گروه فرهنگي؛ بعد از برگزاري اکسپوي عکس و مجسمه که ماه گذشته حواشي زيادي را در عرصه هنر رقم زد، آرت اکسپوي تهران با حضور معاون هنري وزارت ارشاد، مديرکل اداره دفتر هنرهاي تجسمي، تعدادي از هنرمندان و يکي از نمايندگان يونيسف در تالار وحدت افتتاح شد. اکبر عالمي اجراي اين مراسم را عهده دار بود. محمدحسين ايماني خوشخو معاون فرهنگي وزارت ارشاد با ابراز خوشحالي از شروع اين حرکت هنري آغازگر افتتاحيه آرت اکسپوي تهران بود. او گفت؛ «به شخصه از زماني که مسووليت معاونت هنري وزارت ارشاد را بر عهده گرفته ام، دغدغه زيادي در حوزه اقتصاد هنر داشتم و همواره از نگاه اقتصادي به هنر تجسمي نگاه کردم. صحبت از هنر بدون توجه به اين نگاه اقتصادي باعث مي شود که از ديگر جوامع عقب بيفتيم. زيرا در جوامع امروزي فرهنگ به عنوان صنعت ديده مي شود و صنايع فرهنگي به معناي نگاه اقتصادي به هنر محسوب مي شوند.» معاون فرهنگي ارشاد در حالي از اقتصاد هنر سخن گفت که در روزهاي اخير خبرهاي فراواني مبني بر فروش آثار هنرمندان ايراني در حراج هاي خارجي روي خروجي خبرگزاري ها قرار گرفت و آثار هنرمندان ايراني در حراج هايي مثل کريستي و بونامز رکوردشکني کردند. ايماني خوشخو در بخشي از حرف هايش با اشاره به همين موضوع گفت؛ «به شکل موردي در داخل کشور و ساير کشورها شاهد عرضه آثار هنرمندان تجسمي و استقبال از آنها هستيم اما اين حرکت در مقابل حجم انبوه توليد آثار هنري در ايران اتفاق کوچکي است و بايد شرايطي فراهم شود تا تمام هنرمندان اين حوزه به شکل يکسان امکان فروش آثار خود را پيدا کنند. نه اينکه فروش به آثار چند هنرمند خلاصه شود.» محمد شالويي مديرکل اداره دفتر هنرهاي تجسمي هم درباره آثار ارائه شده هنرمندان ايراني در حراج هاي خارجي گفت؛ «براي ما به عنوان مسوولان هنري پسنديده نيست که هنرمندانمان به عنوان سرمايه هاي هنري آثار خلق شده خود را به دوش بگيرند و به دنبال مشتري بگردند يا منتظر برپايي حراج هاي ديگر کشورها باشند.» او در بخش ديگري از حرف هايش در مورد بازارهاي جهاني گفت؛ «بازارهاي جهاني فروش آثار هنري، ظرفيت پذيرش همه هنرمندان ايراني را ندارد. اما اگر بتوانيم اين پايگاه را در مناطق مختلف کشور برپا کنيم، به جاي اينکه تعداد محدودي از هنرمندان را به حراجي کشورهاي ديگر بفرستيم، مي توانيم اين امکان را به شکلي همه جانبه براي تمام هنرمندان خود فراهم کنيم و از سوي ديگر خريداران خارجي را نيز در بازارهاي هنري خود شرکت مي دهيم و شاهد فروش همه جانبه اين آثار هستيم.» شالويي در پايان حرف هايش به صحبت هاي وزير ارشاد درباره برگزاري اين آرت اکسپو اشاره کرد و گفت؛ «وزير ارشاد در جريان برپايي اين نمايشگاه از تمام دستگاه هاي دولتي درخواست کرده تا از نيم درصد بودجه عمراني خود بهره بگيرند و آن را صرف خريد آثار هنري بکنند. البته با حمايت هاي ايشان طرحي در حال شکل گيري است تا به جاي اختياري بودن استفاده از اين نيم درصد بودجه از سوي ديگر نهادها اين اتفاق اجباري شود، پس مي توان سال آينده را سال اکسپوهاي متعدد هنري نام نهاد.» محمود فرشچيان هنرمند نقاش نيز در مراسم افتتاحيه سخن گفت و به هنرمندان چنين توصيه کرد؛ «توصيه مي کنم که از آسان گيري و سهل انگاري در هنر پرهيز کنيد و نيروي لايزال هنري خود را مصرانه به کار بگيريد و اميد دارم که همگي شما موفق مي شويد.» در اين آرت اکسپو 1500 اثر از 750 هنرمند در شاخه هاي خط، خط نقاشي، مجسمه، حجم و همچنين عکس در سه طبقه تالار وحدت به نمايش گذاشته شده است. اين آثار از سوي 57 نگارخانه دار و موسسات فرهنگي ارائه شده است. ملاک اصلي اين آرت اکسپو حضور نگارخانه داران است اما آثار هنرمندان مستقل نيز تحت پوشش موسسه توسعه هنرهاي تجسمي در طبقه همکف تالار وحدت به نمايش درآمده است. قرار است اين نمايشگاه تا 15 دي ماه ادامه داشته باشد. همه اينها در حالي از سوي مسوولان هنري بيان مي شود که انگار هنرمندان از برگزاري اين آرت اکسپو خبر چنداني دريافت نکرده اند. محمد احصايي که اثرش بالاترين رقم حراج کريستي را به خود اختصاص داد در گفت وگو با اعتماد مي گويد؛ «من اصلاً از برگزاري چنين اکسپويي خبر ندارم. خودم اثري ارائه نداده ام و نمي دانم آيا اثري از من از سوي گالري داران به نمايش درآمده است يا خير؟» او با انتقاد از وضعيت اطلاع رساني اين اکسپو مي گويد؛ «در همه جاي دنيا قبل از برگزاري اکسپو با چاپ کاتالوگ و تبليغات هنرمندان و مردم در جريان قرار مي گيرند اما من حتي از برگزاري اين اکسپو هم خبر نداشتم.»

فرح اصولي يکي ديگر از هنرمنداني که آثارش در حراجي هاي خارجي با قيمت هاي بالا به فروش رسيده در گفت وگو با اعتماد در اين زمينه مي گويد؛ «راستش از اين موضوع خبر نداشتم، خودم کاري را به اين آرت اکسپو ارائه ندادم اما گالري افرند آثاري از من را براي نمايش به اکسپو داده و گويا اين آثار به نمايش درآمده اند.» نوع بشري مسوول گالري آران نيز از عدم ارائه آثار اين گالري به آرت اکسپو مي گويد؛ «قبل از اينکه کار ما شروع شود فرم درخواست کار از سوي آرت اکسپو ارائه شده بود. ما چون آن زمان ثبت نشده بوديم و کارمان شروع نشده بود، نتوانستيم در اين آرت اکسپو شرکت کنيم.» کيارش قوي دل مسوول گالري راه ابريشم نيز در اين زمينه به اعتماد مي گويد؛ «تجربه آرت اکسپوي قبل باعث شد اين بار از ارائه آثار به آرت اکسپو خودداري کنيم. پنج شش سال پيش يک آرت اکسپو برگزار شد ما هم شرکت کرديم اول اينکه کيفيت کارها خيلي پايين بود و دوم اينکه بعضي از کارهايمان که آن زمان فروخته شد بعد از يک سال پس داده شد و فروش هايمان کنسل شد. اين موضوع باعث شد اين بار در آرت اکسپو شرکت نکنيم.» امير عبدالحسيني دبير آرت اکسپوي تهران در گفت وگو با ايسنا در مورد انتشار کاتالوگ اکسپو مي گويد؛ «کاتالوگ ارزشمندي تهيه شده. قرار بود اين کاتالوگ همزمان با مراسم افتتاحيه عرضه شود اما به دليل مشکلات فني و چاپ ظرف امروز و فردا آماده مي شود.» او درباره قيمت آثار عرضه شده اين طور توضيح مي دهد؛ «آثار عرضه شده دومين آرت اکسپوي تهران از 200 هزار تا 70 ميليون تومان قيمت گذاري شده است.»

با دو ماه تاخير جشن روز جهاني انيميشن در ايران برگزار مي شود. اهالي سينماي انيميشن ايراني با دو ماه تاخير، چهارمين دوره جشن روز جهاني انيميشن را پنجم و ششم دي ماه در کافه گالري سينما «آزادي» برپا مي کنند. نور الدين زرين کلک و کامياب درويشي در نشستي خبري در خانه سينما حاضر شدند و به توضيح برنامه هاي جشن انيميشن پرداختند. زرين کلک به برگزاري سه ساله جشن روز جهاني انيميشن اشاره کرد و افزود؛ 28 اکتبر روز جهاني انيميشن نام گرفته و اکنون مدت چهار سال است که ما اين روز را جشن مي گيريم. امسال نيز براي برگزاري اين مراسم مشکلات متعددي داشتيم و جا دارد همين جا از مسوولان حوزه هنري براي همکاري شان در اين زمينه تشکر کنم. به گزارش ايسنا زرين کلک در بخش ديگري از سخنانش به بحث تاثيرگذاري فيلم هاي انيميشن اشاره کرد و گفت؛ به نظر مي رسد موثرترين نوع تبليغات در دوره فعلي، تبليغات انيميشني هستند. لذا لازم است ملاک انيميشن کيفيت باشد تا بدين ترتيب با زباني همه فهم اين موضوعات به شکلي تاثير گذار مطرح شوند. زرين کلک در پاسخ به سوالي مبني بر برگزاري جشنواره انيميشن عنوان کرد؛ «در هيچ کشوري جشنواره يي برگزار نمي شود مگر آنکه از پشتوانه هاي مالي برخوردار باشد و اگر اين گونه فعاليت هاي هنري مورد حمايت قرار نگيرند، فرهنگ مملکت ها مورد تضعيف قرار مي گيرد و حال آنکه ملتي که فرهنگش تضعيف شود قابل تسخير خواهد بود. از نظر من ما در حال حاضر انيميشن ملي نداريم و اين جاي شرمساري است. امروزه کسي در کشور ما فيلم هاي ملانصرالدين، تاريخي، حماسي و... نمي سازد و اين جاي شرمساري است. ما براي پايه هاي تمدن مان کاري نمي کنيم و پولمان را صرف فيلم هايي مي کنيم که در هر کشور و فرهنگ ديگري هم امکان ساخت آنها وجود دارد و بدين ترتيب سينماي ملي انيميشن خود را به هيچ گرفته ايم.»

«سينماي ما هنوز نتوانسته است بازتاب دردها، رنج ها و خوشي هاي ملت اش باشد.» اين جمله را رسول صدر عاملي در اولين نشست همايش «سينماي ملي طرحي براي فردا» که با حضور او، دکتر حسن بلخاري و دکتر ابراهيم فياض برگزار شد، بيان کرد. در ابتدا «سعيد مستغاثي» به عنوان مجري اين نشست تعريف مارتين اسکورسيزي درباره سينماي ملي را ارائه داد؛ «اين سينماگر هاليوودي مي گويد؛ «سينماي ملي سينمايي است که يک ملت را بتواند بشناسد» و اصطلاح سينماي ملي يک عبارت خلق الساعه نيست.» دکتر ابراهيم فياض نيز ابتدا با بيان اينکه سينماي ملي، سينمايي است که مي خواهد مليت خود را باز کند اين طور ادامه داد؛ «اما اين مساله در کشور ما مشکل است، چون ايران کشوري فراتر از مرزهايش است، سينماي ايران تا کشورهايي چون قفقاز، گرجستان، شمال آفريقا، خاورميانه تا تانزانيا و هند گسترش مي يابد و به علت خصيصه جهاني بودنش به راحتي در خصوص سينماي ايران نمي شود صحبت کرد.» به گزارش ايسنا رسول صدر عاملي نيز ابتداي سخنانش با اعلام اين مطلب که سال ها است در اين خصوص حرف مي زنيم اما هنوز به تعريف کاملي نرسيده ايم، گفت؛ «سينماي ملي ما هنوز نتوانسته است بازتاب درد ها، رنج ها و خوشي هاي ملت اش شود. فيلمي مي سازي که برگرفته از جامعه نباشد. وقتي فيلم به نمايش درمي آيد، اطلاعات تماشاگر از آنچه در فيلم مي گذرد، بيشتر است، پس دليلي ندارد از آن استقبال کند. پس به سراغ سينمايي مي رود که بتواند کمي بخندد.» او در قسمتي از سخنانش به عدم تفاهم خانواده سينما و مديريت فرهنگي پرداخت؛ «سينماي ايران متوجه نشد مديريت فرهنگي تعريفش از سينماي ملي چيست و مديريت فرهنگي نفهميد که به سينماگر ما بايد اجازه خلاقيت بدهد و سليقه خودش را به سينماگر تحميل نکند. به نظرم هيچ نوشته، قانون و سندي در اين راه وجود ندارد و من تاکنون هيچ درکي از سينماي ملي ندارم.» او با اشاره به بحث هاي مطرح شده در هيات دولت درباره سينما گفت؛ «وقتي در هيات دولت بيان مي شود سينما نون وآب نيست، بايد به اينجا برسيم که سينما نون و آب است. کار سينماگر نشان دادن راه حل نيست بلکه نمايشگر قصه يي است که امکان دارد پنج سال بعد اين اتفاق رخ دهد و در واقع هشدار مي دهد تا گردانندگان جامعه از بروز فاجعه يي که احتمالاً در راه است جلوگيري کنند.» کارگردان «من ترانه 15 سال دارم» گفت؛ «به نظرم وظيفه هنرمند همواره اين است که معترض باشد و حتي اگر جامعه مطلوبي داشت به دنبال جامعه يي مطلوب تر باشد. چرا مي خواهيد مثلاً 20 تا فيلم فاخر بسازيد، بگذاريد فيلمسازان کارشان را بکنند بعد آثار برتر را انتخاب و آنها را گسترش بدهيد، اين يعني مديريت.»

«قصه گو بايد بتواند تمام حواس مخاطب را به خود جذب کند. چراکه اگر لحظه يي او را از دست بدهد، بخشي از قصه از دست رفته است و ديگر قادر به تکرار آن نخواهد بود.» جرجيانا کيبل قصه گوي نروژي در جشنواره بين المللي قصه گويي مي گويد؛ «دو نکته بايد مورد توجه قصه گويان باشد؛ اول وقتي مي بينيد حواس ها پرت شده مي توانيد صداي خود را بلند کنيد و با حرکت هاي نمايشي دست و بدن، توجه مخاطب را دوباره به خود جلب کنيد. نکته ديگر اين است تمام تمرکز خود را به کار بگيريد تا بتوانيد تاثير عميق تري روي مخاطب داشته باشيد و تصوير نافذي از خود بر او به جاي بگذاريد.» به عقيده اين مربي قصه گويي، قصه گو اگر درست عمل کند، مي تواند تاثيرگذار باشد و مشکل از مخاطب نيست. او مي گويد؛ «درست عمل کردن قصه گو در روايت، مهم تر از اين است که شما بخواهيد با حرکت سر و دست يا صداي بلند توجه مخاطب را به خود جلب کنيد. براي خود من اين قضيه که توجه مخاطب را از دست بدهم فقط يک بار اتفاق افتاده و خوشبختانه ديگر در جلب توجه مخاطب به مشکل برخورد نکرده ام.» او در مورد طريقه اجراي قصه هاي مذهبي هم اين طور توضيح مي دهد؛ «قصه هاي مذهبي احتياج به يک وضعيت روحي متناسب با اجراي قصه دارد. روايت و اجراي اين قصه ها بيشتر به احساسات و بيان درست مفاهيم آنها احتياج دارند.» دوازدهمين جشنواره بين المللي قصه گويي از 30 آذر تا 3 دي در اصفهان برگزار مي شود که طي آن نزديک به 100 قصه گوي ايراني و خارجي با هم رقابت مي کنند.

احمد ميراحسان



گزارش «حاشيه روز» شنبه 30 آذر از جلسه نمايش جفت شيش، تصويري ناراست از جلسه و دست کم يک سويه، که شايسته هيچ روزنامه نگار جدي نيست، ارائه داده است. جلسه نمايش جفت شيش، گواهاني دارد، حاضران در جلسه جهانبخش نورايي و سيف الله صمديان، تصاوير فيلمي که گرفته شده و نواري که ضبط شده اسنادي هستند که نشان مي دهد، حاشيه روز تصويري ناراست برساخته است.

1- درست است، در حد نابردباري و تنفر، کيميايي از جفت شيش بدش آمده بود. هر آدمي مي تواند فکر کند حضور براي رونمايي يک فيلم و شمشير از رو بستن و ابراز انزجار تا سرحد کاربرد کلمه شيطنت و... مسلماً محصول انگيزه هاي ساختي يک فيلم نيست که هر قدر کارگردانان کاردان نباشند، نمي تواند چنين واکنشي برانگيزد. اما در بخش هاي برگزيده شده گزارش هيچ اشاره يي به پاسخ جهانبخش نورايي، احمد ميراحسان (من)، روبرت صافاريان، سيف الله صمديان و همه کساني که در آن جلسه از مخاطبان و حاضران به کيميايي اعتراض کردند و تاکيد کردند فيلم يکجانبه نيست، نشده است. در واقع جلسه، وارو گزارش شده است، درست است کيميايي از بد بودن فيلم و دوربين سرگردان و عدم توانايي در فيلمبرداري از مصاحبه ها حرف زد اما جهانبخش نورايي منصفانه گفت؛ «اولاً اينها اتهاماتي است که درباره آثار آقاي کيميايي هم ديگران مي گويند. ثانياً ويژگي تصاوير در پاره يي از مصاحبه ها، معنادار است و ارزش زيبايي شناسانه دارد و رساننده منظوري است و ثالثاً تصاوير فيلم مثلاً آغاز و پايان گوياي هدفمندي کارگردانان است هر چند کساني نپذيرند کيميايي در شب خلاقيتش قرار دارد اما بيانگر تصادفي بودن نيست و حتي اگر تصادفي باشند آنچه در متن فيلم حاضر است، داراي معني ساختاري است. اما اجازه بدهيد بگويم آن شب به زودي مشخص شد، اصلاً منظور کيميايي سرگرداني و کج کولگي پاره يي از تصاوير و «از يک سوراخ تو رفتن و از سوراخ ديگر بيرون آمدن» نبود. مگر فيلمي درباره آدم اگر هم اين ضعف ها را داشته باشد مستحق چنان تعميم سرکوبگرانه و جملات نابودکننده يي است،، و اين همان چيزي است که آن شب ورق را عليه کيميايي برگرداند و در گزارش اشاره يي به آن هم نشده است و من مي گويم؛ اولاً جنس سه گانه دوربين و تصوير در فيلم مي تواند به يک ساختار هدفمند اشاره کند که کيميايي چون ديگر حوصله جزئيات ساختاري را ندارد متوجه آن نيست. او مي توانست از خود بپرسد طراحي دوربيني که تصاوير نورپردازي شده و سايه و روشن هايي با کنتراست زياد را مدنظر قرار داده، مي توانسته با همان شسته رفتگي ادامه يابد. پس آيا «سرگرداني» دوربين يا وجه نمايشي و زواياي غلوآميز آن، بيانگر کاراکتر نمايشي و آشفتگي کيميايي نيست؟ کيميايي و دوستداران او مي توانند به اين جنبه استتيک جفت شيش فکر کنند و مفهوم زواياي دوربين را که گاه آزاردهنده است با وجه گاه آزاردهنده و نمايشي شخصيت کيميايي تطبيق دهند، اما کيميايي که انديشيده بود با نکته گيري ساختاري، هوشمندانه اغراض خود را نهان داشته به زودي در جلسه آن شب بردباري از کف داد و معلوم شد منظورش آن است که چرا حرف هايي انتقادآميز ابراهيم گلستان و حميدرضا صدر را در فيلم گذاشته ايم و سپس شيطنت کرده ايم. و اين درست همان نکته يي بود که جلسه آن شب را به شبي فراموش نشدني و گرم بدل کرد. چون همه اعتراض کردند، چنين نيست و اين احساس شخصي کيميايي است و جفت شيش فيلم بدي از آب در نيامده و اتفاقاً فيلمي منصفانه و دوسويه و بي طرفانه تا حد ممکن است.در واقع من و روبرت هرگز عقيده مان را در فيلم دخالت نداده ايم و کيميايي هم مي داند از تيغ و ابريشم تا رئيس، داوري ما بسيار با انتقاد منفي تري از آنچه ديگران در فيلم شيش مطرح کرده اند، بوده است. در اين گزارش از قول کيميايي آمده که در فيلم چند نظر تند و تيز گنجانده شده و سراغ کساني رفته اند که سن و سال شان به مراتب از سال هاي فيلمسازي او کمتر است و سابقه چنداني نداشته اند و گلستان تا گوزن ها بيشتر نديده و تهمينه ميلاني مي گويد سرب را دوست ندارد و همين يک جمله را گذاشته و از يک آدم فوتبالي خواسته اند درباره سينماي او حرف بزند و... و الي آخر.تک تک حرف هاي کيميايي جواب داشت و ناراست بود و در گزارش نيامده، چرا؟اول آنکه فيلم فقط داوري هاي منفي را برنگزيده و بيشتر از منفي ها، داوري مثبت دوستداران کيميايي آقايان دريا بندري، احمدرضا احمدي، طوسي، قادري، جناب و خانم ميلاني را ثبت کرده است. دوم؛ در سه نسل فيلم داوري مثبت و منفي را گرد آورده و بخش گلستان متعلق به داوري قبل از انقلاب بوده و ربطي به فيلم هاي بعدي نداشته است. سوم؛ اتفاقاً کساني که سن شان از سن سال هاي فيلمسازي کيميايي کمتر است، همه شان از موافقان او بوده اند، و ما حذفي صورت نداديم.

چهارم؛ بين 70 جمله ستايش آميز خانم ميلاني، او تنها درباره سرب گفت که دوستش ندارد و آن هم در دفاع از کيميايي و به اين معني که نيروي مميزي فيلمساز را وامي دارد اثر دلخواه حکومت بسازد، اما کيميايي تحمل همين يک جمله را نداشته و برآشفته است،

و باز از جمله حرف هاي ناراستي که کيميايي زد و بسيار زد و در گزارش پاره يي عليه جفت شيش ثبت شد و جوابش را حذف کرده اند آن بود که نوشتند اين اولين باري است که او جفت شيش را مي بيند و من فيلم را برايش فرستادم و او به سبب بد بودن آن را رها کرده است. متاسفم بگويم که من جفت شيش را براي او نفرستادم. خوشبختانه براي فيلم دوم خودم و فيلمبردار و صدابردار رفتيم مدرسه کيميايي و در سالن نمايش آنجا فيلم را با هم ديديم و تصوير آن را هم گرفتيم که به عنوان سند هست و کيميايي سکانس هايي را که از او انتقاد نمي کردند گفت شاهکار است و از فيلم او بهتر درآمده و به من پيشنهاد کرد فيلم بلند سينمايي ام را بسازم و بيايم در مدرسه اش تدريس کنم که نپذيرفتم و از گلستان و حميدرضا صدر بسيار عصباني بود و خواهش کرد آنها را دربياورم و باز نپذيرفتم و... و حالا کمر به قتل جفت شيش بستن و بي تحملي کيميايي ديگر بايد روشن شده باشد،

و اما قرار ما؛

در همان جلسه اول باز تصويرش هست. ما گفتيم به چشم هاي ما نگاه کند ما را مي شناسد و مي داند طرفدار سينمايش نيستيم و فيلم تبليغي براي او نخواهيم ساخت اما اثري منصفانه مي سازيم. خوشبختانه موافقان و مخالفان فيلم در اين نکته که جفت شيش اثري منصف است توافق دارند پس اصلاً قرار نبود چيز ديگري ساخته شود.

نکته آخر اجرا و تدوين بد حرف هاي من است. من گفتم از کيميايي سخن رک و صريح را مي آموزم اما از سخنان روشن در نفي کيميايي و اثبات نابردباري و توقعات بيجاي او يک کلمه در گزارش نيامده است. مسلماً کيميايي جايگاه محکمي دارد و خيلي چيزها دارد که به من بياموزد اما نه اين چيزها را، من به نحو معکوسي از او درس صبر آموخته ام هرچند بي صبر و ناراستگو هم باشد کيميايي، کيميايي است.