پيش بيني آينده براي بشر هميشه وسوسه يي جذاب و مهيج بوده است. آيا داده ها و روش هاي علمي مي توانند آينده ازدواج و سرانجام زناشويي را مشخص کنند؟ پاسخ جيمز موراي رياضيدان اسکاتلندي به اين پرسش کاملاً مثبت است.پژوهش هاي جيمز موراي در زمينه کاربرد رياضيات در زيست شناسي است. وي کتابي دو جلدي با عنوان «زيست شناسي رياضي» منتشر ساخت که سبب شهرت وي در خارج از مجامع رياضيدانان شد.يکي از فعاليت هاي تخصصي موراي پيرامون به کارگيري مدل هاي رياضي و نمودارهاي علمي در رشته هاي پزشکي، روانشناسي، اقتصاد و زيست شناسي است. اما آنچه موراي را براي مردم عادي و بيگانه با رياضيات و مباحث پيچيده علمي جذاب مي سازد، تحقيقات وي درباره موفقيت يا عدم موفقيت در پيوند هاي زناشويي است. موراي با همکاري دوستان پژوهشگر خود کتابي با نام «رياضيات ازدواج» در سال 2005 منتشر ساخت.

کتاب «رياضيات ازدواج» به طلاق و ناکامي در پيوندهاي زناشويي بر مبناي محاسبات رياضي و به کارگيري نمودارها مي پردازد. مسلماً مي توان حدس زد تعيين ثبات پيوندهاي زناشويي يا تبيين درصد جدايي کاري بسيار دشوار است. در اين کتاب از طريق تئوري هاي علمي، رياضيات در خدمت تحليل رابطه زناشويي و پيش بيني آينده آن قرار مي گيرد.

عنوان فرعي کتاب «ديناميسم مدل هاي غيرخطي» است. بي شک از خود مي پرسيم اين مدل ها چه نسبتي با مساله ازدواج دارند؟ پاسخ موراي و همکارانش در اين زمينه به غايت علمي يا دقيق تر رياضياتي است. در اين کتاب ازدواج به مثابه مدلي در نظر گرفته مي شود که با پارامترها و متغيرهاي متفاوت مشخص شده و به کمک محاسبات ديفرانسيل، حرکت و توسعه غيرخطي آن نشان داده مي شود.

موراي و همکارانش در يک پژوهش ميداني 700 زوج امريکايي را به مدت 10 سال با روش هاي علمي زير نظر داشتند. در آغاز اين آزمايش، زوج ها تنها گفت وگوهايي 15 دقيقه يي با يکديگر داشتند و بر مبناي اين گفت وگوها محاسباتي رياضي صورت گرفت و سپس براي هر زوج ارزيابي مشخصي از درجه ثبات يا عدم ثبات زناشويي ارائه شد.

موراي با طنز مي گويد؛ به طور معمول زوج هاي جوان مايل نيستند از آينده و سرانجام وصلت خود چيزي بدانند. در اين موارد روياپروري و اميد مولفه هاي مهمي به حساب مي آيند.

در اين پژوهش، 700 زوج شرکت کننده نيز از نتايج محاسبه شده از سوي پژوهشگران و سرانجام زناشويي خود بي اطلاع بودند. ارزيابي هاي علمي موراي و همکارانش تنها براي استفاده مشاوران و روانشناسان مسائل زناشويي در نظر گرفته شده بود. اما نتايج ارزيابي ها تکان دهنده است. نيمي از اين زوج ها در خلال 10 سال از يکديگر جدا شدند. در مجموع 94 درصد ارزيابي هاي رياضي منطبق بر واقعيت بود. حتي در مورد پيش بيني آمار طلاق ها، مدل هاي رياضي موفقيتي صددرصد را نشان مي دهند. موراي اضافه مي کند؛ تنها در موارد اندکي، پيش بيني ها دقيق نبودند. گرچه محاسبات ما به مشکلات عديده برخي از زوج ها اشاره داشت، اما درصد پايداري زناشويي بيشتر از جدايي بود، که البته واقعيت خلاف آن را به ما نشان داد.موضوعات گفت وگو ميان زوج ها مسائلي همچون پول، امور جنسي و تربيت کودکان يا حتي دکوراسيون خانه را مي توانست دربر گيرد. اطلاعات به دست آمده مبناي پيش بيني پژوهشگران بود.

از هر گفت وگو فيلمي گرفته مي شد و حرکات دست و صورت افراد به دقت مورد ارزيابي قرار مي گرفت. در خلال گفت وگو ضربان قلب زوج ها نيز اندازه گيري مي شد و در اتاقي ديگر شش روانشناس به طور جداگانه هر واکنشي مانند خشم، تفاهم و غيره را ارزشگذاري مي کردند.

موراي با ارائه جدولي از امتيازهاي مثبت و منفي سعي بر تبيين رياضي مشاهدات خود و همکارانش داشت. موراي به کار ايي دقيق رياضيات در ارزيابي گفت وگوهاي ميان زوج ها اشاره کرده و مي گويد؛ رياضيات هميشه راست مي گويد و حق با رياضيات است.

موراي در مورد به کارگيري اين روش براي زناشويي خود گفت؛ 50 سال از ازدواج من مي گذرد و بسيار خوشبختم. نيازي به تاييد علمي براي زناشويي من وجود ندارد.

ورزش به تراکم استخوان ها مي افزايد، از پوکي آنها پيشگيري مي کند و مقاومت اسکلت بدن در برابر شکستگي ها را بالا مي برد. تمام انواع ورزش ها اين خاصيت را دارند، اما بهترين حالت ورزش هايي هستند که تمام اندام در آن درگير است.

نتايج يک بررسي جديد، بار ديگر نشان داد پياده روي از پوکي استخوان جلوگيري مي کند. ورزش، خواه راه رفتن يا بسکتبال و فوتبال، ساختار استخوان را متراکم مي کند. بافت متراکم تر در برابر پوکي استخوان مقاوم است و به راحتي نمي شکند.

بر اساس نتايج يک تحقيق از مردان بالغ، براي رسيدن به چنين ساختار استخواني ، پياده روي مداوم بسيار مفيد است. شرکت کنندگان در اين تحقيق از 19 تا 45 سال بودند و پياده روي دوچرخه سواري يا ورزش هاي قدرتي مداوم مي کردند. تمام اين ورزش ها تراکم استخواني سقوط فقرات را بالا مي برند، اما تحقيقات نشان داد تراکم استخوان هاي ستون فقرات در کساني که پياده روي مي کنند يا مي دوند، به طور ويژه يي بالاست. به گفته يکي از محققان دانشگاه ميسوري کلمبيا، در ورزش هاي قدرتي تنها تراکم استخواني آن بخش هايي از اسکلت بدن افزايش مي يابد که در معرض فشار حاصل از ورزش قرار دارند. به عنوان مثال، ورزش قدرتي براي تقويت بالاتنه نمي تواند تراکم استخوان هاي ران را بالا ببرد.

به گفته محققان، بهترين حالت، ورزش هاي چندوجهي و مداوم هستند که از آن جمله مي توان به فوتبال، بسکتبال و واليبال اشاره کرد. منظور از ورزش چندوجهي، تمرين ها و تحرکاتي است که بخش هاي مختلف بدن در آن درگير هستند.

تراکم توده استخواني هر فرد معمولاً در 30 تا 35 سالگي به بيشترين ميزان خود مي رسد. پس از اين سن، کاهش توده استخوان به صورت يک روند طبيعي و همسو با پيري آغاز مي شود. پوکي استخوان يک بيماري شايع متابوليک استخوان است که در آن کاهش عمومي و شديد در توده استخواني (پوک شدن استخوان) به وجود مي آيد. در اين بيماري، عناصر تشکيل دهنده استخوان از نظر کيفيت تغيير نمي کند، ولي از نظر کميت کاهش مي يابد. پوکي استخوان وقتي بروز مي کند که کاهش توده استخوان بيش از حد سريع باشد. اين بيماري در ميان زنان شايع تر است. احتمال بروز پوکي استخوان با افزايش سن بيشتر مي شود.

کاهش فعاليت، کمبود مواد پروتئيني، کلسيم و ويتامين D در رژيم غذايي، سابقه خانوادگي، مصرف دخانيات و کافئين زياد از عوامل تسريع کننده پوکي استخوان هستند. در زنان همچنين کاهش هورمون استروژن که با يائسگي آغاز مي شود، از تراکم توده استخوان مي کاهد.

به گفته محققان کانادايي، يک شبکه جاسوسي الکترونيک که عمدتاً از چين فعاليت مي کرده است به اطلاعات موجود در رايانه هاي دولت هاي ديگر دست يافته است.

اين محققان گفته اند شبکه جاسوسي به اطلاعات موجود در1295 رايانه در 103 کشور مختلف دست يافته بود.اطلاعات موجود در رايانه هاي دولتي هند، کره جنوبي، اندونزي، روماني، قبرس، تايلند، تايوان، آلمان، پرتغال، فيليپين، لتوني و پاکستان نيز «هک» شده بودند.محققان کانادايي که تعدادي از آنها عضو دانشگاه تورنتو هستند، گفته اند هيچ سند قطعي ندارند که نشان دهد دولت چين شبکه جاسوسي اينترنتي را هدايت مي کرده است. دولت چين نيز هرگونه دخالت در سرقت اطلاعات را انکار کرده است.گزارش محققان کانادايي که پس از يک دوره ده ماهه منتشر شده همچنين حاکي از آن است که سارقان اطلاعات دولتي با نصب نرم افزارهايي بر رايانه هاي دولت هاي هدف خود همچنين قادر بوده اند از طريق رايانه هاي هک شده، از اتاق هاي محل استقرار رايانه ها استراق سمع و تصويربرداري کنند.

اما مشخص نيست آيا شبکه سرقت اطلاعات از طريق اين نرم افزار به استراق سمع و ضبط تصاوير موفق شده بود يا نه.محققان کانادايي ابتدا به درخواست مخالفان تبتي دولت چين وارد عمل شده بودند تا ببينند آيا شبکه رايانه يي دالايي لاما رهبر معنوي تبتي هاي جدايي طلب از دستبرد هکرها مصون بوده است يا نه. اما مشخص شد اطلاعات رايانه يي او نيز سرقت شده اند.از هر کسي که اطلاعاتي در اين باره در اختيار دارد خواسته شده اطلاعات خود را در اختيار پليس قرار دهد.

انجام شيفت شب به مدت طولاني ممکن است ابتلا به سرطان پستان را زياد کند. دولت دانمارک به زناني که پس از انجام شيفت شب براي مدتي طولاني به سرطان پستان مبتلا شده اند، خسارت مي دهد. اين تصميم دولت دانمارک به دنبال نشر گزارش سازمان ملل متحد که مي گويد شيفت شب خطر ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي دهد، گرفته شده است.

سال هاست که کارشناسان گفته اند انجام شيفت شب به مدت طولاني تاثيري بد بر سلامت دارد و شواهد در اين باره رو به فزوني بوده است. بيماري هاي قلبي- عروقي، جهاز هاضمه، کم وزن بودن نوزادان مادراني که قبل و بعد از باردار شدن شيفت شب کار کرده اند، از جمله اين تاثيرات است. اما اکنون به اين فهرست سرطان پستان نيز افزوده شده است. از جمله علائم منفي که شيفت کار در شب روي سلامت انسان مي گذارد اختلال در خواب، خستگي مفرط، مشکل جهاز هاضمه و بيشتر شدن خطر بروز حادثه حين کار است. اما تصميم دولت دانمارک اولين نمونه از پرداخت خسارت به زنان به خاطر ابتلا به سرطان پستان بعد از انجام شيفت شب به مدت طولاني بوده است.

«اولا منکوپف» يکي از اين زنان است. او مدت 30 سال مهماندار خط هواپيمايي اسکانديناويايي «اس اي اس» بود. ساعات طولاني و نامنظم کاري خصيصه اين گونه مشاغل است.

او به سرطان پستان مبتلاست؛ «خيلي سخت بود به بچه هايم بگويم سرطان دارم.» در ابتدا او نمي دانست که ميان بيماري سرطان پستان و انجام ساعات کاري در شب به مدت طولاني ارتباطي وجود دارد. او مي گويد؛ «الان که به گذشته فکر مي کنم، مي بينم وقتي کار در هواپيما را کنار گذاشتم مثل اين مي ماند که از يک پوسته بيرون آمده ام؛ پوسته يي که به دليل مختل شدن ساعت بيداري و خوابم ايجاد شده بود. حالا مي فهمم که چقدر زندگي ام در گذشته با زندگي که بعد از بازنشستگي دارم، تفاوت داشته است.» اما به همه زناني که شيفت هاي شب به مدت طولاني کار کرده اند، خسارت داده نمي شود. دولت دانمارک با تقاضاي خسارت از سوي زناني که در خانواده شان سابقه سرطان پستان وجود داشته، به رغم انجام شيفت شب به مدت طولاني، موافقت نکرده است. دولت دانمارک بعد از انتشار يافته هاي «آژانس بين المللي مطالعه سرطان» (IACR)، که بازوي سازمان بهداشت جهاني در امور سرطان قلمداد مي شود، تصميم گرفت به زناني که شيفت کاري آنها در ساعات شب است و به سرطان پستان مبتلا شده اند، خسارت بدهد.

آي اي سي آر درباره سرطان تحقيق مي کند و انواع خطراتي را که منجر به اين بيماري مي شود، طبقه بندي مي کند. پرخطرترين عامل در اين رده بندي مواد سرطان زا مانند پنبه نسوز قرار دارد. اکنون ساعات کاري در شب به مدت طولاني يک درجه کم خطرتر از مواد سرطان زا دانسته شده است. دکتر وينسنت کوگليانو از اعضاي اين آژانس مي گويد کارشناسان سازمان ملل بعد از بررسي شمار زيادي از مطالعات که روي انسان ها و جانوران صورت گرفته، به اين نتيجه گيري رسيده است.

يکي از اين مطالعات، که نتيجه آن در نشريه موسسه ملي سرطان منتشر شده است، نشان داده زناني که بيش از 30 سال شيفت شب کار کرده اند در مقايسه با آنهايي که هرگز شيفت شب کار نکرده اند، 36 درصد بيشتر در معرض ابتلا به سرطان پستان هستند. دکتر کوگليانو گفت شواهدي وجود دارد که تغيير در خواب فرد ممکن است توليد ملاتونين بدن را کاهش دهد. او گفت؛ «ملاتونين براي جلوگيري از پيشروي سرطان مفيد است.» مارگارت آن هنکاک، اهل اسکاتلند، مانند بسياري از والدين براي کسب درآمد بيشتر و کمک به امرار معاش خانواده جوان خود، شيفت شب کار مي کرده است.

وقتي او در دهه 80 کارش را در بيمارستان ليت اسکاتلند آغاز کرد شيفت هايي که کار مي کرد به او اين فرصت را مي داد تا صبح هنگام (که شيفت شب او تمام شده بود)، سه فرزندش را به کودکستان ببرد و دوباره بعد از چند ساعت خواب در منزل و قبل از رفتن به سر کار، آنها را از کودکستان به خانه بازگرداند. او مي گويد؛ «آن موقع با خودم فکر مي کردم شيفت کاري ام به من اجازه مي دهد که هم به خانه برسم هم به کارم، پس خستگي و نامنظم بودن ساعت خورد و خوراکم بهاي قابل قبولي براي اين آزادي عمل است.» او در همان زماني که براي بيمارستان ليت کار مي کرد به سرطان پستان مبتلا شد که به برداشتن پستان او، درمان با راديوم و شيمي درماني منتهي شد.

مارگارت هرگز تصور نمي کرد ميان ساعات کاري اش با ابتلا به سرطان پستان ارتباطي وجود داشته باشد اما اکنون که از اين احتمال مطلع شده و از سرطان پستان جان به در برده است، براي ساير زناني که ممکن است به لحاظ کاري در جايگاهي مشابه او قرار داشته باشند، يک پيام دارد؛ «بايد به شما حق انتخاب داده شود که آيا مي خواهيد شيفت شب کار کنيد يا نه. هيچ چيز ارزش قمار با سلامت را ندارد.»