گروه سياسي؛ روزنامه نيويورک تايمز با انتشار گزارشي از ارائه طرح محرمانه يي توسط بوش به دولت اوباما درباره برنامه هسته يي ايران خبرداد. در ادامه اين گزارش نيز آمده است جرج بوش رئيس جمهور فعلي امريکا با درخواست اسرائيل مبني بر حمله به تاسيسات هسته يي ايران مخالفت مي کند.

چند ماه پيش بود که روزنامه گاردين موضوع حمله اسرائيل به تاسيسات اتمي ايران را مطرح کرد که با افشاي مانور اسرائيل در شرق درياي مديترانه همراه بود. بدين شکل که پروازهاي آزمايشي حدود1500کيلومتر توسط هواپيماهاي اسرائيلي انجام شد که اين فاصله برابر با فاصله اين کشور از مقر تاسيسات نطنز است. افشاي انجام اين مانور واکنش هاي متعددي را در پي داشت و گمانه ها را درباره حمله اسرائيل به ايران، تقويت کرد. اما در همين راستا مقامات امريکايي در ابتدا هيچ واکنش خاصي نسبت به اين خبر نشان ندادند و فقط چندي بعد، جرج بوش گفت از چنين حمله يي حمايت نمي کند. اين در حالي بود که برخي منابع ارشد ديپلماتيک غربي اعلام کرده بودند ايهود اولمرت نخست وزير اسرائيل اين موضوع را طي ملاقاتش با بوش در بهار امسال در ميان گذاشته بود.

روزنامه هاآرتص نيز گزارش داد دولت امريکا درخواست اسرائيل براي فروش تجهيزات نظامي به اين کشور را رد کرده است. اما اينک که چند ماهي از آن مي گذرد و موضوع حمله اسرائيل به تاسيسات هسته يي ايران فروکش کرده، روزنامه نيويورک تايمز در گزارشي به تاييد قصد اسرائيل و تلاش براي فراهم کردن مقدمات حمله به ايران پرداخته و در ادامه موضوع جديدي را مطرح مي کند که بيانگر وجود يک برنامه مخفيانه براي ايجاد خرابکاري در تاسيسات هسته يي ايران است.

البته نيويورک تايمز خاطرنشان مي کند جزئيات گوناگوني از تلاش هاي پنهاني امريکا از سايت اين روزنامه حذف مي شود تا از آسيب رسيدن به عمليات هاي مذکور جلوگيري شود. اين روزنامه مدعي شده حذف جزئيات مذکور به درخواست مقامات اطلاعات جاسوسي و ارشد ايالات متحده صورت گرفته است.

به گزارش ايسنا روزنامه نيويورک تايمز در اين گزارش آورده است؛ به گفته مقامات امريکايي و خارجي عالي رتبه، جرج بوش رئيس جمهور امريکا سال ميلادي گذشته درخواست اسرائيل براي دريافت بمب هاي مخصوص بانکرباستر که اين رژيم براي حمله به مجموعه هسته يي ايران خواستار آن شده بود را رد کرد و به جاي آن به اسرائيلي ها دستور يک اقدام مخفيانه جديد را براي اختلال در برنامه هسته يي ايران داده بود.

در ادامه اين گزارش آمده است؛ مقامات کاخ سفيد هرگز به طور کامل آشکار نکردند آيا اسرائيل پيش از آنکه با اعتراض امريکا روبه رو شود تصميم گرفته بود حمله به ايران را انجام دهد يا اينکه ايهود اولمرت نخست وزير مستعفي اسرائيل در تلاش بود کاخ سفيد را به اتخاذ اقدامي قاطعانه تر پيش از به پايان رسيدن دوره رياست جمهوري اش تحريک کند؛ اما درخواست اسرائيل براي پرواز بر فراز عراق براي رسيدن به نيروگاه نطنز در ايران، جايي که تنها نيروگاه غني سازي اورانيوم اين کشور قرار دارد، دولت بوش را شديداً نگران کرد.

در ادامه اين گزارش مي خوانيم؛ به گفته مقامات امريکايي، کاخ سفيد با قاطعيت با اين درخواست مخالفت کرد و اسرائيلي ها نيز حداقل به طور موقت از طرح هاي خود عقب نشيني کردند اما گفت وگوهاي پر تنشي که بين دو طرف انجام گرفت کاخ سفيد را بر آن داشت که تبادل اطلاعات جاسوسي با اسرائيل را افزايش داده و مقامات اين رژيم را در جريان تلاش هاي جديد امريکا براي ايجاد اختلال در زيربناي هسته يي ايران (يک برنامه بزرگ پنهاني که بوش قصد دارد آن را به باراک اوباما رئيس جمهور منتخب امريکا واگذار کند) قرار دادند.

اين روزنامه در ادامه آورده است؛ جريان برنامه گسترده پنهاني امريکا و تلاش هاي دولت بوش براي تغيير نظر اسرائيل در زمينه حمله هوايي به ايران در 15 ماه گذشته در گفت وگوهاي گوناگون با مقامات پيشين و فعلي امريکا، کارشناسان خارجي، بازرسان هسته يي بين المللي و مقامات اروپايي و اسرائيلي مطرح شد اما هيچ يک به خاطر محرمانه بودن اطلاعات مربوط به ايران رسماً در اين باره صحبت نکردند.

در ادامه گزارش نيويورک تايمز با اشاره به احتمال حمله امريکا به تاسيسات هسته يي ايران مي خوانيم؛ اين گفت وگوها علاوه بر آن نشان مي دهند اگر چه بوش در جريان گزينه هاي موجود در زمينه حمله آشکار امريکا به تاسيسات هسته يي ايران قرار داشت، اما با وجود آنچه برخي منتقدان گفته اند حتي در آخرين سال رياست جمهوري اش نيز هرگز به پنتاگون دستور نداد از برنامه ريزي طرح هاي احتياطي فراتر رود. اين گفت وگوها علاوه بر آن نشان مي دهند مقامات عالي رتبه دولتي امريکا که رابرت گيتس وزير دفاع اين کشور در راس آنان قرار داشت بوش را متقاعد کردند هرگونه حمله آشکار به ايران احتمالاً بي تاثير خواهد بود و به خروج بازرسان بين المللي از سايت هاي هسته يي ايران منجر شده و برنامه هاي هسته يي ايران را بيش از پيش از نظارت بين المللي خارج خواهد کرد.

اين روزنامه در ادامه آورده است؛ بوش و دستيارانش علاوه بر آن درباره اين احتمال صحبت کردند که يک حمله هوايي به يک جنگ گسترده در خاورميانه منجر خواهد شد و اين امر 140 هزار نيروي امريکايي را که اکنون در عراق مستقر هستند درگير خواهد کرد. بوش که متقاعد شده بود تحريم هاي اعمال شده توسط امريکا و متحدانش در کاهش سرعت تلاش هاي ايران در زمينه غني سازي تاثيري نداشته اند به جاي آن از اقدامات عملياتي گسترده مخفيانه عليه ايران استقبال کرد. اين اقدامات پنهاني و اين سوال که آيا اسرائيل به چيزي کمتر از حمله به ايران راضي خواهد شد تصميم هايي ضروري و دشوار براي اوباما محسوب مي شوند.

در ادامه اين گزارش درباره جزئيات طرح خرابکاري پنهاني آمده است؛ برنامه پنهاني امريکا که در اوايل سال 2008 آغاز شد شامل از سرگيري تلاش هاي اين کشور براي نفوذ در زنجيره خدمات هسته يي ايران در خارج از کشور و نيز تلاش هاي جديد براي اختلال در سيستم هاي الکتريکي، سيستم هاي کامپيوتري و ساير شبکه هايي است که ايران به آنها متکي است که برخي از آنها حالت آزمايشي داشت. اطلاعات مربوط به اين برنامه تحت مراقبت هاي شديد قرار داشت، با اين حال برخي مقامات در داخل دولت بوش نسبت به احتمال موفقيت آن ترديد داشته و بر اين عقيده اند که تلاش هاي گذشته براي اختلال در برنامه هسته يي ايران توسط مقامات ايراني تشخيص داده شده و تنها تلاش هاي تهران در زمينه غني سازي اورانيوم را به تاخير انداخته و آن را از مسير خود خارج نکرده است.

اين روزنامه امريکايي در ادامه اين گزارش با تکرار اتهامات غرب مبني بر نظامي بودن برنامه هسته يي ايران نوشت؛ سال ميلادي گذشته بازرسان بين المللي تخمين زدند ايران 3800 سانتريفوژ در حال چرخش داشت که اين تعداد براي توليد مقادير اورانيوم کافي براي توليد يک بمب در حال هشت ماه کافي است اما مقامات اطلاعات جاسوسي امريکا اکنون بر اين عقيده اند که اين تعداد بين چهار تا پنج هزار است. يک مقام امريکايي بدون اينکه به جزئيات اشاره کند عمليات هاي پنهاني اخير عليه ايران را «آزمايش هاي علمي» خواند و يک مقام عالي رتبه اطلاعات جاسوسي ديگر گفت در حالي که بوش در حال ترک سمت خود است ايران به حدي به دستيابي به قابليت تسليحاتي نزديک شده است که نمي توان آن را متوقف کرد.

اوباما بايد تصميم بگيرد

در ادامه اين گزارش مي خوانيم؛ اوباما از زمان انتخاب خود به رياست جمهوري امريکا در جريان اقدامات امريکا در ايران قرار داشته است، گرچه دستياران وي از اظهارنظر در اين باره خودداري کرده اند. اوباما در ماه هاي اوليه رياست جمهوري خود بايد تصميم بگيرد آيا اقدامات پنهاني امريکا که توسط بوش آغاز شد ارزش به خطر انداختن آنچه را که وي تلاش ديپلماتيک فعالانه تري براي تعامل با ايران خواند، دارد يا خير. هر دو مسير براي اوباما خالي از ريسک نيست. يک عمليات نظامي يا اطلاعاتي در صورتي که اشتباهي در آن رخ دهد مي تواند نتايج معکوسي به دنبال داشته باشد. در عين حال تصميم قطع عمليات عليه ايران مي تواند اوباما را در برابر اين اتهام که به ايران اجازه داده است سرعت رسيدن به قابليت هسته يي را افزايش دهد، آسيب پذير کند.

اين روزنامه در ادامه اين گزارش با اشاره به برآورد اطلاعات جاسوسي ملي امريکا که مدعي شد ايران در سال 2003 برنامه هسته يي «تسليحاتي» خود را متوقف کرده، آورده است؛ تلاش اسرائيل براي دستيابي به سلاح هاي لازم و اجازه استفاده از حريم هوايي عراق براي حمله به ايران ناشي از ناباوري و خشم اين رژيم نسبت به برآورد اطلاعات جاسوسي امريکا در سال 2007 بود که نتيجه گيري کرد ايران تلاش براي دستيابي به سلاح هسته يي را چهار سال پيش از آن متوقف کرده بود. اين نتيجه گيري علاوه بر آن گروه امنيت ملي بوش و خود وي را نيز که نسبت به اين نتيجه گيري شک و ترديد داشتند، متعجب کرد.

در ادامه اين گزارش با اشاره به ادعاهاي رژيم صهيونيستي مبني بر تسليحاتي بودن فعاليت هاي هسته يي ايران آمده است؛ اسرائيلي ها واکنشي خشمگينانه نسبت به اين برآورد نشان داده و اطلاعاتي را در اختيار مقامات اطلاعات جاسوسي امريکا و مايکل مولن رئيس ستاد مشترک نيروهاي نظامي امريکا قرار دادند. اگرچه امريکايي ها متقاعد نشدند که کار روي سلاح هسته يي توسط ايران ادامه دارد، اسرائيلي ها تنها کساني نبودند که نسبت به برآورد اطلاعات جاسوسي امريکا شک و ترديد داشتند. گيتس نيز گفت اين گزارش مدارک خود را به درستي ارائه نکرده و به اهميت فعاليت هاي غني سازي ايران اشاره کافي نداشته است. اولمرت نيز يکي از کساني بود که بر همين عقيده بود. به گفته برخي مقامات امريکايي و اسرائيلي او پيش از آن انتظار داشت بوش قبل از ترک سمت خود با برنامه هسته يي ايران برخورد کند.

چگونگي عمليات محرمانه

روزنامه نيويورک تايمز در ادامه به عمليات پنهاني امريکا عليه ايران پرداخته و نوشت؛ در سال 2008 دولت بوش اصرار داشت برنامه يي براي برخورد با ايران دارد، اما سرعت غني سازي ايراني ها بيشتر از تاثيرگذاري تحريم ها بود. همان طور که بوش درک کرد تحريم هايي که وي اعمال کرد ناکافي بودند، به همين دليل به آژانس اطلاعات مرکزي امريکا (سيا) متوسل شد. به گفته برخي مقامات وي اميدوار بود بتواند با اختلال در برنامه هسته يي ايران در عين حال که تحريم ها ادامه پيدا مي کردند به اهرمي عليه تهران دست يابد.

در ادامه اين گزارش آمده است؛ دو هدف مهم وجود داشت؛ کاهش پيشرفت در نطنز و ساير تاسيسات هسته يي احتمالي ايران و تداوم فشار عليه يک دانشمند ايراني. تلاش هاي گذشته امريکا عليه نطنز نتايج چنداني به دنبال نداشت. آنچه بوش اجازه آن را داد و گروهي از روساي کنگره امريکا را در جريان آن قرار داد تلاش هايي گسترده تر عليه کل ساختار صنعتي ايران که از برنامه هسته يي اين کشور حمايت مي کند، بود. برخي از اين تلاش ها بر روش هاي ايجاد اختلال در سانتريفوژهاي ايران متمرکز بود. مقامات امريکايي به سختي مشغول محافظت از جزئيات اين تلاش ها هستند، اما يک مقام امريکايي گفت؛ تنها سال گذشته بود که آنها حقيقتاً درباره روش هايي که ما مي توانيم به واسطه آن در سيستم ايران اختلال ايجاد کنيم به نتايجي دست يافتند. وي در عين حال گفت اين تلاش ها الزاماً به فلج کردن برنامه هسته يي ايران منجر نخواهد شد؛ چيزي که بسياري از مقامات دولتي امريکا آن را انکار مي کنند.

برنامه شب هاي محرم به همت انجمن هاي اسلامي دانشجويان دانشگاه هاي تهران و با همکاري مديريت حسينيه ارشاد به مدت سه شب در اين حسينيه برگزار شد. در اين برنامه که با شرکت تعداد زيادي از دانشجويان، فعالان سياسي و عموم مردم برگزار شد مهدوي، مجتهد شبستري، فاضل ميبدي و هاشم آقاجري سخنراني کردند.

در شب اول دکتر مهدوي در سخنان خود با اشاره با حادثه کربلا گفت؛ نمايش هاي بسياري در سرتاسر دنيا در جهت دفاع از انسانيت ساخته شده، اما واقعه عاشورا يک واقعيت در جهت دفاع از شرف و انسانيت است. تمام کتاب هاي تاريخي و مورخان خبر از يک روح باشکوه در مورد حسين بن علي مي دهند. هنر و قلم در مورد حسين بن علي بسيار کم سخن گفته است و قلم ها در اين مورد تنگ است و غلبه با کساني است که بيشتر به دنبال خرافه هستند.

سخنران بعدي اين مراسم محمد مجتهدشبستري بود. مجتهدشبستري با اشاره به حادثه عاشورا گفت؛ داستان عاشورا به عنوان يک روز معين، يک سمبل است و اين روز با روزهاي ديگر متفاوت نيست بلکه يک نماد مذهبي است. پيام عاشورا و حسين، عدالت است. اين پژوهشگر ديني در ادامه با اشاره به خطبه امام حسين گفت؛ پيام عاشورا، مبارزه با ستمگر و عدالت خواهي است. امام حسين(ع) نه براي اين آمده بود که کشته شود و نه براي خلق يک صحنه دراماتيک آمده بود و نه براي اين آمده بود که يک عده به نان و نوايي برسند. وظيفه ما جلوگيري از تحريف شدن اين پيام و نمادهاي آن است. در حقيقت تحريف دين، تحريف همين نمادها است.

وي افزود؛ عدالتخواهي که در اين دو قرن اخير در جهان مطرح شده است، در تاريخ سابقه نداشته است. به موازات رشد آگاهي هاي بشر در دو قرن اخير تفسيرهايي که از عدالت داده شده، کوشش هايي که براي تحقق عدالت شده قابل مقايسه با قبل از اين دو قرن نيست. اين مساله عدالت در آگاهي انسان دو قرن گذشته به شدت ظهور و بروز دارد، به طوري که سابقاً اين طور نبود. بنابراين مسلمان ها و متفکران مسلمان هم که در اين دو قرن اخير زندگي مي کردند نمي توانستند به اين مساله نپردازند، به خصوص در برهه يي از تاريخ که مکتب مارکسيسم در دنيا بسيار رواج پيدا و در حکومت هاي تشکيل شده بر اين مبنا، عدالت اهميت بيشتري پيدا کرد و اين سوال را پيش روي مسلمانان گذاشت که منطق شما در اين مساله چيست؟ بنابراين براي ما امروز هم بسيار طبيعي است که به اين مساله بپردازيم که اگر مي گوييم قرآن دعوت به عدالت مي کند دقيقاً منظورمان چيست؟ بسيار گفته و نوشته مي شود اما اين کلي گويي ها چه فايده يي دارد که مرتب مي گوييم و مي نويسيم قرآن به عدالت دعوت مي کند. سوال اين است؛ کدام عدالت؟ شبستري ادامه داد؛ آيا ما از متون ديني مثل قرآن يا روايات نبوي مي توانيم اين انتظار را داشته باشيم که همچون يک فيلسوف سياست يا اخلاق يا حقوق براي ما نظريه يي براي عدالت بيان کند؟ آيا آن انتظاري را که از يک فيلسوف مي توان داشت از يک پيامبر هم مي توان داشت يا اينها نقش هاي متفاوت داشته اند در تاريخ بشر؟ آيا آن انتظاري را که از يک دانشمند علوم سياسي مي توان داشت از يک متن ديني هم مي توان داشت در ارتباط با عدالت؟ يا اينها دو نقش متفاوت دارند، اما هر دوي اين نقش ها مهم است. اين مساله را بايد جدي بگيريم و درباره اش بينديشيم و اين را يک نوع شانه خالي کردن از توضيح فلسفي عدالت در متون ديني تلقي نکنيم.

شبستري در ادامه با بيان اينکه هيچ حکومتي پيدا نمي شود که نگويد من دارم به عدالت حکومت مي کنم، افزود؛ پس مساله عدالت به شدت با مساله آزادي و امنيت و برابري و رفاه مردم در ارتباط است.

سخنران ديگر شب دوم مراسم عاشورا در حسينيه ارشاد حجت الاسلام فاضل ميبدي بود.

وي سخنان خود را اين گونه آغاز کرد؛ سوالي که براي هر مسلماني يا براي هر پژوهشگر تاريخي مطرح است اين است که در اين نيم قرن (تا سال 61 هجري) چه اتفاقاتي افتاد که به اين حادثه شوم در کربلا ختم شد. دو نوع اسلام در برابر هم قرار گرفت، يکي اسلام بدعت يا قدرت يا سلطنت و ديگري اسلام امامت، سنت، عدالت و حريت.

وي در بخش ديگري از سخنانش افزود؛ اسلام دين صلح است و ديني است که آمده رنج بشريت را بکاهد، ديني است که آمده عدالت را در ميان مردم محقق کند. ديني است که آمده مرزهاي کاذب بين اديان و مذاهب را بردارد و هر شخصي را در هر آيين و مذهب و اعتقادي با ديگر برادرش با هر مذهب و دين و اعتقادي برابر و برادر کند که يک زندگي کاملاً مسالمت آميز ايجاد کند. يعني اسلام دين جنگ نيست، اسلام ديني نيست که مرزهاي اعتقادي را بين مذاهب محکم تر کند و تعصبات قومي و قبيله يي را زنده کند. ولي در اين پنجاه سال (تا سال 61 هجري) عکس اين اتفاق مي افتد يعني جنگ هست، برادرکشي هست، تمرکز قدرت هست، تمرکز ثروت هست.

وي در ادامه مباحثش که به مناسبت شب دهم ماه محرم در تالار حسينيه ارشاد توسط انجمن هاي اسلامي تهران برگزار مي شد، چنين ادامه داد؛ امروزي ها هم مي گويند اگر مي خواهيد با يک کشور رابطه سياسي برقرار کنيد بايد ببينيد که آن کشور چقدر روزنامه دارد، چقدر مجله دارد، چقدر رسانه هاي غيردولتي دارد، چقدر حزب دارد، براي اينکه اگر ارتباط سياسي بخواهد برقرار بشود بايد با ملتي برقرار شود که حقوق طرفين را بفهمند. مثلاً اگر شعار و فحش و نفرت از حد خودش بگذرد، اين نسل قابل ارتباط سياسي و اقتصادي نيست. اينکه کشوري بخواهد روي کشور ديگري سرمايه گذاري کند تمام اين جوانب را منظور مي کند. براي اينکه با يک نسل آگاه مي شود کار کرد، نه با نسل شعاري. بنابراين در پنجاه سال پس از فوت پيامبر، اتفاقاتي که افتاد منع تبليغات واقعي بود. اگر تبليغات واقعي بود محال ممکن بود فاجعه کربلا به وجود بيايد. چون اين نسل را آنقدر جاهل و ناآگاه بارآورده بودند که نمي داند اين حسين(ع) کيست، فرزند کيست و چرا به کربلا مي رود.

ميبدي در توصيف جامعه آرماني گفت؛ يک عده فکر مي کنند جامعه يي ايده آل، آرماني و انساني است که در آن جامعه مسجدش زياد باشد، خانم ها همه محجبه باشند و مردم همه مرتب نمازهاي جمعه و جماعت شان را بروند و... گمان مي کنند اين جامعه، جامعه اسلامي و ديني است و اگر کسي هم خلاف کرد بايد سر چهارراه حد جاري کند. اما اين جامعه به نظر من جامعه ضدآرماني است. اسلام نيامده که ما فقط حد اجرا کنيم، اسلام آمده تا کاري کنيم که حد اجرا نشود. اسلام آمده که ما کاري کنيم که گناه نشود، خلاف عفت انجام نشود. نه اينکه بنشينيم و بگوييم چون من حکومتم اسلامي است، نشسته ام اگر گناهي اتفاق افتاد حکم خدا را جاري کنم. حکم خدا اجراي حد نيست، حکم خدا کاري کردن است که انسان به جايي نرسد که حد بر او جاري شود. يعني به قول امروزي ها پيشي بودن اخلاق بر فقه است.

سخنران ديگر شب سوم برنامه حسينيه ارشاد هاشم آقاجري بود. سيدهاشم آقاجري گفت؛ امام حسين(ع) در مقابل استحاله حکومت اسلامي ايستاد. زير بار پذيرش حکومت يزيد نرفت و قيام و شهادت او و يارانش مشعلي در جهان برافروخت که تا جهان باقي است، گرمابخش محافل آزادي خواهان است. ماهيت آنچه به نام قيام عاشورا و نهضت حسيني مي شناسيم، چيست؟ و پيامدها و ابعاد آن چقدر است؟ ابعاد اين حادثه آنچنان متنوع و گسترده است که شايد تعبير آن به يک عنصر، دور از احتياط باشد. مکتب حسين گويي اسطوره يي لامکان و لازمان است که در جريان عاشورا مکان مند و زمان مند شده است. عاشورا ظرفيت و پذيرش تحليل ها و تفسيرها و قرائت هاي بي پاياني را دارد. در اين نهضت، عنصر خلقت و عشق و عقل و عاطفه به هم گره خورده است؛ آنقدر که چشم خشک علمي و عقلي با بررسي آن، تر مي شود.

آقاجري گفت؛ منطق امام در واقعه عاشورا اصلاح طلبي بود، اما اصلا ح طلبي او با اصلاح طلبي عبدالله بن زبير و عبدالله بن ابي بکر و عبدالله بن عمر که همگي مخالف بيعت با يزيد بودند، در تضاد بود. اصلاح طلبي امام راديکالي بود. او سرشت رژيم سزاري اموي را نشانه رفته بود؛ اصلاح طلبي امام عين انقلاب بود و انقلاب او عين اصلاح.

محمدابراهيم نکونام*

1- خداي را سپاس و هزاران سپاس که ذخيره خودش را در بين ما ماندگار کرد و پرچم پرافتخار رهبريت نظام را بر دوش او نهاد تا در جايگاه ولايت مطلقه فقيه در فراز و نشيب هاي دنياي بي سر و سامان به جامعه ما انسجام و حرکت آگاهانه ببخشد.

آخرين رهنمودهايشان در تصويب و ابلاغ سياست هاي کلي برنامه پنجم توسعه چراغي را فرارويمان قرار داد که با چشم بينا به لايحه تحول اقتصادي دولت نگريسته و با رعايت حال مستضعفان جامعه آن را بررسي کنيم.

2- ما نمايندگان مردم در قانونگذاري هستيم و ضرورتاً بايد منافع و مضرات لوايح و طرح ها را بررسي کنيم. چقدر در خارج از مجلس وقت براي طرح ها و لوايح مصروف مي کنيم.

نظر ما در موافقت يا مخالفت رايي است که آن را انتشار مي کنيم؛ بنا بر نصوص شرعيه آرا بايد عالمانه باشد و اگر چنين نبود ورز و وبال آن گريبانگيرمان خواهد شد و خداي ناکرده ما را به سوي دوزخ رهنمون خواهد ساخت.

3- اکثر نمايندگان اهل روستا بوده و همه آنها موکلاني از روستاها دارند. باور بفرماييد روستاهاي ما در حال نابودي اند. درآمد مردم تکافوي هزينه سرسام آور زندگي را نمي دهد. در مناطق توسعه يافته، روستاها، شهرهايي هستند آباد و مدرن که با روي آوري به کشاورزي، دامداري، مرغداري و حتي زنبورداري از آن درآمدزايي دارند ولي صنوف يادشده در کشور ما به اضمحلال و نابودي نزديکند.

همت مردانه دولت و مجلس و همه مسوولان را مي طلبد. باور کنيم اگر امروز عشق را از آنها بگيرند درآمدي غير از ضرر نخواهند داشت.

آن هم در زمان خشکسالي و بي توجهي مسوولان در جبران خسارات وارده و حتي عدم تمديد وام ها، آنها را در معرض نابودي مضاعف قرار داده است. تاسف است که مجلس براي هر موضوعي فراکسيون دارد اما روستاهايي بي فراکسيونند.

4- به دولت محترم مي گويم اين همه بي سروساماني در بانک ها و تصميمات متضاد، سرمايه گذاران در صنعت را فنا کرده است. آنها هستي خود را فروخته و به سرمايه گذاري صنعتي روي آورده اند ولي با نداشتن سرمايه در گردش و عدم تعهد بانک ها و دولت روبه رو شده و در آستانه نابودي اند. اگر امروز به حال آنها فکري نکرديم يقين بدانيم فردا دير است.

بياييد هزاران نمونه از کل کشور و حتي حوزه انتخابيه ام؛ دو شهرستان خوانسار و گلپايگان، برايتان ارائه کنم.

* نماينده گلپايگان و خوانسار

مجتبي بياتہ

هدف از نگارش اين يادداشت پاسخ به اين پرسش است که چرا انتخابات براي دموکراسي خواهان اصلاح طلب مهم است؟ به اين منظور ابتدا ساخت سياسي ايران مورد توجه واقع مي شود. سپس دو جبهه اصلي اصولگرايان به عنوان برآيند اقتدارگرايان، اصلاح طلبان به عنوان برآيند دموکراسي خواهان در ساخت سياسي موجود طرح مي شود و در نهايت به پاسخ پرسش «چرا انتخابات مهم است؟» پرداخته مي شود.

نيروهاي اجتماعي، صنفي، سياسي، نظامي و نهادهاي تصميم ساز و سياستگذار، بوروکراسي گسترده دستگاه هاي اجرايي، ابزارهاي هژموني ساز رسمي و رسانه هاي غيررسمي به علاوه قانون اساسي، عناصر ساخت سياسي را تشکيل مي دهند. اين نيروها و نهادها منشاء شکل گيري متفاوتي دارند. از اين رو وزن، شيوه عمل و ميزان تاثيرگذاري اين عناصر بر ساخت سياسي يکسان نيست. همچنين ممکن است اين عناصر اهداف مشابه يکديگر را از سياست ورزي پيگيري کنند يا اهدافي را در تقابل و تضاد با يکديگر دنبال کنند. با اين وصف مادامي که ساخت سياسي طيف هاي برآمده از عناصر خود را به رسميت بشناسد «حکومت بسته» - به معناي حکومت فرد بر مردم با استفاده از ابزار کنترل مدرن - پا نخواهد گرفت.

در ايران نيروها و نهادهاي ساخت سياسي در ائتلاف با يکديگر دو جبهه اصلي اقتدارگرايي و دموکراسي خواهي را ساماندهي کرده اند؛ پيوند دهنده يي که عناصر ساخت سياسي را در جبهه هاي اقتدارگرايي و دموکراسي خواهي آراييده است، ترکيبي از اهداف و شيوه عمل عناصر ساخت سياسي موجود را دربرمي گيرد. اقتدارگرايان انديشه تمرکز قدرت سياسي را در سر مي پرورانند و دموکراسي خواهان در پي احاطه راي مردم بر قدرت سياسي هستند. هر يک از اين دو طيف گروه هاي متنوعي را دربرمي گيرند.

در تئوري ممکن است هر يک از دو گروه حکومت خواه يا جمهوريخواه برخوردار از اصالت باشند، اما از آنجايي که در نقطه يي دور از واقعيت هاي حاکم بر ساخت سياسي جامعه به سر مي برند، در راستاي پيگيري اهداف خويش کارآمد نيستند. در نتيجه امکان اثرگذاري ماندگار بر ساخت سياسي که خود نيز جزيي از آن به شمار مي روند را ندارند.

در شرايط فعلي گروه اصلي مسلط در جبهه اقتدارگرايان، اصولگرايان و در جبهه دموکراسي خواهان اصلاح طلبان هستند. گروه اصولگرايان که از راست سنتي تا آبادگران جوان و از عقل گرايان اصولگرا تا نظاميان سياست طلب را دربر مي گيرد، توانسته است با بسيج نيروهاي خود، نهادهاي تصميم ساز و سياستگذار، بوروکراسي گسترده دستگاه هاي اجرايي، ابزارهاي هژموني ساز رسمي و رسانه هاي غيررسمي و نيز نيروهاي نظامي را همراه خود سازد. اين موفقيت آنان هيچ گاه در طول ساليان پس از انقلاب تکرار نشده است. لذا توانسته اند به طور کم سابقه يي اهداف اصلي خود را پيش ببرند و قرائت خود از قانون اساسي را ارائه دهند. محدوديت حرکت هاي صنفي، مدني، سياسي، مسائل اقتصادي و ديپلماتيک که ناشي از عدم پاسخگويي به مردم و نهادهاي مدني است حاصل عملکرد اين جريان است.در مجموع انتظار مي رود نهادهاي سياستگذار و تصميم ساز با اتخاذ رويکردي عقل محور معايب يکپارچگي قدرت نزد اصولگرايان را دريابند و زمينه را براي باز شدن ساخت سياسي به روي جبهه دموکراسي خواهان اصلاح طلب فراهم سازند.

گروه اصلاح طلبان از روشنفکران سکولار تا روشنفکران مذهبي و ديني و از ملي- مذهبي ها و نهضتي ها تا مجاهدين انقلاب و مشارکتي ها و از ميرحسيني ها تا معتقدان به اصلاحات ساختاري و از مجمعي هاي خط امامي دهه 60 تا تکنوکرات هاي دوران سازندگي را دربر مي گيرند. همچنين فعالان اجتماعي- صنفي کارگران، زنان، معلمان و دانشجويان دموکراسي خواه در دسته اصلاح طلبان قرار دارند. گروه اصلاح طلب ريشه خود را در آيين اسلامي و ملي مي داند و معتقد است تن دادن به اصلاحات در راستاي حاکميت اراده مردم از طريق عمل اثربخش نهادهاي مدني مي تواند اعتلابخش و پيش برنده کشور در مسير آرمان هايي باشد که دست کم از زمان انقلاب مشروطه در بيش از يکصد سال پيش هنوز محقق نشده اند. اين جبهه که از گستردگي بالايي برخوردار است پس از شکست در انتخابات دومين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا نتوانست در هيچ يک از انتخابات- گاهي به واسطه تيغ رد صلاحيت و گاهي به علت عدم توفيق در جذب آرا- بر رقيب اصولگرا پيروز شود. هيجان زدگي ناشي از پيروزي غير منتظره در طليعه اصلاحات اول، فقدان برنامه و احزاب توانمند جهت سازماندهي و استفاده از پتانسيل مردم در مسير اصلاحات، عدم تعميق انديشه اصلاحات در ذهن و عمل برخي از حاملان آن، اختلافات فکري و نظري در باب ماهيت دموکراسي به عنوان عامل پيونددهنده جريان هاي مختلف در گروه اصلاح طلبان، اختلاف در تعيين عمق و گستره اصلاحات، عدم استفاده مناسب از پيشينه انقلابي فربه خود در برابر مخالفاني که دم از اصالت انقلابي مي زدند، عدم توافق در اتخاذ استراتژي سياسي اثربخش، عدم طرح و استفاده از ظرفيت هاي قانون اساسي در انجام اصلاحات در امور غيرحساسيت برانگيز پيش از طرح موارد حساسيت زا براي محافظه کاران و سرانجام عدم توفيق در جلب اعتماد نهادهاي تصميم ساز و سياستگذار جهت انجام اصلاحات در دوران هشت ساله اصلاحات اول، در کنار کارشکني هاي موجود در مسير اصلاحات از مهم ترين دلايل خروج کامل اصلاح طلبان از نهادهاي انتخابي ساخت سياسي بود.

تحقق اهداف اصلاحات مستلزم حرکت در امتداد جنبش تاريخي آزادي خواهي و مساوات طلبي ايرانيان است. مهم ترين تحرکات دموکراسي خواهانه در دو حوزه جامعه و سياست (حکومت) صورت مي گيرد. اين دو حوزه مکمل يکديگر هستند. در جامعه نيروهاي صنفي- اجتماعي با مطالبات محدود مانند زنان، کارگران، اصناف و معلمان در مسير جنبش کلان تاريخي گام برمي دارند. اين جنبش ها اگر به دستاوردي نائل شوند، ناگزيرند براي حفظ آن دستاوردها نهادي مدني بنا کنند و نهادهاي مدني با مطالبه خواسته ها از قدرت سياسي، به پيشبرد حقوق انساني و دموکراسي کمک مي رسانند. از آنجايي که نقطه تمرکز جنبش تاريخي نهادينه کردن احترام و اهتمام به حقوق انسان ها است و قدرت سياسي اقتدارگرا و لجام گسيخته اصلي ترين دشمن اين هدف است، حضور در قدرت سياسي و افسار زدن بر لجام گسيختگي آن يکي از مثمرثمرترين راهکارها در جهت تحقق صدرنشيني هدف غايي جنبش کلان و تاريخي است. به اين ترتيب حضور اثربخش در انتخابات و تلاش دموکراتيک براي در اختيار گرفتن قدرت سياسي کنشي در خدمت اهداف تاريخي دموکراسي خواهان است. پس به دو دليل عمده موسم انتخاباتي که در آن دو جبهه موجود کشور در برابر يکديگر صف آرايي کرده اند، مورد توجه اصلاح طلبان است؛ اول آنکه اصلاح طلبان بايد از طريق حضور در ارکان قدرت سياسي با التزام به قواعد دموکراسي از بسط اقتدارگرايي جلوگيري کنند و به نهادينه کردن دموکراسي بپردازند و دوم آنکه مجموعه ساخت سياسي را مجاب به پذيرش حقوق مردم و تمکين از خواست نهادهاي مدني سازند.

اما صرف حضور در انتخابات دو قطبي و حتي در دست گرفتن قدرت ناشي از راي مردم نمي تواند به معناي پيروزي اصلاح طلبان قلمداد شود، بلکه بايد درنظر داشت چگونه مي توان از دلايل و شرايطي که منجر به عدم توفيق اصلاحات اول شد، دوري جست يا بر آنها فائق آمد؟ اين همان چيزي است که از پس نقد دوران اول اصلاحات و ترسيم دقيق آرايش کليه عناصر ساخت سياسي در مواجهه با هدف دموکراسي خواهي ميسر خواهد شد.

ہ عضو سابق شوراي مرکزي دفتر تحکيم وحدت