رضا جوالچي

تمامي کساني که به نوعي با کامپيوتر سروکار دارند حتماً به اين نکته توجه کرده اند که کار کردن با کامپيوتر بدون ماوس بسيار سخت و گاهي اوقات غيرممکن است. ضرورت همنشيني با ماوس تا آنجا پيش رفته است که اين روزها حتي کساني که با لپ تاپ نيز سروکار دارند نيز براي راحتي کار خود از ماوس استفاده مي کنند و در مجموع بايد گفت کار کردن با کامپيوتر بدون ماوس براي اکثر کاربران به يک کابوس شباهت دارد. با تمامي اين اوصاف شايد براي بسياري دانستن اين نکته جالب باشد که مخترع ماوس چه کسي بوده است. داگلاس انگبارت ماوس را در يک موسسه تحقيقاتي اختراع کرد. نام اين موسسه استانفورد بود ولي بعد از چند سال يعني در سال 1970 شرکت زيراکس در کاليفرنيا با رهبري جک هالي و با کمک نمونه ساخته شده توسط داگلاس موفق شد ماوسي را طراحي کند که کارايي بالايي داشت و اين فرآيند همچنان ادامه يافت تا در سال 1982 شرکتي به نام ماس سيستم ابتدايي ترين ماوس را براي رايانه هاي پرسونال آي بي ام توليد کرد و بعد از آن نيز مايکروسافت در سال 1983 ماوس دوکليدي خود را به جهانيان عرضه کرد.
گفتني است در آن زمان به خاطر کم بودن وسعت کار با کامپيوتر در ابتدا مفهوم ماوس درک نمي شد و جايگاهي نداشت ولي با ورود برنامه هاي آفيس و مشابه آن کاربران فهميدند ماوس به آنها کمک خواهد کرد کارها سريع تر پيش رود. ماوس تقريباً جزء ساده ترين سخت افزارها به حساب مي آيد و به بخش هاي مختلفي تقسيم مي شود به عنوان نمونه قاب ماوس به شکل ظاهري آن گفته مي شود که از قطعات داخلي آن محافظت مي کند و از سوي ديگر بايد قالب ماوس به گونه يي طراحي شود که حين کار انگشتان دست دچار خستگي نشود. گوي ماوس که جزء اجزاي قديمي آن به حساب مي آيد و تقريباً در ماوس هاي جديد اين قسمت تعبيه نشده است، سبب مي شود حرکت ماوس را روي هر سطح امکان پذير کند، معمولاً گوي ها لاستيکي هستند و داراي مرکزيت فلزي. غلتک بخش ديگر ماوس به حساب مي آيد يعني يک بخش مهم که به صورت قائم قرار دارد و سبب مي شود به نوعي از تمامي حرکت هاي ماوس حمايت کند. البته به خاطر داشته باشيد هر غلتک ماوس به چرخي وصل است و همزمان با گوي آن نيز حرکت مي کند.
امروزه در بازارهاي کامپيوتري ماوس هاي بسياري يافت مي شود که در زمان خريد کاربران بايد به اين نکته توجه داشته باشند که بر حسب نياز خود اقدام به تهيه ماوس کنند. البته ذکر اين نکته بسيار ضروري است که ماوس هاي مکانيکي به علت دردسرهاي زياد آن کمتر يافت مي شود و در مقابل ماوس هاي نوري نبض بازار را در دست گرفته اند. اين ماوس هاي نوري براي اولين بار توسط شرکت مايکروسافت و با بهره گيري از تکنولوژي Agilent توسعه يافت و در سال 1999 به دنيا معرفي شد. ماوس نوري در واقع دوربين کوچکي است که در هر ثانيه 1500 عکس مي گيرد. ماوس داراي ديود نوري LED کوچکي با نور قرمز است که بر هر سطحي کار مي کند. نور منعکس شده از آن سطح توسط يک سنسور cmos دريافت مي شود.
سنسور cmos هر تصوير را به يک پردازنده سيگنال ديجيتالDSP براي پردازش ارسال مي کند. DSP که با سرعت 18 ميليون دستورالعمل در ثانيه کار مي کند، قادر به تشخيص الگوهاي تصوير است و چگونگي تغيير موقعيت آن را نسبت به الگوهاي تصوير قبل به دست مي آورد. بسته به تغييرات الگوها در هر سري از تصاوير، DSP تصميم مي گيرد ماوس چه ميزان جابه جا شده است و مختصات متناظر را براي کامپيوتر ارسال مي کند. کامپيوتر اشاره گر ماوس را براساس مختصاتي که از ماوس دريافت کرده، حرکت مي دهد. اين عمل هزاران بار در ثانيه تکرار مي شود که باعث مي شود حرکت ماوس نرم به نظر آيد.
ماوس نوري مزيت هاي بسياري نسبت به نوع گلوله يي آن دارد که از جمله آن مي توان به اين موارد اشاره داشت؛
- عدم وجود بخش متحرک يعني ساييدگي کمتر و در نتيجه شانس خطاي کمتر.
- راهي براي ورود گرد و غبار و در نتيجه ممانعت از مسيريابي سنسور وجود ندارد.
- افزايش دقت در مسيريابي به معناي پاسخ هموارتر است.
- ماوس نوري نياز به سطحي خاص مثل زيرماوسي ندارد.
با وجود آنکه ماوس هايي بر پايه LED اخيراً وارد بازار شده اند، نوع ديگري از اين ماوس ها حدود 10 سال مورد استفاده قرار گرفت. در اين تکنولوژي نور به صورت متمرکز از زيرماوسي با قدرت انعکاس بالا بازتاب مي شد و به سنسور مي آمد. زيرماوسي داراي شبکه يي از خطوط تيره است. هر زمان که ماوس حرکت مي کند، اين خطوط با باريکه نور برخورد مي کنند. هر زمان که نور منقطع شود ماوس سيگنالي را به کامپيوتر ارسال و کامپيوتر اشاره گر را به اندازه مناسب جابه جا مي کند. استفاده از اين نوع ماوس مشکل بود زيرا شما بايد ماوس را در زاويه مناسب نگاه مي داشتيد تا سنسور و باريکه نور در يک راستا قرار گيرند. همچنين خرابي يا گم شدن زيرماوسي، ماوس را بي فايده مي کرد تا زماني که آن را تعويض مي کرديد. به همين علت ماوس هاي امروزي بسيار قابل اعتمادتر و راحت تر هستند .