فرناز حسنعلي زاده
نخستين روز مردادماه 85 احمد جنتي در حالي که عباي تيره رنگي بر دوش خود انداخته بود و با لبخندي از سر رضايت از فرمانداران دولت سان مي ديد، ياد خاطره يي از روزهاي نه چندان خوشايند گذشته افتاد؛ خاطره يي که بر لبان دبير کهنه کار شوراي نگهبان جاري شد تا هم با لحني پدرانه «خودي ها» را بنوازد و هم اخلاف ناخلف را بي نصيب نگذارد؛ «هيات هاي اجرايي در گذشته با ان شاءالله گفتن کار مي کردند و صلاحيت ها را مورد بررسي قرار مي دادند. آيا شما بقيه کارها را مي توانيد با ان شاءالله گفتن انجام دهيد که حالا ان شاءالله بگوييد؟» سه سال بعد نخستين روزهاي کاري بعد از تعطيلات نوروزي نامه بلندبالايي به آدرس دبير شوراي نگهبان که به تازگي شمع 83 سالگي اش را فوت کرده بود، ارسال شد تا به جنتي يادآوري کند اگر با «ان شاءالله گفتن» صلاحيت تاييد نشود، با «ماشاءالله گفتن» هم رئيس جمهور ابقا نمي شود. چه جنتي روحاني پرنفوذ شوراي نگهبان که در «احمدي نژاددوستي» يد طولايي دارد باز سر درددل گشوده و در بازديد نوروزي با ناظران انتخابات رياست جمهوري رئيس دولت محبوبش را مورد تفقد قرار داده بود. مغازله روحاني 83ساله با احمدي نژاد آن هم در شرايطي که احمدي نژاد بر لبه تيغ ماندن و نماندن به پيشواز انتخابات رياست جمهوري مي رود، به کام رقباي رئيس جمهور تلخ آمد و شيخ اصلاحات که او از سويي هم دستي در نامه نگاري به جنتي دارد و هم دل پري از او، دست به قلم برد تا با لحني تندتر از گذشته شکوه سر دهد؛ نامه يي که اگرچه بلافاصله بعد از سخنان جنتي مرقوم شده بود اما هفته گذشته رسانه يي شد. مهدي کروبي که از سويي هنوز بغض انتخابات رياست جمهوري گذشته را در گلو دارد و از سويي عزم جزم کرده فرصت آخرين انتخاباتي را که مجال حضور دارد از کف ندهد، از شيفتگي دبير شوراي نگهبان به جدي ترين کانديداي رقيب برآشفت و صحت انتخاباتي را که جنتي ناظر و ناظم آن است، به چالش کشيد. اگرچه پير شوراي نگهبان اين نامه را در کنار ديگر مکتوباتي از اين دست قرار داد اما نهاد تحت امر او حق رئيس را به جاي آورد و جوابيه شسته رفته يي به دفتر خبرگزاري ها و روزنامه ها ارسال کرد که تاکيد داشت جرايد و جريان هاي سياسي از همه جا بي خبر اظهارات دبير شوراي نگهبان را «بد» برداشت کرده اند.
اين توضيح که جابه جا سخنان جنتي را نقل کرده بود البته گوشزد مي کرد به زودي متن کامل سخنراني را منتشر خواهد کرد تا بهانه به دست بدخواهان و دشمنان براي تخريب «نهاد مقدس شوراي نگهبان» نيفتد. در چنين شرايطي شايد مروري بر مواضع احمد جنتي در قبال محمود احمدي نژاد و عملکرد او خالي از فايده نباشد بلکه در جوابيه آتي شوراي نگهبان که متن کامل سخنراني نوروزي جنتي است، حاشيه يي بر اين اظهارات هم ضميمه شود.
شيخ مقلب القلب
«نامه احمدي نژاد به بوش وحي خدا بود.» اگرچه جرج بوش از کاخ سفيد رفت و براي هميشه نامه همتاي ايراني خود را بي پاسخ گذاشت اما همين نيم بند جمله جنتي در ثناي مرقومه هاي رئيس جمهور کافي بود تا اهميت و ارزش هر پاسخي را به محاق ببرد و بيش از نامه در کانون توجه قرار گيرد. احمد جنتي در نخستين خطبه نماز جمعه تهران که پس از ارسال اين نامه در بهار 85 اقامه شد، لب به تحسين گشود؛ «اين نامه چيزي است که در تاريخ سابقه ندارد. البته خدا درجات امام خميني (ره) را متعالي کند چرا که آغازگر اين حرکت امام بودند و آن نامه را به گورباچف نوشتند و همه را مبهوت کردند.»
وي مکتوب احمدي نژاد را «نامه عجيب و غريبي» خواند و پس از کشيدن آهي از سر رضايت و خرسندي گفت؛ «توصيه مي کنم اين نامه را بچه ها همه بخوانند و در مدارس و دانشگاه ها خوانده شود و صدا و سيما نيز مکرر آن را بخواند.» انتشار اين سخن همان و بهت و حيرت محافل سياسي و اختصاص جايگاه ويژه در صدر رسانه ها به روحاني راديکال راستگرايان همان. کار به آنجا رسيد که دبير شوراي نگهبان ناچار شد در نماز جمعه بعدي به توضيح بايستد؛ «صحبت هاي من در آن خطبه تا اين حد که برخي آقايان نگران شده اند، نگراني نداشت. کلمه «الهام» را از نظر لغت به «دل افکندن» معني کرده اند. برخي مواقع خدا چيزي را به هر دليل به دل کسي مي افکند؛ مثلاً زماني که قرار است يک زلزله اتفاق بيفتد آنهايي که زمان مرگ شان فرا نرسيده است، به دل شان مي افتد که به يک سفر بروند و همين مساله باعث مي شود آنها سالم بمانند و سايرين از بين بروند. در اين نوع قضايا لازم هم نيست يک نفر سلمان يا ابوذر باشد. خدا مقلب القلوب است و در دل ها تصرف مي کند. اين چيز واضحي است و معما يا مبهم نيست کمااينکه در برخي دعاها هم آمده خدايا عمل خير را به من الهام کن.»
جنتي آن قسمت از اظهاراتش را که خواستار گنجاندن اين نامه در کتاب هاي درسي شده بود، اينچنين اصلاح کرد؛ «منظور بنده اين بود که تاريخ انقلاب بايد نوشته شود تا ذلت شاه در زمان خود و عزت جمهوري اسلامي در انقلاب براي دشمنان مشخص گردد. اين تاريخ براي حفظ انقلاب بسيار مفيد است. مساله شخص هم نيست،» وي البته خود را مقيد کرد که تاکيد کند اين توضيحات را نه براي افکار عمومي که «گويا در دل يکي از رفيقان که بنده غجنتيف به ايشان هم علاقه دارم شبهه ايجاد کرده است»، اظهار مي کند. اگرچه اين ناگفته ماند که جنتي از کجا پي برده اين نامه تصرف الهي در دل احمدي نژاد است اما آنچه هويدا شد تمايل قبلي جنتي به رئيس دولت نهم بود.
خواب مادر متوفي راننده تاکسي و حجت جنتي
قريب يک سال از اين اظهارات نگذشته بود که خطبه هاي آتشين ديگري در ثناي احمدي نژاد از سوي دبير شوراي نگهبان و از پشت تريبون نماز جمعه ايراد شد تا جنتي اين بار عريان تر از گذشته شيفتگي خود را به رئيس جمهوري که از او با القاب «دوست» و «برادر» ياد مي کرد، عيان کند. هشتم تير 86 در گرماگرم جشن ها و همايش هايي که هواداران احمدي نژاد به مناسبت جشن دوسالگي دولت نهم برپا کرده بودند خطيب نماز جمعه پشت تريبون قرار گرفت تا از ابراز شادي و خشنودي روي کارآمدن احمدي نژاد بي نصيب نماند؛ «سوم تير از مسائل تاريخي انقلاب است. خدا نخواست در روي يک پاشنه غلط بچرخد و يک مرتبه برخلاف انتظار همه، همين مردم که برخي خيال مي کردند از انقلاب بريده اند، مثل بچه هاي مدرسه که همکلاسي خود را پيدا مي کنند و مي گويند تو شهردار مدرسه شو، يک نفر هم قد و هم سطح خود را پيدا کردند و براي انتخاب او نذر و نياز کردند و اشک ريختند و به خدا توسل کردند.» وي سپس خاطره يي را چاشني اظهاراتش کرد؛ «چند روز پيش يکي از دوستان مي گفت در زمان انتخابات در تاکسي از راننده پرسيدم به چه کسي راي مي دهي؟ او گفت نمي دانم اما مادرم که چند سال پيش فوت کرده، ديشب به خوابم آمده و گفته به احمدي نژاد راي بده.» جنتي با اين روايت که «از اين دغدغه ها بسيار است» لب به تعريف و تمجيد از احمدي نژاد گشود؛ «احمدي نژاد شخصيتي انقلابي، دانشمند، مدير، شايسته، کارآزموده، اهل کار و ابتکار، متعهد به خدمتگزاري، متعهد به رفع محروميت ها، مبارز با فساد، داراي مشي مردمي، ساده زيست، شجاع و خستگي ناپذير است.»
اظهارات جنتي در حالي منتشر شد که وي چندي پيش از آن در ديدار اعضاي شرکت کننده در همايش بين المللي غدير احمدي نژاد را «نعمت» و هديه خدا به بسيجيان و حزب اللهي ها توصيف کرده بود؛ «احمدي نژاد يکي از بسيجي هاي ناب است که مخلصانه کار مي کند و از بيت المال نيز استفاده نمي کند و چون با وضعيت زندگي اش آشنا هستم، مي بينم چگونه براي حفظ خط امام خميني(ره) مي جوشد و براي جلوگيري از انحرافات به وجود آمده و اصلاح آن تلاش مي کند. رئيس جمهوري در حال مبارزه با فساد است و خيلي بايد از او قدرداني کرد. البته هيچ فردي بدون عيب و نقص نيست اما به عنوان تاييد اين نعمت را قدرداني مي کنيم.»
قدردان گراني باشيد
اگرچه رقت قلبي احمد جنتي هيچ گاه به اندازه وقتي که از شخص احمدي نژاد سخن مي گويد، نبود اما اين باعث نشد روحاني کهنه کار از دفاع از عملکرد دولت تحت امر وي و واکنش به منتقدان از هر جنسي که باشند، غفلت ورزد. جنتي از همان نخستين روزهاي استقرار احمدي نژاد در کاخ رياست جمهوري و اعمال سياست هاي مختلف به دفاع تمام قد از عملکرد رئيس دولت نهم برخاست و هرجا که انتقادات رنگ و بوي تندي به خود مي گرفت از اولين تريبوني که در اختيار مي گرفت، بر سر معترضان فرياد مي زد. «سهميه بندي بنزين»، «سفرهاي استاني» و... هر کدام موضوع دفاعيات تند و تيز دبير شوراي نگهبان بودند. اگرچه جنتي با گفتن اينکه «سفرهاي استاني اثر معنوي زيادي دارد» و «درست نيست هر چه نفت داريم بفروشيم، بنزين بخريم و آن را بسوزانيم و تنها هواي مملکت را فاسد کنيم» از دولت حمايت مي کرد اما در دو موضوع داو تمام زد و پشتيباني خود را از احمدي نژاد به ملاء اعلي رساند.
نخستين بابي که جنتي براي حمايت از دولت از آن وارد شد، مقوله گراني ها در دولت نهم بود. اگرچه تورم لجام گسيخته در ادبيات غلامحسين الهام سخنگوي دولت نهم «ساخته و پرداخته مطبوعات» عنوان شد اما دبير شوراي نگهبان حامي پروپاقرص دولت اين «گراني» را پذيرفت با اين تفاوت که از مردم خواست به جاي گله گذاري «قدردان» اوضاع باشند. اواخر تابستان سال گذشته احمد جنتي از پشت تريبون نماز جمعه از مردم خواست مقابل مشکلات صبر و تحمل کنند؛ «اگر گراني است، بايد صبر کنيم. کوچک و بزرگ وظيفه داريم تا براي حل مشکلات تلاش کنيم، ولي نبايد بي صبري، بي تابي، جزع و فزع و حرکت هاي ناشايست کنيم.» وي همچنين در همايش مسوولان ستاد دهه فجر با ارائه ليستي از «دلايل تورم» از مردم خواست تورم را به گردن شخص خاصي نيندازند. وي گراني هاي زمان جنگ را يادآور شد و از مردم خواست به جاي توجه به کساني که گراني ها را «القا» مي کنند، نگاهي به کشورهاي جنگ زده همسايه انداخته و قدردان امنيت کشور باشند؛ «مشکل گراني وجود دارد و هر کس بتواند براي حل آن کمک کند، بر او واجب است و هيچ کس از اين قضيه معاف نيست و نبايد اين مشکل به گردن کسي انداخته شود بلکه علما، دانشگاهيان، صنعتگران، تجار، کارفرمايان، کارگران و همه در رابطه با گراني مسوولند.» وي سپس از مردم خواست اين مقطع را «تحمل» کنند چرا که به اعتقاد دبير شوراي نگهبان «اين مقطع مانند يک بيماري است که بايد دوره اش تمام شود و اگر آن دوره تمام نشده باشد هر اقدام فوري ممکن است وضع آن را بدتر کند.»
جنتي به اين هم بسنده نکرد و در خطبه هاي 15 شهريور سال گذشته آب پاکي را روي دست همگان ريخت؛ «اينجا جاي صبر است. ممکن است گراني باشد که هست. شايد آينده بهتر شود يا بدتر، خدا مي داند؛ اما مشکلات تمام نمي شود.»
حمله به لاريجاني در دفاع از احمدي نژاد
اگرچه جنتي احمدي نژادنوازي را به ملاءاعلي رساند اما ميزان حمايت دبير کهنه کار شوراي نگهبان آنجا رخ نمود که جنتي در دفاع از وي مقابل چهره هاي شاخص اصولگراي مجلس قرار گرفت و بدون هيچ بيمي از بهانه يي که به دست منتقدان خواهد افتاد، وارد مناقشه روساي دو نهاد اجرايي قانونگذاري شد و با جملات شديداللحني بر سر لاريجاني فرياد کشيد.
چنين بود که چهار سال پس از آنکه احمد جنتي پس از برگزاري پراما و اگر انتخابات هفتمين دوره مجلس در يکي از خطبه هاي نماز جمعه دست به آسمان برد و خدا را به خاطر عدم راهيابي غيرخودي ها به «مجلس هفتم» شکر کرد، اين بار در قامت امام جمعه تهران دست به آسمان برد و از «خودي ها»ي مجلس هشتم لب به فغان گشود. اگرچه جنتي در ماه هاي نخستين شروع به کار مجلس هفتم خدا را شکر کرد که ديگر هنگامي که «پيچ راديو» را مي چرخاند لرزه بر اندام شيخ نمي افتد، اما گويا پيش گرفتن سياست هايي که به نفع احمدي نژاد نبود، از سوي رئيس قانونگذاري چنان به مذاق روحاني ريزنقش اما پرنفوذ جناح اصولگرا تلخ آمد که وي هيات رئيسه يي را که اتفاقاً از همفکران و همسويان نيز به شمار مي آيد، مخاطب انتقادات شديداللحن خود قرار داد. احمد جنتي سالروز شهادت شهيد مدرس را دستمايه اظهارات خود قرار داد و با يادآوري پيشينه فعاليت مدرس به نمايندگان گوشزد کرد به جاي پرداختن به مسائلي که به گفته روحاني مقتدر شوراي نگهبان «بي ارزش» است، دولت را در پيشبرد امور اقتصادي ياري دهند. جنتي به کنايه به رئيس مجلس گفت؛ «مسائل کم ارزش را براي وقت بيکاري و کم کاري بگذاريد و وقت اصلي خود را به مسائل اصلي انقلاب و اسلام اختصاص دهيد.»
به هر روي پس از گذشت سه سال مغازله احمد جنتي و محمود احمدي نژاد، اظهارات کمافي السابق دبير شوراي نگهبان دردسرساز شده است. نه تنها مهدي کروبي اعتراض خود را مکتوب کرد بلکه بسياري از جريان هاي سياسي را دل نگران کرد. نگراني از اين بابت که مبادا شيخ، نهاد شوراي نگهبان ميراث بند دوم متمم قانون اساسي را به قرارگاه و پناهگاه يکي از کانديداها تبديل کند و به جاي نظارت بر انتخابات به «حکميت» بنشيند.
انتخابات در هر کشوري عرصه يي است که جريان هاي سياسي با تفکرات مختلف براي نمايندگي خواست هاي بخشي از جامعه و گفتمان خود در آن حضور مي يابند و به رقابت مي پردازند تا با نظر مردم در نهادها و مسووليت هاي انتخابي چون مجلس و رياست جمهوري براي پيشبرد برنامه هايشان قرار گيرند. در کشور ما اما اين امر هنوز به تکامل خود نرسيده و رقابت هاي انتخاباتي در فضايي عادلانه صورت نمي گيرد. معمولاً يک جريان سياسي همه ابزارها و اهرم هاي موثر در برگزاري انتخابات اعم از دستگاه هاي اجرايي و نظارتي و ابزار تبليغاتي تاثيرگذار را در اختيار دارد، لذا فرض را بر اين مي گذارند که هيچ جايي حتي براي اظهارنظر سايرين هم باقي نيست، چه برسد به بحث از تشکيل «کميته صيانت از آراي مردم».
ما به انتخابات به ديد فرصتي براي ايجاد زمينه هاي تغييرات دموکراتيک نگاه مي کنيم، نه مجالي براي تقسيم غنائم و مناصب.
وقتي مردي که طعم شکنجه هاي روحي و جسمي را در زندان هاي حکومت بعث چشيده است، به رياست قوه قضائيه انتصاب شد، بارقه هايي از اميد براي بسط توسعه و اصلاحات در قوه قضائيه به وجود آمد. چنانچه در آغاز به کار هاشمي شاهرودي، سيد محمد خاتمي رئيس جمهور وقت و اعضاي دفترش براي تبريک پاي پياده به دفتر او رفتند و مطبوعات آغاز به کارش را ميمون و مبارک پيش بيني کردند. هاشمي شاهرودي قوه قضائيه را با چهار ميليون پرونده در سال 78 تحويل گرفت. محمد يزدي رئيس پيشين آن در سال 73 دادسراها را با عنوان حذف روش هاي غربي و وارداتي از ساختار قوه قضائيه و اسلامي کردن هر چه بيشتر قوه قضائيه، حذف کرده بود. اما با آغاز رياست هاشمي شاهرودي بر اين قوه، دادسراها دوباره احيا شد. شاهرودي معاونت توسعه قضايي را ايجاد و مبارزه با فساد در داخل دستگاه قضا را آغاز کرد به طوري که تا سال 83 بنا بر اعلام سخنگوي اين قوه بيش از هزار قاضي و کارمند فاسد از قوه قضائيه اخراج شدند. حبس زدايي، قضا زدايي، مستقل کردن معاونت قضائيه و برخي هسته هاي توسعه گرا، تدوين برنامه هاي پنج ساله توسعه قضايي، ايجاد شوراهاي حل اختلاف، ايجاد ستاد حفاظت اجتماعي، دادسراي الکترونيک و تاکيد بر تصويب و اجراي قانون از ديگر عملکردهاي مثبت و حرکت هاي اصلاحي محمود هاشمي شاهرودي است. 
سايت هاي حامي دولت براي اينکه اعتماد به نفس خود را در ميدان رقابت هاي انتخاباتي حفظ کنند طي هفته هاي اخير نظرسنجي هايي را منتشر کرده اند که نتيجه آن نشان از برتري بي چون و چراي محمود احمدي نژاد دارد. اين نظرسنجي ها که عمدتاً از سوي مراکز بي نام و نشان منتشر مي شود رنگ و لعاب زيادي دارد و براي اينکه مخاطب نسبت به صحت نتايج آن ترديد نکند از يک جامعه آماري گسترده و تفکيک شده نام مي برند. در آخرين نمونه از اين دست نظرسنجي ها که توسط سايت «رجانيوز» منتشر شده، ميزان اقبال افکار عمومي به احمدي نژاد حدود 63 درصد برآورد شده است. رجانيوز عنوان کرده اين نظرسنجي توسط يک «موسسه معتبر» صورت گرفته اما نامي از اين موسسه به ميان نيامده است. اين نظرسنجي مدعي است نتايج خود را از 30 استان کشور به دست آورده است و تعداد 4500 نفر را نيز به عنوان جامعه آماري معرفي کرده است. در اين نظرسنجي بخت کانديداهاي اصلاح طلب يک پنجم احمدي نژاد برآورد شده و براي مهدي کروبي 12 درصد کل آرا و براي ميرحسين موسوي هشت درصد آرا تخمين زده شده است. نظرسنجي هايي از اين دست در آستانه انتخابات هاي گذشته نيز به وفور ديده شده است ولي سياسيون بر اثر تجربه، اعتماد خود را به آنها از دست داده اند. اين در حالي است که گروهي از جامعه شناسان نيز مي گويند افکار عمومي در ايران به خصوص در حوزه تصميم گيري هاي سياسي بسيار شناور است و نمي توان اطمينان چنداني به نتايج نظرسنجي ها داشت. براي نمونه در حالي که بسياري از نتايج نظرسنجي هاي دور گذشته رياست جمهوري بخت بسيار پاييني را براي محمود احمدي نژاد و مهدي کروبي قائل بودند، اين دو نفر در جايگاه به ترتيب دوم و سوم ايستادند. اکنون نيز که حاميان احمدي نژاد به استناد نظرسنجي ها بخت پيروزي وي را پنج برابر کانديداهاي اصلاح طلب مي دانند، نمي توان به آن اعتماد کرد. نظرسنجي هاي انتخاباتي گاهي تنها يک شوخي سياسي- تبليغاتي هستند و نه چيزي بيشتر.
کميته صيانت از آرا در چارچوب قانون اساسي که از سمت اصلاح طلبان مطرح شده است از زمان شروع بحث مورد هجمه طيف اصولگراي ايران قرار گرفته و تا به امروز مطرح کنندگان آن متوجه اتهاماتي مانند فعاليت غيرقانوني(عباسعلي کدخدايي)، خط گيري از بيگانه(محمداسماعيل کوثري، حميدرضا ترقي، عزت الله دهقان)، توجيه شکست در انتخابات(قاسم روانبخش) و انجام کاري بيهوده(محمدرضا ميرتاج الديني) قرار گرفته اند. ميرتاج الديني و کوثري دو نماينده مجلس هشتم هر دو به سلامت انتخابات در طول 30 سال انقلاب اسلامي تاکيد کرده اند اما ترقي به انجام تخلفات انتخاباتي در زمان دولت اصلاحات اشاره کرده و تنها دليل ضروري نبودن ايجاد چنين کميته يي را بودن يک دولت اصولگرا دانسته. 
