ماندانا سلحشور

کودکان و نوجوانان نيز همچون ساير افراد جامعه به بهداشت رواني، سلامت فکر کردن، احساس کردن، عمل کـردن و رويارو شدن با مشکلات روزمره زندگي شان نياز دارند. از آنجايي که آنان با تغييرات شديد رشدي روبه رو هستند، به توجه، حمايت و امنيت کافي نياز دارند تا بتوانند دوران خردسالي، بلوغ و نوجواني خود را با حداقل ناراحتي هاي روحي -رواني پشت سر گذارند. رعايت بهداشت رواني کودک و برآوردن احتياج هاي روحي -رواني او همچون بهداشت جسماني کودک، بخش مهمي از رشد، پرورش و اساس رفتارهاي آينده آنان محسوب مي شود. بهداشت رواني بر چگونگي روابط خانوادگي- اجتماعي، قدرت تصميم گيري و کاهش تنش هاي هيجاني -رفتاري افراد تاثير دارد.

اغلب مشکلات و ناراحتي هاي گوناگوني که کودکان و نوجوانان در زمينه بهداشت رواني دچار آن مي شوند، خود را به صورت شکست هاي تحصيلي، تعارض هاي خانوادگي، بزهکاري، خشونت و حتي اقدام به خودکشي بروز مي دهد. پژوهش ها و تحقيقات مختلف حاکي از آن است که حداقل 20 درصد کودکان و نوجوانان داراي زمينه يي در اين گونه ناراحتي ها هستند و حداقل در 10 درصد اين تعداد، اختلال به صورت جدي و مشکل ساز در آنان پايدار مي ماند. عوامل گوناگوني موجب بروز اين اختلال ها مي شود که مهم ترين آنها عبارتند از عوامل زيستي و عوامل محيطي. عوامل زيستي ممکن است ناشي از بيماري هاي ارثي (ژنتيک) يا عدم تعادل شيميايي بدن يا خرابي سيستم اعصاب (مثل آسيب هاي مغزي) باشد. عوامل محيطي نيز ممکن است ناشي از رفتارهاي خشونت آميز، فشارها و استرس هاي روزانه، شکست هاي تحصيلي، عدم ارتباط با دوستان و اعضاي خانواده و... باشد. به طور کلي از اختلالات رواني رايج در دوران کودکي مي توان به موارد ذيل اشاره کرد.

افسردگي

افسردگي در کودکان به دو صورت حاد و مزمن مشاهده مي شود. نوع حاد آن در کودکاني مشاهده مي شود که قبلاً هيچ گونه سابقه افسردگي نداشته اند و بر اثر يک رويداد ناگهاني ناخوشايند مثل از دست دادن پدر، مادر يا يکي ديگر از نزديکان در آنان به وجود مي آيد. در حالي که افسردگي مزمن در کودکاني پديد مي آيد که بارها تحت محروميت ها، ناکامي ها و شکست هاي پياپي در طول دوره هاي متوالي واقع شده اند. ميزان شيوع افسردگي در بين کودکان 3 و در بين نوجوانان 8 درصد است. افسردگي کودکان موجب کاهش انرژي، خلق وخو، اشتها، فعاليت، عملکرد تحصيلي و خواب مي شود. عدم رسيدگي و درمان اين اختلال موجب ماندگار شدن علائم افسردگي و تغييرات پايدار خلقي در کودکان و نوجوانان مي شود. شواهد بسياري نشان مي دهد که در اغلب موارد، افسردگي دوران کودکي قابل انتقال به دوران بزرگسالي است، لذا توجه به علائم خاص اين اختلال موجب پيشگيري از بسياري ناراحتي هاي روحي -رواني در آينده مي شود.

اختلال هاي اضطرابي

بيشتر مشکلات مربوط به عدم بهداشت رواني کودکان، ناشي از اختلال هاي اضطرابي رايج بين آنهاست. براساس تحقيقات گسترده يي که روي کودکان و نوجوانان 9 تا 17 سال صورت گرفته است، تقريباً 13 درصد از آنان با چنين مشکلاتي در حدود يک سال روبه رو هستند. اضطراب و نگراني در کودکان جلوه هاي متعددي دارد، از جمله دلواپسي مداوم، کناره گيري از اعضاي خانواده و دوستان، ترس هاي غيرواقعي، رفتارهاي وسواسي، کمرويي و خجالت بيش از اندازه، اضطراب از جدايي والدين و... علت آن هم ممکن است نداشتن روابط خانوادگي صميمانه و گرم، شکست هاي مکرر در زندگي، ناکامي در روابط گروهي، افت تحصيلي و الگوپذيري از اطرافيان باشد.

اختلال بيش فعالي و کمبود توجه

اختلال بيش فعالي با کاهش توجه، توام با مجموعه يي از نشانگان و علائم ناشي از کاهش دقت و تمرکز، ضعف توجه، حواس پرتي، رفتارهاي هيجاني، ناتواني در تکميل کارها و وظايف گوناگون، بي قراري و تحرک بيش از اندازه همراه است. اين گروه از کودکان نسبت به محرک هاي محيطي بسيار حساس هستند و به شدت تحت تاثير سر و صدا، نور و تغييرات محيطي قرار مي گيرند. تقريباً 3 تا 5 درصد کودکان مدرسه يي داراي اختلال بيش فعالي همراه با کمبود توجه هستند.

اوتيسم

اوتيسم يا درخودماندگي، زماني است که کودک در برقراري ارتباط با اعضاي خانواده، همسالان و موقعيت هاي مختلف ناتوان و درمانده است. در مواردي کودکان اوتستيک را با کودکان آرام و مطيع اشتباه مي گيرند و والدين به تصور اينکه فرزندشان عادت دارد در سکوت و بي تحرکي به سر برد، درصدد درمان و رفع اين اختلال برنمي آيند. کودکان درخودمانده به بازي کردن، صحبت کردن، غذا خوردن، پويايي و ايجاد تغييراتي در محيط شان هيچ علاقه يي نشان نمي دهند. اغلب پشت خود را به جمع مي کنند و در سکوت شروع به خيال پردازي و رويابافي مي کنند. طبق تحقيق هاي انجام شده، تقريباً از هزار کودک خردسال، دو نفر به اين اختلال مبتلا مي شوند.

اختلال هاي مربوط به غذا خوردن

اين اختلال ها با آشفتگي هاي بارزي در عادت و رفتارهاي مربوط به غذا خوردن از جمله کم خوري، بي اشتهايي، پرخوري، مشکلات جويدن، بلعيدن، خوردن تنها برخي از غذاها، رفتارهاي ناراحت کننده ضمن غذا خوردن و... شناخته مي شود. علائم اين اختلال ها متناسب با نوع اختلال فرق مي کند.

اختلالات مربوط به دفع

اختلالات مربوط به دفع دربرگيرنده مشکلاتي در زمينه کنترل روده و مثانه کودک است. علائم آن عبارتند از؛ بي اختياري در دفع مکرر مدفوع در طول شب و به تدريج در روز، شب ادراري و به تدريج ناتواني در کنترل ادرار در طول روز. حدود يک درصد از بچه هاي زير پنج سال دچار اين اختلال ها مي شوند و درصد ابتلاي پسربچه ها سه تا چهار برابر دختربچه هاست. در مواردي اين اختلال ناشي از پريشان خوابي، کابوس ديدن هاي مکرر و ضعف نيروي جسماني است. در مواردي نيز ناشي از استرس هاي رواني (مثل تولد کودکي ديگر در خانواده، جابه جايي منزل و تغييرات محيطي) يا ناراحتي هاي عاطفي - هيجاني (مثل احساس حسادت، ناامني و اضطراب هاي بي مورد) است.

اصول اوليه بهداشت رواني کودکان و نوجوانان

الف- محبت بدون قيد و شرط؛ منظور محبتي است که بدون هيچ گونه چشمداشتي نثار کودکان مي شود و آنها را به لحاظ عاطفي غني مي سازد. زماني که طفلي تازه متولد مي شود، پدر و مادر مي تواننـد با ابـراز محبت و علاقـه خود به او بفهمانند که او را به عنوان عضوي از اعضاي خانواده پذيرفته اند. به تدريج که کودک بزرگ مي شود و درمي يـابد که اين محـبت نسبت به او بي قيد و شرط است، احساس غرور و ارزشمندي مي کند و درصدد برمي آيد که با انجام رفتار پسنديده خود، رضايت والدين و ديگر اطرافيانش را جلب کند.

ب- تقويت عزت نفس، خويشتنداري و اعتماد به نفس کودک

- کودکان را در مقابل انجام کارهاي شايسته تشويق و تمجيد کنيد.

- خواسته هاي منطقي و معقولي از آنها انتظار داشته باشيد.

- با کودکان صادق و روراست باشيد.

- کاستي ها و ناتواني کودک را بپذيريد و به او کمک کنيد براي رفع آنها بکوشد.

- زماني را براي بودن با کودکان اختصاص دهيد.

پ- ارتباط با دوستان و همسالان

- کودکان را به بازي با يکديگر تشويق کنيد. بازي، بچه ها را شاد، اجتماعي، خلاق، خويشتن دار، فعال و پويا نگه مي دارد.

- کودکان به دوست و همبازي نياز دارند.

- والدين بهترين همبازي هاي فرزندان شان هستند.

- درس، کلاس و مدرسه را با شادي و ورزش توام کنيد.

ت- تشويق و حمايت آموزگاران و مراقبان نزديک کودک

- جدي، اما مهربان و واقع گرا باشيد.

- الگويي پسنديده و شايسته براي کودکان باشيد.

- هنگام انتقاد از کودک، عمل او را مدنظر داشته باشيد، نه شخصيت او را.

- درباره احساسات و عواطف دروني خود با کودک صحبت کنيد.

- به خاطر داشته باشيد هدف آموزگار نبايد کنترل کودکان باشد، بلکه هدف آن است که کودکان، خود کنترل باشند.

ث- ايجاد محيطي امن و عاري از فشار رواني و استرس

- به نشانه هاي ترس و اضطراب کودک، حساس و هوشيار باشيد.

- زماني که کودک به کمک احتياج دارد، در کنار او باشيد.

- علائم و نشانه هاي اختلال هاي هيجاني در کودکان را بشناسيد. اين علائم عبارتند از؛

- بي حوصلگي، بي انگيزگي و نااميدي بي دليل و طولاني مدت

- عصبانيت هاي مکرر و داد و فرياد زدن هاي شديد و مستمر

- احساس گناه و بي ارزشي

- نگراني و اضطراب مداوم

- عدم توانايي در حل مشکلات روزمره

- ترس هاي بي مورد و غيرقابل توجيه.

- ناتواني در مواجه شدن با مرگ اطرافيان (در درازمدت)

- اهميت دادن بيش از اندازه به بيماري هاي جسمي

- عدم توانايي در کنترل هيجان هاي شديد خود

- افت و کاهش عملکرد تحصيلي.

- از دست دادن علاقه و انگيزه از انجام کارهايي که سابقاً از انجام آنها لذت مي برد.

- بروز اختلال هاي مربوط به خواب (مثل پرخوابي، کم خوابي و خواب آلودگي)

- بروز اختلال هاي مربوط به خوراک (مثل پرخوري، کم خوري يا بي اشتهايي)

- انزواطلبي و گوشه گيري از دوستان و اعضاي خانواده

- خيال پردازي و رويابافي هاي بيش از اندازه

- عدم انجام کارها و وظايف روزانه درسي

- توهم هاي شنيداري و ديداري که توضيحي براي آنها وجود ندارد.

- فکر کردن به خودکشي و اقدام به آن

- عدم تمرکز بر انجام تکاليف و فعاليت هاي عادي

- کابوس ديدن هاي مکرر.

کودکان و نوجوانان شيوه ها و روش هاي گوناگوني براي مقابله و رويارويي با اين گونه تجارب و رويدادهاي سخت زندگي برمي گزينند. از جمله اين شيوه ها مي توان به موارد زير اشاره کرد.

1- روي آوردن به سيگار يا استفاده از مواد مخدر

2- پرخوري هاي بيش از اندازه يا بي اشتهايي شديد

3- رژيم هاي سخت غذايي يا ورزش کردن بيش از اندازه

4- زير پا گذاشتن حقوق ديگران، قانون شکني و بي احترامي نسبت به اخلاقيات

5- عصبانيت هاي شديد و پرخاشگري هاي مکرر

6- انجام کارهاي مخاطره آميز

7- آسيب رساندن به ديگران، کشتن حيوانات و اذيت و آزار دوستان.

نکات مهم در زمينه بهداشت رواني کودکان و نوجوانان

1- داشتن مشکلات عاطفي- احساسي در کودکان طبيعي است.

2- اختلال هاي رواني کودکان واقعي است و نياز به رسيدگي کافي دارد.

3- در صورت عدم رسيدگي به موقع، اختلال هاي دوران کودکي مي تواند به صورت ماندگار و دائمي در بچه ها باقي بماند.

4- اختلال هاي رواني کودکان را بايد سريع تشخيص داد و درمان کرد.

5- براي حل مشکلات رواني کودکان نياز به کمک و همکاري تمام اعضاي خانواده، متخصصان و مشاوران رواني است.

دکتر بهنام اوحدي*

www.iranbod.com

دکتر «برژيت وولز» روان درمانگري که سال هاست در ايالت اوکلند به سينما(فيلم)درماني مي پردازد، بر اين باور است که شناسه و سويه يگانه يي را از اين روش درماني نمي توان بيان کرد. او در کتاب خود (کتاب عملي سينمادرماني؛ راهنماي خودياوري براي سود جستن از فيلم هاي سينمايي براي بهبود و رشد) حتي به واژه يي به نام «سينمادرماني پاپ کورني» اشاره کرده که تماشاي يک فيلم، تنها براي رهايي از زير بار تنش و فشار هيجان ها و انديشه هاي خودکار منفي را دربر مي گيرد. با اين سويه از سينما(فيلم) درماني به باور دکتر «وولز»، سنگين تر از سينما و سبک تر از درمان هاي شناخته شده است. او مي گويد؛ «آنگاه که گيتي برايتان رنج آور و غيرقابل تحمل مي شود، شايد هيچ چيز جز فيلمي مناسب و همخوان با مشکل کنوني تان و يک بسته از ذرت بوداده (يا هر خوراکي دوست داشتني ديگر) نتواند شما را از نظر روحي - رواني ياري رساند.»

با وجود آنکه هنوز به نسبت شمار اندکي از روان درمانگران به گونه يي هويدا تا بدانجا که بسته يي از پيش برگزيده شده براي «فيلم درماني» مراجعان شان فراهم نياورده اند، اما واقعيت غيرقابل انکار اين است که بيشتر روانپزشکان، روانشناسان و مشاوراني که در برابر واژه «فيلم درماني» يا «سينمادرماني» به رويارويي و مقاومت پرداخته اند، خود هرازچند گاهي طي دوران کار حرفه يي خود در جايگاه مشاوره و روان درماني، تماشاي برخي فيلم ها به مراجعان شان پيشنهاد کرده اند. آيا اين همان فيلم هايي نبوده که در هنگامه يي دشوار و به دوش ناکشيدني براي خود اين درمانگران و مشاوران (همانند خواندن برخي کتاب ها) اثري خوشايند، بينش آور و رهايي بخش داشته است؟

نگرشي ژرف و موشکافانه به تاريخ سينماي ميهن خودمان، اين نکته را به روشني نمايان مي سازد فيلم هايي که در سبک و سياق «سينماي عامه پسند» (ناروشنفکرانه،) درست و خوش سليقه ساخته شود، با وجود يورش سنگين و زير پرسش برده شدن از سوي بسياري از منتقدان و مخالفان اين سبک از سينما، توانسته است براي دهه ها اثر آرام کننده و نقش رهايي بخش خود را انجام دهد. شگفت آنجاست بسياري از آنان که براي بيش نمايي گزافه آميز و نمايشگرانه خود، چنين فيلم هايي را بي ارزش، «آبگوشتي» و چندش آور برمي شمرند، خود در هنگام بلاها و خطاها، ناز و افاده هاي شبه روشنفکرانه را کنار گذاشته و به همان ساخته هاي سياه و سپيد کهنه رو مي آورند. «گنج قارون»، فيلمي است که هنوز و پس از گذشت نزديک به نيم سده، در راستاي پذيرش آسان خويشتن، کنار آمدن با واقعيت هاي زندگي و برآوردن رضايت و شادکامي از دل و درون ناکامي ها، درويش مسلکي، قناعت پيشگي و دوري از آزمندي (جاه طلبي) و بلندپروازي و اميد به پروردگار بخشنده مهربان و سپاسگزاري و راضي بودن به خواست و پسند او در ميهن ما بي همتاست و البته همه اين الگوها و آموزه ها را با خوش سليقگي و هوشمندي آنچنان آهسته و پيوسته ارائه مي کند که به غرقه سازي (فلودينگ) و بيزاري (اورسيون) از اين آموزه هاي اخلاقي و معنوي کهن نينجامد. البته بي گمان من نيز همچون هر بيننده ديگر ممکن است با همه اجزاي اين فيلم، هم آوا و همنوا نباشم، اما پديد آمدن چنين اثري را در چارچوب جايگاه و هنگام تاريخي آن ارزيابي کرده و به قضاوت مي نشينم.

نمايشنامه هاي تلويزيوني «وادنگ»، «مست»، «من مي خوام» و فيلم هايي همچون «شب نشيني در جهنم»، «جوجه فکلي»، «ماجراهاي صمد و سرکار استوار»، «دايي جان ناپلئون» و اين اواخر فيلم «مکس» و همچنين سريال هايي همانند «روزي روزگاري»، « شب هاي برره» و... همگي از جمله ابزارها و دستمايه هايي هستند که از سوي فيلم(سينما) درمانگر ايراني مي توانند به خوبي بر پايه تکنيک شناختي -رفتاري «پرت نمودن حواس» (ديس تراکسيون) براي رهايي از تنش و فشار زندگي روزمره به کار برده شوند. اين ساخته هاي سينمايي را مي توان به گونه يي اثرگذار و سودمند به داروها و رفتاردرماني هايي بر پايه سود جستن از بازي بولينگ، پرتاب دارت، پياده روي کوهنوردي، اکوتوريسم و گردش در طبيعت بکر و آزاد خداوندي، موسيقي کلاسيک (باخ، بتهوون، موتزارت، شوپن، ويوالدي و...) و هنردرماني افزود. نقش سينما در درمان را بايد افزون تر از سرگرمي بر پايه تکنيک شناختي -رفتاري «پرت نمودن حواس» (ديس تراکسيون) ديد. به راستي کدامين روش همچون «فيلم(سينما)درماني» با همان «بر باد رفته» قديمي مي تواند به تنهايي تا اين اندازه در به بينش رساندن مراجع نسبت به کردارها و رابطه هاي خودويرانگرانه مرزي -آشوبناک (بوردرلاين)اش نقش داشته باشد؟ کدامين ابزار همچون «سقوط (هيتلر)»، «دزيره»، «شيرهاي جوان» و «نامه هايي از ايووجيما» مي تواند آدميان را درباره پندارها و کردارهاي خودشيفته (نارسيسيستيک)شان به بينش رساند؟ نيک بنگريم و ژرف بينديشيم که آيا «وادنگ»، «شب هاي برره» و «مکس» آيينه تمام نماي شيوه کردار ما ايرانيان نبوده و نيستند؟

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسي

زناشويي و خانوادگي

دکتر ياشيل احدي مقدم*

www.doctoryashil.com

خوانندگان محترم مي توانند پرسش هاي خود را با ذکر سن، محل سکونت و شرح مختصري از مشکل و هر موضوعي که در يافتن علت، کمک کند، مطرح سازند تا پاسخ داده شود. براي طرح پرسش هاي خود مي توانيد با آدرس info@doctoryashil.com مکاتبه کنيد.

---

- کاشت دندان چه روش هايي دارد؟ فرق آنها چيست؟ و هزينه آنها چقدر است؟

از نظر علمي، کاشت دندان معادل ايمپلنت است که به شکل پيچ کردن دندان در استخوان لثه است. قيمت آن براي هر دندان بسته به موقعيت و فرد انجام دهنده، حدود يک تا يک ونيم ميليون تومان است. البته پروتزهاي ثابت (روکش يا بريج) نيز در ميان مردم به نام کاشت دندان خوانده مي شود. هزينه هر واحد بريج نيز بسته به جنس روکش (تمام سراميک يا فلز و سراميک) و نظر دندانپزشک و لابراتوار، از 50 هزار تا 300 هزار تومان متفاوت است. روکش هاي فلز سراميک (PFM) از بقيه روش ها معمول تر و ارزان تر هستند. تفاوت آنها و امکان انتخاب هر يک، به موقعيت قرارگيري دندان ها و وضعيت سلامت لثه و استخوان هاي داخل لثه بستگي دارد.

-دکتر مي گويد اورتودنسي کنم، اما تحملش برايم ناممکن است. آيا راه بهتر و سريع تري وجود ندارد؟

طولاني بودن دوره درمان اورتودنسي و شکل ظاهري آن باعث مي شود افراد با موقعيت هاي اجتماعي خاص با اکراه از آن استقبال کنند. تصور کنيد مدير ارشد ميانسالي در جلسه يي صحبت مي کند و دندان هايش سيم کشي شده. در باور عمومي اندکي خنده دار به نظر مي رسد. البته اين حساسيت از لحاظ منطقي صحيح نيست، اما خب حساسيت است و قابل اعتنا. ممکن است در برخي موارد، بتوان به وسيله لمينيت يا روکش، نامرتبي دندان ها را اصلاح کرد. روش جديدي نيز ابداع شده که اورتودنسي نامرئي ناميده مي شود، به گونه يي که سيم هاي اورتودنسي و لوازم آن در پشت دندان قرار مي گيرند. اين روش هنوز در انحصار صاحبان اين تکنيک است و پيش بيني مي شود با گذشت زمان و همه گير شدن تکنولوژي آن، بسياري از اين مشکلات مربوط به اورتودنسي حل شود.

-آيا جرم گيري براي دندان مضر است؟

يکي از باورهاي نادرست عمومي اين است که «جرم گيري به دندان آسيب مي رساند». اما حقيقت اين است زماني که بيماري لثه و جرم وجود داشته باشد، انجام جرم گيري لازم است. جرم دندان توده يي از مواد آهکي است که به دلايل مختلف در قسمت هايي که دندان به لثه مي رسد، تشکيل مي شود. جرم با مسواک پاک نمي شود. اگر اين جرم توسط دستگاه جرم گيري و دندانپزشک از روي دندان ها تميز نشود، سبب بيماري لثه، تحليل لثه و استخوان فک مي شود. با گذشت زمان و به تدريج (بدون اينکه درد يا علائمي داشته باشد) دندان لق شده و خود به خود مي افتد، يا بايد کشيده شود. با ديدن کوچک ترين التهاب و قرمزي يا خونريزي لثه بايد به دندانپزشک مراجعه کرد و به وسيله جرم گيري و شست و شو با دهان شويه، آن را کاهش داد. توضيح اينکه لکه هاي رنگي روي سطح دندان، جرم دندان نيستند و رنگدانه (Stain) هستند که بر اثر مصرف سيگار يا نوشيدني هاي رنگي مانند چاي و قهوه ايجاد و با «بروساژ» برطرف مي شوند.

-آيا داروي گياهي براي رفع زردي يا جرم دندان وجود دارد؟

داروي گياهي براي رفع زردي يا جرم دندان وجود ندارد و استفاده از مواد غيراستاندارد اعم از گياهي يا... توصيه نمي شود. استفاده از راهنمايي هاي عمومي افراد غيرمتخصص و راهکارهاي عجيب و غريب خاله خانباجي منشانه، تنها ممکن است به طور شانسي افاقه کند و در بيشتر موارد باعث آسيب هاي جدي به دندان، لثه و دهان نيز شده است.

-آيا عسل به دندان زيان مي رساند؟

خوردن عسل به خودي خود هيچ ضرري براي دندان ها ندارد، مشروط بر اينکه بعد از خوردن آن، مسواک زدن فراموش نشود. اگر منظورتان مقايسه بين طبيعي بودن شهد عسل با شکر و قند است و اينکه چون عسل طبيعي براي افرادي که قند بالا دارند بي ضرر است، لابد براي دندان هم اين طور باشد؛ خير، تفاوتي ندارد. عسل صد درصد خالص هم چنانچه به مدت طولاني در مجاورت دندان قرار گيرد، مي تواند شرايط را براي پوسيده شدن دندان فراهم سازد.

-اگر دندانم عصب کشي شده پس چرا چند روز است که درد شديد دارم؟

درد فرآيندي است که در پي آزاد شدن واسطه هاي آماسي توسط گلبول هاي سفيد و تاثير اين واسطه ها روي پايانه هاي عصبي موجود در محل ايجاد مي شود. در دندان، عامل آزاد شدن اين واسطه ها باکتري ها و اجزاي مرده پالپ دندان هستند. در درمان ريشه، کانال ها از باکتري ها و ساير محرک ها پاکسازي مي شوند. اما کانال ها از طريق انتهاي ريشه با استخوان احاطه کننده ريشه و به ويژه اليافي که دندان را به استخوان متصل مي کنند، ارتباط مستقيم دارند. اين التهاب از داخل کانال به فضاي الياف مذکور و استخوان مربوطه گسترش پيدا مي کند که براي کنترل آن سيستم ايمني بدن سريعاً وارد عمل شده که چند روز کار آن به طول مي انجامد. ديده ايد که درد با فشار روي دندان بيشتر مي شود؛ يعني فشرده شدن ريشه روي استخوان، الياف ملتهب و دردناک. اين فرآيند کاملاً قابل برطرف شدن نيست، اما با استفاده از مسکن هاي ضدالتهاب غيراستروئيدي مانند «ايبوپروفن» تا برطرف شدن کامل التهاب قابل کنترل است. درد دندان بعد از عصب کشي ممکن است سه روز تا در برخي موارد حتي يک ماه طول بکشد.

*جراح، دندانپزشک