سيدايمان ضيابري
تصور کنيد اگر ممکن بود همه ايرانيان نخبه و مغزهايي را که به دلايل مختلف پس از پايان تحصيلات خود از کشور خارج مي شوند و در جست وجوي آينده درخشان علمي به سرزمين هاي دوردست سفر مي کنند، يک جا جمع کنيم، بار ديگر به کشور برگردانيم و با اکرام آنها، فرصت هاي شکوفايي و بسترهاي لازم را براي کسب موفقيت شان در داخل مرزهاي کشور فراهم کنيم، چه اتفاقي براي ايران مي افتاد؟
از سوي ديگر تصور کنيد اگر همه نخبگان و استادان ايراني دانشگاه هاي امريکايي که هزاران نمونه از آنها در سرتاسر اين کشور فعاليت مي کنند و بخش عمده يي از رشد و شکوفايي علمي ايالات متحده به دست آنها اتفاق مي افتد را از مرزهاي جغرافيايي امريکا خارج کنيم، چه فاجعه علمي بزرگي در آنجا رخ خواهد داد؟ آيا باز هم اين کشور قدرت مطلق علمي خواهد بود و توانايي اتکا بر دانش و فناوري بومي خود را خواهد داشت؟ آيا غير از اين است که تمامي مراکز و سازمان هاي علمي مهم در امريکا توسط دانشمندان ژاپني، سنگاپوري، مالزيايي، هندي، بنگلادشي، پاکستاني، اروپاي شرقي و ايراني اداره مي شوند و وظيفه اصلي نظريه پردازي و توليد علم را برعهده دارند؟
«فريناز کوشانفر» استاديار مهندسي برق و کامپيوتر دانشگاه رايس امريکا که معتبرترين جايزه علمي دانشمندان جوان دنيا را از مجله Technology Review دانشگاه ام آي تي در سال 2008 دريافت کرده است، تنها يک نمونه از ايرانياني محسوب مي شود که هر ساله با تلاش و پشتکار علمي خود پنجره هاي جديدي از فناوري و علم را به روي مردم دنيا باز مي کنند و ما تنها مي توانيم افتخار هموطن بودن با آنها را براي خود ثبت کنيم.
دکتر «کوشانفر» در سال 1377 تحصيلات مهندسي خود را در دانشکده مهندسي برق دانشگاه صنعتي شريف به پايان رساند و سپس راهي امريکا شد، مدرک کارشناسي ارشد خود در رشته الکترونيک را از دانشگاه برکلي گرفت و سپس در سال 2001 راهي دانشگاه برکلي شد تا در آنجا با اخذ مدرک دکتراي مهندسي برق و علوم کامپيوتر، فارغ التحصيل شود.
در آگوست 2008، نام دکتر «کوشانفر» به عنوان يکي از 35 مخترع جوان برگزيده جهان توسط مجله معتبر Technology Review انستيتو فناوري ماساچوست (ام آي تي) معرفي شد و در صدر اخبار قرار گرفت. او که علاوه بر همه مدارک تحصيلي يادشده، يک کارشناسي ارشد در رشته مهندسي الکترونيک از دانشگاه UCLA نيز دارد، به دليل آنچه «تاثير دراماتيک او بر جهان علم» معرفي شده، جايزه TR35 را به خود اختصاص داد و به عنوان نخستين ايراني دريافت کننده اين جايزه معتبر، نام خود را در تاريخ علم ايران جاودانه کرد. دستاورد بي نظير دکتر «کوشانفر»، يافتن راه حلي براي جلوگيري از سرقت قطعات سخت افزاري بود که سالانه ميلياردها دلار به توليدکنندگان چيپ ست هاي کامپيوتري خسارت وارد مي کرد و در مقايسه با سرقت هاي نرم افزاري و جرائم آنلاين، بسيار پرزيان تر و غيرقابل کنترل تر بود.
او توانست يک روش جديد را طراحي کند که به طراحان چيپ ست ها اجازه مي داد قطعات خود را از راه دور به وسيله يک شماره سريال مخصوص قفل يا فعال سازي کنند.
او پيش از اين در گفت وگو با ايسنا توضيح داده بود که تکنيک ابداعي اش به طراحان تراشه ها امکان مي دهد چيپ ست ها را به نحوي طراحي کنند که به طور خودکار حين فرآيند ساخت قفل شده باشند، بدين ترتيب سازندگان تراشه ناگزير خواهند بود شماره سريال چيپ ها را پس از تست به صورت فايل براي طراح بفرستند و طراح نيز در پاسخ، کليد مربوط به قفل ها را براي آنها ارسال کند و به اين شکل امکان تکثير چيپ ها بدون اطلاع طراح از بين خواهد رفت.
انديشه طراحي اين فرآيند تکنيکي از آنجا به وجود آمد که به دفعات فراوان و در بسياري از موارد، پس از طراحي يک تراشه توسط مخترع يا طراح و ارسال آن به شرکت هاي خاور دور براي توليد انبوه و تکثير، ساخت يا قالب اصلي تراشه توسط شرکت توليدکننده دزديده و سپس به صورت غيرقانوني با قيمت بسيار اندک تکثير مي شد و اين امر ضمن زير پا گذاشتن حقوق مادي و معنوي طراح، خسارت هاي زيادي به صنعت چيپ ست سازي دنيا وارد مي کرد.
روش ابداع شده دکتر «فريناز کوشانفر» در واقع ايجاد يک واريانت سخت افزاري بود که با اعمال تغييرات ساختاري در قالب تراشه به حجم يک يا دو اتم سرگردان، يک شماره شناسايي منحصر به فرد براي هر چيپ مقرر مي کرد. نتيجه آنکه چيپ ست مورد نظر بدون در اختيار داشتن شماره يي که در مرحله اول هم تنها طراح و سازنده اصلي قطعه از آن مطلع است، امکان استفاده و توليد انبوه ندارد و از اين فناوري بايد به عنوان تعيين هويت کاربر خود استفاده کند.
لازم به توضيح است که دکتر «کوشانفر»، تحقيق خود را در مدت دو سال و با پشتيباني مالي دانشگاه رايس، بنياد ملي علوم امريکا و موسسه تحقيقات علمي «دارپا» به انجام رساند و در حال تجزيه و تحليل سيستم هاي سخت افزاري جديد براي استحصال نتايج جديدي از اين تحقيق است.
امروزه آزمايش هاي خوني يا به کمک وسايل خودکار گرانقيمتي انجام مي شود که بسيار بزرگ و غيرقابل حمل هستند، يا به صورت دستي به وسيله تکنسين هاي ورزيده يي انجام مي پذيرد که توانايي تشخيص انواع سلول هاي خوني و شمارش آنها را دارند. بديهي است که چنين امکاناتي در بسياري از مناطق دورافتاده و کشورهاي فقير دنيا در دسترس نيست بنابراين برنامه هاي مبارزه با بيماري هايي مانند ايدز و مالاريا با دشواري هاي جدي روبه رو مي شود. چنين دغدغه يي دانشمندان UCLA و در راس آنها دکتر «آيدوگان ازکان» را بر آن داشت که به فکر راه حلي براي ابداع يک روش ارزان و در دسترس تشخيصي بيفتند. تلاش هاي آنها سرانجام جواب داد و آنها با تغييرات اندکي در گوشي هاي موبايل معمولي مجهز به دوربين، توانسته اند آزمايشگاه هاي سيار تشخيص پزشکي بسازند. تنها افزودن يک LED يعني ديود ساطع کننده نور، يک فيلتر نوري پلاستيکي و چند تکه سيم مي تواند يک گوشي موبايل را به يک وسيله تشخيص نمونه هاي خون تبديل کند. عنوان دقيق اين طرح LUCAS است. «ازکان» اميدوار است گوشي هاي موبايل مجهز به قابليت آزمايش خون را به توليد انبوه برساند. برآمدگي که روي اين دوربين مي بينيد، مربوط به منبع نوري است که نور فيلترشده را مي تاباند. همان طور که در شکل مي بينيد براي آزمايش بايد گوشي از پشت باز شود و لام خون روي سنسور قرار داده شود سپس خون با نوري آبي رنگ روشن مي شود و عکسي گرفته مي شود که توسط نرم افزاري تحليل و بررسي مي شود. حتي با وب کم هم مي شود کار مشابهي کرد، منتها براي اين کار ضروري است که وب کم را جدا کرد و در محفظه جديدي قرار داد. به علاوه و ب کم به يک دستگاه کامپيوتر هم براي گرفتن عکس و هم براي اجراي نرم افزار نياز دارد. البته نرم افزار روي خود موبايل هم قابل اجراست و موبايل بدون نياز به کامپيوتر هم مي تواند کار تشخيصي را انجام بدهد.
قوي ترين ليزر جهان توانست دماي ماده يي را به 10 ميليون درجه سانتي گراد که داغ تر از سطح خورشيد است، برساند. ليزر «والکان» واقع در بريتانيا انرژي معادل 100 برابر کل توليد الکتريسيته جهان را در نقطه يي به اندازه چند ميليونيم متر متمرکز کرد.
