هنگامه شهيدي

«باراک اوباما» که روز بيستم ژانويه 2009 مصادف با اول بهمن 1387 به عنوان اولين رئيس جمهور سياهپوست ايالات متحده وارد کاخ سفيد خواهد شد بنا بر شواهد موجود، از نظر چالش هاي سياست خارجي و معضلات اقتصادي، مشکل ترين دوران خود را طي خواهد کرد. به همين منظور توصيه ها و پيشنهادات گسترده و متنوعي از موضوعات مختلف اکنون روي ميز او قرار دارد. با توجه به اهميت رويکردي که اوباما در قبال ايران اتخاذ خواهد کرد، و از آنجا که به باور کارشناسان و تحليلگران امور امريکا، برآيند اين پيشنهادات، سياست خارجي آينده امريکا را شکل خواهد داد، در اين مختصر ضمن اشاره به نوع نگاه اوباما و بايدن به برخي از رهيافت هاي اصلي در قبال کشورمان و منطقه اشاره مي شود. راهبرد حزب دموکرات براي اداره ايالات متحده امريکا طي سال هاي 2009 تا 2012 تحت عنوان PROMISE AMERICAصS RENEWING هم زمان با برگزاري کنوانسيون ملي اين حزب که در آن نامزدي سناتور باراک اوباما به طور رسمي از سوي دموکرات ها اعلام شد، منتشر شد. اين راهبرد که انتظار مي رود چارچوب کلي برنامه کاري «باراک اوباما» براي اداره آينده ايالات متحده باشد، در چهار فصل با عناوين «بازسازي روياي امريکايي»، «بازسازي رهبري امريکا»، «بازسازي اجتماع امريکايي»، و «بازسازي دموکراسي امريکايي» تدوين شده است. استراتژي اعلامي حزب دموکرات براي مواجهه با جمهوري اسلامي ايران طي سال هاي 2009 تا 2012 مي گويد؛ «جهان بايد مانع دستيابي ايران به سلاح هسته يي شود. اين امر با اعمال تحريم هاي شديد عليه ايران به همراه ديپلماسي و مذاکره بدون پيش شرط و سطح بالا ممکن خواهد بود. ما اين سياست را با همراهي متحدان اروپايي خويش در قبال ايران دنبال خواهيم کرد. اگر ايران از تلاش براي دستيابي به تکنولوژي هسته يي و تهديد اسرائيل دست بردارد، مشوق هاي مهمي دريافت خواهد کرد، در غير اين صورت فشارهاي جامعه جهاني و ايالات متحده از طريق تحريم هاي شديد يکجانبه و چندجانبه، براي منزوي کردن رژيم ايران ادامه خواهد يافت.»

اوباما طي مقاله يي که در شماره جولاي و آگوست 2007 دوماهنامه «امور خارجي» چاپ شد، به نقش محوري امريکا و انتظاري که در دوران کنوني از اين کشور مي رود، اشاره کرد. او با برشمردن ويژگي رهبران امريکا در دهه هاي گذشته و در مواجهه با بحران هاي پيشين چون «تسلط فاشيسم» در زمان رياست جمهوري روزولت، «گسترش نفوذ کمونيسم» در دوره ترومن و اجراي «طرح مارشال» براي توسعه صلح «مدرن کردن ارتش امريکا» در ايام جان اف کندي براي رهايي از «جنگ سرد» و «ايجاد اتحاد» براي توسعه، بر ضرورت اقدامي فوري و مهم از سوي دولت آينده امريکا براي احياي دوباره وجهه و اعتبار اين کشور تاکيد کرده بود.

اوباما در آن تحليل نوشته بود؛ «ديپلماسي قاطع که توسط همه ابزارهاي قدرت از جمله سياسي و اقتصادي حمايت شود، ما را در رويارويي ايران و سوريه به سرمنزل مقصود خواهد رساند. تهديد، ديگر چاره ساز نيست؛ هرچند استفاده از نيروي نظامي نبايد به کلي منتفي فرض شود. ما لحظه يي براي صحبت مستقيم با ايران نبايد درنگ کنيم. سياست ما بايد بر اين مبنا باشد که ادامه فعاليت هاي هسته يي را براي ايران بسيار پرهزينه کنيم. بايد به ايران به ويژه مردم آن نشان دهيم که منافع بزرگي از قبيل روابط اقتصادي، تضمين هاي امنيتي و روابط ديپلماتيک در انتظار آنان است.»

اوباما در ادامه افزوده بود؛ «شايد بگويند دوره امريکا به سر رسيده است. اما من مي گويم اين دوران به سر نيامده، بلکه وارد عصر جديدي شده است. به عنوان رئيس جمهور منتخب برنامه هايي دارم، که عبارتند از پايان دادن منطقي به جنگ عراق و تمرکز بر ثبات خاورميانه در ابعادي بزرگ تر؛ زيرا جنگ عراق از ابتدا نيز اشتباه بود، و ربطي به مقابله با تروريسم نداشت. جنگي که بي دليل دست کم جان 3300 امريکايي را گرفته، و هزارها نفر ديگر را زمينگير کرده است.» به نوشته او بايد اعتراف کرد که بهترين گزينه، خروج از عراق است. زيرا راه حل عراق برخورد نظامي نيست. بلکه بايد اختلاف شيعه و سني اين کشور با راه حلي سياسي به پايان برسد. «ما در اين ميان بايد به طرحي جامع و منطقه يي براي پايان دادن به جنگ شهري عراق مبادرت کنيم، که بر اساس آن حضور نظامي ما به حداقل برسد. اين طرح بايد در راستاي آموزش نيروهاي امنيتي عراق، و مبتني بر ريشه کن کردن القاعده در اين کشور باشد.»

برخي تحليلگران حزب دموکرات مي گويند؛ طبق ديدگاه اوباما تغيير رهيافت امريکا در عراق به امريکا کمک مي کند، که بهتر بتواند به حل مشکلات و چالش هاي منطقه مبادرت کند؛ توصيه يي که گروه دوحزبي مطالعات عراق در نوامبر 2006 مطرح کرده بود، اما جرج بوش تحت تاثير تيم نومحافظه کار خويش به آن بي توجهي کرد. عوامل منطقه يي بسياري چون عراق آشوب زده، ايران قوي تر شده از قبل، القاعده پراکنده تر شده، و حماس و حزب الله تجديد قوا کرده، در کنار عدم تمرکز و هرز رفتن نيروي امريکا، مانع از اين اقدام شده اند. در اين ميان نقش امريکا بايد حذف گزينه هاي آشوب طلب، و تقويت عوامل هوادار ثبات براي حصول به نتيجه مورد رضايت طرفين باشد.

به باور اوباما بايد ديپلماسي امريکا در منطقه خاورميانه تقويت شود. همچنين به جاي تهديد، با زبان مستقيم و صريح با عوامل تاثيرگذار منطقه يي مثل ايران و سوريه گفت وگو شود. اين ديپلماسي بايد به نحوي باشد که به جاي «تهديد ايران» و اتهام زدن هاي گوناگون به اين کشور، بدون فوت وقت و ترديد با تهران سخن گفت. بايد ايران را نسبت به هزينه هايي که ناچار است بابت ابرام بر برنامه هسته يي بپردازد، توجيه کرد. در عين حال اين کشور را با به کارگيري تحريم هاي سودمند و افزايش فشار بر طرف هاي تجاري آن، از دستيابي به غني سازي اورانيوم دور کرد.

اين در حالي است که «جوزف بايدن» معاون باراک اوباما عقيده دارد؛ «مذاکرات مستقيم با ايران موجب مي شود که مردم دريابند ايالات متحده به دنبال درگيري نيست. در عين حال متحدان ما نيز خواهند دانست که ما حاضريم فرسنگ ها راه بيشتر را طي کنيم. به اين ترتيب اگر ديپلماسي شکست بخورد و ضرورت استفاده از زور مسجل شود، به حمايت از ما خواهند آمد.»

کارشناسان ارشد شوراي روابط خارجي امريکا بر اين باورند که ديدگاه هاي اوباما در حالي مطرح شده که واشنگتن طي سال هاي گذشته همواره «مهار ايران» را به عنوان سياست محوري خود مدنظر داشته است. همچنين با متهم کردن تهران به ايجاد ناامني و بي ثباتي در عراق، افغانستان و لبنان، و حمايت از فلسطين، ناخودآگاه زمينه هاي تعامل را از بين برده است. همچنان که «ديک چني» در ارديبهشت 1387 روي عرشه ناو هواپيمابر «يواس اس استنيس» در خليج فارس، از مهار ايران و ايجاد ممانعت در دستيابي اين کشور به سلاح هسته يي سخن گفت. رايس وزير امور خارجه امريکا، نيز با لحني مشابه، از مسوولان ايران به عنوان تنها دولت چالشگر در خاورميانه نام برد. هم زمان اقداماتي در جهت مقابله با ايران در ميان اعراب صورت پذيرفت.

در همين حال با تجهيز کشورهاي عرب منطقه از جمله عربستان سعودي و کشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس به 20ميليارد دلار سلاح هاي روزآمد تلاش شد از ميزان نفوذ و قدرت نظامي ايران در منطقه کاسته و اين کشور مهار شود. غافل از اينکه نفس اين اقدام، ناخودآگاه منجر به کاهش حساسيت نسبت به فعاليت هاي بنيادگرايي بنيادگرايان شده و ميزان آسيب پذيري منافع امريکا در منطقه را افزايش داده است. زيرا تقويت بنيادگرايان در منطقه، منجر به شکل گيري و قدرت يافتن نيروهاي سلفي در قالب هاي شبه القاعده يي مي شود. از طرف ديگر کاهش نفوذ ايران در منطقه از طريق تجهيز کشورهاي عرب که از نفوذ ايران شيعه در عراق و لبنان بيمناک هستند، در بلندمدت منجر به ايجاد بي ثباتي در منطقه مي شود. چه خود اين کشورهاي عرب براي اسرائيل (بزرگ ترين حافظ منافع امريکا در منطقه)، بيشترين خطر را دارند. در عين حال در ميان کشورهاي عرب که همگي موافق سياست واشنگتن در محدود کردن ايران هستند، در مورد دلايل اين موافقت، اتفاق نظر وجود ندارد. عربستان سعودي و بحرين به دليل ترس از نفوذ ايران در امور منطقه يي و داخلي شان و براي کاهش نفوذ اين کشور در عراق خواهان کم شدن نقش ايران هستند. در حالي که مصر و اردن به دليل کاهش نقش ايران در موضوع فلسطين، از اين مساله حمايت مي کنند.

برخي کارشناسان امريکايي امور خاورميانه در توصيه هاي خويش به اوباما گفته اند واقعيت اين است که حقايق خاورميانه روياي جنگ سرد امريکا و تکرار سناريوي اتحاد جماهير شوروي پيشين براي ايران را نقش بر آب کرده است. اين در حالي است که حضور مستمر امريکا نيز به قدري پرهزينه است که در عمل غيرممکن مي نمايد. دولت بوش يک تصور نادرست درباره ايران داشت. هرچند ايران براي منافع امريکا در منطقه، تهديدي جدي و مهم است اما اين کشور مي تواند در صورت احساس ثبات و برآورده شدن خواسته هايش، در قالب هاي تعريف شده بين الملل مورد ارزيابي و طرف مذاکره قرار گيرد. زيرا ايران بايد با ابزارهاي خاص اعم از تجارت، گفت وگو، سازش، پذيرش منافع مشترک، و عمل کردن بر بسترهاي آن، طرف گفت وگو باشد. در واقع ايران بايد جزيي از راه حل باشد، نه بخشي از مساله.

راهکارهاي برقراري روابط تجاري و سياسي با ايران بايد مدنظر قرار گيرد. زيرا چه بسا متقاعد کردن ايران بر پايه اين بسترسازي سبب خواهد شد زمينه براي کنار گذاشتن تمايل فزاينده آن به سمت اهداف اتمي کاهش يابد. يعني براي کاهش نقش ايران در خليج فارس، اين الگو به جاي نظامي سازي منطقه کارسازتر خواهد بود. از طرف ديگر تقويت توان نظامي رژيم هاي ضعيف و غيردموکراتيک حوزه خليج فارس، خطر تکرار تجربه سقوط رژيم پهلوي در ايران را به همراه دارد. ايجاد نظم جديد در خليج فارس مبتني بر جدي گرفتن ايران به عنوان قدرتي محوري و هدايت تمامي کشورهاي منطقه به اين سمت که ثبات و همکاري مدنظر واشنگتن است، نتايج مثبتي به بار خواهد آورد. زيرا از طرفي منجر به تحمل بيشتر حضور امريکا در منطقه و تامين منافع آن کشور در کنار تامين منافع اروپا، چين و روسيه مي شود، که خواستار ثبات در منطقه خاورميانه هستند. در مجموع قبول و به رسميت شناختن نقش منطقه يي ايران، به جاي تهديد و نفي آن، مي تواند در کنار ارائه نقشي مقبول در حد و اندازه هاي اين کشور در رهيافت هاي جهاني و منطقه، زمينه را براي هدايت برنامه اتمي اين کشور به سمت فعاليت هاي کاملاً کنترل شده و صلح آميز فراهم کند. در عين حال بستر لازم براي حصول به صلح خاورميانه را نيز مهيا کند زيرا داشتن نقشي مهم و در خور شأن توسط ايران در منطقه، هم به کاهش تنش ها در عراق منجر مي شود و هم زمينه را براي ثبات در افغانستان به دنبال خواهد داشت.

در خاتمه به نظر مي رسد به رغم وجود رويکردهاي تعامل گرايانه در دولت آينده اوباما مسير پيش رو مسيري پرمخاطره و حساس است که يک سوي آن «گفت وگوي مستقيم»، و سوي ديگر آن «تقويت نقش محوري ايالات متحده در مديريت اجماع سازي» ضد جمهوري اسلامي ايران خواهد بود. در چنين هنگامه يي حکمت، مصلحت و منافع بلندمدت کشور اقتضا مي کند به دور از جنجال هاي تبليغاتي و غيرکارشناسي، ضمن تشکيل نشست هاي تخصصي، فراجناحي و ملي و با استفاده از حداکثر عقلانيت موجود در کشور، نسبت به ترسيم ابعاد و آثار مثبت و منفي هر تصميمي در قبال سياست خارجي دولت اوباما اقدام شود.

منابع؛-------------------------------

1- Renewing American Leadership, Barack Obama, From Foreign Affairs, July/August 2007

2- How to Leave a Stable Iraq, Building on Progress, Stephen Biddle, Michael E. OصHanlon, and Kenneth M. Pollack, From Foreign Affairs, September/October 2008

3- The Costs of Containing Iran, Washingtonصs Misguided New Middle East Policy, Vali Nasr and Ray Takeyeh From Foreign Affairs, January/February 2008

4- Shortsighted Statecraft, Washingtonصs Muddled Middle East Policy, Daniel C. Kurtzer, From Foreign Affairs, July/August 2008

گروه سياسي؛ رئيس سازمان بازرسي کل کشور ضمن تاکيد بر مديريت سياسي و اجتماعي فضاهاي دانشجويي گفت که با محدود کردن و بستن کار پيش نمي رود.مصطفي پورمحمدي همچنين هشدار داد اگر جنبش دانشجويي نقش موثر خود را پيدا نکند، تبديل به مرکز خنثي مي شود يا درخدمت گرايش هايي قرار مي گيرد که وزن و اعتباري جهت رشد ملي ندارد و در اين صورت کارکردي که از دانشگاه انتظار مي رفت را به دست نمي آوريم.به گزارش ايسنا وي که روز گذشته در دانشگاه تربيت معلم در جمع دانشجويان حضور يافته بود، افزود؛ وقتي تندروي مي شود و با موانع روبه رو شويد خسته شده و متاسفانه عقب نشيني هاي زيادي صورت مي گيرد و در تمام جنبش هاي مختلف دنيا وقتي تندروي ها با مانع برخورد مي کند، اين اتفاق مي افتد. بنابراين من معتقدم وقتي امواج تندروانه با مانع برخورد مي کند، خواهي نخواهي به ضد خود تبديل مي شود و البته قبول دارم که دانشگاه بدون تحرک سياسي نشاط ندارد و دانشجو با تفکر، منش، گرايش ها و ذهن فعالش مطرح است. پس هرچه بتوانيم آن را شفاف تر و بانشاط تر کنيم حتماً بهره مند خواهيم شد به شرطي که در فضايي متعادل و منطقي حرکت کنيم که موجب آسيب به محيط علمي نشود.به گزارش ايسنا، در ادامه اين جلسه پورمحمدي در پاسخ به اين سوال که جنبش هاي دانشجويي فعاليت هايشان در چه چارچوب هايي تعريف مي شود و به اين چارچوب ها تا چه اندازه اهميت داده مي شود، گفت؛ حرکت هاي دانشجويي به عنوان فعال ترين بخش اجتماعي هرچه بتوانند آرمان هاي ملي را زودتر، دقيق تر و باکيفيت بهتر به دست آورند از اهميت و ارزش بيشتري برخوردارند و قابليت رشد و توسعه بيشتري خواهند داشت، اما اگر جنبش دانشجويي در فضاي مجازي با ظاهري روشنفکرانه و ادبيات قوي باشد ولي در فضاي واقعي جامعه حرکت نکند و با مطالبات جامعه دم خور و همراه نباشد و همچنين آرمان هاي ملي را نتواند به خوبي محقق کند، خواهي نخواهي با عدم اقبال مواجه مي شود.وي تصريح کرد؛ «خيلي نمي توان گفت که دانشگاه نبايد تحرک سياسي داشته باشد و همخواني با جريان هاي فکري نداشته باشد چون نمي توان از واقعيت هاي جامعه فرار کرد چرا که در جامعه جريان هاي فکري متفاوت است و دانشجويان در اين محيط زندگي مي کنند.»پورمحمدي در جواب اين سوال که علت کنار رفتن شما از وزارت کشور چه بود و آيا درست است که گفته مي شود دليل اصلي آن به دليل عدم تغيير يکي از معاونان شما بوده است، افزود؛ من کنار نرفتم، کنار گذاشته شدم و کسي که کنار مي گذارد بايد توضيح دهد. بنابراين اگر من استعفا مي دادم بايد توضيح مي دادم که چرا استعفا دادم. وي ادامه داد؛ شايد اگر من توضيح دهم غيرواقعي باشد و من برداشتم را بگويم و رئيس جمهور دلايل ديگري براي جابه جايي داشته باشند چرا که ايشان به من چيزي نگفت و البته من هم از او سوال نکردم که چرا مرا جابه جا کردي؟ رئيس سازمان بازرسي کل کشور افزود؛ از طرفي فکر مي کنم اگر بخواهم توضيح دهم و تحليل خود را بگويم احتمالاً موجب تضعيف دولت شود و اين کار را درست نمي دانم و دولتي که الان مي خواهد به مردم خدمت کند همه بايد به او کمک کنيم تا زماني که مهلت قانوني انجام وظايف را بر عهده دارد چرا که وظيفه او خدمت به مردم و مديريت کشور است و اگر هر کدام يک چکش بزنيم موجب تضعيف دولت مي شود که اين را درست نمي دانم. وي اضافه کرد؛ تا آنجا که مي توانم سعي مي کنم کاري در جهت تضعيف دولت انجام ندهم، اما زماني که مي خواهم وظايف قانوني ام را به عنوان رئيس بازرسي انجام دهم، ممکن است گزارش هايي داده شود که نقدهايي به دولت داشته باشد که البته از باب تکليف قانوني و انجام وظايف قانوني ام است، اما اين موضوع فراتر از موضوع انجام وظيفه است و سعي دارم توضيح بيشتري ندهم. وي گفت؛ اما شايد همين سوالي که کرديد درست باشد، البته من هر کدام از معاونانم را به کار گرفتم با رئيس جمهور هماهنگ کردم، اما ايشان در چند مورد نظرشان بود که جابه جا کنم و من خيلي موافق نبودم. پس يکي از دلايل عمده که محل بحث و مناقشه بود و مي توانست اساس چنين تصميماتي شود، اين بود که من زياد معتقد به جابه جايي مديران سطح بالا نيستم و هزينه اش را براي کشور فوق العاده زياد مي دانم، بنابراين معتقدم بايد تلاش کنيم مديران خود را با دقت انتخاب کنيم و با مطالعه و بررسي جامع فردي را انتخاب کنيم و به طور جدي از او حمايت کنيم تا کار کند چون مديريت عالي را نمي شود جا به جا کرد. وي افزود؛ معتقد هستم حتي اگر مديري خيلي قوي هم نيست، به شرطي که ضعيف نباشد را بايد حفظ و حمايت و پشتيباني و راهنمايي کنيم تا خوب کار کند و با روش هاي مختلف او را تقويت کنيم نه اينکه زود عوض اش کنيم چون هزينه عوض کردن بالاست. وي همچنين در جواب اين سوال که نظر شما در مورد عدم پرداخت حقوق کارمندان دولت متناسب با تورم چيست، افزود؛ بحث تورم جدي و حساس است و بيشتر مجلس شاخص هاي آن را تعيين مي کند، پس دست دولت نيست، اما مشکل جدي اين است که بودجه بايد جواب دهد. اما اشکال مبنايي تر اين است که وقتي دولت بزرگ است پولش نمي رسد همه را اداره کند مثل خانواده يي که فرزندان زيادي دارد و به رغم حقوق بالا توانايي پاسخگويي به تمام فرزندان را ندارد و اينکه مي گوييم دولت کوچک شود، به همين خاطر است چرا که در اين صورت به راحتي مي تواند خرج کند که البته منطق تاييد شده اقتصادي هم است. رئيس سازمان بازرسي کل کشور در جواب اين سوال که با توجه به اينکه در دولت نهم حاضر بوديد آيا دولت نهم را قانون مدار مي دانيد، گفت؛ بگذاريد اين را قضاوت نکنم چون من يک مرجع قانوني هستم و اگر نظر دهم فردا تيتر روزنامه ها خواهد شد و حساسيت هاي زيادي به وجود مي آورد. ضمن اينکه قضاوت من بايد دقيق باشد و حق ندارم قضاوت شخصي ام را الان مطرح کنم و بايد قضاوت سازماني ام را بگويم اما نکته اين است که به همان ميزاني که در جامعه به قانون احترام مي گذاريم همان فضا را مي توان در دولت يافت يعني متاسفانه فرهنگ قانون مداري در کل جامعه ما ضعيف است و بايد پذيرفت دولت و مردم هر دو از اين موضوع رنج مي برند و نيازمند تقويت فرهنگ قانون گرايي در دولت و جامعه هستيم. در ادامه يکي از دانشجويان در رابطه با پرونده پاليزدار پرسيد که وي پاسخ داد؛ «پس از ورودم به سازمان از جزئيات پرونده پاليزدار خبردار نبودم و اطلاعات عمومي گرفتم و با قاضي پرونده صحبت کردم. او گفت بسياري از اطلاعات پاليزدار در عنوان درست بوده و بخش زيادي از گزارشات آن غلو داشته است. پس اگر از من سوال مي کنيد چه کرده ام بايد بگويم در زماني که من وارد سازمان شدم پرونده پاليزدار به دادگاه رفته بود پس من دخل و تصرفي در پرونده نداشتم، اما وقتي با قاضي صحبت کردم، گفت پرونده ابهام دارد و پيشنهاد من اين بود که بايد محاکمه علني صورت گيرد و هيچ راه ديگري وجود ندارد چرا که در غير اين صورت مردم خواهند گفت پنهان کاري شده است.»وي اضافه کرد؛ بعد از مصاحبه مطبوعاتي که پس از دو ماه و نيم از ورودم به سازمان داشتم، گفتم به نظر من راه حل محاکمه علني است و همه بايد از نزديک در فضايي روشن و شفاف بفهميم که بر اين پرونده چه گذشته است. خوشبختانه اين طرح با موافقت سخنگوي قوه قضائيه و آقاي دادستان مواجه شد و الان ديگر پرونده آماده شده يا در حال رفتن به دادگاه است و ديگر علني شدن آن به حکم رئيس دادگاه خواهد بود. پس به نظر من راه حل اين موضوع علني شدن محاکمه است و غيراز اين راهي ندارد.پورمحمدي در جواب پرسشي در رابطه با اينکه شما گفتيد در فضايي که به آن اعتقاد نداريد، کانديدا نمي شويد اما چطور در اين فضا که به آن انتقاد داريد وارد وزارت کشور شديد، توضيح داد؛ اين دو موضوع با هم تفاوت مي کند؛ يکي سياسي و ديگري اجرايي است و من حتي گفتم وقتي خاتمي از من دعوت به کار کرد با حفظ اصولم پذيرفتم؛ چه برسد به دولت اصولگرا که در مباني اصولگرايي با هم هم فکر هستيم و اگر من به فضاي سياسي کشور که سامان يافته نيست، انتقاد دارم اين حرف امروز من نيست و ربطي به حوزه اداري و اجرايي کشور ندارد و با حوزه سياسي در کشور مربوط است که به فرهنگ عمومي و رفتار سياسي مرتبط مي شود پس بايد براي ارتقاي فرهنگ سياسي در جامعه تلاش کنيم و اگر شما معتقديد فضاي سياسي جامعه و رفتار آن بسيار خوب است به ما بگوييد و توجيه مان کنيد و ما خوشحال شويم و از حرف هايمان عقب نشيني کنيم و همچنين بايد بگويم اگر همين الان دولت از من دعوت به همکاري کند آن طور نيست که جواب منفي دهم و اين دو حوزه متفاوت است.مصطفي پورمحمدي همچنين گفت؛ «اينکه در دولت فعلي اجازه فعاليت سياسي نمي دهند را قبول ندارم و من چنين قضاوت و باوري را به اين شکل ندارم.»وي در پاسخ به سوالي که چرا در دولت فعلي نمي توان فعاليت سياسي کرد و آيا اين موضوع باعث سرشکستگي دانشجو نمي شود که بخواهد از درهاي ديگري وارد شود، اين گونه پاسخ داد؛ «من اين را قبول ندارم و بايد بگويم اين حالت طبيعي است که در فضاي دانشگاهي ما بعد از تندروي ها رکود ايجاد شده است.»

محمد حسين خليلي اردکاني

به بهانه تبيين اصلاحات و سخنراني جناب آقاي خاتمي در زادگاه خود مطلبي را ارائه مي کنم و انتظار مي رود کساني که اين روزها با کمال بداخلاقي نسبت به انتشار بلوتوث و پخش سي دي در راستاي تخريب 12ساله گذشته اقدام کرده از خردمندان خود بخواهند نسبت به ديدگاه هايي که ايشان ارائه کرده اند يا عملکردي که براساس اين ديدگاه ها داشته اند، نقد منصفانه و عاقلانه کنند و دست از تخريب هاي ناجوانمردانه که حاکي از قدرت طلبي و شهوت نفس است، بردارند. خاتمي نه امروز که حتي در سال 75 نيز بيش از اينکه خواستار حضور در قدرت باشد، دغدغه دين و وطن داشت و مي خواست مردم و برخي از حاکمان را نسبت به گذشته پرافتخار و فراز و نشيب هاي آن و انحرافات پيرامون افکار نوين اسلام که در وجود امام(ره) جلوه کرده بود، آگاه سازد. او نگران تاريخ بلند ايران که کانون دانش پيش از اسلام و منشاء تمدن بوده است و بعد از اسلام نيز نقش تاريخي خود را ايفا کرده و سپس در قامت انقلابي به نام اسلام که خواستار آزادي انساني که صاحب حق حاکميت بر خود است جلوه کرد، است. او نگران استبدادزدگي تاريخي کشور که موجب از دست رفتن فرصت هاي بسيار زيادي شده است به گونه يي که گاهي کساني که بيشترين فداکاري براي آزادي و نجات جامعه از استبداد را انجام داده بودند به خاطر وجود استبدادزدگي تاريخي بسيار ساده به استبداد روي آورده اند و حق حاکميت مردم بر سرنوشت خود را از بين برده اند، است و معتقد است بايد سازوکارهاي انديشه شود تا اين حوادث تکرار نشود و جامعه همواره آگاه باشد تا قدرت متعلق به خود را تقديم قدرت خواهان نکند. امروز در آستانه 30 سالگي انقلاب بررسي آنچه امام در سال 57 اشاره داشتند و تطبيق آن با آنچه امروز مي گذرد ضروري است. هنر امام ارائه اسلامي بود که با خواست تاريخي مردم ايران مبتني بر آزاديخواهي هماهنگ بود و اسلام ناب هم در عرصه اجتماعي همين است و اصلاً انقلاب براي تحقق همين آزادي و استقلال و رفع عقب ماندگي صورت گرفت. امروز نسل پيشتاز و روشنفکر ما بايد فاصله خود را با سنت گراياني که هيچ گونه دغدغه اجتماعي نداشته اند و همچنين روشنفکراني که هويت تاريخ مذهبي عموم را ناديده گرفتند، مشخص کنند و به اسلامي اجتماعي که به خواست تاريخي مردم و سازگار با هويت مذهبي و معنوي مردم بوده و به صورت جمهوري اسلامي که در دل آن آزادي سياسي، حق اظهارنظر، حاکميت مردم بر سرنوشت و حق ابراز راي و تعيين کنندگي حضور مردم و مسوول بودن حکومت در برابر مردم و نهادهاي مردمي و قدرت داشتن مردم با جابه جايي قدرت بدون توسل به زور و خشونت پاسخگو باشند. اين خواست ما را روشن تر و از عمق وجدان تاريخي ملت به سطح خودآگاهي بياورد و اين سيري است که متناسب با شأن اين ملت است و خاتمي دغدغه اش را دارد.امروز يکي از خطراتي که احساس مي شود اين است که اگر نتوانستيم در حکومتي که به نام اسلام بنا شده است نيازهاي واقعي مردم و حرمت و امنيت جامعه را تامين کرده، زمينه هاي پيشرفت کشور را فراهم آوريم و زمينه هايي فراهم شود تا گرايش هايي شکل گيرد که همه دستاوردهاي انقلاب و ميراث خون شهدا و رزمندگان عزيز از بين برود و جرياني به وجود بيايد که با دين به مقابله برخيزد. بايد جلوي راه و روشي که به نفع انقلاب و اسلام و مردم نيست گرفته شود و جرياني نتواند به حذف و طرد ياران غار امام بپردازد و به آنها اتهام دشمن، غيرخودي، منافق حد، امريکايي، سکولار و... بزند و به نام دين، دين زدايي کند. بايد هياهوها و عوام فريبي ها فرو نشيند و آنچه در متن جامعه است، ادامه يابد. بادها و خاشاک ممکن است دل ها را بيازارد و چشم ها را زخم کند اما اينها خواهد گذشت و حرکت ملت ايران در 100 سال گذشته و دوران انقلاب هشت سال دوران اصلاحات پرشکوه خواهد ماند. اين جريان، جريان نيرومندي است که همچنان تداوم خواهد داشت.خاتمي نگران اجراي صحيح قانون اساسي است و به همين دليل دو لايحه معروف را ارائه مي کند. از طلايي ترين اصول قانون اساسي اصل 56 است که مي گويد حق حاکميت مطلق بر انسان و جهان از آن خداست و او انسان را بر سرنوشت اجتماعي خود حاکم کرده است و اين بزرگ ترين حق که منشاء آن اختيار و آزادي است و اين حق نشانه بلوغ انساني است؛ انساني که نه تنها بر نفس خودش که بر سرنوشت خودش حاکم است و اين حق وقتي در جامعه تجلي پيدا مي کند که حکومت متکي بر خواست و اراده مردم است و مردم صاحب اختيار کشور باشند و در اين راستا عده يي خيال نکنند در غيبت مردم و دلخوري موجود در آنها بتوانند به درستي از کشور و منافع مردم دفاع کنند. حضور مردم است که همه آن حقوق را محقق مي کند، مردمي که نشان داده اند منصف هستند و جهت گيري هاي درستي در همه عرصه ها داشته اند. پس بايد به آنها اعتماد کرد و همه موانع را از پيش پاي آنها برداشت تا نتيجه معدل گزينش مردم که همان مصلحت نظام است، بتواند حاکميت يابد و کشور را نجات دهد. خاتمي همواره تاکيد داشته است که مردم منتظر قهرمان نباشند و او معتقد است که دموکراسي نظير انقلاب نيست که همواره به راي فرمانده مربوط باشد و افراد بايد تک تک به وظايف و مسووليت هاي خود واقف باشند و بايد بذري که در کشور کاشته شده ثمرات پرباري داشته باشد و اين دريچه آزادي که به روي مردم گشوده شده است و به شهروندان آموخته شده آنها صاحب همه حق و حقوق اند و به آنها روحيه داده شده تا در برابر دفاع از حقوق حقه خود در تکاپو باشند. او بود که نواي دلنواز حقوق و آزادي را که ايراني ها از دوره مشروطه تاکنون از زبان دولتمردان کمتر شنيده بودند، سرداد و براي اولين بار در اين کشور جامعه مدني را مطرح کرد و در راه سر و سامان دادن به اين جامعه براي نخستين بار انجمن هاي غيردولتي را تشويق کرد و رسميت داد که با استقبال زنان و مردان و جوانان روبه رو شد تا بتواند به عنوان يکي از محورهاي اصلاحات موانع تاريخي را رفع کند و ساختارهاي کشور را مناسب سازد و موانع اين مسير بايد برداشته شود.خاتمي معتقد است هيچ قدرتي مستقر نمي شود مگر اينکه متکي بر اراده مردم باشد و هيچ قدرتي مطلوب نيست مگر اينکه تحت نظارت مردم باشد و تنها مردم حق و توانايي جابه جايي آزاد داشته باشند و امروز مخالفان اصلاحات بگويند که آيا حرف او صحيح است يا نه و آيا ابزار حاکميت حق مردم را فراهم کرده يا خواهند کرد.در عمق وجدان مردم گرايش به اصلاح طلبي وجود دارد و مهم ترين سند آن انتخابات گذشته است علي الخصوص در دوم خرداد مردم به يک منش يا بينش راي دادند که تصور اتحاد ملي بود و موجب فراهم کردن بستر و ظرف حوادثي شد که تاثير زيادي بر ما، منطقه و جهان گذاشت. دوران پيروزي انقلاب، جنگ و اصلاحات پس از دوم خرداد سه دوره يي بود که در جامعه به خصوص جوانان تحول مثبتي رخ داد و امروز مساله اميد به آينده براي جواناني که هيچ يک از دوران هاي گذشته را تجربه نکرده اند، بسيار مهم است و اگر اين اميد وجود نداشته باشد جامعه دچار مشکل مي شود و عدم تحقق شعارها باعث تضعيف اميد جواناني مي شود که به اين انقلاب دل بسته اند. جواني که به دنبال هويت است در اين موقعيت يا شکسته مي شود و به پوچي دچار مي شود يا براي دفاع از خود به سوي افراطي گري مي رود.تا کي سرمايه هاي کشور بر باد داده شود به عنوان اينکه مي خواهند عدالت برقرار کنند، براي پوشاندن واقعيت هاي تلخ و ضعف هاي موجود همه گذشته نفي و تخريب مي شود. بايد قدر سرمايه هامان را بدانيم. حفظ سرمايه ها مهم است. لطمه زدن به سرمايه هاي اجتماعي از هدر دادن منابع مادي جامعه برتر است و باعث ايجاد نوعي بي اعتمادي و رکود در راه برون رفت جامعه مي شود.ما امروز در فضايي به سر مي بريم که امکان ارتباط ميان مردم و جرياني که مردم از عمق وجود به آن گرايش دارند، لحظه به لحظه کمتر مي شود، چنانچه مي بينم چهره هاي اين جريان براي رفتن ميان مردم و بهره گيري از وسايل ارتباطي جمعي با تنگناها مواجه هستند. در حالي که تخريب هاي وسيع عليه اصلاحات صورت مي گيرد بدون اينکه اجازه داده شود پاسخي از سوي اين جريان به تخريب ها داده شود.بياييد به خاطر خدا و دين و مملکت، اصلاحات به قرائت خاتمي را در معرض ديد همگان قرار دهيد و خالصانه و عالمانه آن را مورد نقد و بررسي قرار دهيد و بگذاريد مردم مسير ترقي را تعيين کنند. اگر توانستيم ايران قوي، آزاد و آباد بسازيم، توانسته ايم ثابت کنيم که اسلامي که جمهوري اسلامي داشته شايسته و تواناست و اين بزرگ ترين خدمت به اسلام است. به اميد سرفرازي ايراني آباد و آزاد و مسلمان. ہ نماينده مردم کرج در مجلس ششم