
به رغم کاهش بهاي نفت در ماه هاي اخير، تلاش براي دستيابي به منابع انرژي جديد در سراسر جهان ادامه دارد. گرسنگان آفريقا نيز اکنون به جاي گندم، گياهي مي کارند که از آن مي توان براي سوخت خودروها اتانول ساخت.
بهاي نفت خام ظرف يک سال گذشته حدود 70 درصد کاهش يافته است. با توجه به قيمت هاي فعلي، شايد بنزين و گازوئيل مناسب ترين سوخت براي خودروهاي جهان باشند، اما هيچ تضميني وجود ندارد که قيمت هاي فعلي پايدار بمانند. اندکي تحرک در بازار راکد فعلي يا يک انفجار در خطوط لوله و گذرگاه هاي مهم آبي مي تواند منتهي به افزايش دوباره بهاي فرآورده هاي نفتي شود.
صرف نظر از اين احتمالات، بيشتر کارشناسان جهان در اين زمينه اتفاق نظر دارند که ذخاير قابل بهره برداري سوخت فسيلي رو به پايان است يا به دليل سنگيني هزينه، استخراج آنها سودآور نيست. بنابراين جست وجوي انرژي هاي جايگزين شونده، اجتناب ناپذير است و سوخت هاي گياهي همواره اهميت بيشتري مي يابند.
همين واقعيات، سرمايه گذاران را متوجه قاره آفريقا کرده است. در اينجا وسعت زمين هاي قابل کشت کم نيست، اما کم آبي و فقر اقتصادي امکان بهره برداري از اين زمين ها را نمي دهد. در اينجا به تازگي انسان هاي گرسنه يي که امکان توليد غلات و حبوبات مورد نياز خود را ندارند، به سفارش بريتيش پتروليوم، زمين ها را زير کشت گياهي مي برند که از آن مي توان براي خودروهاي جهان اتانول گرفت. اين گياه، «ياتروفا» نام دارد.
ياتروفا، بوته يي مقاوم با ميوه يي شبيه به بادام است. اين گياه، خوراکي نيست و حتي نمي تواند به مصرف تغذيه حيوانات برسد. ميوه ياتروفا سرشار از روغني است که بر اساس مطالعات انجام شده مي تواند به سوخت گياهي تبديل شود. کنسرن مرسدس آلمان در سال هاي 2005 و 2006 يک گروه مطالعاتي را در هند مامور انجام آزمايش هايي روي ياتروفا کرد. هدف آنها، يافتن اراضي مناسب براي کشت ياتروفا و استفاده از ميوه اين گياه در توليد «بيوديزل» بود. کشاورزان هندي پيش از آن بوته ياتروفا را به عنوان حصار پيرامون مزارع خود مي کاشتند تا محصولات آنها از تعرض حيوانات مصون بماند.
آزمايش هايي که در هند انجام شد موفقيت آميز بود و نشان داد ياتروفا به لحاظ علمي و اقتصادي قابليت استفاده براي توليد بيوديزل را دارد. اما اکنون بريتيش پتروليوم به اين فکر افتاده است که از ميوه ياتروفا براي توليد الکل اتانول استفاده کند که جايگزين بنزين مي شود. کمپاني نفت بريتانيا با جلب همکاري دولت موزامبيک، يک زمين 2500 هکتاري را زير کشت ياتروفا برده است. براي جلب همکاري کارگراني که در گرماي شديد هوا بايد در اين مزرعه کار کنند، مشوق هايي نيز در نظر گرفته شده است مثلاً مجري طرح براي بچه هاي کشاورزان لباس متحد الشکل مدرسه مي خرد و آنان را به تحصيل ترغيب مي کند.
مرسدس بنز هنگام اجراي پروژه توليد بيوديزل از ياتروفا، به اراضي بي حاصلي در گجرات هند توجه داشت که در محل به زمين مرده معروف است. کشت ياتروفا اگر تنها در اراضي باير آسيا و آفريقا منتهي شود، به گسترش فضاي سبز، تلطيف محيط زيست و بهبود بازار کار منتهي مي شود. اما استفاده از زمين هاي کشاورزي موجود براي کشت ياتروفا سبب تشديد بحران غذايي جهان خواهد شد. در اين صورت، مثلاً تهيدستان قاره آفريقا بايد همچنان گرسنگي بکشند و شاهد رشد گياهي باشند که قرار است موتور خودروهاي شهرنشينان را به کار اندازد.
با توجه به اين دغدغه ها، کارشناسان به دولت ها توصيه اکيد مي کنند اجازه تبديل شدن اراضي کشاورزي حاصلخيز را به مزارع کشت ياتروفا ندهند، اما اگر کنسرن ها به کشت اين گياه در مناطق خشک کويري و زمين هاي بي حاصل علاقه نشان دادند، از اين اقدام استقبال کنند.