گروه سياسي؛ مقامات تهران خواستار پيشنهاد رسمي و ارائه طرح هاي کاخ سفيد درباره مذاکره مستقيم و حل مشکلات طرفين شدند. اين در حالي است که به تازگي باراک اوباما رئيس جمهور منتخب امريکا تاکيد کرده به دنبال فراهم ساختن امکاناتي براي پشت يک ميز نشستن با مقامات ايران است. بر همين اساس علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي در مصاحبه يي که با نشريه اشپيگل داشت، اعلام کرد اگر امريکايي ها خواهان حل مشکلات با جمهوري اسلامي هستند بايد پيشنهادهاي خود را به طور مشخص مطرح کنند و طرح هاي خود را ارائه دهند. ظاهراً بحث مذاکره مستقيم ميان تهران و واشنگتن با صريح تر شدن گفتمان مقامات دو کشور در باب ازسرگيري روابط سياسي وارد فاز جديدي شده و روساي دو کشور تلاش مضاعفي را در جهت ايجاد زمينه مذاکره آغاز کرده اند. از همين روي علي لاريجاني با لحن صريح تري گفت نسبت به برقراري روابط با ايالات متحده بدبين نيست اما از آنجا که مشکلات موجود در روابط ايران و امريکا جدي و عميق است تنها با لبخند حل نمي شود. همزمان با اين اظهارات باراک اوباما در اولين کنفرانس مطبوعاتي خود در کاخ سفيد بار ديگر بر نياز امريکا براي همکاري با ايران و مذاکره با تهران تاکيد و اعلام کرد؛ «اکنون در حال ارزيابي مجدد سياست خارجي ايالات متحده در رابطه با ايران هستيم.»

به گفته اوباما واشنگتن به دنبال امکان ديپلماسي مستقيم در رابطه با ايران است. به گزارش مهر رئيس جمهور امريکا در ادامه گفت؛ انتظار دارم در چند ماه آينده به دنبال فراهم ساختن امکاناتي باشيم تا پشت يک ميز با پيشنهاداتي ديپلماتيک رودررو شويم و سياست ما در راستاي اهداف جديد پيشرفت کند زيرا به اعتقاد من بين امريکا و ايران «امکان روابط و احترام متقابل و پيشرفت» وجود دارد.

اوباما افزود؛ حين اينکه ما يک چنين ديپلماسي مستقيمي را دنبال مي کنيم، مهم اين است کاملاً آشکارا برخي نگراني هاي خود را اعلام کنيم تا ايران متوجه باشد که ما حمايت از برخي گروه ها را غيرقابل پذيرش مي دانيم.

اوباما با اشاره به انتصاب جرج ميچل به عنوان نماينده ويژه امريکا در امور خاورميانه و سفر اخير او به منطقه، به تفاوت سياست خارجي کشورش نسبت به گذشته اشاره کرد و خواستار ايجاد تغيير در رويکرد ايران شد.

او گفت؛ «حال نوبت ايران است علائمي را که مبني بر خواست اين کشور براي رفتاري متفاوت است را از خود بروز دهد.» اوباما با اشاره به سابقه روابط دو کشور، آغاز گفت وگو ميان دو کشور را مشکل دانست؛ «بي اعتمادي زيادي بين دو کشور در طول ساليان ايجاد شده است. بنابراين قرار نيست يک شبه گفت وگوي مستقيم انجام شود. مهم است که همزمان با انجام ديپلماسي مستقيم، نگراني هاي خود را به طور واضح بيان کنيم.»

در اين حال به گفته او امکان برقراري رابطه دوجانبه همراه با احترام بين دو کشور وجود دارد.

باراک اوباما گفت به رغم نگراني از برنامه اتمي ايران، حمايت اين کشور از حماس و حزب الله و سخنان تند عليه اسرائيل، امريکا در حال مرور سياست خود در برابر اين کشور و بررسي رويکردي جديد در برابر اين کشور است.

بدين ترتيب تمايل دولت جديد امريکا به مذاکره با تهران با رويکرد جرج بوش رئيس پيشين اين کشور که همواره در تلاش براي باقي گذاشتن پيش شرط ها براي آغاز گفت وگوها بود، کاملاً متفاوت بوده است.

البته برخي تحليلگران در تلاش براي تشويق کاخ سفيد هستند تا آينده افغانستان و عراق را نيز در صدر موضوعات مذاکره و توافقات احتمالي با ايران قرار دهند.

مذاکره امکان پذير است

به هر حال آنچه پيداست تاکنون پيام اوباما از سوي تهران بي پاسخ نمانده است به طوري که رئيس مجلس طي روزهاي گذشته و در سفرهاي خود به مونيخ و اسپانيا بارها از آمادگي ايران براي مذاکره در صورت اعلام صريح امريکا خبر داده است.

بر همين اساس علي لاريجاني در ديدار خود با مقامات اسپانيا و در نشست مطبوعاتي با خبرنگاران به وضوح اعلام کرد «اگر به تغيير استراتژي امريکا مطمئن شويم مذاکره امکان پذير است.»

رئيس مجلس گفت؛ بحث مذاکره بين ايران و امريکا نبايد براي تفنن و فريبکاري باشد و اگر اين حس در ايران به وجود بيايد که امريکا قصد جدي براي حل مسائل مهم منطقه را دارد، ايران و امريکا مي توانند مذاکره داشته باشند. به گزارش مهر او افزود؛ هر وقت احساس کنيم امريکا قصد جدي براي حل مسائل منطقه دارد و تغييري که امريکايي ها از آن صحبت مي کنند استراتژيک است، نه تاکتيکي و مذاکره ايران و امريکا حقوق و منافع ايران را حفظ مي کند و به ساير ملل منطقه هم کمک مي کند، آن وقت ايران مي تواند در اين رابطه تصميم بگيرد. لاريجاني در همين رابطه خاطرنشان کرد؛ امريکايي ها بايد مطالب خود را روشن بيان کنند و اگر طرحي به ذهن شان مي رسد از طريق ديپلماتيک ارائه دهند. چون ديپلماسي را براي همين ساخته اند و احتياجي به سخنراني ندارد. لاريجاني درباره مذاکرات ايران و امريکا در خصوص عراق و افغانستان تاکيد کرد؛ تغيير امريکايي نبايد روبنايي باشد و اگر رويکرد آنان استراتژيک باشد اين بحث قابل مذاکره خواهد بود و البته مذاکره براي مذاکره نيست بلکه براي يک حقيقت بايد مذاکره کرد.

خبرنگار ديگري درباره اقدام اتحاديه اروپا در حذف نام منافقين از ليست گروه هاي تروريستي سوال کرد که رئيس مجلس در اين باره گفت؛ هم در مونيخ و هم در اسپانيا با بسياري از مسوولان اروپايي صحبت کردم که همه گفتند ما قبول داريم منافقين تروريست هستند اما يک دادگاهي حکم داده و ما اميدواريم اين لکه سياه از پرونده اتحاديه اروپا برداشته شود چون جنايات تروريستي منافقين قابل کتمان نيست.

مساله هسته يي غير قابل حل نيست

البته لاريجاني در گفت وگو با روزنامه «زوددويچه سايتونگ» گفت براي مذاکره بدون پيش شرط نياز به يک نشانه واقعاً خوب و منصفانه داريم.

رئيس مجلس با تاکيد بر اينکه قوانين پيمان خلع سلاح هاي اتمي بايد مبناي نظم بين المللي باشد، گفت؛ اگر امريکايي ها واقعاً مي خواهند مسائل را حل کنند بايد طرح هاي خود را ارائه دهند. وي درباره مساله هسته يي ايران اظهار داشت؛ مساله هسته يي ايران در صورتي که اصرار بر مواضع شخصي خاتمه يابد، مساله غيرقابل حلي نيست. وي افزود؛ ما آماده مذاکره بدون پيش شرط هستيم اما در اين راستا به يک نشانه واقعاً خوب و منصفانه نياز داريم، نه فقط اظهاراتي که در مصاحبه ها يا سخنراني ها ايراد مي شود. لاريجاني در ادامه درباره تقاضاي قدرت هاي شوراي امنيت از ايران و مبنا قرار دادن آن براي شروع مذاکرات اظهار داشت؛ ما براي اينکه منازعات هسته يي ايران را حل کنيم به اصول بنياديني نياز داريم. قوانين پيمان خلع سلاح هاي اتمي بايد اساس نظم و قوانين بين المللي باشد. ما اين قواعد را مانند بقيه کشورها مي پذيريم و در اين راستا تحمل هيچ رفتار دوگانه يي را نداريم. وي افزود؛ براي حل مساله هسته يي ايران مهم اين است که ما دو راه حل را سخت نمي کنيم. لاريجاني درباره تاثير انتخابات آينده رئيس جمهوري در ايران بر رويکرد اين کشور در مساله هسته يي اظهار داشت؛ در اين مساله رهبر انقلاب چارچوب ها را مشخص مي کند و رئيس جمهور تنها از آن حمايت مي کند. انتخابات تاثيري بر اين مساله نخواهد داشت.

دموکراسي در ايران جدي است

در همين حال رئيس مجلس درباره نقض حقوق بشر در ايران اظهار داشت؛ در سال هاي اخير از خيلي بخش ها که براي بشريت مفيد است استفاده ابزاري شده است. رئيس مجلس گفت؛ خوب نيست با نهادهاي حقوق بشري برخورد ابزاري کرد و آژانس بين المللي انرژي اتمي و شوراي امنيت هم همين حالت را دارند که با تصميمات سياسي از اين ابزارها استفاده مي شود و اين رفتار براي آينده بشريت مضر است. وي درباره درخواست و طرح ايران از امريکا عنوان کرد؛ امريکايي ها بايد به حقوق مردم جهان احترام بگذارند، رفتار دوگانه نداشته باشند و تروريسم را به خوب و بد تقسيم نکنند. اگر با تروريست ها مبارزه مي شود درست مبارزه شود و امريکا دنبال توطئه سلطه نظامي در کشورها نباشد. همچنين لاريجاني درباره انتخابات در ايران تصريح کرد؛ هرچه افراد بيشتري در انتخابات شرکت کنند انتخابات پرشورتر خواهد بود و در ايران هنوز آرايش انتخاباتي براي انتخابات رياست جمهوري شکل نگرفته اما دموکراسي در کشور ما کاملاً جدي است و همه نهادها با راي مردم انتخاب مي شوند. لاريجاني درباره گزارش سازمان عفو بين الملل درباره حقوق بشر در ايران توضيح داد؛ قطعاً نفي مي کنيم چون ما انقلاب کرديم که نقض حقوق بشر نداشته باشيم و ما توضيح داديم که در زمان رژيم شاه وضعيت چگونه بود و ما انقلاب کرديم که اين ظلم ها از بين برود. بنابراين احساس مي کنيم اين حرف ها براي اين است که از حقوق بشر استفاده ابزاري شود و فضاسازي رسانه يي صورت گيرد. او درباره مجازات اعدام در ايران گفت؛ در ايران مجازات اعدام وجود دارد اما براي چه کسي؟ براي کسي که تجاوز مي کند و مردم را مي کشد. مطابق قوانين جاري ايران اگر کسي با سلاح افراد را به قتل برساند مجازاتش اعدام است و مي دانم در برخي از کشورها مجازات اعدام وجود ندارد اما در قوانين ما هست و اين يک منطق حقوقي دارد و بحث سياسي نيست. در همين حال نخست وزير اسپانيا در ديدار رئيس مجلس گفت؛ اسپانيا آماده است به عنوان پلي در جهت اعتمادسازي در روابط جمهوري اسلامي ايران و اتحاديه اروپا از ظرفيت هاي خود استفاده کند. در اين ديدار ساپاته رو ضمن آمادگي کامل دولت اسپانيا براي همکاري هاي سازنده در همه زمينه ها با جمهوري اسلامي ايران بر همکاري کشورش براي احقاق حق مردم فلسطين و ايجاد ثبات در افغانستان و عراق و مبارزه موثر با تروريسم تاکيد کرد. نخست وزير اسپانيا با تاکيد بر اينکه اسپانيا مي تواند به عنوان پلي در جهت روابط ايران و اتحاديه اروپا باشد، گفت؛ اسپانيا در اين راه از همه ظرفيت هاي خود استفاده مي کند.

سيدمحمد خاتمي افرادي را که پس از پهن شدن سفره انقلاب و قدرت پاي آن نشستند،يک خطر جدي براي انقلاب دانست.به گزارش سايت مجمع روحانيون مبارز، رئيس جمهور دولت اصلاحات با بيان اين مطلب اظهار داشت؛ عده يي براي انقلاب واقعاً مايه گذاشتند و عده يي نيز وقتي سفره انقلاب و قدرت پهن شد، آمدند و بر سر سفره نشستند. اساساً خطري که انقلاب ما را تهديد مي کند از سوي همين دسته است؛ کساني که براي انقلاب مايه نگذاشتند و براي کسب مزايا به صحنه آمده اند و طبعاً چون سابقه دارها را رقيب خود مي دانند، سعي مي کنند آنها را از صحنه بيرون کنند. رئيس دولت اصلاحات با انتقاد از اين رويه گفت؛ متاسفانه امروز همين وضعيت تا حدودي در جامعه وجود دارد به گونه يي که امروز شايد بيشتر شاهد اين وضع هستيم، که کساني که مدعي ارزش ها و معيارها و اصول هستند، اغلب پر مدعاترين آنها و کساني که بيشتر تخريب و توهين مي کنند، کساني هستند که نشان نداده اند با معيارهاي انقلاب و امام سازگارند يا با امام همراهي داشته اند و در دوران تنهايي و عزلت امام در کنار او بوده اند و امروز خود را صاحب و مالک انقلاب مي دانند و هرکسي مخالف با سليقه شان باشد، مي خواهند او را حذف کنند. متاسفانه اين طور است.وي در ادامه افزود؛ اينکه سليقه يي ديگري را حذف کند، با انقلاب و راه امام و مردمسالاري سازگار نيست. امام هم اين اجازه را نمي دادند، بلکه مي خواستند همه در صحنه حاضر شوند و در يک رقابت آزاد مشارکت کنند و البته جهت گيري امام هم مشخص بود.رئيس بنياد باران تصريح کرد؛ در ابتداي انقلاب امام همواره همه را به وحدت فرا مي خواندند و ممکن بود اين تلقي باطل ايجاد شود که وحدت يعني وجود يک سليقه و يک نظر و بقيه بايد حذف شوند و اختلاف در جامعه روحانيت با آن سابقه و مرتبت ممکن است مغاير با نظر امام باشد که به وحدت دعوت مي کردند، آن هم در آن شرايط حساس کشور که تهديدها وجود داشت و اختلاف در ميان نيروهاي انقلاب شايد موجب سوءاستفاده نيروهاي مخالف انقلاب و نظام مي شد. اما امام خيلي صريح و خيلي سريع تاييد کردند شماها نمي توانيد با هم کار کنيد. عضو شوراي مرکزي مجمع روحانيون مبارز با انتقاد از حاکم شدن تفکر حذفي در جامعه اظهار داشت؛ ما مي گفتيم بايد نسبت به بعضي جريان ها هوشيار باشيم، نه اينکه مبادا انقلابي را که براي آن اين همه مبارز و خون داده شده، به دست جرياني بيفتد که با اصل و اساس مخالف است يا لااقل درست آن را درک نمي کند. اين يکي از اختلافات جناح ما با ديگر دوستان بوده است. يعني جدي پنداشتن اين خطر از سوي برخي ها و جدي نپنداشتن آن از سوي برخي سبب بروز اختلافات شد. بعد هم روشن شد که کم کم آنها جا خوش مي کنند و ديگران و مبارزان قبل از انقلاب را حذف مي کنند. والا اينکه بگوييم اين گروه بايد از صحنه حذف شوند، من قبول ندارم. همه بايد در صحنه حضور داشته باشند، حتي آنهايي که انقلاب و امام را قبول نداشتند و تفکر ديگري دارند، به عنوان تفکر نبايد ديگري را حذف کرد و ما نبايد تفکر را سرکوب کنيم.سيدمحمد خاتمي با تاکيد بر اينکه دين نبايد ضد توسعه باشد، افزود؛ ما بايد بکوشيم دين متهم نشود که ضد تمدن و توسعه است و خود امام گفت ما با تمدن مخالف نيستيم با فساد مخالفيم. ما بايد به گونه يي حرکت کنيم که دين و اسلام و فقه متهم نشود به ناتواني در دنياي جديد و مقتضيات زمان. اما متاسفانه برخي ها در تنگناهاي بسته فقهي و ديدگاهي سير مي کنند که متعلق به زماني بود که بسط يد براي مسلمانان وجود نداشته و در دوران دولت غيرديني موضوعيت دارد و بيشتر هم جنبه فردي و غيراجتماعي دارد و ديديم که در بسياري از مسائل، با ديدگاه هاي امام مخالفت مي کردند.

مجيد انصاري ادعاي اداره کشور را با نفت پنج دلاري ادعايي عجيب و غيرقابل تحقق دانست.

به گزارش جمهوريت عضو شوراي مرکزي مجمع روحانيون مبارز با بيان اين مطلب اظهار داشت؛ يکي از پديده هايي که در دولت نهم شاهد آن هستيم ادعاهاي عجيب وغيرقابل تحقق است و تقريباً مردم، متخصصان و نخبگان به شنيدن اين حرف ها و نشنيده گرفتن آن عادت کرده اند. اوايل دولت، آقاي احمدي نژاد در يکي از جلسات که من هم آنجا بودم به گونه يي صحبت و ضرب الاجل هاي شش ماهه براي تحول در دنيا تعيين مي کرد گويي همه چيز حل مي شود، جمهوري اسلامي پيروز و غرب نابود خواهد شد. سه سال گذشته و خيلي روشن بود که آن ادعاها پايه و اساس ندارد. وي در ادامه افزود؛ اصل اين ادعا مربوط به بي نيازي در بودجه عمومي است وگرنه نفت يک ثروت ملي و اين ثروت تجديدناپذير است و بايد با سرمايه گذاري هاي مولد تبديل به ثروتي زاينده شود. قبل از تنظيم برنامه چهارم در دولت خاتمي مساله حساب ذخيره ارزي مطرح شد. دبير اجرايي مجمع روحانيون مبارز با انتقاد از اينکه دولت با تعهداتي که کرده است، باقيمانده حساب ذخيره ارزي منفي است، تصريح کرد؛ بايد 196 ميليارد درآمد ارزي در سه سال محقق شده باشد. البته خود آقايان مي گويند 25 ميليارد دلار در حساب ذخيره ارزي مانده است اما با تعهداتي که کرده اند باقيمانده منفي است. البته مصوبه يي در مجلس براي رهايي وابستگي بودجه به نفت تصويب شد که سالانه 20 درصد از وابستگي بودجه به نفت کاهش يابد. وي در ادامه افزود؛ البته در مجمع تشخيص اين رقم را اندکي خوشبينانه دانستند و 20 درصد به 10 درصد کاهش يافت، يعني ظرف 10 سال وابستگي بودجه به نفت به صفر برسد. علي القاعده چون اين دستورالعمل مربوط به برنامه پنج ساله کشور بود، الان بايد تقريباً 50 درصد از وابستگي بودجه جاري به نفت کمتر شده باشد و از محل ماليات تامين شود اما متاسفانه در دولت نهم شدت وابستگي به نفت بيشتر شده است. مجيد انصاري در مورد اينکه احمدي نژاد گفته است رقم حساب ذخيره ارزي محرمانه است، گفت؛ اگر دولت مطابق جداول برنامه هزينه کرده بود امروز بايد حداقل حدود 80 تا 90 ميليارد دلار پول داشتيم و هرگز اين حساب محرمانه نيست و بيان اين مساله از همان حرف هاي عجيب آقاي رئيس جمهور است. چون درآمد کشور و ميزان فروش نفت مشخص است و تا آخرين بشکه آن را هم اوپک و همه دنيا مي دانند و قيمت نفت هم مشخص است پس با اين اوضاع حساب ذخيره براي بيگانگان محرمانه نيست اما براي مردم کشور محرمانه است. عضو شوراي مرکزي مجمع روحانيون مبارز با اشاره به هشدارهاي کارشناسان کشور اظهار داشت؛ نخبگان جامعه در سه سال گذشته حداقل سه نامه با امضاي مشخص 400 يا 500 نفري در حوزه اقتصادي به رئيس جمهور نوشته و هشدار دلسوزانه داده اند زيرا هر کسي که دستي در آمار بودجه اقتصاد و برنامه ريزي داشته به سهم خود طي سه سال گذشته بارها هشدار داده اما متاسفانه رئيس جمهور اين اظهارات را نشنيده مي گيرد.عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه افزود؛ حتي آقاي شيباني در بانک مرکزي که از متخصصان برجسته و کارکشته بود و به رغم روحيه آرامي که داشت، نتوانست وضعيت را تحمل کند. آن موقع عده يي فکر مي کردند چون آقاي شيباني از باقيمانده هاي دولت خاتمي و وابسته به جريان دوم خرداد بود تحمل نشده و آقاي مظاهري به جاي او آمد اما اين شائبه ها ديگر در مورد آقاي مظاهري نبود.

حامد طبيبي



در قسمت اول اين گفت وگو، مهندس نبوي در خصوص نوع حرکت هاي نيروهاي انقلاب عليه رژيم پهلوي توضيحات مبسوطي را ارائه کرد. قسمت پاياني بيشتر به دوران بعد از انقلاب اختصاص دارد که در پي مي آيد.

---

-محمدرضا پهلوي در اواخر حکومت خود، حاضر به دادن امتيازات زيادي شد. آيا همين ميزان تغيير شرايط براي امام و انقلابيون کافي نبود؟

تصور مي کنم شاه در آبان ماه 57، طي آن سخنراني معروف اعلام کرد «صداي انقلاب شما را شنيدم» و اينکه اگر به من فرصت بدهيد ديگر خطا نمي کنم. اين سخنان براي شاهي که سال 54 و با نمايش يک ديکتاتوري تمام عيار اعلام کرد يا همه بايد عضو حزب رستاخيز شوند يا ايران را ترک کنند، عقب نشيني بسيار بزرگي بود.

شايد انتظار بعضي ها اين بود که امام به اين پيام پاسخ مثبت دهد، اما امام کوتاه نيامد چرا که به خوبي آينده را پيش بيني مي کرد. من احتمال مي دهم ساير رهبران گروه هاي مبارز اگر در موقعيت امام بودند، از اين موضع استقبال مي کردند و آن را براي اصلاح امور کشور کافي مي دانستند، اما بدون شک اگر محمدرضا از آن مخمصه نجات پيدا مي کرد، ديگر صداي انقلاب را نمي شنيد. شايد يکي از تفاوت هاي مهم امام با ديگران همين تحليل صحيح اوضاع و موضع گيري شجاعانه و قاطع بود. وقتي امام درخواست عفو شاه را نپذيرفت، شاه ناگزير به ترک ايران شد. شما نمي توانيد شرايط آن روزها را امروز درک کنيد. اينکه مردم که در موضع اپوزيسيون رژيم قرار داشتند در راهپيمايي هايي حاضر شوند که جمعيت فشرده در تمام خيابان هاي اصلي و فرعي از ميدان امام حسين فعلي تا ميدان آزادي را پر کند، اتفاق کوچکي نبود. چنين اتفاقاتي در شرايط عادي رخ نمي دهد و حتي ما که تازه از زندان آزاد شده بوديم آن را باور نمي کرديم و نمي توانستيم اين امواج مردم را تحليل کنيم. همين صحنه ها شاه را وادار به آن سخنراني و ترک ايران کرد.

در آن زمان شوراي سلطنت تشکيل شد و بختيار را به عنوان نخست وزير برگزيد. شوراي سلطنت مي خواست به ديدار امام برود که امام آن را منوط به استعفاي سيدجلال تهراني از شوراي سلطنت کرد. بعد از روي کار آمدن بختيار نيز بسياري از فعالان سياسي آن دوره اعتقاد داشتند عقب نشيني تا همين مرحله کافي است، چرا که بختيار از رهبران اپوزيسيون به شمار مي رفته و در شوراي جبهه ملي حضور داشته است. حال به اين مساله نمي پردازم که بختيار از ابتدا اشکالاتي داشت. او تحصن دانشجويان در دانشگاه تهران را در اعتراض به انتخابات غيرآزاد سال 39 با تباني رژيم به هم زد و از همان موقع نسبت به او سوءظن وجود داشت. اما به هر حال امام بختيار را هم نپذيرفت و پله پله تا بدان جا پيش رفت که حکومت نظامي را هم رد کرد و از مردم خواست به خيابان ها بريزند. براي يک رهبر، اتخاذ چنين تصميمي بسيار دشوار است چرا که ممکن بود با حضور مردم در خيابان ها در ساعات حکومت نظامي، جان هزاران نفر به خطر بيفتد و رهبر يک انقلاب بايد مسووليت آن را برعهده بگيرد و امام اين مسووليت را شجاعانه پذيرفت. در واقع امام به گونه يي حرکت را به پيش برد که قدرت هاي خارجي هم هيچ راهي جز پذيرش انقلاب نداشتند. امروز که ماجراي غزه را مي بينيم اين سوال پيش مي آيد که رژيم پهلوي در آن موقع در برابر مردم چه کاري مي توانست انجام دهد؟ وقتي مردم به صورت امواج انساني به خيابان ها مي ريختند چه کاري از دست عمال رژيم ساخته بود؟ همه مردم را به گلوله مي بستند؟ که البته اين کار را هم در حد توان کردند، اما سرانجام همچون غزه ناگزير از عقب نشيني بودند.

-در آغاز دهه چهارم انقلاب هستيم. دولت نهم حدود سه و نيم سال است که در قدرت قرار دارد و به اشکال مختلف عملکرد دولت هاي قبل از خود در سه دهه گذشته را زير سوال برده است. از نظر شما به عنوان يک اصلاح طلب نزديک به امام و فعالان سياسي قبل و بعد از انقلاب، اين سه سال چه نسبتي با 30 سال گذشته دارد؟

براي پاسخ به اين سوال بايد مباحث زيادي مطرح شود، اما به اختصار به آن پاسخ مي دهم. بناي من دفاع از 27 سال قبل از دولت نهم نيست. به هر حال اشکالات زيادي در اين سال ها وجود داشته که در مجال مناسب بايد اشکالات انقلاب و عملکرد پس از آن را نقد کرد. اگر در آن 27 سال خيلي خوب کار کرده بوديم، شرايط کشور بايد بهتر از امروز مي شد، اما اگر بخواهم اين سه سال و نيم را با آن 27 سال مقايسه کنم، قطعاً نمره قبولي آن 27 سال قابل مقايسه با نمره دوره فعاليت دولت نهم نيست. کسي که آن 27 سال را نفي مي کند بايد در اين سه سال و نيم به گونه يي عمل کرده باشد که براي انقلاب اسلامي عزت و آبروي جديد کسب کرده باشد، نه اينکه سرمايه عزت و آبروي به دست آمده طي آن 27 سال را نيز، در معرض خطر قرار دهد.

-اصلاح طلبان اکنون در حاکميت حضور ندارند و امکان بسيار محدودي براي ارتباط با جامعه دارند. چگونه مي خواهيد سيماي واقعي امام و انقلاب را به نسلي منتقل کنيد که نه صداي شما را مي شنود و نه دوران انقلاب را به ياد دارد؟

راه حل شما چيست؟ تا وقتي که قدرت در اختيار کساني است که تعبير و تفسير آنها از امام و انقلاب در صداوسيما و تريبون هاي رسمي پخش مي شود، متاسفانه وضع به همين منوال خواهد بود. اصلاح طلبان چگونه مي توانند اين شرايط را عوض کنند؟ من شب گذشته در جمع کوچکي در سازمان، سخنراني به مناسبت انقلاب داشتم. در آن جلسه جواني نقدهاي آقاي گوينده VOA (صداي امريکا) نسبت به امام را نقل مي کرد. متاسفانه مدعيان طرفداري از انقلاب و امام به يک شکل در حال تخريب هستند و VOA هم به گونه يي ديگر اين تخريب را انجام مي دهد. امکانات اصلاح طلبان چيست؟ ما به عنوان سازمان مجاهدين انقلاب، از داشتن ارگان رسمي محروم هستيم و يک نشريه داخلي داريم که فقط مي توانيم از طريق پست، به اعضا، هواداران و نيروهاي مرتبط با خود برسانيم. تا وقتي قدرت در دست جرياني است که امام و انقلاب را اين گونه توصيف مي کند، شرايط به همين منوال است. اينکه تلاش مي شود قدرت سياسي به صورتي تغيير کند يکي از آثار و برکات آن، امکان معرفي درست انقلاب است. بعد از دوم خرداد 76، به شدت شرايط را براي جوانان سخت کردند. به بهانه هاي مختلف با آنها برخورد مي کردند و جوانان براي اينکه بهانه به دست طرف مقابل عليه اصلاحات ندهند، حتي به تغييرات ظاهري در سر و وضع خود پرداختند که به تدريج جنبه باطني هم پيدا کرد. آنها ابتدا مي خواستند بهانه به دست طرف مقابل ندهند اما تغييرات جدي شد. اگر قدرت و نظام يک کشور، وظايف خود را به درستي انجام دهد اساساً نيازي به کلاس آموزشي نيست. مگر در راهپيمايي هاي انقلاب گشت امر به معروف، لزوم داشتن حجاب را به زنان و دختران يادآوري مي کرد؟ ببينيد چند خانم بي حجاب در آن راهپيمايي بود؟ تعدادي بودند اما نسبت به دوره يي که 60 تا 70 درصد جامعه بي حجاب بودند، تعداد بي حجاب ها در راهپيمايي ها اندک است. آنها تحت تاثير امام و انقلاب حتي رعايت احکام ديني شرعي، که قلباً قبول داشتند، واقعاً و نه از روي اجبار علاقه پيدا کرده بودند. به خاطر دارم وقتي دکتر شريعتي در حسينيه ارشاد سخنراني مي کرد، يک دختر جوان مارکسيست پاي صحبت هاي او رفت و به يک دختر محجبه مسلمان بدل شد. او اکنون يک بانوي 60 ساله است و دختران محجبه دارد. اينها کم نبودند. امروز هم اگر شرايط به گونه يي باشد که بتوان انقلاب و امام را درست تبيين کرد، همان انقلاب و امام 22 بهمن 57 در نظر مردم پديدار مي شود.

-اگر حضور در حاکميت، يکي از راهکارهاي اصلاح طلبان براي حفظ کشور و انقلاب در نظر گرفته شود، اگر دوباره آقاي خاتمي کانديداي اصلاح طلبان باشد و مردم مانند دوم خرداد از او حمايت کنند، مي توان بر سازماندهي و کارشکني هاي برخي ها عليه آرمان انقلاب و اصلاح طلبان فائق آمد؟

اگر اين بار نه فقط اصلاح طلبان، بلکه همه نيروهاي خيرخواه کشور، انقلاب و نظام بتوانند قدرت اجرايي را در دست بگيرند و وضع موجود ان شاءالله تغيير يابد، شرايط قطعاً از دوران اصلاحات بهتر مي شود. دلايل زيادي وجود دارد که کارشکني ها از سوي طرف مقابل کارايي نخواهد داشت. شکست جريان اقتدارگراي ناکارآمد در 22 خرداد 88، آنچنان براي آن محافل سنگين خواهد بود که انسجام آنها را از بين خواهد برد و مانع هر نوع کارشکني خواهد شد. ضمن اينکه در دولت نهم، بسياري از تابوهايي که ايجاد شده بود و عواملي که به عنوان بهانه براي ايجاد انسجام در ميان طيفي از حاميان اقتدارگرايان در جامعه استفاده مي شد، از دست آنها گرفته شده است. روزگاري اگر کسي در اين کشور از مذاکره با امريکا سخن مي گفت،در يک بيانيه رسمي او را تهديد به دستگيري مي کردند. استدلال اصلاح طلبان در دولت آقاي خاتمي اين بود که در جهت حفظ منافع ملي و حل مشکلات کشور، مذاکره با امريکا آن هم بدون پيش شرط و با آن موقعيت جهاني ممتاز اشکالي ندارد و دشوار است که با اتفاقات اخير، در دولت آينده بتوانند مذاکره با امريکا را بي غيرتي يا بي سياستي بنمايانند. جناح مقابل اين بار نه ابزار کافي دارد و نه انگيزه يي براي آنها و هواداران شان باقي مانده است، بنابراين توانايي ايجاد مشکل غيرقابل حل را ندارند. مهم اين است که تا رسيدن به مرحله پيروزي يک نامزد مستقل از جريان حاکم فعلي، بتوان مسير را درست طي کرد.

-اين پيروزي از نظر شما قابل تحقق است؟

همه چيز در گرو تلاش مردم است. مگر انقلاب و دوم خرداد به عنوان تداوم بخش شعارهاي واقعي انقلاب، امري قابل پيش بيني بود؟ اشاره کردم که آقاي دولت آبادي در آبان 57 در سخنراني خود مي گفت «اين دم شير است...» و بسياري از ما هم تصور پيروزي به اين سرعت را نداشتيم. در دوم خرداد هم خود من به عنوان فعال حامي آقاي خاتمي، تا يک ماه قبل از آن حضور تاريخي مردم، فکر مي کردم 4 يا 5 ميليون راي مي آوريم و آقاي خاتمي برنده انتخابات نمي شوند، اما جريان اصلاح طلب به عنوان يک جناح منتقد قوي شناخته مي شود. مردم دوم خرداد را آفريدند و اين بار هم همه چيز به عملکرد و انتخاب مردم و حضور حداکثري هواداران تغيير وضع موجود به وضع مطلوب بستگي دارد.