بسياري از مردم علم را بزرگ ترين حماسه بشر مي دانند که از قرن ها پيش از ميلاد آغاز شد و تا امروز ادامه داشته است و تا زماني که بشر باشد، همچنان اين حماسه ادامه خواهد داشت. به عقيده فرانسيس بيکن تاثيرات خوب بنيانگذاران شهرها، قانونگذاران، پدران جوامع، براندازندگان ستمگران و اين گونه قهرمانان در دوره هايي کوتاه در ذهن مردم باقي مي ماند، ولي کارهاي مخترعان با آنکه چندان شکوهمند و جذاب نيست، هميشه در همه جا تا ابد احساس مي شود.
اما با وجود چنين ويژگي هايي، بسياري کتاب هاي علمي را کتاب هايي خشک و بي روح ارزيابي مي کنند و حتي فراتر از آن اگر بخواهند مثالي از يک موضوع خشک، کسالت بار و خسته کننده بزنند، از موضوع هاي علمي يا کتاب هاي علمي نام مي برند.
به راستي چرا هيجان انگيزترين و لذت بخش ترين دستاوردهاي بشر همانند چيزي ناخوشايند معرفي مي شود که باعث دلزدگي است؟
اين موضوع مي تواند دلايل بسيار متنوعي داشته باشد، اما يکي از دلايل آن شيوه تدوين و تاليف کتاب هاي درسي و به ويژه شيوه تدريس اين کتاب ها در مدارس است. به نظر مي رسد مولفان کتاب هاي درسي همه تلاش و کوشش خود را به کار برده اند تا همه آن چيزهايي را که باعث دلپذير شدن يک متن علمي مي شود، (همانند تاريخچه کشف آن پديده، زندگينامه کاشف، زمينه هاي علمي، اجتماعي و اقتصادي آن کشف، واکنش هاي ديگر دانشمندان و مردم عادي نسبت به آن کشف، تاثير يک کشف خاص بر ديگر علوم و حوزه ها و...) حذف کرده و تنها به ذکر صورت يک قانون يا اصلي علمي بسنده مي کنند. طبعاً در چنين وضعيتي کتاب مربوطه نمي تواند از لحاظ جلب مخاطب با کتاب هايي رقابت کند که اولين ويژگي آنها جذابيت و هدف اصلي آنها جذب مخاطب است. به همين دليل در سال هاي اخير بسياري از مولفان کتاب هاي درسي کوشيده اند در کنار خط سير اصلي کتاب، به مطالب حاشيه يي نيز بپردازند و با ذکر نکاتي از حاشيه هاي يک کشف علمي، آن را جذاب تر و کتاب را خواندني تر کنند. جالب آنکه برخي که به جذابيت اين کتاب ها پي برده اند ترجمه آن را توصيه کرده اند، اما هنگام ترجمه، بسياري از اين مطالب حاشيه يي (که عامل اصلي جذابيت است) به اين بهانه که ربط چنداني به موضوع اصلي ندارد يا درک موضوع بدون آنها نيز امکان پذير است، حذف شده اند و در نهايت نيز کتابي خنثي و فاقد جذابيت ارائه شده است.
اما جذابيت هاي «کتاب حکايت هاي علمي» از همين جا ناشي مي شود. اين کتاب بيشتر از آنکه در پي تفهيم اصول، نظريه ها و قواعد علمي باشد، به بيان حوادث شيرين در حاشيه اين اصول يا اکتشاف ها مي پردازد. مولف کتاب ايدرين بري خبرنگار علمي نشريه بريتيش ديلي تلگراف است که تاکنون دو رمان علمي - تخيلي و شش کتاب علمي غيرداستاني نوشته و چندين بسته نرم افزاري رايانه توليد کرده است. با توجه به تخصص وي (که خبرنگار علم است) مي توان حدس زد که با تاريخ علم به خوبي آشنا بوده و کتاب هاي زيادي هم در اين باره خوانده يا در اختيار داشته است. عمده مطالب اين کتاب گزيده يي است از مطالب شيرين و خواندني کتاب هاي ديگر و وي تنها به ارائه مقدمه يي بر اين خاطرات و حوادث شيرين بسنده کرده است. براي مثال وي پس از ذکر تاريخچه کوتاهي از ساخت نخستين دستگاه هاي غواصي مي نويسد؛ شرح زير، توضيحاتي است که او (مخترع) درباره نخستين استفاده از دستگاه تنفس غواصي در کتاب معروف دنياي خاموش آورده است و پس از آن، توضيحات مخترع ذکر مي شود که طبعاً بسيار خواندني است. اين کتاب در يازده فصل تنظيم شده است که به موضوع هاي متنوعي همچون داستان زندگي کاشفان، تاريخ هوانوردي و فضانوردي، شيوه هاي ارتباطي، نظريه داروين، تاثير جنگ بر پيشرفت علوم و ويژگي هاي داستان هاي علمي - تخيلي مي پردازد. ماهيت طنز کتاب حتي از طرح روي جلد نيز مشخص است؛ نيوتن در حال خوردن سيب است که کتاب حکايت هاي علمي روي سرش سقوط مي کند،
علاوه بر اين عنوان هر بخش نيز جذابيت هاي بسيار دارد از جمله؛ «بسه ديگه، اون تلفن رو جواب بده،»، «از اون دستگيره ها و اهرم ها خودت رو خلاص کن،» و «بهشت گرم تر از دوزخ است» که اين داستان گويا به دلايل «فني» حذف شده است. با هم يکي از داستان هاي کتاب را مي خوانيم.
نظر«کارشناس»
کارشناسان علمي تمايل به متقاعد کردن ما نسبت به بيهودگي پروژه «جنگ ستارگان» امريکا، در انهدام موشک هاي قاره پيماي دشمن پيش از برخورد با اهداف شان دارند. همين خاطرجمعي تکنيکي در سال 1945 توسط پيشگام الکترونيک دکتر وانوار بوش درباره خود موشک هاي قاره پيما به کميته کنگره ارائه شد. عده يي درباره موشک دوربرد 4800 کيلومتري مي نويسند از يک قاره به هدفي در قاره ديگر پرتاب مي شود و قادر به حمل بمب اتمي و فرود آمدن روي هدفي مشخص شده مانند يک شهر است.
من از لحاظ تکنيکي مي گويم که فکر نمي کنم هيچ کس در دنيا بداند چگونه بايد چنين کاري کرد و اطمينان دارم براي مدت زماني بسيار طولاني چنين امري محقق نخواهد شد. به نظرم مي توانيم اين مطلب را از ذهن خود بيرون کنيم. اميدوارم مردم امريکا نيز آن را از ذهن خود بيرون برانند. پنج سال بعد از سخنان او روسيه اولين موشک دوربرد بين قاره يي را ساخت، گفتني است اين کتاب از مجموعه «قلمرو علم» انتشارات مازيار است که تاکنون «تاريخچه تقريباً همه چيز»، «به ژنوم خوش آمديد»، «شش نظريه يي که جهان را تغيير داد»، «معماي زنداني» و «آونگ گاليله» از اين مجموعه منتشر شده است و کتاب هاي ديگري از همين مجموعه با نام هاي «چرا باد مي وزد»، «اينشتين به آرايشگرش چه گفت»، «افسون رياضيات»، «ساعت ساز نابينا»، «نظريه علمي چيست؟» و «شش عدد که جهان را تغيير داد» در راه است.
