شنبه، 10 اسفند 1387 - شماره 1900
   
 
صفحه نخست :: روزنامه :: علم
آشنايي با فعاليت هاي علمي در سال جهاني نجوم
بر شما باد کشف جهان


شراگيم اميني


سال 2000 (1379) سال جهاني رياضي و سال 2005 (1384) سال جهاني فيزيک بود، اما سال 1387 براي منجمان ايراني و همه منجمان اين کره خاکي جذابيت خاصي دارد. سال 2009 توسط سازمان ملل، سال جهاني نجوم نام گرفته است. سال 2003 (1382) مجمع عمومي اتحاديه بين المللي نجوم (IAU) امسال را سال جهاني نجوم ناميد، چرا که امسال مصادف با چهارصدمين سالگرد رصد مشتري و اقمار چهار گانه اش با تلسکوپ گاليله است. اين پيشنهاد به سازمان علمي فرهنگي يونسکو نيز اعلام شد که در گردهمايي اين سازمان در سال 2005 (1384) اين پيشنهاد به سازمان ملل اعلام شد. مجمع عمومي سازمان ملل نيز با استقبال از آن، در بيانيه يي نامگذاري سال 2009 را به عنوان سال جهاني نجوم تصويب کرد.

---

امسال منجمان نيز همچون ديگر اقشار مهم جامعه جهاني داراي يک سال مخصوص به خود شده اند. 400 سال پيش دانشمند ستاره شناس ايتاليايي گاليله نخستين رصد با تلسکوپ را انجام داد. «گاليلئو گاليله» در 15 فوريه 1564 در شهر پيزاي ايتاليا به دنيا آمد. برخي گاليله را مخترع تلسکوپ مي دانند. او در فيزيک، نجوم، رياضيات و فلسفه علم تبحر داشت و يکي از پايه گذاران تحول علمي و دوران دانش جديد بود. بخشي از شهرت او به دليل تاييد نظريه کوپرنيک مبني بر مرکزيت نداشتن زمين در جهان است که منجر به محاکمه وي در دادگاه تفتيش عقايد شد. در سال 1609 شايع شد که در سوئيس با ترکيب عدسي ها توانسته اند وسيله يي براي مشاهده اشياي دوردست اختراع کنند. «گاليله» در همين سال توانست اولين تلسکوپ خود را با ترکيب کردن چند عدسي بسازد که از قدرت کمي برخوردار بود، اما «گاليله» با آن توانست مشاهدات علمي فراواني به انجام برساند. «گاليله» نخستين کسي بود که چهار ماه سياره مشتري را رصد کرد که امروزه به اقمار گاليله يي معروفند. با رصد راه شيري، او دريافت تعداد ستارگان اين مجموعه بيشتر از آن است که قابل شمارش باشد. «گاليله» نخستين کسي بود که جزييات سطح ماه را با تلسکوپ مشاهده و ثبت کرد. وي همچنين دريافت که نور ماه، حاصل انعکاس نور خورشيد است و اين نور از خودش نيست.

درست 400 سال بعد در 15 ژانويه 2009 به همين مناسبت، افتتاحيه رسمي سال جهاني نجوم در مقر اصلي سازمان علمي، فرهنگي و آموزشي ملل متحد (يونسکو) در پاريس برگزار شد. در اين مراسم سياستمداران، دانشمندان، ستاره شناسان، دانشجويان، فضا نوردان، هنرمندان و صنعتگران صاحب نام در رشته نجوم از بيش از 100 کشور جهان گرد هم آمده بودند. خانم «کاترين سزارسکي» رئيس اتحاديه بين المللي نجوم در سخنراني افتتاحيه سال نجوم گفت؛ «بعد از سال ها برنامه ريزي زمان آن فرا رسيده است تا اين سال را آغاز کنيم، سالي که در آن مردم جهان به کشف دوباره جايگاه خود در جهان خواهند پرداخت و از کشفيات هيجان انگيز روز آگاه خواهند شد. برگزاري افتتاحيه اين مراسم در يونسکو نشاني از مشارکت فعال 136 کشور در اين برنامه جهاني است.» در افتتاحيه برنامه هاي متنوعي انجام شد که از آن جمله مي توان به ارائه مقاله از سوي «باب ويلسون» و «باروخ بلومبرگ» برندگان جايزه نوبل، بحث درباره آخرين کشفيات نجومي، نقش نجوم در فرهنگ ها و رفتارهاي اجتماعي و اجراي برنامه موسيقي پاياني از سوي کرونوس کوارتت برنده جايزه گرمي اشاره کرد. «کويچيرو ماستورا» دبيرکل يونسکو در اين برنامه گفت؛ «مردم همواره به آسمان نگاه کرده اند تا به پرسش هايي همچون ما چگونه در اينجا جمع شده ايم؟ و چرا ما اينجا هستيم؟ پاسخ دهند. آسمان متعلق به همه مردم است و نجوم ابزاري براي ترويج صلح و درک مشترک ميان ملت ها است و به همين دليل در قلب ماموريت سازمان يونسکو قرار دارد.» در اين برنامه «بابک امين تفرشي» و «شادي حامدي آزاد» نمايندگان پروژه ويژه سال جهاني نجوم (TWAN) و تعدادي از منجمان آماتور ايران حضور داشتند.

در اولين روز و در طول اولين هفته سال جديد ميلادي نخستين پروژه جمعي سال جهاني نجوم در کشورهاي مختلف دنيا برگزار شد. اين پروژه با نام Dawn (سپيده دم) در ايران نيز برگزار شد. گروه هاي نجومي در سراسر کشور، با مشارکت در پروژه ابتکاري Dawn در خيابان ها به رصد خورشيد پيش از غروب پرداختند و به استقبال سال جهاني نجوم رفتند. اين برنامه عمومي در تهران، سعادت شهر، اصفهان، زاهدان ، اهواز، مشهد و چندين شهر ديگر ايران انجام شد که با استقبال خوب مردم مواجه شد. شايد تاکنون چنين تعداد انساني در طول يک روز با تلسکوپ به خورشيد نگاه نکرده باشند، چرا که هنگام کسوف هم تنها بخشي از مردم کره زمين که در مسير کسوف قرار دارند مي توانند خورشيد را با ابزار نگاه کنند.

اتحاديه بين المللي نجوم و يونسکو، نهاد سال جهاني نجوم (IYA2009) را راه اندازي کرده اند که وظيفه امور اجرايي، اطلاع رساني و هماهنگي برنامه هاي سال نجوم را بر عهده دارد. IYA دو گونه پروژه جهاني را مطرح کرده است، اول پروژه هاي اصلي يا بنيادي که از طرف اتحاديه بين المللي نجوم و يونسکو معرفي و اجرا شده اند و پس از اتمام سال جهاني نجوم مورد ارزيابي قرار خواهند گرفت تا ميزان اثربخشي اين پروژه ها مشخص شود. دوم پروژه هاي ويژه هستند که حداقل يکي از اهداف سال جهاني نجوم را در خود دارند و قابليت اجراي عمومي در تمامي کشورها را دارند. کميته سال جهاني نجوم (IYA) 11 پروژه اصلي و هفت پروژه ويژه را براي منجمان سرتاسر دنيا مطرح کرده است. اما از ايران نيز يک پروژه به تازگي به فهرست برنامه هاي سال نجوم اضافه شده است؛ پروژه صلح ستارگان

(Peace Star) پروژه يي بين المللي است که توسط چند تن از منجمان آماتور کشورمان با نام سازمان مردم نهاد صلح آسماني با همکاري انجمن نجوم ايران طرح ريزي شده و در حال انجام است. طبق اين پروژه، گروه هاي نجومي در مرزهاي خاکي و آبي کشورهاي همسايه خود مستقر مي شوند و همزمان به رصد آسمان مي پردازند. در اولين برنامه، گروهي از منجمان آماتور کشورمان برنامه رصد عمومي را در جزيره قشم برپا کردند. همزمان گروهي از منجمان آماتور در دوبي همراه با گروه مستقر در قشم، رصد عمومي را برگزار کردند. تاکنون گروه هايي از نپال، عراق، هند و غنا با اين پروژه اعلام همکاري کرده اند و گروه هاي ديگري نيز در حال پيوستن به اين برنامه هستند. هدف از اجراي چنين برنامه يي ترويج نجوم براي عموم مردم و ارتباطي غير سياسي بين مردم دو کشور همسايه از راه آسمان است.

---

براساس مصوبه مجمع عمومي سازمان ملل متحد برنامه هاي سال جهاني نجوم بايد به صورت بين المللي، منطقه يي و ملي برگزار شود. در ادامه به بررسي پروژه هاي بين المللي که به وسيله کميته سال جهاني نجوم معرفي شده اند، مي پردازيم.

پروژه هاي اصلي

1- صد ساعت نجوم

2- گاليله اسکوپ، همه به آسمان چشم مي دوزند.

3- دفتر خاطرات کيهاني، زندگي يک منجم

4- دروازه يي به سوي کيهان، دنيايي از اخبار

5- او يک ستاره شناس زن است.

6- آسمان هاي تاريک، ديدن در تاريکي

7- نجوم و ميراث جهاني، گنجينه هاي کيهاني

8- برنامه آموزشي معلمان گاليله

9- شناخت هستي، جايي در کيهان

10- از زمين تا کيهان، زيبايي علم

11- توسعه جهاني نجوم، نجوم براي همه.

برنامه هاي ويژه

1- آسمان تاريک، 2- چهارصد سال تلسکوپ،

3-ماهواره هاي گاليله يي، 4- پيرامون جهان،

5- شکارچيان سيارات بيروني، 6-گرفت سال 1919 ، 7- آسمان براي کشف از آن تو.

در اينجا براي آشنايي بيشتر با برنامه هاي سال جهاني نجوم تعدادي از پروژه هاي بين المللي معرفي شده کميته سال جهاني نجوم را معرفي مي کنيم.

1- صد ساعت نجوم؛ پروژه صد ساعت نجوم يکي از پروژه هاي اصلي سال جهاني نجوم است که قصد دارد 100 ساعت رصد بي نظير آسمان را براي مردم جهان به ارمغان آورد.

الف- در روز دوم آوريل، مراکز علمي منتخب در يک ارتباط زنده پيرامون مقوله هاي جاري به بحث و تبادل نظر خواهند پرداخت. مراجعه کنندگان به مراکز علمي منتخب با استفاده از تلسکوپ هاي هدايت شونده از راه دور روي اينترنت، رصدهاي زنده انجام مي دهند.

ب- ارتباط زنده 24 ساعته رصدخانه هاي تحقيقاتي؛ روز سوم آوريل ستاره شناسان در رصدخانه هاي تحقيقاتي حرفه يي سراسر دنيا، در يک ارتباط زنده 24 ساعته بينندگان را به درون اتاق هاي کنترل خود خواهند برد.

پ- مهماني 24 ساعته جهاني ستاره ها؛ روز چهارم آوريل به مدت 24 ساعت، تلسکوپ ها (از جمله تلسکوپ هاي خورشيدي) توسط باشگاه هاي نجوم و گروه هاي ناظر به صورت رايگان براي تماشا در اختيار عموم قرار مي گيرند.

2- برنامه آموزشي معلمان گاليله؛ در طرح جهاني آموزش نجوم (Ghou.com) منابع و روش هاي تدريس و ترويج نجوم با ارائه دوره هايي به صورت مجازي و برپايي کلاس هاي آموزشي برگزار مي شود.

3- دفتر خاطرات کيهاني؛ در اين پروژه که در نخستين روز سال 2009 آغاز به کار کرد،ستاره شناسان حرفه يي خاطرات روزانه خود را در رابطه با شغل و زندگي شان در سايت www.cosmicdiary.org قرار مي دهند. خوانندگان اين وب نيز مي توانند اين نوشته ها را مطالعه کنند و نظر بدهند و سوالات خود را از ستاره شناسان بپرسند.

4- آسمان تاريک؛ پروژه آگاهي از آسمان تاريک با همکاري سال جهاني نجوم و سال جهاني قطب ها (2008)، براي حفظ سياره ما برگزار مي شود. در اين پروژه به دولت ها، سازمان ها و مردم آگاهي داده مي شود تا در جهت کاهش آلودگي نوري گام بردارند، زيرا گسترش بي حد و اندازه شهرها و متعاقب آن، آلودگي نوري موجب کاهش ديد و سبب کم شدن تاريکي آسمان مي شود. در اين صورت ستارگاني که ما مي توانيم در شهرها ببينيم روزبه روز کاهش مي يابد. اين پروژه تلاشي است براي حفظ سياره ما براي نسل هاي آينده.

5- آن زن ستاره شناس است؛ اين پروژه براي مشارکت زنان و دختران و ايجاد تعادل جنسيتي بين مردان و زنان در فعاليت هاي نجومي است.

6- نجوم و ميراث جهاني؛ اين پروژه با همکاري يونسکو به معرفي منابع مهم طبيعي و تاريخي مي پردازد که به عنوان رصد گاه مورد استفاده منجمان قرار مي گيرند، از جمله رصدخانه هاي تاريخي، مناطق طبيعي همچون کويرها و آثار تاريخي که ميزبان منجمان در شب هاي رصدي است.

7- توسعه نجوم در جهان سوم- نجوم براي همه؛ پيشرفت علمي در کشورهاي جهان سوم به خصوص آفريقايي هدف اين پروژه است. آموزش و ترويج علم نجوم در کشورهاي توسعه نيافته از برنامه هايي است که در سال جهاني نجوم در اين کشورها برگزار مي شود.

---

در سال جهاني نجوم همچون روز جهاني نجوم گروه هاي نجومي سرتاسر دنيا برنامه هايي را براي آشنايي مردم با دانش نجوم در معابر عمومي، پارک ها و مراکز فرهنگي برگزار مي کنند. رصد خورشيد با تلسکوپ، رصد ماه هنگام روز، آشنايي مردم با گاليله و رصد او با تلسکوپ در 400 سال پيش در خيابان ها و معابر عمومي، آموزش ساده مفاهيم نجومي با استفاده از روزنامه ديواري، نقاشي يا ماکت و نمايش فيلم، اسلايد و سخنراني هاي جذاب از عمده ترين برنامه هايي است که گروه هاي نجومي سرتاسر دنيا مي توانند در طول سال جهاني نجوم برگزار کنند. محل برگزاري اين برنامه ها در مکان هاي عمومي چون پارک ها، مراکز فرهنگي، خيابان ها، نمايشگاه ها و به طور کلي محل هاي پر رفت و آمد و عمومي است. پيش از برگزاري برنامه ها بهتر است گروه ها با مسوولان اين اماکن عمومي از پيش هماهنگي کنند تا مشکل خاصي پيش نيايد.

«محمد مهدي مطيعي» سرپرست جديد شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران اعلام کرده است همزماني آغاز برنامه هاي سال جهاني نجوم با محرم و صفر موجب شد برنامه هاي مراسم ويژه آغاز سال نجوم به تاخير بيفتد، اما به زودي فعاليت هاي سال جهاني نجوم در ايران رسماً آغاز خواهد شد. وي از منجماني که براي همکاري در برگزاري هرچه بهتر برنامه هاي سال جهاني نجوم آمادگي دارند، خواست سريع تر با مجموعه هاي برگزارکننده مراسم مانند انجمن نجوم ايران، شاخه آماتوري و گروه هاي سطح کشور مرتبط شوند.

وبگاه www.astronomy2009.org و www.IYA.org مرجع رسمي سال جهاني نجوم است که توسط دبيرخانه و هماهنگ کننده بين المللي سال جهاني نجوم اداره مي شود. وبگاه انجمن نجوم ايران براي سال جهاني نجوم نيز به آدرس www.astronomy.ir به عنوان نماينده ملي هماهنگ کننده سال جهاني نجوم در ايران است. دوستداران آسمان شب با توجه به پروژه هاي سال جهاني و ارسال گزارش هاي برنامه هاي خود به وبگاه سال جهاني نجوم در ايران يا IYA مي توانند ضمن همراهي با گروه هاي نجومي سرتاسر کشور، سهمي در برگزاري برنامه هاي سال جهاني نجوم داشته باشند.

اين مقاله را با سخنان دکتر «فيروز نادري» معاون ارشد مرکز اکتشافات رباتيک فضايي ناسا در پيامي که به مناسبت آغاز سال جهاني نجوم براي منجمان آماتور ايراني منتشر کرده است، به پايان مي رسانيم؛ «بگذاريد مناسبت اين سال فرصتي باشد براي جشن گرفتن اشتراکات مان به جاي جنگيدن بر سر تفاوت هايمان. من سازمان هايي مانند «منجمان بدون مرز» را که تعدادي از ايرانيان خردمند نيز در شکل دهي آن موثر بوده اند، تحسين مي کنم. آنها اين ايده را در ذهن مي نشانند که فارغ از اينکه از کجاي جهان به آسمان نگاه کنيم از تهران، واشنگتن، بمبئي، کراچي، آتن يا نيکوزيا همه يک آسمان را بر فراز سر خود مي بينيم. مثل اينکه ما در اتاق هاي مختلف يک خانه زندگي مي کنيم، اما در نهايت همه در يک خانه ايم و يک سقف بر فراز سر ما قرار دارد. ما نمي توانيم اتاقي را به آتش بکشيم بدون آنکه تمام خانه غرق آتش شود. بياييد همه در سال جهاني نجوم گرد هم جمع شويم و آن را به سال جهاني صلح بدل کنيم.»

www.astronomy2009.org

www.IYA.org

www.astronomy.ir

http://100hoursofastronomy.org

www.darkskiesawareness.com
نجوم، معياري براي هوش بشري
«اتحاديه بين المللي نجوم عبارت «جهان، براي کشف از آن تو» را به عنوان شعار سال جهاني نجوم برگزيده است. سال جهاني نجوم 2009 يادبودي از چهارصدمين سالگرد نخستين مشاهده نجومي به وسيله تلسکوپ است که توسط گاليله انجام شده است. اين مراسم يک جشن جهاني نجومي تاثيرگذار روي جوامع و فرهنگ با تاکيد جدي بر آموزش، مشارکت عمومي و به کارگيري جوانان همراه با برگزاري مراسمي در سطح ملي، منطقه يي و جهاني در تمام طول سال 2009 خواهد بود. سرپرستي و اجراي مراسم سال جهاني نجوم 2009 توسط سازمان ملل به يونسکو واگذار شد که مورد تاييد اين سازمان نيز قرار گرفت. نجوم يکي از قديمي ترين علوم پايه است. اين علم به جد مبين هوش بشري بوده و اثر عميقي بر فرهنگ ما داشته است. در چند دهه اخير پيشرفت عظيمي در اين علم رخ داده است. 100 سال پيش ما اندکي درباره ماهيت کهکشان راه شيري خودمان مي دانستيم. امروزه مي دانيم که جهان ما از ميلياردها کهکشان تشکيل شده و حدود 7/13 ميليارد سال پيش به وجود آمده است. امروزه ما جهان را از زمين و فضا، از امواج راديويي تا پرتو هاي گاما و با فناوري پيشرفته روز مشاهده مي کنيم. رسانه ها و علاقه عمومي نسبت به نجوم هرگز تا اين حد زياد نبوده و اکثر کشف ها، صفحه اول رسانه ها را در سرتاسر جهان به خود اختصاص داده است. سال جهاني نجوم 2009 پاسخي است به تقاضاي عمومي، هم در زمينه آگاهي ها و هم مشارکت عموم. فرصت هاي منحصربه فردي براي شرکت در رويدادهاي اتحاديه بين المللي نجوم در سال جهاني نجوم 2009 وجود دارد. اين بروشور، مختصري است از برخي رويدادهاي برنامه ريزي شده در سطح جهاني، به علاوه هزاران فعاليت ملي و منطقه يي که پيشنهاد خواهد شد. من و انجمن هاي سازمان دهنده، جشن شاد و پرباري از تجارب نجومي را در سال جهاني نجوم 2009 براي همگان آرزومنديم.» اين بخشي از پيام خانم «کاترين سزارسکي» رئيس اتحاديه بين المللي نجوم است که در فوريه 2007 در استقبال از سال جهاني نجوم منتشر کرد.
روزنه
ترجمه؛ عليرضا مجيدي

*ديابتي ها تاتو کنيد

احتمال اينکه ديابتي ها در آينده نزديک به تاتو کردن روي بياورند، کم نيست؛ البته صرفاً به دلايل پزشکي، «هيتر کلارک» و همکارانش در آزمايشگاه «دراپر» در ماساچوست جوهر تاتويي ساخته اند که با تغيير ميزان گلوکز در پوست رنگش تغيير مي کند. بيماران ديابتي اصلاً لازم نيست تاتوي بزرگي روي بدن شان حک کنند. تاتويي به اندازه چند ميليمتر هم براي اين کار کفايت مي کند. گروه تحقيقاتي در ابتدا اصلاً قصد نداشت جوهري براي شناسايي سطح گلوکز درست کند. هدف اوليه آنها اين بود که جوهري بسازند که به سطح سديم خون حساس باشد تا از اين طريق سلامت قلب را پايش کنند، در مورد الکتروليت هاي بدن تحقيق کنند يا از دريافت کافي آب و الکتروليت توسط ورزشکاران مطمئن شوند. در حقيقت پايش ميزان يک يون بسيار ساده تر از پايش مولکولي است که 24 اتم دارد. اما «کلارک» بعد از صحبت با يکي از همکارانش متقاعد شد تلاشش را براي ساختن جوهري که به ميزان گلوکز حساس باشد، انجام دهد. جوهري که آنها ساخته اند به صورت ذراتي در ابعاد نانو است. اين ذرات به شکل هرم هاي پيچ و تاب داري به اندازه 120 نانومتر هستند. هر هرم سه قسمت دارد؛ قسمت شناساگر گلوکز، جوهري که تغيير رنگ مي دهد و مولکول ديگري که مقلد گلوکز است. رنگ اين جوهر بر حسب ميزان گلوکز پوست تغيير مي کند. هنگامي که گلوکز زياد باشد، جوهر زرد مي شود، در غلظت کم گلوکز نارنجي مي شود و در غلظت طبيعي گلوکز به رنگ پرتقالي درمي آيد. البته اين روش يک عيب دارد؛ تاتو به سطح گلوکز پوست حساس است و نه سطح گلوکز خون و از آنجا که 20 دقيقه طول مي کشد سطح گلوکز خون ميزان گلوکز پوست را تحت تاثير قرار دهد، اين روش براي آگاهي از قند خون در لحظه، مناسب نيست. با اين همه اين نوع تاتوي خاص مي تواند ديابتي ها را از نرمال بودن قند خون شان در يک بازه زماني طولاني تر آگاه کند و نياز به گرفتن نمونه هاي خون را کاهش دهد.

www.discovery.com

*پزشکي خودکار در راه است

از يک فناوري که براي تشخيص نقص ساخت نيمه رساناها استفاده مي شود، مي توان براي تشخيص مشکلات چشمي ناشي از ديابت آن هم از طريق اينترنت استفاده کرد، در اين شيوه جديد عکس هايي از شبکيه چشم (لايه عصبي داخلي چشم) آپلود مي شود، سپس الگوريتم هاي سايت اين تصوير را با هزاران عکس از شبکيه هاي سالم و شبکيه هاي مبتلا به عوارض ديابت مقايسه و مشخص مي کنند آيا چشم بيمار ديابتي دچار مشکل شده است يا نه. انتظار مي رود اين برنامه تا سه ماه بعد تکميل شود و بتواند به صورت مستقل کار کند. در امريکا بيشتر از 25 ميليون بيمار ديابتي وجود دارد. غربالگري اين عده زياد بيماران مستلزم مصرف وقت زياد است و هزينه زيادي بر سيستم هاي بهداشتي تحميل مي کند. برآورد مي شود تنها نيمي از اين بيماران به موقع غربالگري شوند. چنين سيستمي اگر تکميل شود، مي تواند غربالگري بيماران ديابتي را از لحاظ بيماري هاي چشمي ارزان و بسيار سريع کند. اين سامانه مي تواند در 90 تا 98 درصد موارد، به درستي سالم بودن يا بيمار بودن شبکيه چشم ديابتي ها و نيز ميزان پيشرفته بودن بيماري را مشخص کند. ظاهراً تحليل کامپيوتري تصاوير شبکيه به خاطر دوبعدي بودن، ساده تر از تحليل عکس هاي قفسه سينه يا ماموگرام ها (عکس هاي گرفته شده از سينه با اشعه ايکس) است. در آينده از پزشکي از راه دور و نيز پزشکي خودکار بيشتر خواهيم شنيد.

www.wired.com

*پاسخ به يک پرسش قديمي

تهاجم ملخ ها به صورت انبوه، فاجعه يي براي کشتزارها و کشاورزي منطقه مورد حمله است. سوالي که مدت ها ذهن دانشمندان را مشغول کرده بود، اين بود که چرا ملخ ها که در شرايط عادي به صورت تنها و منفرد در بيابان ها زندگي مي کنند، در شرايط خاصي مثل زمان فراوان شدن غذا بعد از ريزش باران، به صورت دسته هاي ميلياردي به مزارع حمله و آنها را برهنه از محصولات مي کنند. گروهي از پژوهشگران بريتانيايي و استراليايي پس از بررسي هاي بسيار توانسته اند پاسخي براي اين پرسش قديمي بيابند. نتايج تحقيقات اين دانشمندان در مجله ساينس به چاپ رسيده است. اين پژوهش به وسيله گروهي از دانشمندان به رهبري «مايکل آنستي» که استاد حشره شناسي دانشگاه آکسفورد است، انجام شده است. جالب است که همان ميانجي شيميايي عصبي که در مغز انسان، در ايجاد احساساتي مثل ترس، پرخاشگري، خلق، اشتها و ميل جنسي موثر است، در هجوم گروهي ملخ ها هم نقش دارد. نام اين ماده شيميايي سروتونين است. دانشمندان دريافته اند وقتي ملخ ها به صورت گروهي سامان پيدا مي کنند، ميزان سروتونين در مغزشان سه برابر مي شود. اين کشف علمي بسيار مهم است، چون در آينده باعث ايجاد شيوه هاي نويني خواهد شد که از تهاجم ملخ ها جلوگيري خواهد کرد. ملخ ها 20 درصد اراضي به خصوص در آفريقا و چين را مورد گزند قرار مي دهند بنابراين پيدا کردن راهي براي جلوگيري از تخريب آنها اهميت فراوان دارد. در آزمايش هايي که آنها انجام دادند، متوجه شدند تزريق سروتونين به ملخ ها باعث تمايل آنها به ايجاد گروه خواهد شد و برعکس وقتي مهارکننده هاي سروتونين به ملخ ها تزريق مي شد، آنها رفتار انزواطلبانه پيدا مي کردند. داروهاي زيادي مثل داروهاي ضدافسردگي و ضدتهوع با تاثير بر ميزان سروتونين در مغز انسان، اثر خود را اعمال مي کنند. آيا دانشمندان مي توانند راهي ارزان و عملي براي مهار کردن سروتونين در ملخ ها پيدا کنند؟

www.latimes.com
عناوين اين صفحه
بر شما باد کشف جهان
نجوم، معياري براي هوش بشري
روزنه
تصوير انتشار آلودگي روي گوگل ارث
تبديل دي اکسيدکربن به سوخت طبيعي
کشف رازي مهم درباره منشاء حيات
توليد پوشش صنعتي ضدباکتري
توليد برق از ضربه هاي حين رانندگي

تصوير انتشار آلودگي روي گوگل ارث
ايسنا؛ گروهي از دانشمندان امريکايي با هدايت دانشگاه پوردو، نقشه Google Earth تعاملي را به نمايش گذاشتند که انتشار گاز دي اکسيدکربن از سوخت هاي فسيلي را نشان مي دهد. اين نقشه با کيفيت بالا که به نشاني purdue.edu/eas/carbon/vulcan/GEarth قابل دسترس است، انتشار گاز دي اکسيدکربن در مقياس تن را در مناطق مسکوني و تجاري براساس سرانه يا ايالت نشان مي دهد. تکميل اين پروژه که ولکان نام دارد، سه سال طول کشيده و انتشار گاز دي اکسيدکربن ناشي از سوختن سوخت هاي فسيلي مانند زغال و بنزين را نشان مي دهد. امريکا عامل انتشار 25 درصد از گاز دي اکسيدکربن موجود در جو است که دانشمندان آن را به عنوان مهم ترين گاز توليد شده به وسيله انسان شناسايي کرده اند که در تغييرات جوي جهاني نقش دارد.


تبديل دي اکسيدکربن به سوخت طبيعي
مهر؛ دانشمندان دانشگاه پنسيلوانيا ابزاري توليد کرده اند که قادر است دي اکسيدکربن را به سوخت تبديل کند. اين ابزار که با استفاده از رشته يي از نانولوله ها توليد شده، قادر است ترکيبي از بخار آب و دي اکسيدکربن را در ميزان بي سابقه يي به گاز طبيعي تبديل کند. چنين تجهيزاتي مي توانند روشي جديد براي زدودن دي اکسيدکربن از اتمسفر زمين ارائه کرده و با تبديل آن به گاز طبيعي از ميزان تاثير سوخت هاي فسيلي و انتشار گازهاي گلخانه يي جلوگيري کنند. روش هاي ديگري نيز براي انجام اين فرآيند توسط ديگر محققان ارائه شده بود که به دليل نياز به طيف نوري مانند ماوراء بنفش و ترکيبات فلزي خاص مانند دي اکسيدتيتانيوم استفاده از آن با محدوديت هايي مواجه شده بود. اما ابداع دانشمندان پنسيلوانيا بر اساس شيوه يي ارائه شده است که در طيف هاي گسترده يي از نور از جمله نور خورشيد قدرت تبديل گاز دي اکسيدکربن را به گاز طبيعي خواهد داشت. اين دانشمندان دريافتند با تبديل دي اکسيدتيتانيوم به نانولوله هايي در ابعاد 135 نانومتر در 40 ميکرون مي توان قابليت هاي کاتاليزوري اين ماده را افزايش داد. انرژي نور خورشيد نيز در نهايت دي اکسيدکربن و بخار آب را به متان و ديگر عوامل طبيعي مانند اتان و پروپان تبديل مي کند. سرعت اين تبديل 160 ميکروليتر در ساعت در هر گرم از نانولوله ها خواهد بود که اين سرعت نسبت به شيوه هاي قديمي 20 بار افزايش يافته است.


کشف رازي مهم درباره منشاء حيات
ايسنا؛ دانشمند ان کانادايي اعلام کردند از يک راز بزرگ درباره منشاء حيات در زمين پرده برداشته اند. دو دانشمند دانشگاه مونترال تئوري جديدي را در اين باره ارائه کرده اند که نشان مي دهد چطور يک ماشين مولکولي کائناتي موسوم به ريبوزوم با مونتاژ يا سازماندهي خود به يک مرحله حياتي در ايجاد تمام حيات در زمين رسيده است. استاد «سرگئي اشتنبرگ» که با همکاري يکي از دانشجويانش در دانشگاه مونترال موفق به کشف جديد درباره منشاء کائنات شده است، مي گويد؛ «ريبوزوم يک ساختار پيچيده است، اما بر اساس اصول شيميايي اوليه پديدار شده است.» اين دانشمند کانادايي تصريح کرد؛ «ريبوزوم يک مولکول بسيار فراوان براي تعبير پيام ها در پروتئين هايي است که تمام عملکردهاي حياتي از جمله نسخه برداري از ژنوم را برعهده دارند.»


توليد پوشش صنعتي ضدباکتري
مهر؛ دانشمندان دانشگاه چين در حال آزمايش روي پوشش گچي جديدي هستند که داراي خصوصيت ضدباکتري بسيار قدرتمندتري نسبت به آسپيرين است. اين پوشش را مي توان در سطوح مختلف و به عنوان رنگ مورد استفاده قرار داد. اين پوشش که سوپرمولکول نام گرفته و در نوع خود اولين به شمار مي رود، از مواد تشکيل دهنده پوشش هاي رايج گچي توليد شده است که در کنار حفظ خصوصيات گچ، توانايي نابودي باکتري هاي مضر را نيز خواهد داشت. آزمايش ها روي اين پوشش نشان مي دهد سوپرمولکول توانايي نابودي گروه هاي متعددي از باکتري هاي بيماري زا و خطرناک را داشته و توانايي کنترل آن در برابر رشد چهار نوع از اين باکتري هاي خطرناک نسبت به آسپيرين بسيار بيشتر است. به گفته دانشمندان اين سوپرمولکول را مي توان در ساختمان ها، نقاشي ساختمان ها، آجرها و سازه هاي هنري مورد استفاده قرار داد و پس از آن نيازي به ضدعفوني کردن محيط نخواهد بود. پوشش هاي صنعتي براي قرن ها به عنوان يکي از مواد ساختماني مورد استفاده قرار گرفته و در تشکيل آثار هنري هنرمنداني مانند «ميکل آنژ» نيز نقش داشته است.


توليد برق از ضربه هاي حين رانندگي
ايسنا؛ گروهي از محققان دانشگاه ام آي تي موفق به اختراع يک جاذب ضربه شده اند که به کمک آن مي توان به نحو موثرتري انرژي ناشي از ضربه هاي حين رانندگي را مهار کرد. جاذب ضربه مي تواند انرژي حاصل از ضربه هاي کوچک در جاده را مهار کرده و از آن انرژي برق توليد کند. در عين حال از شدت ضربه هاي احتمالي که حين رانندگي ممکن است بروز پيدا کند، کاسته مي شود. طراحان اين سيستم که دانشجويان ام آي تي هستند، اميدوارند از ميان شرکت هاي وسايل نقليه سنگين، مشترياني را براي اين ابزار جديد و سودمند پيدا کنند. تاکنون ارتش امريکا و چندين کارخانه توليدکننده کاميون نسبت به استفاده از اين وسيله جديد ابراز علاقه کرده اند. در نمونه اوليه «جاذب ضربه» از يک سيستم هيدروليک استفاده مي شود که مايع را با فشار از ميان يک توربين متصل به ژنراتور عبور مي دهد. اين سيستم توسط يک سيستم الکترونيک فعال کنترل مي شود که در نهايت با جذب ضربه هاي معمولي و توليد برق مي تواند دوباره باتري ها را شارژ کرده يا تجهيزات الکتريکي را به کار بيندازد. هر جاذب ضربه مي تواند به طور متوسط يک کيلووات روي يک جاده استاندارد برق توليد کند.


روزنامه اعتماد
طراحی و پیاده سازی نرم افزار : شرکت ارتباطات نوین فرانام