
مرجان طباطبايي؛ رکود قيمتي که چند ماهي است بازار محصولات پتروشيمي را در برگرفته نرخ اوره و آمونياک را از 900 دلار در هر تن تا 125 دلار هم کاهش داده است. حدود 80 شرکت پتروشيمي جهان توليد واحدهاي اوره و آمونياک خود را متوقف کرده و بيش از 100کارخانه جهان هم ظرفيت توليدي شان را کاهش داده اند. مجتمع هاي اوره و آمونياک ايران اما با ظرفيت کامل در مدار توليد قرار دارند.
اين نسخه يي است که دولت براي اين واحدها تکليف کرده است؛سياستي با هدف تامين کود (اوره) مورد نياز بخش کشاورزي کشور و رونق آن.
«اوره» از محصولاتي است که از بند «ح» تبصره قانون بودجه 86 کل کشور يعني آزادسازي فرآورده هاي پتروشيمي مستثني شد تا دولت آن را با نرخي يارانه يي خريداري کند. ضمن آنکه منع قانوني براي صادرات اين محصول را از قبل اعمال کرده بود. مجتمع هاي توليدي اما اين توليد اجباري را به ضرر مجموعه خود مي دانند و در عين حال سوددهي بخش کشاورزي را با تاکيد دولت مدنظر دارند. مهندس «کشوري»مديرعامل شرکت پتروشيمي اوره و آمونياک غدير مي گويد؛ شرکت با ضرر توليد را ادامه مي دهد؛ چون هدف رونق کشاورزي است.
وي با اعلام اينکه متعهد به تامين سالانه 700 هزار تن اوره بخش کشاورزي هستيم، مي افزايد؛ بالغ بر 400 هزار تن از اين تعهد را انجام داده ايم.
به گفته وي اوره با قيمت يارانه يي هر کيلو 164 تومان در اختيار وزارت جهاد کشاورزي قرار مي گيرد که پيش از اين با صادرات آمونياک اختلاف قيمتي توليد تمام شده آن را جبران مي کرديم اما در شرايط رکود فعلي اقتصاد جهان که قيمت ها را متاثر ساخته است، تقاضا براي خريد آمونياک کاهش يافته و ما با ضرر در حال توليد هستيم. وي نرخ فروش اين محصول (آمونياک) در بازار را در شرايط موجود 160 دلار در هر تن ذکر کرده و مي گويد؛ اين نرخ پيش از اين 900 دلار بوده است. کشوري اين شرکت را با ادامه روند فعلي در رديف شرکت هاي زيان ده تلقي کرده و مي گويد؛ از ابتداي سال جاري از 415 هزار تن آمونياک توليدي 257 هزار تن آن را صرف توليد اوره و باقي آن را صادر کرده ايم.
به گفته وي اين صادرات هم با کاهش قيمت ها ضررهاي شرکت را پوشش نداده است.
«يوسف مسافر» مدير برنامه ريزي و فناوري اطلاعات شرکت بازرگاني پتروشيمي نيز در خصوص تشريح بازار آمونياک مي گويد؛ قيمت اين محصول براساس بازار فوب خليج فارس در تاريخ 19 مهر 87 يعني روز شروع بحران 886 دلار در هر تن بوده است که در 19دي ماه جاري تا 125 دلار در هر تن هم رسيده است. اما ما در هيچ محصولي تحت هيچ عنوان توقف توليد نخواهيم داشت و توصيه نمي کنيم توليد متوقف شود؛ چرا که در اين صورت بازار و تعهدهاي قراردادي مان را از دست مي دهيم.
وي با تاکيد بر اينکه بازار آمونياک با کاهش تقاضا روبه رو نبوده است، يادآور مي شود؛ «خريداران به صادرکنندگاني وفادار مي شوند که تداوم عرضه داشته باشند.»اين در حالي است که مديرعامل شرکت پتروشيمي اوره و آمونياک غدير مي گويد؛ با شرايط بحران اقتصادي و افت قيمت محصولات پتروشيمي از جمله اوره و آمونياک، دو راهکار از سوي شرکت هاي جهان اتخاذ شده است که به سمت توقف يا کاهش توليد حرکت کرده اند و توليد مشابه گذشته را به ضرر خود دانسته اند اما ما با وجود افت قيمت اين بخش، با ظرفيت بالا کار مي کنيم.
به گفته مدير برنامه ريزي و فناوري اطلاعات شرکت بازرگاني پتروشيمي صادرات آمونياک ايران از 19مهر يعني شروع بحران تاکنون 169 هزار تن به ارزش 75 ميليون دلار بوده است. بر اين اساس متوسط قيمت فروش اين محصول حدود 443 دلار مي شود که اين رقم پيش از اين 900 دلار در هر تن بوده است.
مديرعامل مجتمع پتروشيمي اوره و آمونياک غدير در توضيح علت در پيش گرفتن اين شيوه با علم به زيان دهي مي گويد؛ توليد کاهش نيافته تا بخش کشاورزي کشور متوجه ضرر و زيان نشود. وضعيت فوق اما به شرکت توليدي اوره و آمونياک غدير
ختم نمي شود. شرکت پتروشيمي کرمانشاه که چندي پيش با افتخار خبر گشايش آن اعلام شد هم روندي مشابه و البته سخت تر از مجتمع پتروشيمي اوره و آمونياک غدير را سپري مي کند. شوشتري مديرعامل مجتمع پتروشيمي کرمانشاه در خصوص اين زيان دهي توضيح مي دهد؛ توليد آزمايشي اين مجتمع از اسفند 86 آغاز شد و با اين روند از فروردين 87 تحويل کود به وزارت جهاد کشاورزي را شروع کرديم. به گونه يي که از 250 هزار تن کود اوره توليدي 180 هزار تن آن را به وزارت جهاد کشاورزي تحويل داديم.
وي ادامه مي دهد؛ در حالي قيمت تمام شده اين محصول 250 تومان است که دولت آن را با نرخ 164 تومان از ما خريداري مي کند که اين اختلاف قيمت با توجه به شرايط حاکم بر بازار قيمتي موجود ما را متوجه ضرر و زيان کرده است. شوشتري خاطرنشان مي کند؛ اين شرکت که هيچ منبع درآمدي نداشت در شرايطي مجوز صادرات را دريافت کرد که افت قيمتي بر بازار محصولات پتروشيمي حاکم شد.
مديرعامل مجتمع کرمانشاه تصريح مي کند؛ به رغم اينکه در شرايط فعلي فروش و تامين هزينه ها بسيار سخت است اما مسوولان ترجيح دادند با اين شرايط توليد را ادامه دهيم.
شوشتري استدلال اين توليد با زيان را نياز کشور به کود اعلام کرده و در عين حال مي گويد؛ شرکت ملي صنايع پتروشيمي در حال مطالعه به منظور کاهش يا قطع توليد اين محصول براي تمامي مجتمع هاي پتروشيمي است.
وي از دولت مي خواهد با اصلاح قيمت کود به وضع موجود مجتمع هاي توليد پتروشيمي براي تامين کود مورد نياز وزارت جهاد کشاورزي کمک کند و مانع اين زيان دهي شود. شوشتري با اشاره به احتمال اعتراض 61 هزار سهامدار اين شرکت مي گويد؛ بهتر است براي پيشگيري از اين امر سياست و راهکاري مناسب اتخاذ شود. شايد اين تنها تصوير کوچکي از زيان دهي مجتمع هاي پتروشيمي کشور باشد که با وجود افت قيمت محصولات پتروشيمي ملزم به توليد هستند و شرکت ها را تحت زيان قرار داده است. درحالي توليدکنندگان بزرگ جهان از ماه هاي گذشته سقف توليدات شان را کاهش داده يا آن را متوقف کرده اند که کارگروه تشکيل شده در شرکت ملي صنايع پتروشيمي هنوز گزارشي از مطالعات و تحقيقات خود به رسانه ها ارائه نکرده و چرخ واحدهاي توليدي همچنان در مدار توليد قرار داشته و مي چرخد. توليد همراه با زيان مجتمع هاي پتروشيمي، مفهوم «ارزش افزوده» به عنوان يکي از اصول توسعه اقتصادي در واحدهاي توليدي را برايمان يادآوري مي کند. ارزش افزوده، ارزش اضافي ايجاد شده در جريان توليد تلقي مي شود که البته مديران در راس اين واحدها آن را طلب نمي کنند چرا که از دستيابي به هزينه هاي توليدي در اين مسير نيز نااميد هستند.
و حال اين سوال مطرح است که بخش کشاورزي تا چه ميزان زيان اين دسته از مجتمع هاي پتروشيمي را که در راه رونق کشاورزي کشور فعاليت دارند پوشش خواهد داد.