هنگامه شهيدي

«باراک اوباما» روز 26 نوامبر 2008 تعدادي از مسوولان تيم اقتصادي1 خود را طي کنفرانسي خبري معرفي کرد. چهل و چهارمين رئيس جمهور امريکا در اين روز، «پال ولکر» رئيس پيشين بانک مرکزي ايالات متحده را به سرپرستي هيات جديد مشاوران اقتصادي، «آستن گولسبي» استاد اقتصاد دانشگاه شيکاگو و مشاور اقتصادي خويش را به عنوان مدير منابع انساني هيات مشاوران اقتصادي و «پيتر اورسزاگ2»39 ساله را به عنوان مدير دفتر بودجه کاخ سفيد منصوب کرد. اين هيات نظريات مشاوره يي خود را خارج از چارچوب اداري رايج در اختيار رئيس جمهوري منتخب قرار خواهد داد. فعاليت اين هيات هيچ تداخلي با روند برنامه هاي وزارت خزانه داري و ديگر نهادهاي اقتصادي دولت بوش ندارد. از جمله مسووليت هاي هيات مشاوران اقتصادي، کمک در طراحي و اجراي برنامه هايي براي جهش هاي اقتصادي، افزايش دستمزدها و افزايش استاندارد سطح زندگي و مقابله با بحران مسکن است. نظارت بر فعاليت بازار مالي و وال استريت از مسووليت هاي اصلي هيات مشاوره اقتصادي رئيس جمهوري منتخب است.

برخي کارشناسان و ناظران تحولات ايالات متحده بر اين باورند که اوباما ترکيبي از جوانان و باتجربه ها را براي اثبات ميزان پايبندي به شعار «تغيير» و مقابله با چالش هاي پيش رو در دولت خود به کار خواهد گرفت. اوباما در سومين کنفرانس خبري خود از معرفي «پال ولکر» 81 ساله به مقام مديريت هيات جديد مشاوره اقتصادي خود خبر داد که هدف آن ايجاد ثبات در بازار مالي است. اوباما در اين کنفرانس خبري به مردم وعده داد؛ «کمک در راه است.» اوباما همچنين گفت؛ «اگرچه پيروزي در انتخابات بسيار درخشان بود اما من راي 53 درصد مردم را به دست آوردم و 46 تا 47 درصد ديگر به من راي ندادند. از اين رو تلاش خواهم کرد تا کابينه ام، انعکاسي از خواست تمام مردم امريکا باشد.»

کارشناسان امور امريکا بر اين باورند که «معرفي سريع و کم سابقه مقامات دولت اوباما، 55 روز پيش از در دست گرفتن قدرت، تلاشي است براي نمايش ميزان آمادگي دولت جديد در راستاي اصلاحات در واشنگتن.» اوباما در کنفرانس خبري هفته گذشته با تاکيد بر تعهد خود به حرکت دادن امريکا در جهت گيري جديد، از عزم خويش براي کاهش جدي بودجه فدرال خبر داد. باراک اوباما معتقد است؛ «اصلاحات در بودجه کشور، نه يک گزينه که يک ضرورت است.» در کانون اهداف اوباما براي انجام اصلاحات اساسي در بودجه تامين منابع مالي، نجات اقتصاد امريکا، بازگرداندن اطمينان به بازار مالي اين کشور و مصرف کنندگان، و ايجاد ميليون ها فرصت شغلي قرار دارد.

کارشناسان امريکايي معتقدند به جز «بيل ريچاردسون» که به عنوان وزير بازرگاني انتخاب شده است، «رهبران اقتصادي دولت اوباما از جمله «تيموتي گايتنر» 47ساله، وزير خزانه داري، «لارنس سامرز» 53 ساله، مدير شوراي ملي اقتصادي کاخ سفيد و «اورسزاگ» 39 ساله همه شاگردان «رابرت روبن» وزير پيشين خزانه داري بيل کلينتون و عضو هيات مديره «سيتي گروپ» هستند که «موازنه بودجه دولت» از دستاوردهاي مهم او بود. «تيموتي گايتنر» که فارغ التحصيل کالج دارتموث و دانشکده مطالعات بين المللي پيشرفته دانشگاه «جان هاپکينز» است، تاکنون به عنوان رئيس و مديرعامل بانک مرکزي نيويورک فعاليت مي کرد. او طي سال هاي 1996-1995به عنوان دستيار جانشين وزير خزانه داري در سياستگذاري پولي و مالي بين المللي، در سال هاي 1997-1996 دستيار ارشد جانشين وزير خزانه داري در امور بين المللي، دستيار وزير خزانه داري در امور بين المللي طي سال هاي 1998-1997 کار کرده است. وي از سال 1998 تا 2001 به عنوان معاون وزير خزانه داري در امور بين الملل کار کرد و پس از آن به عنوان مدير بخش توسعه و بررسي سياستگذاري در صندوق بين المللي پول تا سال 2003 فعاليت کرد.

«لاورنس سامرز» هم اکنون استاد «چارلز دبليو اليوت» در دانشگاه هاروارد است. او به عنوان هفتاد و يکمين وزير خزانه داري امريکا از سال 1999 تا 2001 و همچنين به عنوان رئيس دانشگاه هاروارد از سال 2001 تا 2006 کار کرد. سامرز طي سال هاي 1991 تا 1993 به عنوان جانشين و معاون وزير خزانه داري و اقتصاددان ارشد و اصلي بانک جهاني کار کرده است. سامرز داراي نشان «جان بيتس کلارک» به خاطر کارهايش در حوزه اقتصاد در دولت کلينتون است؛ جايزه يي که به اقتصاددان امريکايي زير 40 سالي که مهم ترين کمک را به اقتصاد امريکا کرده است، اعطا مي شود.

به باور بسياري از تحليلگران، رئيس جمهور سياهپوست امريکا سريع تر از ساير روساي جمهور گذشته در حال تکميل کابينه است. اوباما روز دوشنبه مورخ 11/9/1387 گروه امنيت ملي خويش را معرفي کرد. اين گروه آميخته يي است از يک چهره مشهور سياسي مانند «هيلاري کلينتون» 61 ساله به عنوان وزير امور خارجه، يک چهره دوحزبي مانند «رابرت گيتس» 65 ساله که پذيرفته در مقام وزارت دفاع بماند و يک چهره نظامي مانند درياسالار «جيمز جونز» 65 ساله رهبر پيشين نيروهاي ناتو و فرستاده ويژه به خاورميانه که از منتقدان جنگ عراق نيز بود به عنوان مشاور امنيت ملي که به خوبي محدوديت هاي قدرت نظامي را مي شناسد. «جانت ناپوليتانو» فرماندار کنوني آريزونا نيز به عنوان وزير امنيت داخلي (امنيت کشور يا امنيت سرزميني) و «سوزان رايس» به عنوان نماينده دائم ايالات متحده در سازمان ملل که عضو کابينه دولت اوباما نيز خواهد بود، معرفي شده است.

رئيس جمهور منتخب امريکا اول دسامبر 2008 هنگام معرفي تيم امنيت ملي خود گفت؛ «امروز من و جو بايدن تيم امنيت ملي خود را معرفي مي کنيم. چالش هاي امنيت ملي پيش روي ما به اهميت بحران اقتصادي امريکاست. ما در حال جنگ در دو جبهه هستيم. منازعات قديمي حل و فصل نشده، باقي مانده است. گسترش تسليحات هسته يي نگراني درباره اين خطر را بيشتر مي کند. وابستگي ما به نفت، موجب تقويت دولت هاي خودکامه شده و سياره ما را با خطر مواجه مي کند. در جهان ناآرام کنوني هنگامه آغاز دوباره رهبري امريکا براي غلبه بر چالش هاي قرن بيست ويکم فرا رسيده است. ما توان خود را براي شکست دشمنان و حمايت از دوستان مان تقويت خواهيم کرد... ما يک بار ديگر به مردم دنيا نشان خواهيم داد که در دفاع از مردم خويش سرسخت هستيم، و به آرمان دموکراسي و عدالت و فرصت و اميد پايبند هستيم. براي پيروزي بايد استراتژي جديدي را در پيش بگيريم که به صورت ماهرانه يي همه عناصر قدرت امريکا يعني قدرت نظامي، ديپلماسي، اطلاعات، نيروي نظامي و اقتصادي را شامل شده، متعادل و منسجم کند.»

برخي مقامات رسمي امريکا مي گويند «رابرت گيتس» وزير دفاع فعلي امريکا موافقت کرده از زماني که رئيس جمهور جديد قدرت را در دست مي گيرد، حداقل براي يک دوره يک ساله رياست پنتاگون را برعهده داشته باشد. باور عمومي بر اين است که در هر صورت تمام مديران تحت رياست «گيتس» تغيير خواهند کرد. از جمله تغييرات مورد انتظار اينکه قرار است «ريچارد دنزيگ»، وزير پيشين نيروي دريايي، معاونت وزارت دفاع را برعهده گيرد. ابقاي «رابرت گيتس» مي تواند تاکيدي باشد بر وعده اوباما براي انتصاب حداقل يک جمهوريخواه در کابينه چهل وچهارم. در عين حال بسياري از تحليلگران معتقدند ورود گيتس به کابينه اوباما جناح چپ و ضدجنگ حزب دموکرات را خشمگين خواهد کرد. «رابرت گيتس» در زمان رياست جمهوري بوش پدر، رياست CIA را برعهده داشت و در دولت جيمي کارتر و رونالد ريگان جزء مشاوران امنيت ملي بود. گيتس که جزء جريان واقع گرا و از کارشناسان دوران جنگ سرد محسوب مي شود، در بيرون راندن نيروهاي اتحاد جماهير شوروي سابق از افغانستان، نقش مهمي ايفا کرده است. گيتس هرچند از منتقدان طرح خروج شانزده ماهه باراک اوباما از عراق بود اما از اعزام نيروي بيشتر به افغانستان نيز حمايت کرده است. گيتس پيش از رياست بر پنتاگون، در دسامبر 2006 از اعضاي «گروه مطالعات عراق» بود که گفت وگوي مستقيم با ايران و سوريه را براي بازگرداندن ثبات به منطقه توصيه کرده بود. گيتس به دليل ايجاد شفافيت در فعاليت هاي وزارت دفاع، در کنگره امريکا از احترام بسياري برخوردار است و از جمله اولين مقاماتي بود که از ضرورت تعطيلي زندان گوانتانامو سخن گفته بود. گيتس از حاميان بودجه بيشتر براي وزارت امور خارجه است و تقويت رويکردهاي نرم افزاري و بهره گيري از ابزارهاي قدرت نرم از جمله «ديپلماسي عمومي» را همواره توصيه مي کند. گيتس معتقد است اگر وزارت امور خارجه امريکا درست عمل کند، خيلي از اقدامات و هزينه هاي سنگين نظامي، ضرورت خود را از دست خواهند داد. گيتس براي کاهش تنش در روابط ميان مسکو و واشنگتن تلاش زيادي کرده است.

در نهايت انتظار مي رود «باراک اوباما» براي ايجاد اصلاحات اساسي در اقتصاد و سياست امريکا، با رويکردي دوحزبي و بهره گيري از حداکثر ظرفيت واقع گرايي در ايالات متحده، اقدامات خود را طراحي، برنامه ريزي و اجرا کند. اين مهم موضوعي است که به باور تحليلگران امور امريکا همواره تکرار شده و خواهد شد. تاريخ ايالات متحده گوياي توافقات و رويکردهاي دوحزبي در هنگامه عبور از تنگناهاي سياسي و اقتصادي سرنوشت ساز اين کشور است.

پي نوشت ها؛------------------------

1- انتصاب مسوولان اقتصادي تيم اوباما، مورد حمايت سناتور جان مک کين هم قرار گرفته است. مک کين روز 25 نوامبر 2008 در آريزونا، طي کنفرانس خبري، حمايت قاطع خود را از همکاري با رئيس جمهوري اوباما اعلام و تاکيد کرد؛ «رسيدگي به نگراني هاي اقتصادي، اولويت نخست در واشنگتن خواهد بود.»

2- انتصاب «اورسزاگ» که سال ها مديريت دفتر بودجه کنگره امريکا را در اختيار داشته و از احترام بسياري در ميان اعضاي مجلسين ايالات متحده برخوردار است، با واکنش مثبت رهبران دو حزب دموکرات و جمهوريخواه مواجه شده است. «اورسزاگ» تجارب زيادي در حوزه بودجه بهداشت و بيمه درماني، آموزش، و محيط زيست دارد. «اورسزاگ» قبلاً مشاور اقتصادي دولت بيل کلينتون نيز بوده است.

گروه اقتصادي؛ ديروز نخستين روز استفاده از سيستم جديد معاملات بود. از همين رو از ابتداي ساعات معاملاتي آمار به سرعت در اختيار بازار قرار نگرفت. البته بروز مشکل در روزهاي نخست به کارگيري اين سامانه طبيعي است و يکي از مهم ترين مسائل در چنين مواردي قيمت ثبت شده روبه روي هر نماد بود. اين قيمت، برخلاف سيستم قبل که بيانگر آخرين قيمت معاملاتي بود، بيانگر ميانگين وزني نرخ معاملات است. با توجه به اينکه ديروز نخستين روز به کارگيري اين سامانه بود، تعدادي از کارگزاران سردرگم بوده و نمي توانستند به راحتي فعاليت کنند. به علاوه از آنجا که آمار و قيمت ها به راحتي در دسترس سهامداران نبود، بسياري از سهامداران ترجيح دادند با حضور فيزيکي در تالار حافظ اقدام به خريد و فروش سهام کنند. به هر حال ديروز بازار از ازدحام بالايي برخوردار بود و تلاش کارگزاران هم براي شناختن بيشتر سيستم قابل توجه بود. در اين زمينه مدير بازار شرکت بورس گفت؛ «به جز تالارهاي اختصاصي شرکت هاي کارگزاري، سيستم جديد معاملاتي در تالارهاي اصلي و فرعي بورس و همچنين 21 تالار منطقه يي سراسر کشور به کار گرفته مي شود.» علي صحرايي با اشاره به فعاليت سيستم جديد معاملاتي اظهار داشت؛ «اين سيستم از امروز (ديروز) در همه تالارهاي منطقه يي سراسر کشور و دو تالار اصلي و فرعي بورس به کار گرفته مي شود.» البته در حال حاضر امکان استفاده از اين سيستم در تالارهاي اختصاصي شرکت هاي کارگزاري وجود ندارد. براساس برنامه هاي مسوولان شرکت بورس، سيستم جديد معاملاتي بعد از سال ها انتظار از امروز مورد استفاده قرار خواهد گرفت که داراي قابيلت هايي چون تحت سيستم «لينوکس» بودن، امکان انجام چندين معامله، انجام روزانه 100 هزار معامله با سرعت بالا، امکان استفاده در معاملات قرارداد آتي (فيوچر) و اختيار معامله (آپشن)، فروش استقراضي سهام و بازار توافقي و جبراني، گرافيک محيطي بالا و کاربري آسان است. بدين ترتيب اين سيستم جديد در حالي جايگزين سيستم معاملات قبلي خواهد شد (تخصيص سهام از طريق سيستم قديمي انجام خواهد شد) که با اين اتفاق چند تغيير درزمان و نحوه معاملات به وجود خواهد آمد. زمان سفارش گيري در حالي همان روال قبلي و از ساعت 30/8 تا 9 صبح خواهد بود که شروع و پايان معاملات از ساعت 9 تا 12 روزهاي شنبه تا چهارشنبه تعيين شده و کاهش نيم ساعته زمان معاملات ناشي از نبود سيستم پس از معاملات است. از سوي ديگر از ساعت 12 تا 15/13 نيز زمان امکان ورود، اصلاح يا حذف سفارشات تعيين شده و از ساعت 45/13 تا 45/14 نيز زمان تخصيص معاملات گروهي در سامانه قديم در نظر گرفته شده است. اين در حالي است که با استفاده از سيستم جديد معاملاتي امکان خريد و فروش روزانه سهام وجود خواهد داشت. بدين معني که سهام خريداري شده در همان روز معامله در دارايي خريدار وارد شده و امکان فروش سهام در همان روز خريد وجود خواهد داشت. اما تسويه حساب و دريافت نقدينگي ناشي از فروش سهام همان روال قبلي يعني سه روز بعد از فروش تعيين شده است. از سوي ديگر کليه معاملات انجام شده در بازار عادي و حتي معاملات بلوکي در محاسبات قيمت پاياني و شاخص بورس موثر خواهد بود.

در حال حاضر و با توجه به عبور از مرحله گذر سيستم قبلي به سيستم جديد، براي فروش دارايي يک سهامدار، در هر شرکتي تنها يک کارگزار عامل انتخاب مي شود و دارايي هر سهامدار در هرنماد به کد مشتري آن سهامدار به کارگزاري منتقل خواهد شد که آخرين معامله را براي وي تا ديروز انجام داده است.

چهار کشور خواهان خريد سهام شرکت مخابرات هستند

مديرکل روابط عمومي شرکت مخابرات ايران گفت؛ پيش بيني مي شود در آينده نزديک يک هيات ترکيه يي براي بررسي خريد سهام مخابرات ايران به کشور سفر کنند. داود زارعيان اظهار داشت؛ هيات هايي از چين، اندونزي و روسيه به ايران سفر کرده و با مسوولان ذي ربط در خصوص سهام شرکت مخابرات ايران مذاکراتي کرده اند. زارعيان با اشاره به سفر هيات مشترکي از شرکت مخابرات ايران و سازمان خصوصي سازي به اندونزي براي مذاکره با طرف اندونزي خواهان سهام شرکت مخابرات گفت؛ پيش بيني مي شود به زودي هياتي از ترکيه نيز براي مذاکره درباره خريد بلوکي سهام مخابرات به ايران سفر کند.

وي تاکيد کرد؛ اين احتمال وجود دارد که شرکت هاي ايراني با طرف هاي خارجي شريک شده و اشتراکي سهام مخابرات را خريداري کنند.