آليس پارک / ترجمه؛ عليرضا مجيدي

مجله «تايم» به شيوه هر سال فهرستي از برترين ده گانه ها را در زمينه هاي مختلف منتشر کرده است. در ادامه نگاهي داريم به 10 تحول برتر دنياي پزشکي در سال 2008.

-1 ساخت نورون از بيماران مبتلا به ALS

در بيماريALS، سلول هاي عصبي واقع در مغز که مسوول اعمال حرکتي ارادي بدن هستند، به صورت تدريجي و پيش رونده دچار مرگ مي شوند. سال 2008، دانشمندان با استفاده از شيوه يي که دانشمندي به نام «شنيا ياماناکا» (دانشمند دانشگاه کيوتو) در سال 2006 ابداع کرده بود، موفق شدند سلول عصبي (نورون) حرکتي از بيماران ALS بسازند. «ياماناکا» شيوه يي ابداع کرده بود که در آن با برنامه ريزي مجدد سلول هاي پوست بدن مي شد، آنها را به سلول هاي روياني تبديل و متعاقب آن اين سلول ها را به سلول هاي بافت دلخواه تبديل کرد. سال گذشته دانشمندان دانشگاه هاروارد و کاليفرنيا با استفاده از همين شيوه، با استفاده از سلول هاي پوستي دو زن بالغ مبتلا به ALSنورون حرکتي ساختند. به اين ترتيب با استفاده از اين تحول، دانشمندان قادر خواهند بود روند بيماري و مرگ نورون هاي حرکتي را در شرايط آزمايشگاهي مطالعه کنند و درمان هاي موثرتري براي بيماري بيابند.

-2 التهاب در برابر کلسترول

نيمي از حمله هاي قلبي در امريکا در بيماراني رخ مي دهد که کلسترول طبيعي دارند. گيج کننده است؟، راستش پزشکان هم کم وبيش تا نوامبر سال 2008 همين حالت را داشتند. در نوامبر سال 2008، دکتر «پل ريدکر» عامل خطري مستقل براي حمله قلبي پيدا کرد؛ التهاب. التهاب که متهم اصلي ايجاد بيماري هاي ديگري در بدن مثل التهاب مفاصل و بيماري هاي خودايمني است، مي تواند به اندازه عوامل خطر ديگري مثل سطح کلسترول خون در ايجاد حمله قلبي موثر باشد. البته پيش از اين هم مطالعات کوچک تري، رابطه يي بين التهاب و حمله قلبي پيدا کرده بودند. اما پژوهش جديد «ريدکر» که در مجله معتبر پزشکي NEJM به چاپ رسيد، تحولي اساسي به حساب مي آمد. CRP، يک پروتئين موجود در خون است که اندازه گيري آن مي تواند ميزان التهاب در بدن را نشان دهد. پژوهش «ريدکر» نشان داد وقتي افرادي با کلسترول طبيعي و ميزان بالايCRP، داروهاي پايين آورنده کلسترول موسوم به «استاتين ها» را دريافت مي کنند، احتمال بروز حمله قلبي در آنها 54 درصد پايين مي آيد. در مقابل، خطر بروز حمله قلبي در کساني که تنها به خاطر کلسترول بالا، درمان دارويي دريافت مي کنند، 20 درصد نزول مي کند.پزشکان عقيده دارند کلسترول و توده ها (پلاک ها)ي چربي هنوز هم شاخص اصلي بروز حملات قلبي محسوب مي شوند. نقشي که التهاب در اين ميان بازي مي کند اين است که ناپايداري پلاک هاي چربي جدار عروق را افزايش مي دهد و احتمال پاره شدن آنها و در نتيجه مسدود شدن رگ هاي قلبي را بالا مي برد. بنابراين التهاب هم، درست مثل سطح کلسترول خون، نقشي اساسي در ايجاد سکته قلبي بازي مي کند.

-3 جراحي بدون جاي زخم

پزشکان روز به روز بيشتر مشتاق انجام اعمال جراحي مي شوند که در آنها براي رسيدن به عضو مورد نظر به جاي برش دادن سطح بدن با تيغ جراحي، از طريق حفرات طبيعي بدن مثل دهان، واژن و کولون به عضو مورد نظر برسند. سال گذشته، در ماه مارس، يک گروه پزشکي دانشگاه کاليفرنيا در سن ديه گو، موفق شدند با استفاده از ابزاري که انتهاي آن مجهز به دوربين بود، از طريق واژن يک زن، عمل آپانديسيت را انجام بدهند. چنين شيوه يي مي تواند به بيماراني که عمل معده موسوم به «باي پس» معده را انجام داده اند و بعد از عمل بافت معده آنها دچار اتساع شده، کمک کند چرا که به جاي اعمال جراحي معمول، مي توان معده آنها را با استفاده از ابزاري که از دهان آنها وارد مي شود و به معده مي رسد، عمل کرد. البته در اين شيوه جراحي هم برش هايي روي بافت ها داده مي شود، ولي اين برش ها در مقايسه با برش هاي معمول، بسيار کوچک تر هستند و در نتيجه ميزان درد و عفونت بيماران کاهش مي يابد و بيماران سريع تر بهبود مي يابند.

-4 ژنوم براي توده مردم

زماني تعيين ساختمان مولکول DNA تنها از «جيمز واتسون» (يکي از کاشفان آن) يا از «کريگ ونتر» (يکي از کساني که از ژنوم انسان نقشه برداري کرد) برمي آمد، اما حالا شما با مبلغ نازل 399 دلار مي توانيد از DNA خودتان نقشه برداري و تعدادي از رازهاي آن را آشکار کنيد. گرچه دانشمندان بر سر ميزان سودمندي کسب اطلاعات شخصي از DNA اختلاف نظر دارند، اما شرکت هايي مثل 23and me هم اينک امکان مي دهند که هر شخص تنها با ارسال يک نمونه ساده بزاق به چنين اطلاعاتي برسد. البته پيش از اين هم امکان چنين کاري مهيا بود، اما مبلغي که هر شخص بايد مي پرداخت بسيار بالا بود. 23and me بعد از دريافت نمونه بزاق، DNA از آن استخراج مي کند و سپس دنبال ژن هاي مرتبط با 90 نوع بيماري مختلف مي گردد، از ژن مرتبط با بيماري عدم تحمل لاکتوز گرفته تا سرطان پروستات. البته در بسياري موارد داشتن ژن يک بيماري به معناي احتمال ابتلاي صد درصد به بيماري نيست. اما کسب اطلاع از داشتن چنين ژن هايي مي تواند به هر فرد کمک کند که عوامل خطر مرتبط با آن را کم کند يا دنبال تشخيص زودهنگام بروز بيماري و درمان زودتر و موثرتر آن باشد.

-5 شناسايي ژن هاي مرتبط با بيماري آلزايمر

گرچه پيش از اين هم ژن هاي زيادي در ارتباط با بيماري آلزايمر شناسايي شده بودند، اما کشف هر ژن تازه يي در ارتباط با اين بيماري، اميد تازه يي براي درمان آلزايمر در آينده ايجاد مي کند. سال گذشته، پژوهشي روي 1300 خانواده که در آنها عضو يا اعضايي مبتلا به آلزايمر بودند، انجام شد. اين پژوهش منتج به شناسايي 4 ژن تازه شد که مرتبط با آلزايمر هستند. نقش اين ژن ها در ايجاد بيماري آلزايمر به درستي شناخته نشده اند، اما دانشمندان معتقدند آنها مرتبط با مرگ سلول هاي عصبي هستند. با پيشرفت بيماري آلزايمر، پلاک هاي چربي و کلافه هاي فيبري پروتئيني در مغز تشکيل مي شوند که در نهايت منجر به مرگ سلول هاي عصبي مي شوند. يکي از ژن هايي که به تازگي شناسايي شده اند، باعث توليد پروتئيني مي شود که باعث ارتباط سلول هاي عصبي مي شود، چيزي که در بيماري آلزايمر کاهش پيدا مي کند.

-6 واکسن پنج کاره

هر پدر و مادري مي داند که چه اندازه کودکان شان از تزريق متنفر هستند. واکسن پنج کاره يي موسوم به «پنتاسل» مي تواند ميزان دفعات تزريق واکسن را به اندازه قابل توجهي کاهش دهد. «پنتاسل» نخستين واکسني است که مي تواند در برابر پنج بيماري مهم ايمني ايجاد کند؛ ديفتري، کزاز، سياه سرفه، فلج اطفال و عفونت هموفليوس آنفلوآنزاي نوع B. اين واکسن در پنج هزار کودک مورد آزمايش قرار گرفته است و جز تب و قرمزي و التهاب محل تزريق عارضه جانبي خاصي نداشته است. «پنتاسل» کلاً 4 بار بايد تزريق شود؛ 3 بار بين 2 تا 6 ماهگي و يک بار بين 15 تا 18 ماهگي. به اين ترتيب تعداد دفعات تزريق واکسن به کودکان زير 18 ماه از 23 بار به تنها 4 بار کاهش پيدا مي کند. واکسن پنج کاره جديد مي تواند سهولت زيادي در برنامه هاي ايمني اطفال ايجاد کند و درصد ايمن سازي اطفال را به ميزان قابل توجهي افزايش دهد.

-7تست هاي ژنتيکي براي سرطان پستان

غربالگري هاي ژنتيکي نه تنها ابزار موثري براي تشخيص زودهنگام سرطان محسوب مي شوند، بلکه مي توانند به درمان سرطان ها هم کمک کنند. تست ژنتيکي SPOT-Light در بيماران مبتلا به سرطان پستان مي تواند ميزان پاسخ دهي آنها را به داروي ضدسرطان Herceptin مشخص کند. Herceptin دارويي است که بر نوعي از سلول هاي سرطاني پستان که مقدار زيادي پروتئين موسوم به HER2 از خود آزاد مي کنند، موثر است. بنابراين پزشکان براي اينکه مشخص کنند کدام بيمار پاسخ خوبي به اين دارو مي دهد، تکه يي از بافت سرطاني را بر مي دارند و تست SPOT-Light را روي آن انجام مي دهند. اين آزمايش تعداد ژن هاي HER2 روي سلول هاي سرطاني را مشخص مي کند. هر اندازه تعداد اين ژن ها بيشتر باشد، ميزان پاسخ دهي به Herceptin هم بيشتر خواهد بود. تحول ديگر مرتبط با سرطان پستان در سال گذشته، تست ژنتيکي ديگري موسوم به OncotypeDx بود. اين تست احتمال عود سرطان پستان را مشخص مي کند و مي تواند تعيين کند کدام داروي ضدسرطان در مورد يک تومور خاص بهتر عمل مي کند.

-8 تست خوني مادر براي تشخيص سندروم داون در جنين

يکي از بهترين شيوه هاي تشخيص قبل از تولد سندروم داون آمنيوسنتز است. در اين شيوه، سوزني مقداري از مايع آمنيوتيکي که جنين را احاطه مي کند، برمي دارد. ولي آمنيوسنتز مي تواند باعث آسيب بافت عصبي جنين شود، به علاوه از هر 200 زني که مورد آمنيوسنتز قرار مي گيرند، يک مورد دچار سقط جنين مي شوند. اما تست ژنتيکي جديدي که مراحل تحقيقاتي خود را طي مي کند، مي تواند کار تشخيص پيش از تولد سندروم داون را بسيار آسان کند، چرا که براي تشخيص، گرفتن يک نمونه خون از مادر کافي خواهد بود. ميزان بسيار کمي از DNA جنين وارد خون مادر مي شود. با بررسي اين DNA مي توان تعيين کرد کروموزوم شماره 21 اضافي، يعني همان عامل بيماري، در DNA جنين وجود دارد يا نه.

-9چسب ضداستفراغ براي بيماران سرطاني

تهوع و استفراغ شديد يکي از عوارض شيمي درماني در بيماران مبتلا به سرطان است. داروهاي خوراکي و تزريقي براي کاهش اين عارضه جانبي از پيش وجود داشته اند، اما پچ ضداستفراغي موسوم به Sancuso اين کار را بسيار آسان مي کند. اين پچ، به صورت پيوسته و مداوم دارويي به نام granisetron از خود آزاد مي کند. اين دارو با بلوکه کردن گيرنده هاي سروتونين، ميزان تهوع را کم مي کند. استفاده از اين پچ، سال گذشته از سوي سازمان نظارت بر غذا و داروي امريکا مورد تاييد قرار گرفت.

-10 پيوند تراشه ساخته شده با سلول بنيادي

«کلوديا سانچز» 30 ساله، بيماري مبتلا به سل بود که سال گذشته پيوند عضو استثنايي در مورد او انجام شد. بيماري سل باعث آسيب جدي يکي از نايژه هاي او شده بود. پزشکان تصميم گرفتند پيوند نايژه را به شيوه يي نو براي او انجام دهند. در مرحله اول ناي يک اهداکننده فوت شده، برداشته و سلول هاي پوششي ناي، کاملاً برداشته شد و در مرحله بعد با استفاده از سلول هاي بنيادي خود خانم «سانچز»، عضو اهدايي، پوشش دوباره داده شد و سرانجام اين ناي به بدن او پيوند زده شد. از آنجا که چنين پيوندي سيستم ايمني گيرنده را تحريک نمي کند، نياز به هيچ تضعيف کننده سيستم ايمني براي جلوگيري از رد پيوند نبود و خانم سانچز که مادر دو فرزند هم است، بعد از شش ماه زندگي عادي خود را از سر گرفت.

Time, Dec.2008

دکتر بهنام اوحدي* / www.iranbod.com

«جويدانو» و «ليوتي» هم درباره شخصيت وسواسي- جبري از ديدگاه شناختي نوشته اند. اين دو آرمان(کمال)گرايي، نياز به اطمينان و قطعيت و باوري نيرومند به وجود يک راه حل کاملاً درست براي دشواري ها و مشکلات آدمي را به عنوان اجزاي بنيادين و زيربنايي شخصيت وسواسي- جبري (نظام مند- قانون مدار) و نيز کردار آيين گونه اختلال وسواسي- جبري بيان داشتند.

آن دو چنين مطرح کردند که همين باورهاست که به شک و ترديد بيش از اندازه، نگراني فراوان درباره جزئيات، عقب انداختن تصميم گيري ها و نداشتن قطعيت در آنها مي انجامد. «جويدانو» و «ليوتي» همانند «سوليوان» و «آنژيال» دريافتند آدم هاي وسواسي- جبري به گونه معمول در خانه هايي رشد و پرورش يافته اند که به ايشان، دست کم از سوي يکي از والدين (مادر يا پدر) پيام هاي آميخته به هم (مختلط) و دوسويه (متناقض) داده مي شده است.

امروزه گواه هاي اندکي در دست است که اختلال شخصيت وسواسي- جبري (نظام مند- قانون مدار) از شيوه نادرست و اندازه ناکافي در آموزش توالت رفتن سرچشمه گرفته باشد. «آدامز» در کار باليني خود بر کودکان دچار اختلال وسواس دريافت که والدين اين کودکان شماري از ويژگي هاي وسواسي را داشته اند که از آن جمله مي توان به سرسخت و کنترل کننده بودن، نداشتن همدلي، بيش از اندازه فرمانبردار بودن و همنوايي (تاييد) نکردن درباره ابراز راحت و خودبه خودي عاطفه و هيجان اشاره کرد.

هنوز نمايان نشده است که چند درصد از کودکان داراي ويژگي هاي شخصيتي وسواسي- جبري در آينده به سوي بزرگسالاني دچار اختلال شخصيت وسواسي- جبري (نظام مند- قانون مدار) پيش خواهند رفت.

«کليفورد»، «موراي» و «فولکر» همبستگي ويژگي هاي وسواسي را در ميان دوقلوهاي تک تخمکي به گونه يي چشمگير بالاتر از دوقلوهاي دوتخمکي مشاهده کردند؛ اين گواهي هويدا از حضور بنيان هاي ژنتيک در پيدايش اين شخصيت (همانند ديگر شخصيت ها) است.

«اسموکلر» و «شورين» برتري جانبي نيمکره هاي مغزي را بين شخصيت هاي وسواسي و شخصيت هاي نمايشگر (هيستريونيک)، از طريق پيگيري حرکت هاي جانبي چشم مورد ارزيابي قرار دادند. آن دو به اين نتيجه رسيدند که آدم هاي وسواسي، هنگام پاسخگويي به تمرين هاي تجربي به گونه چيره (غالب) به سوي راست مي نگريستند. اين يافته نشان از برتري و بيشتر بودن کنشمندي (فعاليت) نيمکره چپ مغز دارد. در حالي که آدم هاي نمايشگر (هيستريونيک) به گونه چيره (غالب) به چپ مي نگريستند که نشان دهنده برتري کنشمندي نيمکره راست است.

از آنجا که نيمکره چپ مغز با زبان، انديشه تحليلي و دليل و منطق سر و کار دارد، اين انتظار مي رفت که در آدم هاي وسواسي-جبري (نظام مند-قانون مدار)، چيرگي و کنشمندي (فعاليت) بيشتري داشته باشد، آنچنان که چيرگي و کنشمندي فزون تر نيمکره راست مغز (که در ارتباط با تخيل و انديشه ترکيبي است) در آدم هاي نمايشگر (هيستريونيک) مورد چشمداشت بود.

آدم هاي داراي ويژگي هاي پررنگ و نيز اختلال شخصيت وسواسي- جبري (نظام مند- قانون مدار) درست همانند شخصيت هاي پررنگ و مختل اوويدنت (پرهيزمدار- مردم گريز)، ديپندنت (وابسته)، نارسيسيستيک (خودشيفته) و پارانوئيد (شکاک و بدگمان) از طريق پاسخگويي به «پرسشنامه درباره شخصيت؛ PBQ» در همنوايي و صحه گذاشتن بر تشخيص ويژگي هاي پررنگ و اختلال شخصيت خود پيشگام مي شوند.

در حالي که شمار نه چندان اندکي از درمانگران بر درمان شناختي- رفتاري افراد دچار اختلال شخصيت وسواسي-جبري پافشاري دارند، اما برآمدهاي قطعي نيرومندي از برآمدهاي باليني چشمگير و چيره ديده نشده است. «باربر» و «مينز» دريافتند آدم هاي وسواسي- جبري با روان درماني هاي تحليلي (سايکوديناميک) بين فردي بهبودي بيشتري در مقايسه با روان درماني شناختي داشتند. اما به هر حال، روان درماني هاي شناختي ويژگي هاي شخصيتي نابهنجار را طي ارزيابي از طريق پرسشنامه هاي باليني کاهش داده است. اين کاهش ويژگي هاي شخصيتي نابهنجار در شخصيت هاي اسکيزوتايپال (شگفت انگيز- خرافه گرا)، نارسيسيستيک (خودشيفته) و بوردرلاين (مرزي-آشوبناک) نيز ديده شده است.

برخي مطالعات نشان از آن داشته است که رفتاردرماني نيز به تنهايي افزون بر کاهش نشانه ها و شکايات در اختلال وسواس هاي ذهني و عملي (OCD)، در کاستن و کم رنگ ساختن ويژگي هاي نابهنجار (اختلال) شخصيت وسواسي- جبري نيز نقش سودمند، هرچند اندک، داشته است.

از آنجا که الگوهاي رفتاري شخصيت وسواسي- جبري در جوامع پيشرفته با دستاوردها و پيشرفت هاي حرفه يي و اجتماعي است، ديگر شخصيت ها ممکن است با در پيش گرفتن برخي آيين ها و چارچوب هاي رفتاري در ايستار حرفه يي و اجتماعي به گونه يي نقاب و پوششي از اين شخصيت را براي آراستن خود بدان و دست يافتن به مزاياي پيامد بيافرينند. از اين رو تشخيص و جدا ساختن (افتراق) اين شخصيت ها از شخصيت وسواسي- جبري هنگام روان درماني مراجعه کننده مي تواند در برگزيدن شيوه (مدل) روان درماني، شمار جلسه هاي مورد نياز و فرجام آن نقش مهمي داشته باشد. از اين رو در تشخيص افتراقي، کنار گذاشتن موشکافانه و تيزبينانه شخصيت هاي هم نما با آن و شتاب نجستن در تشخيص گذاري اهميت فراوان دارد.

*روانپزشک و درمانگر مشکلات جنسي زناشويي و خانوادگي

دکتر بابک زماني*

اندکي بيش از يک ماه ديگر انتخابات نظام پزشکي تکرار خواهد شد و اين در حالي است که اين انتخابات داراي اهميت ويژه يي نه تنها براي پزشکان که براي کل جامعه است.

از آنجا که دموکراسي پيش از آنکه حقي گرفتني يا دادني باشد فني آموختني است و از آنجا که به نظر مي رسد جامعه ما در فراگيري اين دانش هنوز نوآموزي دبستاني است، انتخاباتي که ميان طبيبان يک جامعه برگزار مي شود، نمي تواند الگوي انتخابات آن جامعه نباشد. اگر اشکالاتي هم در جريان آن مشاهده شود نمي تواند خارج از اشکالات موجود در فرهنگ آن جامعه باشد و نمي تواند بر فرهنگ آن جامعه بي تاثير بماند.

البته که انتخابات با راي مخفي و راي فرد به فرد (يعني انتخاب يک فرد توسط يک فرد ديگر) شرط لازم براي هر انتخاباتي است، اما بايد توجه داشته باشيم شرط کافي آن نيست و تنها و تنها شکل ظاهري اين انتخابات است و از اينجا تا يک انتخابات آگاهانه (به معناي فني آن) راه درازي در پيش داريم. در واقع در يک انتخابات، افراد با انتخاب يک فرد، يک راه يا يک روش را برمي گزينند يعني راي به يک فرد تنها وسيله يي است براي برگزيدن راه و روشي که آن فرد پيش نهاده وگرنه انتخاب افراد با تمام نيکي هايي که مي توانند داشته باشند به هيچ رو حلال مشکلات نيست. در يک دموکراسي، مهم فعل يا خواسته يي است که بايد به اجرا درآيد. اينکه چه کسي اين کار را انجام دهد در مراتب بعدي اهميت قرار مي گيرد. براي اينکه در يک انتخابات يک راه و روش برگزيده شود بايد مراحل مختلفي را از سر گذراند؛ اول اينکه اساساً اين راه و روش بايد به دقت ترسيم شود. تا هدف و راه و روشي ترسيم نشده باشد اساساً موافقت يا مخالفت بي معني است. ترسيم يک راه و روش مثلاً در سيستم بهداشتي درماني يا حداقل در احقاق حقوق يک قشر خاص نظير پزشکان مستلزم ساعت ها بلکه روزها کار کارشناسي و بحث و جدل است و وقتي اين راه ترسيم شد بايد به نحو مناسبي هم اعلام شود و هم از سيستم موجود درخواست شود. تنها درصورت وجود نظرات متفاوت و برآورده نشدن آنهاست که انتخابات بين گروه هاي مختلف به لحاظ فني داراي معنا و واجد عمق دموکراتيک خواهد بود وگرنه انتخابات به انتخاب افراد با در نظر گرفتن آشنايي قبلي و نوعي «احساس» مبهم تشريک منافع و حتي با در نظر گرفتن تن صدا و خصوصيات چهره تقليل خواهد يافت.

در مورد انتخابات فعلي نظام پزشکي بايد گفت تاکنون ما شاهد بحث و جدل آشکاري در مورد راه هاي پيشنهادي گروه هاي مختلف پزشکان در حل معضلات درماني و احقاق حقوق حرفه يي (که متولي هر دو آنها به شيوه خلق الساعه يي همين سازمان نظام پزشکي است) نبوده ايم که هيچ، حتي از وجود گروه بندي هاي خاصي حول موضوعات مختلف هم بي اطلاع هستيم. معلوم نيست آيا جريانات خاصي ميان پزشکان هستند که فرمول بندي خاصي درباره ريشه مشکلات بهداشتي درماني کشور داشته و بتوانند راهکارهايي عملي قبل از انتخاب ارائه دهند يا همه بايد به نيت پاک کانديداها از روي سوابق آنها، خصوصيات چهره شان و احياناً لحن صدايشان ايمان بياوريم و آنها از آنجايي که آدم هاي خوبي هستند صبح روزي که انتخاب شدند به ما خواهند گفت که چه برنامه يي دارند. شايد بحث هايي بين برخي خواص جريان داشته باشد، اما در عرصه عمومي از اين بحث ها هيچ اطلاعي وجود ندارد. وجود چنين بحث هايي در بين خواص (به فرض وجود) هم به خودي خود نقض غرض محسوب مي شوند چرا که اگر قرار است همه چيز بين «خواص» حل و فصل شود پس انتخابات عمومي براي چيست؟ آيا اين بحث ها را براي قشري که حداقل تحصيلات آنها دکترا است هم نمي توان باز کرد؟

در ميان رسانه هاي گوناگون پزشکي همواره مقالات متعددي در مورد مسائل مختلف پزشکي جريان دارد که مضمون اکثريت آنان انتقاد از وضع موجود است، اما هيچ کدام از اين مطالب معطوف به جانبداري از گروه خاصي با فرمول بندي خاصي از مشکلات و راهکارها نيست. معلوم نيست در لحظه انتخاب، اين انتقادات به چه انتخاب عملي و با چه خواسته هايي منجر مي شوند. گروه هاي سياسي موجود در جامعه نيز در حيطه پزشکي داراي فرمول بندي خاصي نيستند. از آنجا که بخش عمده مسائل بهداشتي درماني ما ريشه در مسائل کلي کشور دارد نداشتن برنامه و روش در برخورد با مسائل بهداشتي درماني کشور زيبنده گروه هاي سياسي فعال در کشور ما از هر طيف سياسي نيست.

به راستي آيا پزشکان، ماه آينده به گروهي از پزشکان بدون ارائه برنامه يي مشخص و گروهي راي خواهند داد؟ آيا پزشکان هم بدون هيچ مناظره مستقيم بين کانديداها حول برنامه هايشان تصميم خواهند گرفت؟

اگر پزشکان هم بدون چنين تمهيداتي که لازمه تعميق انتخابات است به پاي صندوق هاي راي بروند آنگاه اين سوال جدي پديد نمي آيد که مگر تحصيلات عالي در کشور ما داراي هيچ بار فرهنگي- اجتماعي خاصي نيست؟ مگر تحصيلات عالي صرفاً از يک زاويه تنگ تکنولوژيک صورت مي گيرند؟

پس تا دير نشده در همين چهار، پنج هفته کانديداها بکوشند نظرگاه هاي روشني که قطعاً بايد برآمده يک کارگروهي با اسم و آدرس روشن باشند براي ما راي دهندگان بيان و مخالفت هاي اصولي خود را با ساير کانديداها روشن کنند و ما هم بکوشيم از هر کانالي که مي توانيم چنين نظرگاه هايي را (به فرض وجود) دريابيم و البته متوجه باشيم که نه تنها الگويي براي راي دهندگان و انتخاب شوندگان انتخابات هاي عمومي هستيم بلکه رفتار ما عياري است که تحصيلات عالي کشور را نيز مي توان با آن محک زد.

*متخصص مغز و اعصاب