه و مويه کردن پيام رسان هاي لئوسين - انکفالين را آزاد مي کند که بهبود و تسکين دهنده درد هستند. گريه اندازه پرولاکتين را نيز افزايش مي دهد که هورموني است که طي استرس آزاد مي شود و افزايش آن سبب پديد آمدن مشکلات و اختلالات جنسي و زناشويي مي شود. پس پيدا و هويداست که آدمي تا اندازه ممکن بايد از گريه بگريزد و به خنده و خوشي و شادماني رو آورد.

شايد اين پيام پاياني فيلم نوستالژيک «فاني و الکساندر» برگمان نيز باشد؛ پاياني که با جشن و شادماني خانوادگي پس از پشت سر گذاشتن رنج ها و دردها صورت مي گيرد. اين فيلم مي تواند براي همه کساني که در دوره يي کوتاه و گذرا يا طولاني و چندساله درگير و گرفتار رخدادهاي ناگوار هستند، نويدبخش اين واقعيت بارها آزموده باشد که؛ «پايان شب سيه، سپيد است.» هرچند رخدادهاي فيلم به ظاهر بيش از اندازه وابسته و پيوسته به فضا و فرهنگ سوئد و اروپاي قطبي - شمال غربي است، اما در کار باليني فيلم درماني من، تماشاي اين فيلم براي دردمندان ايراني بسيار سودمند و اثرگذار بوده است. اميدواري و خستگي ناپذيري گوهر سترگ و يگانه يي است که آدمي را در برابر دشوارترين و ناگوارترين رخدادها پاسداري کرده و زنده نگاه مي دارد. به باور من، فيلم ماندگار و آموزنده «فاني و الکساندر» يکي از بهترين فيلم ها براي فيلم درماني دردمندان و گرفتاران است.

آيا هنگام آن فرا نرسيده است که چنين پژوهش هاي پزشکي مد نظر مديران بخش سريال و سرگرمي صدا و سيماي ما ايرانيان قرار گيرد و اين سريال هاي پراشک و ناله و گريه و مويه به نمايش ها و سريال هاي شاد و خنده آفرين دگرگون شود. جاي افسوس و شگفتي فراوان دارد که برخي در اجتماع ما خنده و خوشي را مايه ابتذال و از دست رفتن شايستگي و کمال آدميان دانسته و گريه و اندوه را سرچشمه رشد و سازندگي و بالندگي مي شناسانند،

اي کاش روانپزشکان و روانشناسان در پژوهش هايي نقش ويرانگر رواني - اجتماعي پخش سريال هاي گريه و اندوه برانگيز را آشکارا نشان مي دادند و البته اين همه در حالي است که طرحواره جمعي کهن ما ايرانيان در قد و قواره ضرب المثل در پيش چشم و ذهن مان است که «خنده بر هر درد بي درمان دواست»،

آيا در آستانه پايان دهه نخست هزاره سوم، هنوز هنگام دگرگوني پندارها و کردارهايمان فرا نرسيده است؟

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسي زناشويي و خانوادگي

دکتر ياشيل احدي مقدم* - www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت، کمک کند مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرسinfo@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

-در مورد روکش دندان توضيح دهيد. آيا براي روکش کردن يک دندان نيازي به تراشيدن چند دندان هست؟

در دندان هايي که مقدار زيادي از آن به دليل پوسيدگي از بين رفته يا توسط دندانپزشک هنگام برداشتن پوسيدگي نياز به برداشتن آن شده، يا دندان هايي که ديواره آن شکسته است، يا به دليل عصب کشي يا نازک شدن جداره، احتمال شکستن آن مي رود، يا هر مورد ديگري که دندانپزشک تشخيص دهد، مي توان با روکش به شکل دندان، آن را بازسازي کرد. روکش مي تواند از جنس فلزي (مثل طلا يا آلياژ) يا از نوعي چيني (پرسلن) يا ترکيب اين دو باشد.

براي روکش کردن دنداني که ريشه و قسمتي از بدنه دندان وجود دارد نيازي به تراشيدن دندان هاي کناري نيست. اما روش ديگري به نام «بريج» وجود دارد که مي توان دندان هايي را که وجود ندارند (دندان هاي کشيده شده) با اتکا به دندان هاي کناري شان احيا کرد. به عبارت ديگر، با استفاده از سه روکش که دو پايه آن روي دندان هاي موجود کناري استوار مي شود، يک روکش به شکل دندان کامل در محل دندان کشيده شده قرار مي گيرد.

-روکش هاي دنداني چه انواعي دارد؟

جدا از روش هاي قديمي روکش طلا و...، به طور معمول امروزه از روکش هاي زير استفاده مي شود.

روکش هاي چيني فلز (:(PFM که بخش دروني (Frame) آن از فلز و بخش بيروني آن از جنس چيني دندانپزشکي ساخته مي شود. فريم فلزي مي تواند از طلا يا آلياژ هاي نيکل، کروم و کبالت ساخته شود.

ژاکت کراون؛ که فاقد بخش پشتيباني کننده دروني (فريم) است. اين نوع روکش به دليل توانايي کمتر در تحمل فشارهاي ناشي از جويدن به دليل نبود فريم، در دندان هاي جلو کاربرد دارد. اين روش به دليل حذف لايه فلزي، شفافيت بيشتر و نياز کمتري به تراش دندان دارد.

روکش هاي تمام چيني؛ در اين روش، بخش دروني (فريم) به جاي فلز از نوعي سراميک تقويت شده به عنوان هسته مرکزي استفاده مي شود. اين روش گران تر از روش PFM بوده و در موارد وجود حساسيت به هر نوع فلز در بيمار يا به دلايل زيبايي مورد استفاده قرار مي گيرد.

-فلورايد براي دندان مضر است يا مفيد؟ شرکت هاي سازنده خميردندان، در ذکر مزاياي خود وجود فلورايد را عنوان مي کنند، اما در جايي خواندم که در برخي از مناطق کشور، به دليل وجود فلورايد زياد در آب، مشکلاتي در دندان هاي مردم ايجاد شده است.

فلورايد يک ماده معدني است که در طبيعت وجود دارد و باعث افزايش مقاومت دندان در برابر پوسيدگي و کاهش تخريب دندان مي شود. البته ذکر اين نکته ضروري است که استفاده از فلورايد، نمي تواند جايگزين بهداشت دهان و دندان شود.

بايد توجه داشت که فلورايد به اندازه کافي، براي دندان لازم است و در صورت عدم تامين طبيعي آن توسط فلورايد موجود در آب آشاميدني، بايد به روش مقتضي، مکمل فلورايد دريافت شود.

موضوع مهمي که به آن اشاره کرديد پديده فلوئوروزيس است که به دليل جذب بيش از حد فلورايد در مدت زيادي از زمان تکامل دندان ها به ويژه از زمان نوزادي تا حدود شش هفت سالگي است. اين پديده باعث ايجاد لکه هاي کوچک سفيد يا مات روي دندان مي شود که در موارد حاد آن، لکه هاي قهوه يي رنگ و فرورفتگي هايي نيز روي دندان ايجاد مي شود. اين موضوع مي تواند به دليل وجود مقدار فلورايد زياد در آب منطقه باشد.

ميزان متعادل فلورايد براي کاهش پوسيدگي بايد کنترل شود. به ويژه در مناطق گرم که مصرف روزانه آب آشاميدني زياد است، بايد فلورايد آب پايين تر باشد يا با روش هاي خاصي فلورايد آن کم شود. پديده فلوئوروزيس باعث بدشکلي دندان مي شود.

-راه درمان اينکه بعضي از دندان ها نصف شان سفيد مي شود، چيست؟

رنگ سفيد گچي به شکل لکه هايي روي ميناي دندان به دليل پديده فلوئوروزيس است. متاسفانه بليچينگ روي دندان هايي که به اين دليل بدرنگ شده اند به خوبي موثر نيست. در صورتي که رنگ آن آزاردهنده است مي توان با ترميم هاي کامپوزيتي يا استفاده از لمينيت، بدرنگي ها را اصلاح کرد. اما اگر منظورتان از سوال، چنين چيزي نبوده، توضيح دقيق تري بدهيد. آيا بعضي از دندان هاي دهان تان سفيد شده است يا همه دندان ها به اين شکل هستند؟ آيا نصف بالايي يا پاييني دندان سفيد است يا لکه لکه هاي سفيد روي دندان هست؟ سوال عجيبي است.

*جراح، دندانپزشک