
به طور جدي مي توان گفت امروزه نرم افزارهاي جاسوسي در اينترنت جزء خطرناک ترين نرم افزارها در جهان مجازي به حساب مي آيند چرا که اين نرم افزارها مي توانند به راحتي با کنترل و مانيتور کردن فعاليت هاي افراد روي شبکه، اطلاعات مهمي از سيستم هاي مورد استفاده به دست بياورند. گاهي اوقات در بي ضررترين حالت نيز Spywareها تجاوز به حريم شخصي افراد را بر عهده دارند. گفتني است نرم افزارهاي Spyware مانند Cydoor، GatorLop.com و Xupiter بدون اطلاع کاربر و از طريق برنامه هاي به اشتراک گذاري فايل peer-to-peer، نرم افزارهاي مجاني يا برنامه هايي که تصاوير زيباي مختلف را روي کامپيوتر نمايش مي دهند، خود را بر روي کامپيوتر کاربران نصب مي کنند. اين گونه نرم افزارها که عمدتاً از آنها براي مقاصد تبليغاتي هدفمند استفاده مي شود، عادت هاي وبي يک کاربر را رديابي مي کنند و برخي از آنها کلمات تايپ شده توسط کاربر يا تصوير نمايش داده شده روي مانيتور را ثبت و براي صاحبان خود ارسال مي کنند. کاربران بايد به اين مساله توجه خاصي داشته باشند که اجتناب از اين برنامه ها بسيار مشکل است چرا که اين نرم افزارهاي جاسوسي اغلب همراه برنامه هاي ديگري مي آيند و بدون اينکه مشخص باشد خود را روي کامپيوتر نصب مي کنند به همين علت در اين حالت حذف کردن اين نرم افزارهاي جاسوسي بسيار سخت، زمانبر و هزينه بر خواهد بود. شايد براي بسياري اين سوال مطرح شود که نرم افزارهاي جاسوسي تا چه ميزان مي توانند براي کاربران خود خطرناک باشند که در پاسخ بايد گفت در بدترين حالت اين نرم افزارها اگر در دست افراد ناباب قرار گيرد، به ابزاري خطرناک تبديل مي شود. در اين صورت مي توان از آنها براي مقاصدي چون دستيابي به رمز عبور افراد، سرقت شماره کارت اعتباري و سرقت ساير مدارک هويتي افراد استفاده کرد حتي برخي از کارشناسان مسائل امنيتي بر اين باور هستند که از اين گونه نرم افزارها مي توان براي اهداف خطرناک تري نيز مانند ضبط کردن و انتقال دادن اسناد تايپ شده در Microsoft Word و Microsoft Excel با هدف سرقت اطلاعات محرمانه شرکت ها استفاده کرد.
بعد از اينکه به نوعي با اين گونه نرم افزارهاي جاسوسي آشنا شديد بايد گفت براي هر مشکلي يک راه چاره نيز ابداع شده است که در خصوص جلوگيري از فعاليت Spyware بايد به نوعي موارد ذکرشده در ادامه مطلب را به دقت انجام داد.
-پيکربندي مرورگرهاي اينترنت و نرم افزار Outlook با استفاده از Microsoft Domain Security
- بستن ActiveX و ساير برنامه هاي قابل اجرا در اينترنت
- مديريت Scriptها
- پالايش کردن محتويات وب از طريق HTTP proxy
-برنامه هاي peer-to-peer يا هر برنامه يي که به آن اطمينان نداريد را نصب نکنيد.
-روي تصاوير سرگرم کننده مثل خرس رقاص کليک نکنيد.
-نرم افزارهاي مجاني را بدون تاييد واحد IT سازمان نصب نکنيد.
همچنين بايد به پرسنل آموزش داده شود که چگونه از اينترنت به شکل بي خطر استفاده کنيد.
حالا که به نوعي با نرم افزارهاي جاسوسي آشنا شديد بايد به اين نکته توجه کنيد که چگونه مي توان Spyware را شناسايي کنيم که در اين خصوص بايد گفت يکي از بهترين روش ها براي شناسايي Spyware ها استفاده از نرم افزارهاي پالايش محتويات وب است. شرکت Websense1 روي محصول جديد خود، Client Application Module، منوي تازه يي به نام Spyware تعبيه کرده است. اين شرکت با به روزآوري هاي روزانه مچ بيشتر نرم افزارهاي Spyware را قبل از ورود به شبکه گرفته و به آنها اجازه راهيابي به کامپيوترهاي شبکه را نمي دهد.
اگر هم برنامه يي از اين فيلتر عبور کند، CAM اجازه اجرا و فعاليت را به آن نمي دهد. همچنين از طريق گزارش هاي Websense مي توان پي برد Spyware روي کدام يک از کامپيوترهاي شبکه نصب شده است و براي پاک کردن آن اقدام مي کند البته نرم افزارهاي ضدويروس هم بعضي از آنها را شناسايي مي کنند.
بعد از اينکه به نوعي Spyware را شناسايي کرديم بايد روش از بين بردن آنها را نيز بياموزيم که در اين خصوص بايد گفت از بين بردن Spywareهايي که از فيلتر رد مي شوند، بدون استفاده از ابزارهاي حذف اتوماتيک آنها، کاري بسيار مشکل است زيرا اغلب آنها به گونه يي طراحي شده اند که در مقابل uninstall مقاومت مي کنند.
گفتني است در اين خصوص برخي شرکت هاي نرم افزاري اقدام به توليد برنامه هاي تشخيص دهنده و از بين برنده Spyware کرده اند. به عنوان مثال مي توان به
Ad-Aware محصول شرکت Lavasoft2 که نسخه معمولي آن مجاني است و نرم افزار Spybot3 که آن هم مجاني است، اشاره کرد. نرم افزار اخير ظاهراً توانمندتر از نسخه معمولي Ad-Aware است. البته شرکت هايي که از نرم افزارهايي مثل Websense استفاده مي کنند اغلب نيازي به نرم افزارهاي فوق ندارند مگر در موارد خاصي که کسي دچار مشکل مي شود.
به هرحال شناخت Spyware يک روي سکه است و مبارزه با آن روي ديگر و بايد اين نکته را به خاطر داشته باشيد شناسايي و مبارزه هميشه جوابگو نبوده و گاهي اوقات اين نرم افزارهاي جاسوسي مي توانند به راحتي سيستم شما را مورد هدف قرار دهند.