دکتر ياشيل احدي مقدم* / www.doctoryashil.com
چون فرد مبتلا به بوي بد دهان خيلي زود به آن عادت مي کند، چه بسا نتواند بوي بد دهان خودش را تشخيص دهد. يعني اينکه خودمان احساس بوي بد در دهان نکنيم، دليل نمي شود که دهانمان بوي بد نمي دهد. البته به خاطر رعايت رسم عيب پوشي و خطابخشي، دوستان و اطرافيان معمولاً از بيان چنين ايرادهايي خودداري مي کنند. از نزديکان تان بخواهيد که اين عيب ها را به شما گوشزد کنند.
---
بوي بد دهان به تنهايي يک بيماري نيست بلکه علامت بيماري هاي مختلف است. در برخي موارد، بر اثر عوامل خاصي، بوي دهان به طور موقت و ناشي از علتي در اشخاص ايجاد مي شود و در صورت رفع علت، برطرف خواهد شد. بوي بد دهان مي تواند دلايل عمومي يا موضعي داشته باشد.
بوي دهان صبحگاهي؛ ناشي از کاهش جريان بزاق طي شب است. مسواک زدن قبل از خواب در کاهش بوي دهان صبحگاهي تاثير زيادي دارد. سعي کنيد پيش از صبحانه خوردن، زياد صحبت نکنيد و صورت تان را زياد به کسي نزديک نکنيد،
گرسنگي؛ بوي بد دهان در زمان گرسنگي با مسواک زدن هم از بين نمي رود. سعي کنيد زمان غذا خوردن خود را منظم کنيد يا در زمان گرسنگي قرار ملاقات ترتيب ندهيد.
خستگي و ضعف؛ در اين حالت بدن نمي تواند محصولات فرعي زائد را با سرعتي بيش از سرعت توليد آنها دفع کند و امکان بوي بد دهان هست. سعي کنيد آب فراوان بنوشيد و از آدامس هاي شوگرفري استفاده کنيد. در برخي موارد، وضعيت سلامتي يا دوره خاصي از زندگي باعث ايجاد بوي نامطبوع دهان مي شود.
دوران قاعدگي؛ دوران قاعدگي معمولاً بوي بد دهان را به دنبال دارد. در حاملگي، يائسگي و در بلوغ نيز به دليل تغييرات هورموني بوي بد دهان وجود دارد.
کهولت سن؛ در افراد مسن بوي بد دهان به سبب تغييرات متابوليک و ساير علل نظير کم آبي بدن ، کاهش مقاومت به عفونت، کاهش اشتها و... وجود دارد.
نقش تغذيه در بوي دهان
بايد در نظر داشته باشيم دهان بوي چيزي را مي دهد که مي خوريم، به عنوان مثال بوي غذاهايي مثل سير و پياز و... کاملاً واضح است. کساني که گوشت فراوان در غذاي خود مصرف مي کنند، دهانشان بوهاي بيشتري نسبت به کساني دارد که تغذيه گياهي بيشتري دارند.
همچنين مصرف رژيم پرچربي و غذاهايي که پروتئين زياد و مواد قندي کمي دارند باعث بدبوشدن دهان مي شوند. سيگار، نه تنها به خاطر بوي خود سيگار و توتون، بلکه به سبب ايجاد زبان مودار و کاهش جريان بزاق به بدبويي دهان کمک مي کند.
دلايل عمومي و عدم رعايت بهداشت دهان و دندان
بهداشت ضعيف دهان، انباشته شدن غذا در لابه لاي دندان ها و عفونت لثه (ژنژيويت)، باعث بدبويي دهان مي شود. بزاق انسان به طور طبيعي و مداوم، مخاط و دندان ها را مي شويد و ميزان رطوبت و نظافت آن را تنظيم مي کند. کساني که از دهان نفس مي کشند يا آب کم مي نوشند، دهانشان بوي بد مي گيرد.
بسياري افراد هنگام مسواک زدن از پاک کردن سطح زبان خود غافل مي شوند. تجمع مواد غذايي روي زبان يکي از عوامل بدبو شدن دهان است.
بيماري هايي که باعث ايجاد بوي بد دهان مي شود
- کساني که لوزه هاي بزرگ دارند، به دليل کم شدن جريان بزاق و خشک شدن دهان، دهانشان بوي بد مي گيرد.
- بيماري هاي سينوس و بيماري هاي حلق نيز از علل بوي بد دهان هستند.
- آبسه ريه بوي گنديده شبيه به بوي گوشت فاسد دارد که حتي گاهي اولين علامت بيماري است.
- سل ريوي در حالت پيشرفته و ساير بيماري هاي ريوي نظير برونشيت مزمن، باعث بدبويي دهان و بازدم ناشي از تنفس مي شود.
- در اختلالات گوارشي، زخم هاي معده ، يبوست و عفونت هاي روده يي نيز بوي بد دهان مشاهده مي شود.
- در ديابت بوي استون در هواي بازدم به مشام مي رسد.
- در نارسايي کليه بويي شبيه آمونياک و در سيروز کبدي بوي کيک گنديده به مشام مي رسد.
- کمبود ويتامين و هر بيماري که سبب تب شود نيز از علل بوي بد دهان است.
بوي بد دهان در اثر استفاده از بعضي داروها
- ايزوسوربايد مي تواند باعث بوي بد دهان شود.
- آنتي هيستامين ها، آمفتامين ها، آرامبخش ها، ديورتيک ها، فنوتيازين ها و داروهاي شبه آتروپين باعث کاهش توليد بزاق و کاهش شست وشوي خودبه خودي حفره دهان و ايجاد بوي بد دهان مي شود.
خلاصه مطالب
به طور کلي افراط در مصرف دخانيات، کهولت سن، يائسگي، بيماري هاي عمومي با تب بالا، اضطراب، کم آبي بدن، مصرف بيش از حد ادويه جات و غذاهاي گوشتي زياد، افراط در مصرف مواد چربي دار و عدم رعايت بهداشت دهان از علل ايجاد بوي بد دهان هستند.
چون اغلب بوهاي بد دهان به علت عوامل موضعي است، بنابراين حذف اين عوامل و اصلاح ناهنجاري هاي موجود در دهان اولين قدم درمان است. رعايت بهداشت دهان شامل مسواک زدن دندان ها، لثه، زبان و استفاده از نخ دندان در کاهش بوي بد دهان با منشاء دهاني بسيار موثر است. زبان يکي از جايگاه هاي اصلي ميکروب ها در دهان است و بايد به بهداشت زبان توجه کرد.
بيماراني که به سبب خشکي دهان (به دنبال مصرف دارو يا بيماري) بوي بد دهان دارند، مي توانند از آدامس هاي بدون شکر استفاده کنند.
بوي بد دهان ناشي از بيماري زماني از بين مي رود که بيماري درمان شود و بهداشت دهان رعايت شود. استفاده از دهان شويه ها علاوه بر موقت بودن اثر، ممکن است بيماري را نيز از ديد پزشک مخفي دارد.
خوردن ميوه هاي تازه و سبزيجات و رژيم غذايي غني از فيبر بهتر است. همين طور نوشيدن آب زياد در کاهش بوي بد دهان تاثير بسزايي دارد. زمان وعده هاي غذايي خود را منظم کنيد.
توجه؛ لطف کنيد هنگام مراجعه به دندانپزشکي، دندان هاي خود را مسواک بزنيد و از مصرف غذاهاي بودار مانند سير و پياز خودداري فرماييد.
*جراح، دندانپزشک