رئيس کل بانک مرکزي در دولت نهم با امتناع از اعلام موجودي حساب ذخيره ارزي گفت؛ اعلام موجودي حساب ذخيره ارزي را به صلاح نمي دانم.

محمود بهمني رئيس کل بانک مرکزي در حاشيه جلسه هيات دولت در برابر اصرار خبرنگاران درباره موجودي حساب ذخيره ارزي بدون اعلام رقمي گفت؛ در اين زمينه نگراني نداريم. خوشبختانه اين را بگويم که از هميشه وضع حساب ذخيره ارزي ما بهتر است. وي در پاسخ به سوال مکرر خبرنگاران درباره موجودي حساب واکنشي عجيب داشت و خطاب به آنان گفت؛ با دانستن اين رقم چه چيزي را مي خواهيد اثبات کنيد؟ وضعيت ما از نظر ارزي خوب است و تا اين لحظه مشکلي نداريم. بهمني در پاسخ به اين سوال که آيا رقم ذخيره ارزي محرمانه است، گفت؛ بحث محرمانه نيست. صلاح نمي بينيم اعلام کنيم در عين حال اين اطمينان را مي دهيم که ذخاير خود را حفظ کرده ايم و برنامه ريزي براي صرفه جويي و کنترل داريم.

پيش از اين محمود احمدي نژاد اعلام کرده بود موجودي حساب ذخيره ارزي محرمانه است و اعلام نخواهد شد. حساب ذخيره که منبعي براي ذخيره مازاد درآمد ارزي است از سال 79 پايه گذاري شد. با روي کار آمدن دولت نهم و انحلال هيات امناي حساب ذخيره ارزي، وضعيت ورودي و خروجي حساب در هاله يي از ابهام قرار دارد و مسوولان دولتي از ارائه آمار و ارقام درباره آن خودداري مي کنند. اين در حالي است که در دولت قبل موجودي حساب به طور ماهانه و مستند منتشر مي شد. براساس آمار بانک مرکزي، دولت نهم از ابتداي فعاليت تا پايان نيمه اول سال جاري250 ميليارد دلار نفت فروخته است که بر اساس جدول شماره هشت قانون برنامه چهارم مجاز به مصرف رقمي حدود 60 ميليارد دلار از اين منابع بوده و مابقي که رقمي نزديک به 190 ميليارد دلار بوده است بايد پس از کسر سهم شرکت نفت به حساب ذخيره واريز مي شد اما ظاهراً در سه سال و نيم گذشته فقط 15 ميليارد دلار به اين حساب واريز شده است.

بهمني در برابر سوال خبرنگاران درباره ميزان و نحوه برداشت ها از اين حساب گفت؛ بانک مرکزي همواره برداشت هاي خود را بر اساس قانون و با مصوبه مجلس انجام مي دهد و هيچ کسي حتي يک يورو يا يک دلار يا يک سنت بدون مجوز از حساب هاي بانک مرکزي برداشت نمي کند حتي دولت يا من که مسوول بانک مرکزي هستم.

وي در پاسخ به اين سوال که گفته مي شود پول قبل از ورود به حساب ذخيره ارزي برداشت مي شود، عنوان کرد؛ چنين چيزي نبايد باشد. چيزي در اين زمينه نمي دانم اما پولي که دريافت مي کنم در مقابل آن مسوولم که به مردم پاسخگو باشم.

وي تاکيد کرد؛ اطمينان مي دهم کسي بدون مجوز از منابع حساب ارزي برداشت نمي کند چرا که براي اين حساب دستورالعمل مشخصي پيش بيني شده است و طبق اين دستورالعمل بخشي از منابع به طرح ها و پروژه هاي بخش خصوصي اختصاص مي يابد و بخشي ديگر نيز به سازمان هاي دولتي به شرط مجوز مجلس پرداخت مي شود. رئيس کل بانک مرکزي در پاسخ به اين سوال که آيا کنترل وام ها در بانک مرکزي به دليل بحران جهاني اقتصادي است، گفت؛ ما قبل از بحران امريکا تزريق نقدينگي براي توليد و طرح هاي نيمه تمام را داشتيم يعني چيزي نبود که آنها بخواهند تصميم بگيرند و بعد ما تصميم بگيريم و در عين حال جلوي تزريق نقدينگي به برخي بخش ها مثل مسکن را گرفتيم و نتيجه همين اقدامات اين شد که در آبان ماه نرخ تورم 5/1 درصد کاهش يافت. اميدوارم با تزريق نقدينگي به بخش توليد قيمت ها باز هم کاهش يابد.

بهمني درباره کنترل وام هاي زودبازده گفت؛ معتقدم بحث کنترل و نظارت بر کليه طرح ها بايد باشد. کنترل فقط بر طرح هاي زودبازده نيست و من اين تفکيک را نمي کنم و منابع تزريقي و توزيعي ما بايد دقيقاً به مصرف آنچه برسد که تصويب مي شود.

رئيس کل بانک مرکزي درباره مطرح شدن حضور صمصامي به عنوان قائم مقام بانک مرکزي گفت؛ بهتر است اين مسائل را به روزنامه ها نکشانيد. قطعاً کسي به ما نمي گويد چنين کاري کنيم و اگر تصميمي هم گرفته شود خودم خواسته ام.

بهمني در ادامه درباره وضعيت بدهکاران کلان بانکي اظهار کرد؛ بانک مرکزي براي وصول مطالبات چاره يي جز پيگيري به ويژه در بخش هاي بازرگاني نداشت چرا که معتقديم در بخش بازرگاني مطالبات بايد سريع تر بازگردانده شود البته درخصوص توليد هم اقدام به طبقه بندي آنها کرده ايم و معتقديم اين منابع مجدداً و حتي با مبلغ بيشتري بايد به توليد بازگردانده شود اما در مورد کساني که کالا را فروخته و مبالغ را به بانک بازنگردانده اند کميته يي تشکيل داده ايم تا کل مطالبات را وصول کنند.

وي تاکيد کرد؛ وصول مطالبات بايد محقق شود چرا که در صورت محقق نشدن نمي توانيم آنها را بازگردانيم.

وي کل مطالبات بانک ها را 29 هزار ميليارد تومان عنوان کرد و گفت؛ معتقديم مقدار مطالبات بيشتر از اينهاست. رئيس کل بانک مرکزي درباره اضافه برداشت ها هم گفت؛ دو سه ماه پيش چيزي حدود 137 هزار ميليارد ريال اضافه برداشت داشتيم که با توجه به در اختيار گذاشتن چک ها و برگرداندن پول به همان مبلغ که موجب شد70 تا 80 هزار ميليارد ريال به بانک ها بازگردد و در مقابل وجوه ايران چک دريافت شود، يک خط اعتباري ايجاد کرديم که محاسبه مابه التفاوت چک ها نشان مي دهد 40 تا 50 هزار ميليارد ريال جمع آوري شد، به اين مفهوم که 137 هزار ميليارد ريال اضافه برداشت در حال حاضر به 49 هزار ميليارد ريال کاهش يافته است که اميدواريم از محل فروش دارايي ها اين مبلغ را نيز به صفر برسانيم.

احساس نياز به تفاهم بيشتر ميان دولت و مجلس يکي از دلايل اصلي تاخير در تقديم لايحه هدفمندسازي يارانه ها به مجلس از سوي سخنگوي کارگروه طرح تحول اقتصادي اعلام شد.

به گزارش روابط عمومي وزارت امور اقتصادي و دارايي محمدرضا فرزين سخنگوي کارگروه طرح تحول اقتصادي، در نشست مشترک با جمعي از اقتصاددانان اظهار داشت؛ يکي از دلايلي که باعث تاخير در تقديم لايحه هدفمند سازي يارانه ها به مجلس شد، اين برداشت بود که زمان براي اين کار مناسب نيست و هنوز نياز به ايجاد تفاهم و برگزاري جلسات کارشناسي بيشتر است. وي افزود؛ لايحه هدفمند کردن يارانه ها قرار بود با يک فوريت تقديم مجلس شود و از آنجا که نياز بود، نماينده دولت در همان جلسه اول در دفاع از «فوريت» طرح سخن بگويد، ترجيح داديم، زمان ارائه طرح را به تاخير بيندازيم تا طي جلسات مشترک، تفاهم و همدلي بيشتري با نمايندگان مجلس به وجود بيايد. فرزين گفت؛ «خوشبختانه تصور ما بر اين است که در روزهاي اخير شرايط بهتري به لحاظ درک متقابل و ايجاد تفاهم بين دولت و مجلس فراهم آمده است.»

سخنگوي کارگروه طرح تحول اقتصادي تاکيد کرد؛ هر چه بحث کارشناسي در اين ارتباط بيشتر صورت بگيرد، فرصت مناسبي در اختيار دولت قرار مي گيرد،زيرا لايحه هدفمند سازي يارانه ها، آثار بسيار گسترده يي بر صنعت، دولت و خانوارها دارد و بدين لحاظ به نفع دولت است که لايحه هر چه بيشتر مورد مداقه و بررسي قرار گيرد. وي يکي ديگر از دلايل تاخير در ارائه لايحه را علاوه بر تعطيلي يک هفته يي مجلس در روزهاي اخير فرآيند تنظيم بودجه، با توجه به ارتباط تنگاتنگ آن با نوسانات قيمت نفت عنوان کرد. فرزين اظهار کرد؛ مشکل عمده در تنظيم بودجه نوسانات قيمت نفت و لزوم هماهنگ سازي درآمدها و هزينه هاي کشور متناسب با صعود و نزول قيمت آن است. وي افزود؛ قاعدتاً اگر بودجه را با قيمت فعلي نفت که کاهش چشمگيري نسبت به قيمت هاي سال گذشته دارد، ببنديم، مشکلاتي چون کسري بودجه و برخي آثار تورمي متوجه کشور مي شود و به همين لحاظ، تاکيد ما اين است که بودجه سال آينده را با لحاظ کردن طرح هدفمندسازي يارانه ها تنظيم کنيم تا برخي مشکلات ناشي از کاهش درآمدهاي دولت و کاهش توان آن براي پرداخت يارانه ها رفع شود. شمس الدين حسيني وزير امور اقتصاد ي و دارايي نيز در پاسخ به سوالي در خصوص زمان ارسال طرح تحول اقتصاي به مجلس اظهار داشت؛ آخرين نسخه لايحه هدفمند کردن يارانه ها به طور غيررسمي تقديم کميسيون انرژي مجلس شوراي اسلامي شد و هم اکنون در حال گفت وگو و مذاکره هستيم تا اين لايحه آماده شود. وزير امور اقتصادي و دارايي همچنين اظهار کرد؛ دولت و مجلس در خصوص طرح تحول اقتصادي و لايحه هدفمند کردن يارانه ها هيچ اختلاف نظر و ديدگاهي ندارند. وي با بيان اينکه هم اکنون چارچوب اصلي لايحه بودجه سال آينده تدوين شده است، تاکيد کرد؛ لايحه بودجه را به اضافه لايحه هدفمندکردن يارانه ها تقديم مجلس خواهيم کرد و اين نمايندگان هستند که اولويت بررسي را انتخاب مي کنند.

برنا؛ مديرعامل اتحاديه تعاوني هاي لبني با اشاره به افزايش 25درصدي انواع محصولات لبني گفت؛ به جز سه قلم فرآورده لبني يارانه يي ساير اقلامي که از شمول قيمت گذاري خارج هستند با افزايش 25 درصدي مواجه شده اند. «علي ظفري» تصريح کرد؛ طي چند هفته گذشته قيمت شير غيريارانه يي، انواع خامه، بستني و ساير محصولات لبني 25 درصد افزايش يافته است. مديرعامل اتحاديه تعاوني هاي لبني با بيان اينکه علت افزايش قيمت محصولات لبني ناشي از افزايش قيمت شير خام است، تصريح کرد؛ به رغم تعيين قيمت شير خام دولتي به ميزان 430 تومان از سوي دولت، هم اکنون هيچ يک از فروشندگان آن را رعايت نمي کنند. ظفري با اشاره به اينکه قيمت شير خام در بازار آزاد به کيلويي 530 تومان رسيده است، تصريح کرد؛ به همين دليل کارخانه هاي توليدکننده فرآورده هاي لبني ناچار به افزايش قيمت محصولات خود شده اند. وي با بيان اينکه وزارت جهاد کشاورزي نظارتي بر قيمت شير خام ندارد، اظهار کرد؛ به همين دليل دامداران نيز از نرخ مصوب تخطي کرده و شير خام را گران تر از قيمت مصوب مي فروشند.

مديرعامل اتحاديه تعاوني هاي لبني معتقد است؛ از آنجايي که 80 درصد مواد اوليه فرآورده هاي لبني را شير خام تشکيل مي دهد، کارخانه هاي لبني نيز ناچار به افزايش قيمت ها هستند.

سيم کارت اعتباري همراه اول با نرخ جديد (12هزارتوماني) طي روزهاي گذشته به دليل عدم توزيع گسترده ميان دفاتر امور مشترکين از سوي شرکت ارتباطات سيار ايران، به بهاي بالاتري به فروش مي رسد و به نوعي همراه اول با مشتريان همراهي نکرد. طبق اين گزارش قرار بود سيم کارت اعتباري همراه اول با نرخ مصوب جديد يعني 12 هزار تومان (10 هزار تومان بهاي سيم کارت و 2 هزار تومان شارژ اوليه) از طريق دفاتر امور مشترکين توزيع و فروخته شود، اما اطلاعات فارس حاکي از عدم توزيع عمده اين سيم کارت ها از سوي شرکت ارتباطات سيار ايران به دفاتر است. اين در حالي است که سيم کارت اعتباري همراه اول اکنون در برخي دفاتر گران تر از نرخ مصوب به فروش مي رسد. چنان که بهاي 12 هزار تومان به 15 تا 16 هزار تومان فروخته مي شود. حتي برخي از فروشندگان معمولي نيز اين سيم کارت ها را با بهاي بالاتري به مشتري مي دهند. اکثر دفاتر نيز از عدم توزيع و نبود سيم کارت گلايه داشته و در سوي ديگر افرادي که خواهان خريد سيم کارت با قيمت کمتر هستند از نبود سيم کارت در دفاتر و گران فروشي به شدت شکايت دارند. يکي از مسوولان دفاتر امور مشترکين در تهران در همين رابطه گفت؛ «ما اين سيم کارت ها را از عمده فروشان 13 تا 14 هزار تومان خريداري مي کنيم بنابراين 2 تا 3 هزار تومان بايد گران تر بفروشيم.»

گروه اقتصادي؛ نخستين همايش برند در ايران به فرصتي تبديل شد تا دو مقام اقتصادي کشور از فضاي غيررقابتي در اقتصاد ملي لب به انتقاد بگشايند. محمد جهرمي وزير کار در اين مراسم گفت؛ هر چه اقتصاد دولتي تر باشد و به سمت انحصار برود برند به وجود نخواهد آمد چرا که اقتصاد رقابتي در دولت به وجود نمي آيد، اما اگر به سمت اقتصاد رقابتي پيش برويم هر فعال اقتصادي سعي و تلاش خواهد کرد تا برند به وجود آورد. وي با اشاره به وجود اقتصاد تورمي در کشور گفت؛ در اقتصاد تورمي سرمايه داران به سمت سرمايه گذاري در صنايعي همچون ساختمان و برخي ماشين آلات مي روند چرا که در اين نوع اقتصاد مالکيت معنوي در کشور ما آن گونه که بايد جا نيفتاده و به همين خاطر است که سرمايه گذاران انگيزه يي براي برندسازي ندارند. وزير کار و امور اجتماعي در انتقاد به عدم حرکت کشور به سمت صادرات گفت؛ در مساله صادرات آن گونه که بايد، پيش نرفته ايم چرا که بايد سرانه صادرات به پنج هزار دلار مي رسيد اما اکنون اين رقم به هزار دلار هم نرسيده است. وي گفت؛ بايد براي نجات اقتصاد کشور از اقتصاد تک محصولي شرکت هاي تجاري بزرگي به وجود بيايند تا با ايجاد برندهاي بزرگ اقتصاد کشور از تک محصولي بودن نجات يابد. محمد نهاونديان رئيس اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران در ادامه اين برنامه با اشاره به اينکه شرکت هاي ايراني از بزرگ شدن هراس دارند، گفت؛ بسياري از صاحبان صنايع کشورمان از بزرگ شدن بيم دارند چرا که گمان مي کنند با بزرگ شدن نمي توانند در برابر برخي تهديدات مصون بمانند که اين موضوع به اين سبب است که در کشورمان فکري براي ثبت مالکيت نشده است. وي با اشاره به اصل 44 گفت؛ در کشور هنوز فضاي اصل 44 ايجاد نشده است، بنابراين اگر مي خواهيم شرکت هاي بزرگ به وجود آوريم ابتدا بايد فضاي اصل 44 در کشور به وجود بيايد. نهاونديان گفت؛ بايد در حوزه اقتصاد مثل ورزش به قهرمانان اقتصادي مدال بدهيم چرا که افراد موفق در اقتصاد هستند که مي توانند شرکت هاي غرور آفرين در کشور ايجاد کنند. نهاونديان نيز همچون جهرمي در انتقاد به غير رقابتي بودن فضاي اقتصادي کشور گفت؛ در فضاي رقابت است که خريدار ناچار است به سمت ايجاد برند حرکت کند اما اين امکان در فضاي غير رقابتي وجود ندارد. وي گفت؛ برند پيام کيفيت، هويت مصرف کننده و محبوبيت اجتماعي را دنبال مي کند که بنيانگذاران برند نيز بايد به دنبال چنان فضايي باشند. نهاونديان گفت؛ امروز شرکت هاي امريکايي ديگر به سياست هاي دولت شان کاري ندارند و سعي مي کنند فعاليت هاي خود را در سطح بين المللي انجام داده و خود را فارغ از مسائل سياسي به مصرف کنندگان در سراسر دنيا معرفي کنند.

---

ذخاير ارزي 100 ميليارد دلاري ايران

فارس؛ صندوق بين المللي پول حجم ذخاير ارزي ايران را تا پايان سال 87 بيش از 100 ميليارد دلار پيش بيني کرده است. صندوق بين المللي پول در تازه ترين گزارش خود اعلام کرد، حجم ذخاير ارزي ايران طي سه سال اخير بيش از دو برابر افزايش يافته است. بنابراين گزارش ذخاير ارزي ايران که در پايان سال 84 بيش از 8/46 ميليارد دلار بوده است، با رشد 40 درصدي به 5/65 ميليارد دلار در پايان سال 85 رسيده است. اين گزارش حاکي است؛ ذخاير ارزي ايران در پايان سال 86 با بيش از 24 درصد افزايش به 7/81 ميليارد دلار رسيد و پيش بيني مي شود اين رقم با رشد 22 درصدي در پايان سال 87 به 100 ميليارد و 200 ميليون دلار افزايش يابد.

---

ميرکاظمي؛ نقش کالاي وارداتي در تورم تنها 17 درصد است

گروه اقتصادي؛ در ميزان تورم بايد بگويم که طبق اعلام بانک مرکزي نقش کالاي وارداتي در تورم تنها 17 درصد است. سيد مسعود ميرکاظمي وزير بازرگاني بعد از جلسه هيات دولت در جمع خبرنگاران اعلام کرد؛ بازرسان ما به واحدهاي اقتصادي فشار مي آورند که اين واحدها قيمت هاي خود را با توجه به کاهش مواد اوليه قيمت هاي جهاني کاهش دهند. ميرکاظمي همچنين درباره آمار واردات گفت؛ در زمينه آمار واردات از50 درصد اختلاف در ماه هاي تير و مرداد به 24 درصد اختلاف رسيده ايم. وي درباره اين سوال که آيا با کاهش قيمت هاي جهاني کالاها بايد شاهد کاهش قيمت اجناس در کشور باشيم، گفت؛ چند عامل در افزايش قيمت تمام شده کالاهاي وارداتي تاثير داشت؛ اول قيمت محصولات جهاني به خصوص روي مواد غذايي، دوم قيمت حمل و نقل دريايي، سوم قيمت داخلي يورو که از 1200 به 1450 تومان رسيده بود، چهارم تعرفه که از 23 به 27 رسيد. اما امروز تنها دو عامل يعني قيمت جهاني و قيمت حمل و نقل دريايي کاهش يافته اما پارامترهاي ديگر تغيير جدي نداشته اند. در ميزان تورم نيز بايد بگويم که طبق اعلام بانک مرکزي نقش کالاي وارداتي در تورم تنها 17 درصد است.

---

پيدا و پنهان

? تهران در ميان 13 شهر خطرناک آلوده؛ مشاور شهردار تهران در امور محيط زيست از راه اندازي سامانه پيام کوتاه آلودگي هواي تهران همزمان با هفته «هواي پاک» خبر داد و تهران را يکي از 13 شهر خطرناک آلوده در جهان لقب داد. به گزارش ايسنا محمدهادي حيدرزاده در نخستين جلسه هماهنگي هفته «هواي پاک» شهرداري تهران افزود؛ اين سامانه براي اطلاع رساني وضعيت آلودگي هوا براي جانبازان، بيماران قلبي و تنفسي و افراد مسن راه اندازي مي شود و بر اساس آن اين افراد مي توانند با اشتراک سامانه پيام کوتاه آلودگي هوا از آخرين وضعيت آلودگي هواي تهران، مناطق آلوده و پيش بيني 24 ساعت آينده مطلع شوند.

? 1400 نفر ساعت براي نامه هاي نيشابوري ها؛ معاون استاندار خراسان رضوي گفت؛ با در نظرگرفتن حداقل مدت زمان صرف شده براي يک نامه، تاکنون در مجموع 13 هزار و 929 نفر ساعت کاري صرف پردازش و ارجاع نامه هاي مردمي تقديمي به رياست جمهوري در دور دوم سفر استاني شده است. جلال هاشمي افزود؛ از شهرستان نيشابور 41 هزار و 787 نفر به رياست جمهوري نامه نوشته اند که از آن ميان 40 هزار و 112 درخواست، هزار و 205 شکايت، 159 پيشنهاد، 59 نامه ابراز احساسات، 239 نامه مربوط به ساير استان ها و 13 گزارش است. فرماندار نيشابور ادامه داد؛ پاسخگويي قطعي به بيش از 70 درصد نامه هاي مردمي در شهرستان نيشابور توسط 112 اداره، نهاد و دستگاه دولت نهم صورت گرفته است.

? قمه زدن ضربه به اسلام؛ دبير کل بنياد بين المللي غدير گفت؛ قمه زدن ضربه يي به اسلام است لذا از آقاياني که روضه مي خوانند يا بحث مي کنند، مي خواهم اين بحث ها را مطرح کنند تا مردم بشنوند. ابوالقاسم خزعلي در حاشيه نشست دولت در جمع خبرنگاران ماه محرم را ماه آزاد شدن فکر و ستيز بر دشمنان عنوان کرد.

? قمه زني مستوجب شلاق و حبس؛ دادستان عمومي و انقلاب اصفهان قمه زني را از منظر قانوني جرم دانست و تصريح کرد؛ «ماده 618 قانون مجازات هاي اسلامي هر حرکت غيرمتعارفي را که موجب اختلال در نظم و آسايش عمومي شود، جرم تلقي کرده و مرتکب آن را مستوجب حبس و شلاق مي داند و اين عمل مصداق اين ماده قانوني بوده و در اين زمينه اگر پرونده يي تشکيل شود دستگاه قضايي موظف به پيگيري است.» حبيبي يادآور شد؛ «براساس قانون، ماموران نيروي انتظامي به عنوان ضابط دستگاه قضايي مي توانند عمل قمه زني را به عنوان جرم مشهود پيگيري و با آن برخورد کرده و هرگونه مقاومت يا ضرب و شتم مقابل ماموران مجازات سنگين قانوني را به دنبال خواهد داشت.»

? کارهاي بي مبنا در دين؛ رئيس ستاد اقامه نماز کشور با اشاره به اهميت مخاطب شناسي در تبليغ گفت؛ هر کاري که از سوي مبلغان انجام مي شود بايد داراي هدف و مبناي صحيح باشد و متاسفانه ما امروز در دين کارهايي مي کنيم که مبنا ندارد. محسن قرائتي در همايش علمي کاربري تبليغ ويژه مبلغان ماه محرم که در مرکز همايش هاي دفتر تبليغات اسلامي برگزار شد، با اشاره به اينکه نماز در کشور با مشکل روبه رو است، افزود؛ ما بايد براي ترويج هرچه بيشتر فرهنگ نماز در ميان مردم کارهاي اساسي و مهمي انجام دهيم. وي توجه مبلغان به مساله مخاطب شناسي را مورد تاکيد قرار داد و گفت؛ اگر افراد تحصيلکرده پاي منبرها حضور پيدا کردند، مبلغان بايد مسائل را به صورت موشکافانه براي آنان بيان کنند. قرائتي اضافه کرد؛ مردم روي عمل مبلغان نظارتي دقيق دارند و مبلغان بايد بدانند که هميشه تحت نظر مردم قرار دارند و به همين دليل آنان بايد بسيار مراقب اعمال خود باشند.

? مشکل الهام با صفحات حوادث جرايد؛ سخنگوي دولت نهم که وزير دادگستري هم هست بر ضرورت تدوين منشور اطلاع رساني ويژه قوه قضائيه تاکيد کرد. الهام طي سخناني در سومين هم انديشي مسوولان و کارشناسان روابط عمومي سازمان قضايي نيروهاي مسلح سراسر کشور پس از آنکه مسوولان برگزاري جلسه اعلام کردند مدير روابط عمومي قوه قضائيه به دليل کسالت در اين هم انديشي حضور نيافته است، به شوخي اظهار کرد؛ ما يک شفاي کلي براي روابط عمومي ها طلب مي کنيم. الهام اضافه کرد؛ انتشار اطلاعات در حوزه قضايي نيازمند دقت هاي ويژه يي است، من هنوز فلسفه وجودي صفحات حوادث روزنامه ها را که مخاطبان فراواني نيز دارد درک نکرده ام. واقعاً پيام خارجي آن چيست. و با چه هدفي اخبار را ترويج مي کنيم؟ اين را تعريف نکرده ايم.

? اظهارات حداد در همايش دانشنامه نويسي؛ به گزارش فارس غلامعلي حدادعادل رئيس بنياد دايره المعارف اسلامي در اولين همايش سراسري دانشنامه نويسي در ايران به ايراد سخنان کلي درباره دانشنامه، فايده و جايگاه آن در نقشه علمي کشور پرداخت. حدادعادل افزود؛ وقتي سال 62 رهبري ما را دعوت کرد دايره المعارفي در ايران تدوين کنيد، زمان جنگ و اوج سختي ها و بي پولي ها بود. خودشان مي گفتند در دوران طلبگي اهل علم هر وقت مي خواستند مراجعه کنند جز ترجمه دايره المعارف هاي عربي و فارسي منبع ديگري موجود نبود. رهبري مي فرمودند ما جمهوري اسلامي را آورديم و انقلاب کرديم و حق و وظيفه ماست که جهان اسلام را از ديدگاه خودمان بيان کنيم. مثلاً آيت الله بروجردي که فرد تاثير گذاري در جهان اسلام است را ما خودمان بايد معرفي کنيم و از ديگران نبايد انتظار داشته باشيم.

? هواپيماي اختصاصي براي وزير راه؛ در حالي که مسير تهران - بندرعباس از نظر تعداد مسافر مسير شلوغي است گفته مي شود روز سه شنبه هواپيماي ايرباس اختصاصي حامل وزير راه و ترابري و همراهانش خالي از مسافر به پرواز درآمد. به گزارش مهر هواپيماي جمهوري اسلامي ايران طبق برنامه زمانبندي ساعت شش صبح روز سه شنبه پروازي از تهران به بندر عباس نداشته اما اين پرواز به يکباره داير شده است. شنيده شده است مسوولان هما براي برقراري اين پرواز تحت فشار بوده و به ناچار مجبور به داير کردن اين پرواز شده اند.

? توصيه سعيدلو به دولت بعدي درباره سفرهاي استاني؛ معاون اجرايي رئيس جمهور تحقيق و تفحص از سفرهاي استاني را حق مجلس خواند و تاکيد کرد اين سفرها در دولت آينده نيز بايد ادامه داشته باشد. به گزارش مهر علي سعيد لو پس از پايان جلسه هيات دولت در جمع خبرنگاران ادامه داد؛ سفرهاي استاني دولت مورد تاييد و استقبال مردم، مقامات عالي رتبه و هيات دولت است. وي همچنين گفت اگر در دولت بعدي نيز باشيم اين سفرها را ادامه مي دهيم و اگر کس ديگري نيز در دولت بعدي باشد بايد اين سفرها را ادامه دهد.

? دولت به دنبال «يک کاسه» کردن اطلاع رساني خود؛ دفتر رياست جمهوري براي مديريت مجموعه هاي اطلا ع رساني خود، معاونت اطلا ع رساني تشکيل مي دهد. به نوشته جهان نيوز قرار است با تبديل دفتر ارتباطات رياست جمهوري به معاونت اطلا ع رساني، مجموعه هاي اطلا ع رساني دولت از يک دفتر مديريت شوند.

نوشيروان کيهاني زاده

کريسمس

طبق محاسبات «ديونيوس اگزيگوس» تقويم نويس عهد باستان، امروز 25 دسامبر زادروز حضرت عيسي(ع) است که در ناصره فلسطين چشم به جهان گشود. نخستين کريسمس (جشن ميلاد مسيح) در سال 337 ميلادي برگزار شد که از سال352 ميلادي (15 سال بعد) به صورت يک مراسم رسمي و هر ساله در آمده است و مهم ترين عيد مذهبي مسيحيان است. طبق برخي محاسبات، مسيح سه سال پيش از مبدايي که قرار داده شده است به دنيا آمده بود. برخي از مورخان، اين اختلاف زماني را دو تا هفت سال نوشته اند. احتمال داده شده است که انتخاب روز 25 دسامبر به اين سبب بوده که از ديرزمان روميان و به پيروي از آنان اروپاييان ديگر، به اقتباس از ايرانيان (برحسب سال) يکي از روزهاي 20 تا 23 دسامبر را به عنوان پيروزي خورشيد (يلدا) جشن مي گرفتند. لوسيوس اورليانوس (اورليان) امپراتور روم

(275 - 214) که به اين مناسبت عمارتي ساخته بود 25 دسامبر سال 274 ميلادي اين جشنگاه (عمارت) را گشود و جشن خورشيد پيروز از آن پس در 25 دسامبر تثبيت شد و مسيحيان بعداً خواستند با يکي کردن دو مراسم، جشن هزاران ساله تداوم يابد. در روزهاي 20 تا 23 هر سال در نيمکره شمالي، خورشيد در وضعيتي نسبت به زمين قرار مي گيرد که کوتاه ترين روز و بلندترين شب به وجود مي آيد و از هزاران سال، ايرانيان و به اقتباس از آنان روميان روز پس از شب طولاني سال را تولد دوباره خورشيد (دي روز) گفته اند و خورشيد را «سول- اينويکتوس» به معناي خورشيد شکست ناپذير. طبق تحقيق زبان شناسان از آنجا که پارسي يک زبان هند- اروپايي است واژه «دي= روز» در زبان انگليسي از دي ماه پارسيان گرفته شده است.

زادروز «رودکي» پدر شعر فارسي دوران نوين اشاره يي به سعدي به مناسبت ماه وفات او

بيشتر مورخان و کرونيکلرها در اينکه رودکي پدر شعر پارسي نوين (پارسي معاصر) 25 دسامبر سال 860 ميلادي به دنيا آمده است، متفق القولند و برخي هم با محاسبات خود، وقوع آن را در همان روز ولي در سال 858 ميلادي نوشته اند. سال درگذشت وي 940 ميلادي است که چند پژوهشگر، درست آن را سال 941 ميلادي مي دانند. رودکي متولد تاجيکستان شاعر مشترک همه پارسيان جهان و از عوامل وحدت فرهنگي مردمي است که در قطعات منفصله امپراتوري پارسيان زندگي مي کنند و نياکان و درنتيجه خصلت ها و منش مشترک دارند. تاجيک ها بيش از ساير پژوهشگران درباره کارها و انديشه هاي رودکي تحقيق کرده اند و به خواست آنان، دولت شوروي در سال 1958 تمبر يادبود او را چاپ و منتشر کرد.دولت وقت ايران نيز سوم دي ماه سال 1337 (1958) همزمان با پارسي زبانان شوروي و مردم افغانستان زادروز رودکي را با شکوه تمام برگزار کرد اما با جزيي اختلاف عنوانش را يک هزار و يکصدمين زادروز رودکي گذاشت و قرار شد در تهران در محل ساختمان دبستان دولتي رودکي در خياباني منشعب از خيابان حافظ يک تالار هنر به نام رودکي بسازند که ساخته شد (پس از انقلاب 1357 نام تالار رودکي به تالار وحدت تغيير داده شده است). در ايران نيز همان سال تمبر پستي رودکي چاپ و به جريان گذاشته شد.

رودکي نه تنها شاعر بلکه نوازنده و خواننده هم بود. مجسمه هاي او در ميدان هاي شهرهاي کشورهاي پارسي زبان قرار داده شده است تا از زحمات و خدمات او قدرداني شده باشد.پيش از رودکي هم شاعران پارسي گو بودند، ولي رسم بر اين شده است که بگويند؛ شعر پارسي با رودکي دوباره به دنيا آمده است. رودکي که در يک روستاي رودک به دنيا آمده و نامش ابوعبدالله جعفر ابن محمد بود در دوران سامانيان مي زيست که بيش از هر دودمان ديگر براي احياي زبان فارسي و فرهنگ و تمدن ايراني کوشيدند.از اشعار رودکي اعم از غزل، قصيده، مثنوي و قطعه و نيز از توصيف هايي که کرده است به نظر نمي آيد نابيناي مادرزاد بود و به احتمال زياد در مقطعي از عمر کور شده بود.از اشعار رودکي که در بيش از صد دفتر درج شده بودند بيش از هزار بيت در دسترس نيست که ابيات؛ بوي جوي موليان آيد همي / ياد يار مهربان آيد همي.... اي بخارا شاد باش و شاد زي / مير (امير) زي تو ميهمان آيد همي.... از آن جمله اند که گويند امير ساماني با شنيدن اين ابيات به اقامت طولاني خود در شهر هرات پايان داد و همان دم روانه شهر بخارا شد.اشعار باقي مانده از رودکي تسلط گسترده او را بر زبان و واژگان پارسي ثابت مي کند. وي يکي از 27 شاعر پارسي گوي دوران سامانيان بود، ولي برتر از همه. گويند رودکي درصدد به نظم درآوردن کليله و دمنه هم بود. مرور بر اشعار رودکي نشان مي دهد پارسي امروز با زبان هزار و صد سال پيش تفاوت زيادي ندارد و اين استواري منحصر به فرد زبان پارسي را در ميان زبان هاي ديگر، بايد مرهون شعراي پارسي گويي چون رودکي، فردوسي، حافظ و... بود و عميقاً قدردان شان باشيم. زبان پارسي به خاطر اشعار آنان بوده که اين چنين استوار باقي مانده است.

دسامبر همچنين ماه درگذشت سعدي است. به نوشته قريب به اتفاق کرونيکلرها، مشرف الدين مصلح ابن عبدالله- سعدي شيرازي- سخن سرا و اندرزگوي بنام ايران و مردي که گفت «چو دخلت نيست، خرج آهسته تر کن» نهم دسامبر سال 1292 ميلادي در زادگاه خود شهر باستاني شيراز وفات يافته است. شماري بسيار کم از تاريخ نگاران درگذشت سعدي را سال 1290 ميلادي ذکر کرده و نوشته اند که وي به سال 1210 ميلادي در شيراز به دنيا آمده بود. او که در نوجواني شيراز را به قصد ادامه تحصيل در نظاميه بغداد ترک کرده بود (دانشکده يي که خواجه نظام الملک طوسي در اين شهر ساخته بود) تا سال 1256 (46 سالگي) به زادگاه خود بازنگشت و در اين مدت از بين النهرين (عراق امروز)، سوريه قديم (شامل سوريه امروز، لبنان و جنوب غربي ترکيه)، مصر، حجاز و قسمت هايي از آناتولي ديدار کرده و در طرابلس لبنان به دست صليبيون اسير شده بود. سعدي به سال 1257ميلادي «بوستان» که عمدتاً نثر است و سال بعد «گلستان» را که غالباً نظم است به پايان رساند.نظم و نثر سعدي که تا آن زمان چنين سبک و روشي سابقه نداشت فصاحت زبان پارسي را به اعلا درجه رساند. اين استاد سخن، نثري روان و شيرين دارد. حکايات و ابيات اين صوفي آکنده از پند و اندرز براي اصلاح مردمان است، از جمله؛روزي که زير خاک، تن ما نهان شود / و آنها که کرده ايم يکايک عيان شود....مفهوم «عيان شدن» در آن بيت؛ افشا شدن توسط تاريخ نگاران (و امروزه؛ روزنامه نگاران ـ تاريخ نگاران) است.

پويا مهدي کيا

کارشناسان بيوتکنولوژي؛ محصولات تراريخته وارداتي و برنج تراريخته توليد داخل هم اکنون در بازار کشور موجود است و مورد مصرف عموم قرار مي گيرد اين در حالي است که خطرات احتمالي ناشي از مصرف اين محصولات هنوز ناشناخته است. بهره گيري ايران از لايحه ايمني زيستي که به گفته اعضاي کميسيون کشاورزي مجلس قرار بود بالاخره پس از گذشت 11 سال بحث و بررسي و رفت و آمد ميان دستگاه هاي ذي ربط، تا پايان آذرماه گذشته براي تصويب به صحن علني مجلس برود، باز هم به تعويق افتاد. بنا بر گزارش اعتماد دولت جمهوري اسلامي ايران با پيوستن به کنوانسيون تنوع زيستي در مردادماه 76 رسماً ملزم به رعايت اصول ايمني زيستي شد. مطابق بند هشت کنوانسيون ايران خود را متعهد به ايجاد و ابقاي وسايل لازم براي نظارت، مديريت و کنترل خطرات احتمالي ناشي از استفاده يا رهاسازي سازواره هاي دستورزي شده ژنتيکي زنده حاصل از فناوري زيستي مدرن با در نظر گرفتن سلامتي انسان و محيط زيست مي داند. پس از پيوستن ايران به اين کنوانسيون نخستين بحث و بررسي ها در خصوص ايمني زيستي در کشور به راه افتاد.

جريان تدوين لايحه ايمني زيستي اما زماني شکل جدي تري به خود گرفت که دولت جمهوري اسلامي ايران در تاريخ سوم خردادماه 1380 پروتکل ايمني زيستي کارتاهنا را امضا کرد.

پروتکل کارتاهنا

اين پروتکل که با هدف کنترل نقل و انتقالات فرامرزي موجودات زنده دستورزي شده ژنتيکي و به اصطلاح ژورناليستي آن مهندسي ژنتيک شده و جلوگيري از تبعات سنگين اقتصادي و اجتماعي آن ايجاد شده بود در خردادماه 1379 در نايروبي به مدت يک هفته براي امضاي کشورها مفتوح و به دنبال آن در تاريخ 21 شهريور 1382 لازم الاجرا شد. به دنبال امضاي پروتکل توسط ايران در سال 80، خاتمي رئيس جمهور وقت دستور تشکيل کميته يي فرابخشي مرکب از رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، وزراي علوم تحقيقات و فناوري، بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، جهاد کشاورزي و بازرگاني را صادر کرد و در نهايت در 29 مردادماه 1382 از تصويب مجلس نيز گذشت. پس از آن در تاريخ 30 آبان 1382 سند الحاق به پروتکل يادشده در دفتر امور حقوقي دبيرکل ملل متحد به وديعه گذاشته و در نتيجه پروتکل کارتاهنا در تاريخ 30 بهمن 1382 براي ايران نيز لازم الاجرا شد.

تبعات سنگين رعايت نشدن پروتکل در ايران

با اين وجود بر اساس گزارشي که توسط يک مرکز تحقيقاتي منتشر شده است، در حال حاضر کشور ما مقصد ميليون ها تن محصولات ترانس ژنتيک مانند سويا، ذرت، کانولا و ديگر محصولاتي است که به طور مستقيم و غيرمستقيم مورد استفاده خوراکي انسان ها و دام قرار مي گيرد. براساس گفته رئيس سابق موسسه تحقيقات کشاورزي بسياري از مواد غذايي وارداتي به ايران ترانس ژنتيک هستند. به ويژه روغن خوراکي که 90 درصد نياز داخلي کشور به آن از خارج وارد مي شود. علاوه بر آن، بذرهاي مورد استفاده در زمين هاي کشاورزي نيز از اين نوع محصولات است که تنوع زيستي کشاورزي را با خطر مواجه مي کند. براساس اين گزارش تا پيش از اين تنها نگراني کشت برنج ترانس ژنتيک بود اما حالا نوبت پنبه، دانه هاي روغني و نيشکر است که وارد زمين هاي کشاورزي شده و اثرات منفي خود را بر تنوع محصولات متعارف و زمين هاي کشاورزي بر جاي بگذارد. آلودگي محيط زيست ما با اين نوع محصولات تنها به زمين هاي کشاورزي و سفره هاي مردم خلاصه نمي شود بلکه آب هاي کشور را نيز دربر خواهد گرفت، چه تحقيقاتي در جهت توليد نوعي ماهي ترانس ژنتيک که رشد آن از ماهي هاي معمولي سريع تر است در حال انجام بود که البته متوقف شد اما معلوم نيست چه اثرات سوئي بر جاي گذاشته است.

کمبود قانون مشکل اصلي است

اين محصولات به دليل کمبود قانون در کشور بدون گذراندن ارزيابي مخاطرات زيست محيطي و بهداشتي وارد محيط زيست و چرخه غذايي مردم مي شوند که در نهايت تبعات جدي زيست محيطي و بهداشتي و به دنبال آن زيان هاي سنگين اقتصادي را در پي خواهند داشت. همچنين از آنجايي که به دليل نبود قانون واردات مواد غذايي ما به طور سيستماتيک بررسي نمي شود که آيا حاوي محصولات ترانس ژنتيک است يا خير، معلوم نيست در واقع چه ميزان از اين محصولات به کشور وارد مي شود. اما پرواضح است که کشورهاي توليدکننده محصولات ترانس ژنتيک محصولات خود را به کشورهايي مانند ايران سرازير مي کنند که فاقد سيستم بازرسي و برچسب گذاري روي محصولات خود هستند. زيرا ديگر کشورها اجازه چنين کاري را نمي دهند. نکته جالب توجه اين است که در حالي که ايران با صرف هزينه هاي هنگفت اقدام به واردات اين محصولات مي کند،برخي از کشورهاي آفريقايي که با مشکل گرسنگي نيز روبه رو هستند، از ورود آنها حتي به صورت رايگان و به عنوان کمک غذايي جلوگيري مي کنند. ضرورت پيگيري جدي مساله در گفته هاي مسوولان ذي ربط و نمايندگان مجلس نيز به دلايلي که شرح آن رفت مورد تاکيد قرار مي گيرد. اما همين دلايل موجبات به تعويق افتادن تصويب اين لايحه در مجلس را فراهم مي آورد.

باز هم بررسي عميق تر لايحه

در اين ارتباط عباس رجايي رئيس کميسيون کشاورزي مجلس به خبرنگار «اعتماد» مي گويد؛ «لايحه امنيت زيستي احتياج به بررسي هاي عميق تري دارد و به همين دليل تا پايان اين ماه به صحن مجلس نمي رود و پيش بيني مي کنيم تا دو سه ماه آينده بررسي اين لايحه در کميسيون کشاورزي به طول بينجامد.» وي مي افزايد؛ «هرگونه نقل و انتقال محصولات ترانس ژنتيک بايد با پروانه ارزيابي مخاطرات احتمالي توسط دستگاه هاي ذي ربط انجام شود که براي تحقق اين امر به دنبال تصويب لايحه ايمني زيستي هستيم.»

وي همچنين اظهارنظر برخي منابع آگاه مبني بر اراده برخي از افراد سودجو براي توليد اين محصولات در کشور را تکذيب کرده و مي گويد؛ «هيچ گونه توليد انبوه محصولات تراريخته يا همان ترانس ژنتيک که به دست مصرف کنندگان برسد در ايران وجود ندارد و توليدات موجود در آزمايشگاه ها و به قصد بررسي انجام مي شود.» رجايي تاکيد مي کند؛ «زيان اقتصادي در اين زمينه را قبول نداريم چرا که خطرات مصرف اين محصولات نيز فقط در حد احتمال مطرح مي شود و خطر اثبات شده يي براي انسان و دام وجود ندارد. روغن ها و دانه هايي که در بازار کشور وجود دارند نيز خطر اثبات شده يي ندارند و در اين مورد تنها صحبت از احتمالات است.» وي خاطرنشان کرد؛ «لايحه امنيت زيستي در صورتي تا دو سه ماه آينده به صحن علني مي رسد که تمام امور بر پايه آيين نامه فعلي باشد. در آيين نامه جديد مجلس تمام لوايح به صورت يک شوري بررسي خواهند شد. اين مساله باعث مي شود علاوه بر کليات، مجبور باشيم جزئيات اين لايحه را نيز بررسي کرده و پس از آن لايحه را به صحن علني ببريم که به اين ترتيب ورود لايحه به صحن علني براي چند ماه ديگر به تعويق خواهد افتاد.»

تصويب لايحه ايمني زيستي در حالي به تعويق مي افتد که در صورت اجرايي شدن آن، واردات، صادرات، ترانزيت، رهاسازي، نگهداري و نقل و انتقال موجودات زنده تغيير شکل يافته ژنتيکي و فرآورده هاي آنها بدون دريافت مجوز جرم محسوب و مرتکب علاوه بر جبران خسارات وارده و ضبط فرآورده هاي مذکور، به حبس از شش ماه تا چهار سال و جزاي نقدي تا حد جبران خسارات وارده محکوم خواهد شد. اعطاي مجوز به فعاليت هاي مذکور و نحوه نظارت بر آنها اما از موارد چالش برانگيزي است که کارشناسان زيستي در خصوص آن اظهارنظرهاي متفاوتي مي کنند.

وزارت جهاد کشاورزي، هم متولي هم ناظر

کارشناسان مخالف رويکرد مجلس ضمن تاييد کارشناسانه لايحه دولت و تقدير از آن و البته خودداري از هر گونه اظهارنظر رسمي در مورد فعاليت ها و گزارش شور اول لايحه ايمني زيستي مجلس که توسط کميسيون کشاورزي به نمايندگان ارائه شد، دو ايراد عمده را به اين لايحه وارد کرده و آن را ناشي از ضعف عملکرد اعضاي کميسيون کشاورزي مجلس مي دانند. اين دسته از کارشناسان با اشاره به نقش نظارتي وزارت جهاد کشاورزي نخستين ايراد خود را وارد کرده اند. ايشان طرح اين سوال را ضروري مي دانند که وزارت جهاد کشاورزي که خود متولي بسياري از فعاليت هاي مربوط به محصولات مهندسي ژنتيک شده است و اين فعاليت ها خود مي تواند محل وقوع جرم باشد، چطور مي تواند همزمان نقش نهاد ناظر بر اين فعاليت ها را بازي کند؟

به طور قطع نظارت يک نهاد بر فعاليت هاي خودش منطقي، کارشناسانه و اثرگذار به نظر نمي رسد.

آزمايشگاه مرزي نه کاغذبازي

کارشناسان منتقد همچنين بر راه اندازي آزمايشگاه هاي ويژه شناسايي و بررسي محصولات تراريخته در مبادي مرزي کشور تاکيد دارند و جلوگيري از ورود محصولات زيان آور را منوط به ايجاد اين آزمايشگاه ها مي دانند.

اين در حالي است که رئيس کميسيون کشاورزي مجلس ايجاد آزمايشگاه هاي مرزي را ضروري ندانسته و به خبرنگار ما مي گويد؛ تنها پروانه ارزيابي مخاطرات احتمالي و مجوز سازمان هاي مربوط مانند سازمان دامپزشکي و نيز پروانه بهداشتي کشور مبدا براي حصول اطمينان از سلامت و بي خطر بودن مصرف محصولات مهندسي ژنتيک شده کفايت مي کند. اين چالش جدي در شرايطي مطرح مي شود که گزارش هاي متعددي از مضرات محصولات مهندسي ژنتيک شده گزارش شده که در برخي از اين گزارش ها آماري از تلفات و مرگ و مير نيز به چشم مي خورد. علاوه بر اين کارشناسان منتقد دريافت مجوز از سازمان هاي مختلف را نوعي درگير شدن در کاغذبازي هاي رايج مي دانند. با اين وجود بهزاد قره ياضي کارشناس بيوتکنولوژي کشاورزي و ايمني زيستي ضمن دفاع از عملکرد کميسيون کشاورزي مجلس در گفت وگو با خبرنگار ما تصريح مي کند؛ انجمن هاي علمي مرتبط با موضوع به طور مکتوب ضمن تقدير، رضايت کامل و موافقت خود را با عملکرد مجلس در مورد لايحه ايمني زيستي اعلام کرده اند.

وي ضمن انتقاد شديد از توقف تمام پروژه هاي تحقيقاتي در زمينه مهندسي ژنتيک در ايران مي گويد؛ توقف پروژه هاي ايراني در حالي صورت گرفته است که مستندات زيادي از طرف منابع مستقل و واحد هاي مختلف جهاد کشاورزي وجود دارد که واردات آگاهانه محصولات تراريخته را توسط وزارت جهاد کشاورزي با مجوز اين وزارتخانه تاييد مي کند.

معاون اسبق وزارت جهاد کشاورزي همچنين ضمن اشاره به کوتاهي مسوولان در خصوص پروژه ملي توليد برنج تراريخته که به طور اختصاصي توسط ايران پيگيري مي شد، يادآور مي شود؛ مصوبه هيات وزيران در سال 1384 کشت حداقل 200 هزار هکتار برنج تراريخته در سال گذشته بود اما در حال حاضر در خوش بينانه ترين تخمين ها سطح زير کشت برنج تراريخته بين چندصد هکتار تا چند هزار هکتار است که کوتاهي غير قابل جبران متوليان امر را آشکار مي سازد.

گزارش هاي تاييد نشده واردات بذر تراريخته کلزا

وي در نهايت متذکر مي شود برخي گزارش هاي تاييد نشده از ورود بذر تراريخته کلزا توسط واحدهايي از وزارت کشاورزي و کشت بدون اعلام آنها حکايت دارد که تاييد آن در حال حاضر امکانپذير نيست. چنين اظهاراتي لزوم و فوريت تصويب مواد قانوني مرتبط با محصولات مهندسي ژنتيک شده را بيش از پيش آشکار مي سازد چه آنکه دامنه تناقضات گفتار کارشناسان از مرگ تا پيشرفت و از توليد ملي تا حمايت از واردات که همواره جيب افراد سودجو را پرتر مي کند، امتداد يافته است.

محمود بازاري
mbazari2000@yahoo.co.uk

صنعت زعفران ايران از ديرباز به عنوان يک فرآيند بومي و منبع درآمد قابل اتکا براي توليدکنندگان و تجار اين محصول مطرح و واجد ارزش اقتصادي و فرهنگي بوده است. عايدات اقتصادي اين محصول به دليل متناسب بودن سطح هزينه ها و درآمدها و مانده قابل قبولي براي توسعه و گسترش فعاليت هاي توليدي و تجاري و استمرار روند عرضه و تقاضاي ضابطه مند، قابل ارزش بوده است و نيز عايدات فرهنگي آن بدين جهت که محصولي با تاريخچه کهن و آميخته با باورها، سنت ها، احساسات و زيبايي شناسي مردم ديار قهستان بوده است واجد ارج گذاري شايسته است. آنچه امروز گريبانگير فرآيند توليد تا عرضه به بازارهاي داخلي و خارجي زعفران به عنوان يکي از محصولات راهبردي در حوزه تجارت خارجي بخش کشاورزي شده است متاثر از چند فاکتور اساسي است که ريشه و بنيان تمامي آنها ناشي از فقدان سياستگذاري پايدار و برنامه ريزي متمرکز است. في الواقع تمامي دستگاه هاي دخيل در صنعت زعفران ايران که حتي در کارگروهي ملي براي تصميم سازي در راستاي منافع عمومي اين صنعت و بر مبناي اهداف چشم انداز 1404 و قانون برنامه چهارم توسعه دور هم جمع مي شوند در رسيدن به راهکارهاي اجرايي و برنامه هاي مشخص در محاق بخشي نگري و توجيهات به اصطلاح فني و سياستي دستگاهي گرفتار مي شوند. برخي دستگاه ها نيز بدون توجه به مجموعه مراحل تاثيرگذار بر صنعت زعفران به تنهايي تصميم به اجراي برخي راهکارها مي گيرند که در نتيجه آن مسير شکل گيري متوازن يک فرآيند ساختاريافته براي رفع مشکلات و تحکيم رقابت پذيري در توسعه مباني توليدي و تجاري اين محصول را از اساس زير و رو مي کنند. دغدغه ها در حوزه هاي بخشي براي رفع مسائل و مشکلات زعفران قابل بررسي است، به عنوان مثال حمايت از توليدکننده زعفران با اجراي راهکار خريد توافقي در سال هاي گذشته يک برنامه بخشي نگر بدون توجه به آثار و عواقب آن بود، نه اينکه اين راهکار مناسبي براي حمايت از توليد نيست بلکه زمان و نحوه اجراي اين برنامه بدون در نظر گرفتن نوع محصول و نظرات ساير بخش ها و ذي نفعان و بدون توجه به اينکه بيش از 70 درصد محصول توليدي زعفران مقصد صادراتي دارد منطقي نبوده و في الواقع اجراي بدون هماهنگي برخي راهکارها که بعضاً از توجيه کارشناسي کافي نيز برخوردار نيست مي تواند شيرازه يک صنعت ديرپا و قديمي را که برخي مديران بخشي نگر تنها اسمي از زعفران شنيده بودند و امروز براي آن تصميم سازي و تصميم گيري مي کنند، دگرگون کند. در مباحث اقتصادي، ارزش يک محصول تجاري که در سطح بين المللي قابل رقابت و عرضه است نسبت به محصولي که تنها مقصد بازار داخلي دارد از جهات مختلف واجد اهميت است.

زعفران يک محصول توليدي صرف نيست، بلکه به عنوان يک برند فرهنگي و نشان يک تاريخ تمدن کهن يکي از پايدارترين مناطق فرهنگي و تاريخي ايران باستان قابل معرفي به جهانيان است. گو اينکه عايدات اقتصادي محصول زعفران و فرآورده هاي حاصل از آن از چنان سطح اقتصادي برخوردار است که مي توان با توسعه فناوري و ايجاد زيست ساخت هاي صنعتي آن در بخش هاي ساخت دارو، مواد آرايشي و بهداشتي، مکمل مواد غذايي، توليد رنگ و... به ارزآوري شگفت آوري نائل شد. تدوين و اعمال سياست ها و برنامه ها عموماً در حوزه هاي مشترک توليدي و تجاري که ترجيحات تجارت خارجي محصولات کشاورزي بالاتر از 60 درصد است با چالش هاي فراواني روبه رو است. آسيب شناسي و بررسي هاي مساله يابي در اين حوزه مشترک نشان مي دهد نهادينه شدن يک فرهنگ بخشي نگر و عدم حساسيت نسبت به تغييرات ناشي از رفتارهاي بخشي است که ساير بخش ها را با مشکل مواجه مي کند. کارگروه ملي زعفران با هدف خروج نگاه ها و رفتارهاي اجرايي دستگاه هاي ذي ربط از حوزه بخشي به حوزه فرابخشي تصميم سازي و تصميم گيري تشکيل شد ولي تعيين مديريت کارگروه مذکور با نظر به ترجيحات تجارت خارجي محصول زعفران و توجيهات کارشناسي دقيق انجام نشده است.

به طور واضح محصولي که بيش از 70 درصد آن صادراتي است قطعاً بودجه هاي مناسبي براي بخش برون مرزي نيازمند است و في الواقع در جريان سياستگذاري و برنامه ريزي کلان، نيازمند تمرکز در مديريت کارگروه ملي و فرابخشي در حوزه تجارت خارجي يعني سازمان توسعه تجارت ايران است.

در جهان امروز نمي توان با مدل هاي توليدي داخلي و عمدتاً سنتي تجارت کرد و بايد از مدل هاي بومي و پايدار که اين موضوع اساساً در محصول زعفران به عنوان يک برند محصول پاک مطرح است و با استفاده از نيازهاي بازار مصرف خارجي که عمدتاً با ارزش افزوده هنگفتي همراه است در راستاي توسعه صنعت زعفران به ويژه گسترش کمي و کيفي محصول در حوزه توليد با توجه به ظرفيت ها و قابليت هاي اکولوژيکي کشور بهره کافي را به دست آورد. اصلاح جريان سياستگذاري و برنامه ريزي زعفران با هدف تمرکز در حوزه تجارت خارجي يک ضرورت است آنچنان که اين رويه بايد در بسياري از محصولات عمده صادراتي بخش کشاورزي نظير پسته اجرا شود.

ماهيت سياست ها و برنامه هاي طراحي شده اگر بر مبناي مباني علمي و تجربه شده جهاني باشد با بروز بحران هاي اقليمي و اقتصادي کمتر در معرض آسيب قرار مي گيرد. وضعيت بازار زعفران ايران در حال حاضر علائم روشني از وجود يک برنامه و سياست مدون و مدل سازي شده را نشان نمي دهد. دليل آن را مي توان در به هم ريختگي نظم بازار و عدم توازن عرضه و تقاضا و قيمت ها و نوسان هاي شديد قيمتي طي دوره هاي چند روزه طي سه ماه گذشته به عيان مشاهده کرد و جالب که از دست هيچ کس هم هيچ کاري برنمي آيد و اين خود بازار است که بايد به سمت تعادل پيش برود که البته مسير يادشده بدون مداخله دولت (به مفهوم عام کلمه) شايد به سرانجام مشخص تري منجر شود چرا که اجراي برنامه هاي مقطعي که معمولاً واجد پشتوانه کارشناسي کمتري (به دليل کمبود زمان و اضطرار در رفع مشکل) است وضع بازار را بدتر مي کند.

علي ايحال پيشنهاد مشخص اين است که مسير انتقال تقاضاي بازار جهاني از نحوه، ميزان و کيفيت زعفران توليدي ايران بايد جايگزين برنامه هاي گذشته شود. عملي شدن اين راهکار نيازمند عزم جدي دولت براي ساماندهي حضور محصولات راهبردي و صادراتي بخش کشاورزي در بازارهاي جهاني از طريق بازسازي روش هاي مديريت و نگرش جديد به سياستگذاري و برنامه ريزي متمرکز است.

کارشناس کشاورزي