گروه اجتماعي؛ «طبابت پزشکان خارج از کشور در ايران جرم و غيرقانوني است مگر آنکه براي فعاليت هاي پزشکي خود در داخل کشور از وزارت بهداشت مجوز بگيرند.» دکتر ايرج فاضل رئيس جامعه جراحان و رئيس فرهنگستان علوم پزشکي ايران روز گذشته در نشست خبري حاضر شد که به مناسبت سي و سومين کنگره جراحان ايران برگزار شده بود. او با اعلام اين خبر و در پاسخ به «اعتماد» درباره يکي از پزشکان ايراني که هر سال از کشور آلمان به ايران مي آيد و جانبازان قطع نخاع را در بيمارستان هاي دولتي زير نظر وزارت بهداشت تحت عمل هاي جراحي رايگان قرار مي دهد، گفت؛ يک ماه قبل به دليل عوارض شديدي که براي يکي از بيماران تحت جراحي يک جراح ايراني خارج از کشور ايجاد شده بود، نامه يي به دکتر لنکراني - وزير بهداشت- و رونوشتي براي سازمان نظام پزشکي ايران فرستاديم و درخواست کرديم از طبابت اين گونه پزشکان که براي مدت کوتاهي به ايران مي آيند و با عمل هاي جراحي يا تجويزهاي نادرست، بيماران را به عوارض فراوان دچار مي کنند، جلوگيري شود. شکايت بيماراني که به اين پزشکان مراجعه کرده و دچار مشکلات عديده شده اند در کدام مرجع قانوني بايد پيگيري شود. در اينکه اکثر اين افراد پزشک هستند شکي نيست اما در موارد بسيار سوءاستفاده هاي مالي فراوان صورت گرفته و در تبليغات گفته مي شود اين پزشکان خدمات رايگان ارائه داده اند مثلاً بابت عمل جراحي خود هيچ پولي دريافت نکرده اند. بنا بر قانون و اخلاق پزشکي، تبليغ در پزشکي ممنوع است. تبليغات فرآيندي است براي کسب ثروت. پزشکي، کالا نيست و يک پزشک شرافتمند اجازه ندارد براي کار خود تبليغ کند. پزشکي که براي خدمات خود تبليغ مي کند، قابل اعتماد نيست و يک منحرف از اصول اخلاقي پزشکي است. دکتر فاضل درباره مشکلات جامعه پزشکي ايران و ايراد نگاه مردم به جامعه پزشکي گفت؛ «برداشت جامعه نسبت به پزشکان بايد اصلاح شود. ميزان دستمزد و دريافتي پزشکان معيار مناسبي براي قضاوت درباره پزشکان نيست. پزشک يک فرد زحمتکش است و امروز کمتر خدمتي در کشور به اندازه پزشکي به خودکفايي رسيده است. امروز هيچ بيماري براي درمان خود نياز به اعزام به خارج از کشور ندارد و اين افتخار بزرگي براي جامعه ايراني است. در عين حال که ما ارزان ترين پزشکي دنيا را داريم چه از نظر هزينه خدمات، چه از نظر پرداختي به پزشکان. طبق بررسي که در کشورهاي فقير همسايه انجام داديم حق ويزيت يک پزشک عمومي در ايران يک سوم حق ويزيت پزشکان اين کشورها بود؛ کشورهايي مثل بنگلادش و هندوستان و پاکستان و سوريه.» رئيس جامعه جراحان با ذکر اين جمله که هنر پزشکي قابل قيمت گذاري نيست، اعلام کرد؛ تعرفه خدمات پزشکي امروز جنبه سياسي پيدا کرده و رقم تعرفه ها با هيچ يک از معيارهاي جامعه هماهنگي ندارد. دکتر فاضل تاکيد کرد؛ «هيچ کسي نمي تواند براي طب خصوصي تعرفه تعيين کند و تعرفه صرفاً بايد براي خدمات دولتي تعيين شود. وي با اشاره به رقم ناچيز سرانه درمان و مشکلات ناشي از آن افزود؛ سرانه درمان در امريکا 18 درصد درآمد ناخالص ملي آن کشور است. در ايران به ظاهر شش درصد درآمد ناخالص ملي به سرانه درمان اختصاص يافته در حالي که در واقعيت نيمي از سرانه درمان توسط مردم پرداخت مي شود و با اين حال انتظار داريم طب امريکا در ايران ارائه شود.

بي کفايتي حاصل از سرانه ناچيز درمان هم به گردن جامعه پزشکي افتاده در حالي که بيمه ها که بايد هزينه هاي درماني مردم را پوشش دهند، بيمارند و توانايي اجراي تعهدات خود را ندارند و اين ناتواني هم به قليل بودن سرانه درمان و تعرفه درمان بازمي گردد.» دکتر فاضل با اشاره به وضعيت نابسامان بيمارستان هاي دانشگاهي در سال هاي اخير گفت؛ «در گذشته نه چندان دور بيمارستان هاي دانشگاهي خدمات رايگان و مناسبي به مردم ارائه مي دادند. با تغييرات اخير امروز بيمارستان هاي دولتي که قرار شده همان خدمات بيمارستان هاي دانشگاهي را ارائه دهند، در شرايط بسيار بدي قرار داشته و بيماراني که به اين مراکز مراجعه مي کنند برخلاف گذشته خدمات رايگان نمي گيرند و در واقع امروز اگر فردي پول و پوشش بيمه يي نداشته باشد در هيچ مرکز درماني دولتي يا خصوصي جايي ندارد.» دکتر فاضل در پاسخ به اين سوال خبرنگاران که پزشکان مراکز درماني دولتي زياد احساس وظيفه نمي کنند و چون دريافتي ناچيزي دارند، برخي مسووليت ها و وظايف را ناديده مي گيرند و همچنين در پاسخ به «اعتماد» که برخي از افراد به طمع درآمدهاي هنگفت در کنکور پزشکي شرکت مي کنند و آن پزشکان بي مسووليت ممکن است از همين افرادي باشند که صرفاً به طمع درآمد وارد حرفه پزشکي شده اند، گفت؛ «من اين فرضيه را قبول دارم و به همين دليل به شيوه انتخاب دانشجوي پزشکي بر اساس نمره کنکور معترض هستم. نمره خام کنکور نمي تواند ملاک انتخاب يک فرد براي ورود به حرفه پزشکي باشد. فردي که نمره مناسبي در آزمون کسب کرده شايد يک بيمار رواني باشد، شايد يک منحرف اخلاقي باشد، پذيرفته شدگان آزمون پزشکي بايد در مصاحبه هاي متعدد شفاهي مورد ارزيابي قرار بگيرند و سپس اجازه ورود به آموزش پزشکي را پيدا کنند.»

---

سي و سومين کنگره جامعه جراحان ايران روز 19 ارديبهشت ماه در مرکز همايش هاي رازي با سخنان ايرج فاضل افتتاح مي شود. در اين کنگره که پيش بيني مي شود از بين 15 هزار جراح کشور حدود 4500 نفر شرکت کنند، مباحث مختلف و مرتبط با پزشکي بررسي خواهد شد. سي و سومين کنگره جامعه جراحان تا 24 ارديبهشت ماه ادامه دارد.

جست وجوي رد پاي زن در گذشته کار دشواري است به خصوص در ايران که چهره زنان در پشت حضور مردان معمولاً يا کمرنگ بوده يا ناديده گرفته شده است. از سويي ديگر در برخي مواقع تاريخ، از زاويه نگاه مرداني روايت شده است که به زنان به چشم موجوداتي پايين تر از مردان نگاه مي کرده اند.

اما نزهت احمدي عضو هيات علمي دانشگاه الزهرا معتقد است زنان هميشه در تاريخ و اتفاقات مهم ايران در کنار مردان حضور داشتند. او که رئيس شعبه انجمن زنان پژوهشگر تاريخ در اصفهان است، هدف اين انجمن را ارتقاي سطح علمي و فرهنگي و ترويج مطالعات تاريخي مربوط به زنان مي داند. اين انجمن که تاکنون سه همايش در سطح داخلي و بين المللي برگزار کرده، در آبان ماه امسال چهارمين سمينار بين المللي زن در تاريخ اسلام را برگزار خواهد کرد.

---

- با نزديک شدن انتخابات آيا انجمن برنامه خاصي براي ورود زنان دارد؟

ما براي تاريخ تعريفات مشخصي داريم، که حداقل 50 سال گذشته را در بر مي گيرد. رويکرد انجمن از ابتدا سياسي نبوده است. هر يک از اعضا مي توانند به صورت فردي گرايشات خود را داشته باشند. اما انجمن هيچ رويکرد سياسي ندارد. براي همين وارد اين گونه مباحث هم نمي شود.

- يعني انجمن در مورد زنان ايران از 50 سال قبل تاکنون پژوهش و تحقيق مي کند؟

بله. وظيفه ما تعريف شده است. به هر حال تاريخ زمينه ساز امروز است و تجربيات گذشته چراغ راه آينده است.

- در تاريخ پر فراز و نشيب در ايران چه دوره يي را مي توانيم دوره درخشش و ورود زنان به عرصه هاي اجتماعي و چه دوره يي را دوره نزول زنان در اجتماع بدانيم؟

ما در تاريخ ارزش گذاري خوب و بد نداريم. همه رويدادها نسبي و مربوط به زمان و موقعيت خود است. که زنان هم طبيعتاً مانند شرايط اجتماعي آن دوران داراي فراز و فرود هستند. اما زنان طبقات پايين جامعه هميشه حضورشان در سطح جامعه ملموس است مثلاً زن را نمي توان از جامعه عشاير جدا کرد. اين زن هميشه در کنار مرد ها حضور مشخصي دارد. چيزي که شما مي خواهيد بدانيد، يکي از اهداف انجمن است که ما هم مي خواهيم به آن برسيم. منابع تاريخي ما در بخش زنان بسيار ضعيف هستند. آنهايي هم که وجود دارند، با رويکرد سياسي است و تاريخ هم از جنبه سياسي به آن نگاه کرده است.

- دليل اين نگاه چه بوده است؟

چون تاريخ يک رويکرد مردانه دارد، زني هم که وارد اين سياست مي شود ديگر يک زن با ويژگي هاي زنانه نيست. زني است که رفتار و اعمال مردانه دارد و به عنوان حمايت از حقوق زنان نمي خواهد وارد جامعه شود. اين زنان معمولاً زناني هستند که مادر، خواهر، همسر يا فرزند پادشاهان هستند. البته زنان شاعر يا زناني که سفرنامه مي نوشتند، داريم.

- زني هم داريم که در ايران مورخ باشد؟

در کنار نام هيچ مرد بزرگي ما چندان نام زن بزرگي را نداريم. البته در تاريخ معاصر وجود دارند کساني که سفرنامه يا خاطرات خود را نوشته اند. البته شايد تاريخ نگار زن هم باشد البته اين يک حدس است و هيچ قطعيتي براي رد وجود زن مورخ وجود ندارد. در تاريخ ما مي دانيم زن ها سواد داشتند ولي سواد خطي در ميانشان کم بوده است. بنابراين به غير از زناني که در طبقات خاص بودند، نگارشي از زنان ديگر موجود نيست. کاري که انجمن مي خواهد بکند، ايجاد حساسيت در بين محققان و پژوهشگران براي توجه به مسائل زنان است.

- وقتي تاريخ را مي خوانيم و وضعيت زنان ديروز را با زنان امروز مقايسه مي کنيم متوجه پيشرفت زنان ايراني در برخي زمينه ها مي شويم. اين دستاورد حاصل نتيجه تلاش خود زنان است يا نظام مرد سالار خواهان رشد زنان در زمينه هاي مختلف شده است؟

براي رسيدن به جواب اين سوال بايد کمي صبر کنيد. اين جواب کمي زمان مي خواهد که با دستاوردهاي همايش هاي برگزار شده تکميل مي شود. بايد با يک کار ميان رشته يي با دوستان جامعه شناس ببينيم چقدر مي شود اين مسائل را به هم ربط داد. چقدر موقعيت زن امروزي به گذشته بر مي گردد و در کدام گذشته ريشه دارد؟ آيا به قاجار بر مي گردد يا به صفوي يا قبل از اسلام؟ فقط بايد چند سال صبر کنيد براي رسيدن به اين سوال.

- پس انجمن شما براي زنان امروزي برنامه يي ندارد؟

امروز جزء تاريخ نيست. البته در کنار اين قضيه ما تاريخ شفاهي را داريم. موسسات و افراد خاصي مانند تاريخ معاصر و سازمان اسناد ملي مسوول جمع آوري مدارک به تاريخ شفاهي هستند مثلاً کاري را در مورد زناني شروع کرده اند که در سال 57 فعاليت داشتند. اينها براي 50 سال آينده مطالعه مي شوند.

- اگر بخواهيم از زنان تاثيرگذار نام ببريم، چه شخصيت هاي بارزي در تاريخ وجود دارند؟

اين سوال سختي است. با توجه به رويکرد شما که دنبال زنان تاثيرگذار اجتماعي هستيد.

- ما معمولاً هميشه اسم مردان را شنيديم حتي در زمينه هاي اجتماعي. در صورتي که زنان در کنار مردان حضور داشتند مانند مشروطه. اما به خاطر نظام حاکم هميشه نام مردها مطرح شده.

اين کاري است که ما مي خواهيم انجام دهيم. زن ها کاري را که بايد، مي کنند اما از پشت پرده يعني نقش زنان ديده نمي شوند. مثلاً در دوره صفوي که تخصص من است، مي توانيم به پري خاتون دختر طهماسب اشاره کنيم که مشاور پدرش در امور سياسي بود. بعد از آن مادر شاه عباس، خير النساء را داريم که به قدري تاثير گذار بوده که با حضور خود در جنگ بين ايران و عثماني باعث پيروزي سپاه ايران مي شود. اين يعني که اين زن نمي خواهد در پشت پرده باشد. اما همين مساله هم باعث مي شود به دست اطرافيان کشته شود.