گروه اجتماعي، مونا قاسميان؛ خشکسالي همچنان در ايران ادامه دارد و استان فارس همراه با تهران و قم و سيستان و بلوچستان يکي از مناطق بحراني در کشور هستند. ميزان بارندگي در دومين سال به 65 ميلي متر رسيده که در حالت نرمال بايد به 200ميلي متر برسد. هرچند شرايط اقليمي در شروع بحران آب موثر است اما با وجود صرف هزينه بالا براي تامين آب و ساخت سد در استان فارس همچنان اين استان با بحران کم آبي در سال آينده روبه رو است. به دليل تبخير بالاي آب،ذخيره آب روي سطح زمين توصيه نمي شود اما همچنان سد ها در اين استان بدون اتمام شبکه آبياري حتي يک سد ساخته مي شوند. محمدرضا خوشنامي مديرکل آبخيزداري استان فارس عدم مديريت در آب را بزرگ ترين مشکل حل بحران آب در کشور مي داند و معتقد است با آبخيزداري و صرف هزينه کمتر مشکلات فعلي آب قابل حل است.

---

-تاکنون چه برنامه هايي درباره آبخيزداري در استان انجام داده ايد؟

ما تاکنون 700 پروژه درباره آبخيزداري مطالعه و اجرا کرده ايم. هدف ما از آبخيزداري جلوگيري از فرسايش خاک، کنترل سيلاب، کنترل آب هاي زيرزميني، بهبود پوشش گياهي در حوضه آبخيز، آموزش و توانمندسازي مردم بومي است.

-شايد بتوانيم بگوييم از سال 1370 آبخيزداري وارد مرحله جديدي در نظام دولتي کشور شد. در اين مدت چند درصد پيشرفت در اين زمينه در استان داشته ايم؟

با توجه به اعتباراتي که به ما داده شده است ما مي توانيم بگويم 15 درصد توانسته ايم در اين زمينه پيشرفت داشته باشيم که همان اجرايي کردن 700 پروژه است و از اين تعداد 500 طرح آن مربوط به آبخوان داري است. مثلاً کل اعتبار آبخيزداري استان در يک سال 160 ميليارد تومان نسبت به اعتبار وزارت نيرو که حدود پنج هزار ميليارد تومان است، است.

-در استان فارس 9 سد ساخته شده است که چهار سد به مرحله بهره برداري رسيده و پنج سد همچنان در حال احداث است. عده يي از کارشناسان معتقدند با توجه به حجم تبخير در مناطق خشک جمع آوري آب روي زمين گزينه مناسبي نيست و مي توان با گزينه هاي آبخيزداري و آبخوان داري آب را با درصد تبخير کمتري جمع کرد. نظر شما در اين باره چيست؟

من معتقدم مسائل مربوط به آب را بايد در يک طرح جامع پيگيري کرد. سدسازي در بعضي از نقاط بيشتر به توسعه نقطه يي اهميت مي دهد. مثلاً در منطقه حوضه آبخيز سد سلمان فارسي آب در يک نقطه يک ونيم ميليون هکتاري جمع مي شود. اين سد با هزينه بالاي 200 ميليارد تومان براي استفاده تعداد کمي از مردم ساخته شده است، در صورتي که در آبخيزداري با صرف هزينه کمتر مي شود نقاط بيشتري را تحت پوشش قرار داد. ما نمونه هايي داريم که با اجراي طرح آبخيزداري در منطقه اثرات خشکسالي کمتر شده است.ما مي گوييم همان طور که به سدسازي بودجه داده مي شود به آبخيزداري هم توجه شود.

-ساخت سد در بعضي از نقاط همراه با تاثيرات مخرب زيست محيطي و اجتماعي است، مانند سد سيوند که باعث خشک شدن کامل درياچه تشت و بختگان شد. در طرح هاي آبخيزداري هم چنين معضلاتي وجود دارد؟

نه، در آبخيزداري اين طور نيست. در اين محدوده سه سد درودزن، ملاصدار و در نهايت سيوند باعث شد ميزان آب ورودي به اين درياچه بسيار کم شود و در نهايت درياچه از بين رفت. اگر همين سد با همين اعتبار در 15 سد کوچک اجرا مي شد هيچ گونه تبعات زيست محيطي و باستاني نداشت. با سيستم آبخيزداري مي توانيم آب را در سطح وسيع تري ميان مردم بيشتري پخش کنيم. البته ما سدسازي و اقدامات وزارت نيرو را نفي نمي کنيم و معتقد هستيم در بعضي نقاط بهترين گزينه ساختن سد است.

-اما در عمل ما شاهد هستيم ساختن اين گونه سدها نه تنها نمي تواند مشکل کم آبي را حل کند بلکه باعث به وجود آمدن معضلات اجتماعي و اقتصادي مي شود. به غير از درياچه بختگان و مرگ فلامينگوها تاکنون اثرات زيست محيطي ديگري نيز در منطقه ديده شده است؟

با خشک شدن درياچه،منطقه انجيرستان هاي استهبان ما که در دنيا کم نظير است در معرض نابودي کامل قرار گرفته است. در اين منطقه حدود 25 هزار هکتار انجير ديم و صادراتي توليد مي شد که به دليل خشک شدن درياچه و در نهايت کم شدن رطوبت، باد خاک شور را به زمين هاي اطراف مي آورد که هم باعث نابودي انجيرستان هاي ما و هم خاک منطقه شده است. متاسفانه در مطالعات ما خيلي به اين موارد توجه نمي شود.

-آيا مطالعاتي داشته ايد که براي حل بحران آب در منطقه هزينه سود و ضرر سدسازي و آبخيزداري را با هم مقايسه کرده باشيد؟

ما مقايسه داشتيم ولي خيلي صلاح نمي دانم نتايجش را اعلام کنم. ما از سدسازي در وزارت نيرو در بعضي از مناطق دفاع هم مي کنيم.

-در آبخيزداري چه مقدار هزينه صرف مي شود در مقابل سدسازي؟

براي تامين آب نتيجه کار آبخيزداري يک دهم هزينه سدسازي است. سدسازي يکي از پرهزينه ترين پروژه هاي عمراني کشور است، مانند سد تنگابي که با هزينه 70 ميليارد تومان اعتبار افتتاح شد. ولي کل اعتبارات ما در 15 سال گذشته به 50 ميليارد تومان نمي رسد. اجراي طرح آبخيزداري هزينه بسيار کمتري نسبت به طرح هاي سدسازي بزرگ دارد.

-شما براي جمع آوري آب در چنين مناطق خشکي چه روشي را مناسب تر مي دانيد؟

کارشناسان معتقدند جمع آوري آب در شرايط تبخير زياد از لحاظ اقتصادي به صرفه نيست. مثلاً سد درودزن يک ميليارد گنجايش دارد و بايد به علت خاکي بودن آن هميشه 350 ميليون متر مکعب آب پشت اين سد نگه داشته شود. اگر اينجا سد نبود مي توانستيم اين حجم آب را در جاي ديگري ذخيره کنيم.

-وضعيت آب هاي زيرزميني در منطقه چگونه است؟

مثلاً در منطقه جهرم زماني آب در 35 متري بود ولي الان بايد 400 متر از سطح زمين پايين تر برويم. ما نگران اين هستيم که تا چند وقت ديگر با اين وضعيت آب شرب نيز نداشته باشيم.

-دليل اين افت آب هاي زيرزميني چيست؟

عدم مديريت در منابع آب. ما قبل از انقلاب در استان فارس 6 هزار حلقه چاه داشتيم و الان 70 هزار حلقه چاه. ميزان بارندگي و پوشش گياهي کمتر شده است. منابع آبي که مدت چند ميليون سال در زير زمين جمع شده در مدت 50 سال تاراج شده. ميزان آب تقريباً به يک دهم گذشته رسيده است. با اين آب برنج کاشته مي شود و هيچ قانوني در اين باره وجود ندارد. چند سال پيش تعدادي از کارشناسان سازمان ملل پس از سفر به ايران معتقد بودند ايران بحران آب ندارد بلکه بحران مديريت آب دارد. در استان فارس از اين 70 هزار حلقه چاه حدود 30 هزار عدد از آن غيرقانوني است. شما اگر بخواهيد يک متر اضافي ساختمان بسازيد شهرداري برخورد مي کند ولي درباره آب اين قوانين وجود ندارد. در استان ما در بعضي از مکان ها اگر طلا هم کاشته شود به صرفه نيست. يعني آب ارزشش بيشتر است.

رئيس پليس راه کشور گفت؛ نمايشگرهاي سرعت سنج در حاشيه بزرگراه ها و جاده هاي کشور جمع آوري شده اند. سرهنگ عليرضا اسماعيلي در گفت وگو با فارس افزود؛ سرعت سنج بزرگراه تهران- کرج و ديگر جاده هاي کشور غيرفعال شده است. وي افزود؛ اين نمايشگر ها توسط وزارت راه نصب شده است و پس از مخالفت سردار رويانيان با نصب آنها در حاشيه بزرگراه ها، براي جمع آوري شان اقدام شد. پيش از اين سردار مخالفت خود را نسبت به نصب سرعت سنج در بزرگراه ها اعلام کرده بود.

در پي وقوع پديده کشندقرمز در درياي خليج فارس و عمان، کارشناسان مرکز ملي اقيانوس شناسي از حرکت اين پديده تا مرز آب هاي ساحلي استان خوزستان خبر دادند. به گزارش ايسنا دکتر حميد رضايي از متخصصان مرکز ملي اقيانوس شناسي در اين زمينه اظهار کرد؛ هم اکنون از فعاليت اين پديده در اطراف جزاير فارور، کيش و آب هاي سطحي بندر لنگه کاسته شده است و شواهد موجود از حرکت اين جلبک ها به سمت آب هاي ساحلي استان خوزستان خبر مي دهد. رضايي افزود؛ شواهد موجود حاکي از آن است که از تاريخ 12 بهمن ماه سال جاري آثار عيني مربوط به پديده کشند قرمز از آب هاي ساحلي جزيره فارور کاسته شده است، به نحوي که آب هاي اطراف اين جزيره به علت کاهش قابل توجه زئوپلانکتون ها (جانوران شناور) و ماهيان ساکن در اين منطقه کاملاً شفاف شده است، اين در حالي است که هنوز در اطراف آب هاي جزاير قشم و لارک اين پديده به وضوح مشاهده مي شود. متخصص مرکز ملي اقيانوس شناسي تصريح کرد؛ ادامه اين پديده باعث مرگ حجم قابل توجهي از ماهيان و آبزيان شده و صيادان ماهي به ويژه ماهيان تزئيني را در اين منطقه با مشکلات جدي معيشتي مواجه کرده است.وي ادامه داد؛ جلبک هاي قرمز از آغاز فعاليت خود از شهريور 87 خسارات بسياري به صيادان، استخرهاي پرورش ميگو، صنعت گردشگري و محيط زيست اين منطقه وارد کرده و هنوز برآورد دقيقي از ميزان خسارات ناشي از اين پديده در دست نيست، اما اداره شيلات به تازگي از اتلاف حدود 30 تن ماهي در اين منطقه خبر داده است که اين رقم شامل مرگ و مير ماهيان غيرشيلاتي، بي مهرگان و نرم تنان، خارپوستان، سخت پوستان، مارماهيان، سنگفرشان مرجاني و ماهيان تزئيني نيست. رضايي افزود؛ به دنبال وقوع پديده کشند قرمز که سطح وسيعي از خليج فارس و تنگه هرمز را در بر گرفت اين مساله به بحراني زيست محيطي تبديل شده است. اگر چه در روزهاي اخير شکوفايي پلانکتون ها کاهش يافته است، اما اين مشکل همچنان به صورت حل نشده باقي مانده است. طبق گزارش کارشناسان گروه علوم زيستي مرکز ملي اقيانوس شناسي، کشندقرمز بر اثر شکوفايي فيتوپلانکتوني از جنس Cochlodinium که از تاريخ هفتم مهرماه تا به امروز در آب هاي ساحلي استان هرمزگان مشاهده شده، سبب مرگ و مير ماهيان مرجاني و شيلاتي زيادي در سواحل اين استان شده است. فيتوپلانکتون Cochlodinium داراي سم عصبي نوروتوکسين است که بر انسان تاثيري ندارد. اين فيتوپلانکتون از گروه جلبک هاي زيان آور (HAB) است زيرا در غلظت زياد سبب مصرف زياد اکسيژن محلول در آب شده و در نتيجه سبب مرگ ومير ماهيان مي شود. غلظت زياد اين فيتوپلانکتون ها همچنين بر رشد و بقاي برخي از زئوپلانکتون ها مثل لارو دو کفه يي ها تاثير مي گذارد. فعاليت هاي انساني مثل پساب ها و مواد مغذي خروجي از استخرهاي پرورشي و بارش باران و تنش هاي ناشي از باد، باعث تسهيل وقوع شکوفايي چنين دينوفلاژله هايي مي شود.

حميدرضا ابراهيم زاده

اول؛ مي گويند سياسيون آدم هاي پيگيري هستند و مصداق آن بيت خواجه که «دست از طلب ندارم تا کام دل برآيد/ يا تن رسد به جانان يا جان ز تن برآيد». تا به اهداف خود نرسند دست از تلاش برنمي دارند و همواره سعي مي کنند به طريقي راه رسيدن به خواسته هاي خود را هموار کنند. البته اين موضوع در ممالک غربي و گه گداري شرقي آداب و مناسکي دارد که آن را دموکراسي نام نهاده اند. در اين ممالک جرايد و نشريات چشم آگاه و بيناي جامعه براي رصد فعاليت هاي سياسيون و مديران است که نتوانند در اين راه از سازوکارهاي قانوني جامعه تخطي و منافع همگاني را فداي رقابت هاي سياسي کنند. در ايران هم به لطف دموکراسي بومي مان رقابت سياسي چنان پيش مي رود که پويا تر از اين ديگر امکان ندارد.

دوم؛ از همين ابتدا اعلام کنيم که شماره دو اين مطلب هيچ ارتباطي با شماره يک ندارد و هرگونه شباهت اسامي و موقعيت ها اتفاقي است و ارتباطي با واقعيت ندارد. شهرداري تهران علاوه بر اينکه سال ها است از دريافت اعتبارات مترو محروم است و طرح هاي ترافيکي و غيرترافيکي آن با مخالفت هاي دولتي روبه رو مي شود در يک ماه گذشته هم با مشکلي اساسي مواجه شده است. واگن هاي مترو تهران- کرج که شهرداري آنها را وارد کشور کرده است به علت آنچه ناتواني شهرداري در پرداخت پول گمرکي آنها عنوان شده است، در گمرک بندرعباس خاک مي خورد. آقاي رئيس جمهور در نشست هاي مشترک به شهردار تهران قول داده بود در اين باره با شهرداري مساعدت کند و مابقي اعتبارات قانوني را که دولت موظف است به شهرداري پرداخت کند و بالغ بر 100 ميليارد تومان مي شود براي ترخيص اين واگن ها پرداخت کند. شهرداري البته حق دارد که پول خود را از دولت طلب کند اما به نظر مي رسد شهرداري با نزديک به هفت هزار ميليارد تومان بودجه سالانه توانايي ترخيص اين واگن ها را دارد. حالا چرا اين واگن ها براي کاهش بار ترافيکي وارد سيستم مترو نمي شود؟

سوم؛ ايضاً شماره سه هم هيچ ارتباطي با شماره هاي يک و دو ندارد و هرگونه... استفاده از موقعيت هاي تبليغاتي در روزهاي نزديک به انتخابات يکي از مهم ترين شيوه هاي جلب نظر شهروندان و افکار عمومي است. براي مثال مي توان مشکلي قابل حل را آنچنان پروراند که تمام مدارک و شواهد از مظلوميت قاطع و بي تخفيف يک طرف حکايت کند. يا مي توان با حل نکردن مشکل رقيب که براي رفع معضلات پيش رو نيازمند کمک است راه هاي برجسته شدن او را محدود کرد. بحمدالله و المنه دست مطبوعات از فتنه آفريني در عرصه هاي مختلف سياسي و اجتماعي کوتاه است.

اجراي برنامه پنج ساله سازمان پارک ها و فضاي سبز شهر تهران، همسو با اهداف اين سازمان، از سال جاري آغاز شده است. مديرعامل سازمان پارک ها و فضاي سبز تهران در گفت وگو با سبزپرس، ضمن تشريح محورهاي بيست گانه برنامه پنج ساله سازمان پارک ها و فضاي سبز شهر تهران گفت؛ اين برنامه در چارچوب طرح جامع و در راستاي نيل به اهداف بلندمدت 25ساله است که تهران را تبديل به باغشهر خواهد کرد. علي محمد مختاري در ادامه گفت؛ ايجاد باغشهر و محيط آرام و امن همراه با عملکرد زيست محيطي بهينه و مناظر و مراياي درخور شأن پايتخت ايران، رويکرد اصلي اين برنامه است. او افزود؛ خيز اول در اين سير از سال 87 آغاز شده و در سال 92 پايان خواهد يافت.

دبيرکل خانه پرستاران ايران اعلام کرد؛ برخي دانشگاه ها 22 ماه است که حقوق پرستاران را پرداخت نکرده اند. محمد شريفي مقدم در گفت و گو با ايلنا گفت؛ طبق مصوبه دولت دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور بايد طرح پرداخت کارانه و سختي کار پرستاران را بدهند که متاسفانه برخي از دانشگاه ها از اين قانون سر باز مي زنند. وي افزود؛ طبق مصوبه دولت در سال

85 ، 35 درصد حقوق پرستاران و همچنين نوبت کاري بايد افزايش مي يافت که با پيگيري وزارت بهداشت و سازمان نظام پرستاري انجام شد. شريفي مقدم ادامه داد؛ اکثر دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور اين مصوبه را اجرا مي کنند اما برخي نيز مانند دانشگاه علوم پزشکي مازندران و شهيد بهشتي تهران از انجام و اجراي آن سر باز مي زنند.

متاسفانه هيچ گاه چنين نشد. براي مثال، در دشت بهبهان طي سال 1385 نزديک به 60 اثر در فهرست آثار ملي ثبت شد اما چند ماه بعد شرکتً مناطق نفت خيز جنوب بدون استعلام از سازمان ميراث فرهنگي دست به عمليات لرزه نگاري براي اکتشاف نفت زد و سازمان ميراث فرهنگي هم کمترين واکنشي نشان نداد و.... پژوهشکده حفاظت و مرمت و معاونت حفظ آثار و ابنيه تاريخي همچنان در موقع ضرورت سکوت پيشه کرده اند و حتي از اظهارنظرهاي ساده کارشناسي در مواردي همچون تاثير رطوبت درياچه سد سيوند بر آرامگاه کوروش، عبور راه آهن اصفهان- فارس از برابر نقش رستم، مساله تخريب گسترده بافت تاريخي تهران و... پرهيز مي کنند. محوطه ها و مجموعه هايي همچون شوش، سيراف، رامهرمز، هرمز اردشير، تنگاب فيروزآباد، بيش از 100 سد در دست ساخت در مناطق باستاني کشور و... از جمله مواردي هستند که جزء ميراث در خطر محسوب مي شوند.

آيا مشکلات کنوني ميراث فرهنگي، ناشي از ناآشنايي مديران اين سازمان و عدم اشرافً آنها نسبت به مسائل ميراث فرهنگي است؟ آيا آمدن مديران جديد از حوزه هاي غيرمرتبط نظير شهرداري، آموزش و پرورش و... منجر به قرار گرفتن سازمان در موضع ضعف شده است؟ اميد است دولت آينده از هر طيف سياسي که هست، مسائل ميراث فرهنگي را وجه المصالحه اغراض يا اهداف سياسي خود نکند و به ميراث فرهنگي به مثابه ابزاري براي برآوردن نيازهاي مقطعي ننگرد. مجموعه «نقش جهان اصفهان»، يک اثر شاخص دوره اسلامي و از شاهکارهاي هنر ايران در جهان اسلام به شمار مي آيد، اما مايه تاسف است اثري را که در چهار سده پيش هنرمندان ما بي هيچ ادعايي آفريده اند، در وضعي مخاطره آميز قرار داده ايم. امروز در دوره يي که ما مدعي هستيم اسلامي ترين و انساني ترين دوره تاريخ ماست و ما اسلامي ترين کشور جهانيم، در حفظ ميراث فرهنگي و معنوي مان ناکام مانده ايم و به طرزي غيرمسوولانه مسووليت هاي بشري مان را نمي پذيريم و آن را همچون دکتر طه هاشمي الطاف خفيه مي دانيم.